Post on 24-May-2015
Improving Mental Health by Sharing Knowledge
Depressiepreventie via nieuwe media:
Aansluiten bij de belevingswereld van
jongeren
Debbie van der Linden MScDr. Simone Onrust
Met dank aanDrs. Rianne van der Zanden,
Dr. Jeannet Kramer, Dr. Brigitte Boon, Merel Haverman MSc, Geke Romijn MSc
1. Depressiepreventie bij jongeren
2. Online Depressiepreventiea) Gripopjedip.nl b) Boostyourmood.nlc) Happyles.nl
3. Conclusie & afsluiting
2
Overzicht
• 50.000 jongeren met depressieve stoornis (1 op de 22 jongeren) (Verhulst et al., 1997)
• 300.000 jongeren met een subklinische depressie (1 op de 5 jongeren) (Meijer et al., 2006)
3
Depressie bij jongeren
• Samenhangende problemen:– schoolverzuim en schooluitval– problemen in het sociale contact– overmatig alcoholgebruik– suïcide(pogingen)
• Negatieve prognose:– 70% kans op nieuwe episode in komende 5
jaar
• Eerste depressieve episode veelal in adolescentie of jongvolwassenheid
4
Depressie bij jongeren
• Jongeren bij uitstek doelgroep voor preventie
• Meta-analyse (Horowitz, 2006) laat zien dat preventie van depressie effectief is
5
Preventie van depressie
• Bereik volwassenen ongeveer 1%
• Bereik jongeren vermoedelijk nog lager
Meijer et al. (2006). Gezond verstand. Evidence-based preventie van psychische stoornissen. Bilthoven: RIVM.
6
Bereik depressiepreventie
Barrières naar zorg onder jongeren– problemen zelf willen oplossen– ontkenning of onderschatting problemen– moeite om over persoonlijke problemen te praten– schaamte – gebrek aan vertrouwen in hulpverlening– angst voor stigmatisering
– psychische problemen bij adolescenten door huisarts vaak niet herkend
Vanheusden, K. (2008). Mental health problems and barriers to service use in Dutch young adults. Rotterdam: Optima Grafische Communicatie
Zwaanswijk, M. (2005). Pathways to care. Help-seeking for child and adolescent mental health problems. Utrecht: NIVEL.
7
Bereik depressiepreventie
• Percentage jongeren dat thuis toegang heeft tot internet gestegen tot bijna 100%
• Meta-analyse (Riper et al., 2007) laat zien dat online interventies effectief zijn:– effect behandelinterventies d =0,66– effect preventieve interventies d =0,55
• Hoog bereik online depressiepreventie (de Jonge & Ruiter, 2009)
8
Depressiepreventie via internet
Gripopjedip Online
Gripopjedip Online
OrganisatieRianne van der Zanden (Trimbos-instituut)
Rob Gerrits (Dimence)Saskia de Gijsel & Simone Sas (De Jutters)
Aukjen Niewijk & Renske Visscher (Altrecht)
WebbouwerIpportunities
OnderzoekJeannet Kramer (Trimbos-instituut)
Rianne van der Zanden (Trimbos-instituut)
• Gebaseerd op face-to face groepscursus Grip op je Dip (afgeleid van de 'Coping with Depression Course' van Lewinsohn).
• In 2003 ontwikkeld door het Trimbos-instituut, de Jutters, Riagg IJsselland (Dimence), Altrecht (Indigo) en Korrelatie. Gebruiksvriendelijkheid getest i.s.m. jongeren.
• Medio 2004 - 2005 website www.gripopjedip.nl gelanceerd en procesevaluatie (van der Zanden e.a., 2005).
• Maart 2008: Gripopjedip Online als 'theoretisch goed onderbouwd' opgenomen in databank Effectieve Interventies van het Nji. Een mijlpaal.
• 2008-2009: Mentaal Vitaal: deelproject = genereren extra cursusaanbod op www.gripopjedip.nl
• Eind 2007 - lopend: RCT naar Gripopjedip Online• Eind 2009: Univé Paludanus Prijs
11
Gripopjedip online: overzicht
Grip op je dip online: winnaar Paludanus Prijs
12
Paludanus Prijs
• Website
• E-mail service
• Online groepscursus in chatbox
13
Gripopjedip: online interventie
Aanmelding
• Aanmelding en contacten volledig gedigitaliseerd.
• Aanmeldvragenlijst: – CES-d (Bouma et al., 1997)– open vragen voor goede inschatting aard & ernst v.d. klachten
• MINI-Plus bij suïciderisico of vermoeden ernstige depressie
• Bij hoog suïciderisico of ernstige depressie: – jongere doorverwezen naar huisarts
• Jongeren die toegelaten zijn, krijgen inloggegevens
14
Gripopjedip groepscursus
• Zes chatsessies van 1,5 uur op een vast tijdstip
• Er kan buiten dit vaste tijdstip niet ingelogd
worden op de chatbox
• Huiswerk wordt gemaild na elke sessie
• Huiswerk moet ingeleverd worden voor de
volgende sessie
• Max. 6 deelnemers per online groepscursus
• Twee begeleiders per groepscursus is aan te
raden.
15
Gripopjedip online: groepscursus
Ingelogd:
Rob Crazy(T)Dippie (T)Brad (T)Vlinder (T)LoveU (T)
Gripopjedip
BIJEENKOMST 1: JOUW STEMMING
LEZEN TER VOORBEREIDING
Grofweg bestaat je persoonlijkheid uit 3 delen:
Rob: Hoi welkomCrazy: HoiDippie: HoiVlinder: Ben een beetje laatLoveU: Ff w88!Rob: Vandaag gaan we het hebben over je gevoelens, je gedachten en de dingen die je doet . Fijn dat jullie je huiswerk hebben gedaan. Laten we beginnen met de eerste oefeningBrad: hoi ik ben er ook! 1e oefening is ok!Dippie: Ik begreep het verschil tussen gevoelens en gedachten niet zo goedVlinder: ik ook niet! Rob: Kan iemand dat uitleggen aan Vlinder en Dippie?LoveU: Nou, ik kwam erachter dat wat ik denk eerst komt en daarna een gevoel.
Heel goed LoveU, Brad wat had jij? Verzend
Beieindig chatsessie Snelteksten
Voelen
Doen Denken
Inhoud 6 chatsessies (1,5 uur per keer)1. Jouw stemming2. Je stemming en je gedachten3. Denkpatronen achterhalen4. Leuke activiteiten5. Anders leren denken6. De toekomst
Huiswerkopdrachten• Dappere Dadenlijst• Stemmingsmeter• Leuke activiteitenlijst• GGG-schema's (Gebeurtenis Gedachte Gevoel)
16
Gripopjedip groepscursus
17
Gripopjedip effectonderzoek
Effecten op…• Depressieve klachten (CES-D)?• Ervaren controle (Mastery)?• Angstklachten (HADS-A)?
Twee gerandomiseerde groepen1. Direct online groepscursus2. Wachtlijst
N=240 jongeren nodig (120 jongeren per groep).
Drie meetmomenten:1. Bij aanmelding2. Drie maanden later3. Zes maanden later
18
Gripopjedip effectonderzoek
Voorlopige resultaten: juni 2008 – sept 2009 (15 maanden)
Randomisatie (N=191)• N=95 experimentele conditie (online groepscursus)• N=96 controle conditie (wachtlijst)
Respons• t0: 100% • t1: 77.7%
Definitieve resultaten in januari 2011
19
Gripopjedip effectonderzoekVoorlopige resultaten sept 2009
Kenmerken geïncludeerde jongeren
• Leeftijd: – M = 20 jaar (sd=2.8)
• Sekse: – 85% vrouw– 15% man
• Opleidingsniveau: – 52% hoogopgeleid– 48% lager opgeleid
• Age of onset depressieve klachten: M = 14.8 jaar
Copyright: Rianne van der Zanden 20
Gripopjedip effectonderzoek
Between group differences at post-test:
t(164)=3.6, p<.001,
dif d = 0.63
21
Tussentijdse conclusie (1)
• Hoger bereik door online depressiepreventie: – anonimiteit en locatie
• Toch veel jongeren niet bereikt: – jongeren die hun problemen ontkennen,
onderschatten, zelf op willen lossen
• Positive framing
22
Positive framing
DoelDe psychische gezondheid van jongeren in het algemeen te ondersteunen en wil zelfmanagement versterken als er sprake is van lichte psychische problemen.
Doelgroepen• Jongeren van 16-22 jaar in het algemeen• Jongeren met beginnende psychische problemen• Jongeren die in een transitie- of anderzins moeilijke
situatie zitten
23
Doel en doelgroep
• Literatuuronderzoek (evidence, best practices)• Doelgroep interviewen• Analyse van andere websites (nationaal & internationaal)• Persona’s creëren• Design, logo en naam checken bij de doelgroep• Gebruiksvriendelijkheid testen bij de doelgroep
• Gerandomiseerd effectonderzoek• Implementatie
Ontwikkeling & onderzoek
24
Literatuuronderzoek
25
Zes Thema’s
• ‘Problemen hebben' is negatief: ‘Je hebt een psychiater nodig‘
• Benadruk positieve uitkomsten: ‘Lekker in je vel zitten‘
• Je praat niet over problemen, al helemaal niet met je ouders
• Internet wordt veel gebruikt om informatie en hulp te zoeken over psychische problemen
Interviews met de doelgroep
27
28
Homepage (1)
29
Homepage (2)
30
Ingang: ik voel me…
31
Homepage (2)
32
Ingang: ik wil…
33
Homepage (2)
Schrijf hieronder op wat er gisteren allemaal goed is gegaan. En wat jouw bijdrage daaraan is geweest. Trek hiervoor ongeveer 10 minuten uit. Dit geeft je een goed gevoel!
Voorbeeld
Gisteren
1 Positieve gebeurtenis
Wat is mijn eigen bijdrage geweest?
2 Positieve gebeurtenis
Wat is mijn eigen bijdrage geweest?
3 Positieve gebeurtenis
Wat is mijn eigen bijdrage geweest? Ga verder
Quickbooster: drie positieve dingen3 positieve dingen
34
Ga verder
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Aanvullen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Soms plan je je dag vol moet dingen die je moet doen.Hoe? Inplannen en doen van leuke activiteiten.Effect? Genieten van je leuke activiteiten.
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
De komende week ga je leuke activiteiten doen. Wat leuk is, verschilt van persoon tot persoon De een gaat graag de stad in met een vriend(in), de ander heeft plezier in gitaar spelen. Hieronder geven we je een aantal suggesties. Kies een of meer manieren die jou het meest aanspreken.
Flash animatie: slepen/selecteren van activiteiten naar mijn activiteiten. (geen trechter)
Booster: maak iemand blij
Waarom? Je wil meer voor een ander
betekenen
Hoe? Je gaat iemand -om wie je geeft-
blij maken
Effect? Iets aardigs doen voor een
ander, geeft een goed gevoel!
Skip intro
Flash animatie. Waarom, hoe en effect komen in beeld.
Ga verder
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Doen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Iets meer voor een ander willen betekenen.Hoe? Investeren in je relaties.Effect? Iets aardigs doen voor een ander, geeft een goed gevoel!
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
Flash animatie: slepen/selecteren van activiteiten.
De komende week ga je tijd maken voor iemand om wie je geeft. Investeren in een relatie kan op veel manieren. Hieronder geven vind je een aantal suggesties. Kies een of meer manieren die jou aanspreken.
Activiteiten voor of met iemand anders:
Nu alvast ff iemand blij
maken met een e-card ?
Ga verder
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Doen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Iets meer voor een ander willen betekenen.Hoe? Investeren in je relaties.Effect? Iets aardigs doen voor een ander, geeft een goed gevoel!
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
Weet je zelf nog één of meer dingen die je voor iemand kan doen? Voeg deze activiteit(en) dan toe..
Mijn activiteitenIemand bellenIemand laten weten dat je aan hem/haar denktIemand verrassen
Iemand een kaartje sturen
Na invullen nieuwe activiteit wordtde activiteit toegevoegd aan Mijn activiteiten.
Ga verder
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Doen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Iets meer voor een ander willen betekenen.Hoe? Investeren in je relaties.Effect? Iets aardigs doen voor een ander, geeft een goed gevoel!
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
Ga deze week aan de slag met jouw activiteiten! Maak een planning. Dan is de kans groter dat je je activiteiten ook echt uitvoert.
Het belangrijkste is dat je de tijd voor iemand neemt. En dat je ervan geniet om iets voor een ander te doen.
Mijn actieplan voor komende week:
Mijn activiteiten Vrij5/5
Za 6/5
Zo 7/5
Ma 8/5
Di 9/5
Wo 10/5
Do 11/5
Wie , Waar, Wanneer?
Iemand bellen
Iemand laten weten dat je aan hem/haar denkt
Iemand verrassen
Iemand een kaartje sturen
i
Ga verder
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Doen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Iets meer voor een ander willen betekenen.Hoe? Investeren in je relaties.Effect? Iets aardigs doen voor een ander, geeft een goed gevoel!
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
De door jou geplande activiteiten vind je terug in je weekplanner in 'my mood'. Hier kun je afvinken welke activiteit(en) je gedaan hebt. Ook kun je hier invullen hoe je je iedere dag voelt. Ga elke dag even naar 'my mood' om je activiteitenoverzicht te updaten! Of maak aan het eind van de week een update.
Opslaan in My Mood
Wat is dit?
Mijn boosters
2. Kiezen 3. Aanvullen1. Beginnen 2. Aanvullen 3. Echt doen 4. Klaar
Waarom? Soms plan je je dag vol moet dingen die je moet doen.Hoe? Inplannen en doen van leuke activiteiten.Effect? Genieten van je leuke activiteiten.
Iets meer weten?
PrintMail een vriend(in)Theorie & onderzoekBooster toevoegen aan My Mood
Je kunt aan het einde van de week invullen welke leuke activiteiten je op welke dag hebt gedaan. Ook kun je invullen hoe je je iedere dag voelde. Je kunt een cijfer geven van 1 tot 10 (1=helemaal niet goed, 10=heel goed). Je ziet dan of je je beter voelt als je meer leuke activiteiten doet.
Opslaan in My Mood
Wat is dit?
Mijn boosters
feedback
Let op: de gegevens van de booster waar je mee bezig bent, zijn nog niet opgeslagen in my mood. Als je nu start met een andere booster gaan je ingevulde gegevens verloren.
Weet je zeker dat je nu met een andere booster verder wilt gaan?
terug
Nee Ja
41
BYM trailer
42
Tussentijdse conclusie (2)
• Depressiepreventie via internet neemt voor veel jongeren barrieres weg door anonimiteit en locatie.
• Positive framing en positieve doelen motiveert (een andere groep) jongeren om actief aan de slag te gaan om hun psychische conditie te verbeteren
• Dan heb je nog... – jongeren met depressieve klachten die niet actief op
zoek gaan of aan de slag gaan om hun psychische conditie te verbeteren.
43
44
Happyles
Projectteam Trimbos-instituutRianne van der Zanden, Clary van der Veen, Ferry Goossens,
Geke Romijn, Debbie van der Linden
WebbouwerIpportunities
45
Happyles
School-based e-learning programma ter bevordering van geluk en psychische gezondheid.
Doelgroep- Jongeren van 16-25 jaar die een MBO opleiding volgen- Jongeren van 13-17 jaar die op het voortgezet onderwijs
zitten
Bereiken van doelgroep door stepped care aanboduniversele & geïndiceerde preventie
46
Happyles
Happyles bestaat uit 3 onderdelen:
1. Screening & Advies (Happylestest)
2. Twee e-learning lessen over geluk
3. Begeleide chatcursus
Jongeren vullen de Happylestest in.• welbevinden vragenlijst & CES-d• geluksscore ipv depressiescore
N.a.v. hun Happylestest score krijgen zij…• geautomatiseerde feedback & advies • verwijzing naar de chatcursus (of andere hulp
indien dit nodig lijkt)
47
Happyles: Screening & Advies
Happyles 1 Part 1
Filmpje
CHILL-OUT DOSSIER
Filmpje
Leuke dingen doen
Wat maakt jou happy?
Quizzz
Happyles 1 Part 2
CHILL-OUT DOSSIER
Quizzz
Spiraal
Wat helpt?
De 3 G's
Merel & Samira
Filmpje
• Positieve psychologie & cognitieve gedragstherapie
• Online groepscursus (6 jongeren) in een chatbox
• Zes wekelijkse bijeenkomsten van 1,5 uur
• Begeleid door ggz professional
• Tussen de bijeenkomsten door doen jongeren zelfstandig oefeningen
50
Happyles: Chatcursus
Iets je persoonlijk aantrekken
Foute conclusies trekken
Denken in termen van 'moeten' en 'niet mogen'
Zwart-wit denken3. Denkfouten
Happyles 16-25 • Voor jongeren van 16-25 jaar op het MBO• Lessen geëvalueerd in januari-augustus 2010• Wordt momenteel aangepast naar aanleiding van
evaluatiebevindingen
Happyles 13-17 • Voor jongeren van 13-17 jaar in het voortgezet onderwijs
(vmbo, havo, vwo)• In ontwikkeling• Lessen starten in februari 2011
www.happyles.nl beschikbaar vanaf januari 2011
52
Happyles: Stand van zaken
• Bijna alle jongeren maken veelvuldig gebruik van internet.• Internet biedt een goede mogelijkheid om informatie en hulp te
bieden bij psychische problemen.• Om jongeren met psychische problemen te bereiken, is het
belangrijk aan te sluiten bij hun belevingswereld.• Jongeren zijn niet allemaal hetzelfde, willen niet op dezelfde
manier aangesproken worden (ook als ze één ding gemeen hebben, bijv. dat ze depressieve klachten hebben).
• Voor jongeren met depressieve klachten zijn meerdere interventies gewenst:
– Tone of voice– Inhoud– Vormgeving– Duur – Aanbiedingsvorm
• Online & face-to-face interventies
53
Conclusie
54
- Bedankt voor uw aandacht -
Meer informatie?Debbie van der Linden
dlinden@trimbos.nl
Gripopjedip Online & Happyles.nlRianne van der Zanden
rzanden@trimbos.nl
Boostyourmood.nlMerel Haverman
mhaverman@trimbos.nl