ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

of 247 /247

Transcript of ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Page 1: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos
Page 2: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

iiHmooh hmëë he- ga-jmee Jesucristo; Salmos

New Testament and Psalms in Chinantec, Ozumacín (MX:chz:Chinantec,Ozumacín)

copyright © 2003 Wycliffe Bible Translators, Inc.Language: Chinantec, OzumacínTranslation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Chinanteco, Ozumacín [chz], MexicoCopyright Information

© 2003, Wycliffe Bible Translators, Inc.This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-NoDerivativeWorks. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the textto different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include theabove copyright information:

You must give Attribution to the work.You do not sell this work for a profit.You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.The New Testament and Psalmsin Chinantec, Ozumacín

© 2003, Wycliffe Bible Translators, Inc.This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-NoDerivatives license 4.0.You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.You do not sell this work for a profit.You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures anddocuments. For other uses, please contact the respective copyright owners.2014-04-22PDF generated using Haiola and XeLaTeX on 14 Jul 2022 from source files dated 11 Jul 202277bbb809-d78b-5d8c-9c0b-2363ea7f466b

Page 3: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Contents

San Mateo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1San Marcos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32San Lucas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52San Juan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85Hechos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109Romanos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1401 Corintios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1522 Corintios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165Gálatas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173Efesios . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178Filipenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183Colosenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1861 Tesalonicenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1892 Tesalonicenses . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1921 Timoteo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1942 Timoteo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198Tito . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201Filemón . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 203Hebreos . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204Santiago . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2141 Pedro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2182 Pedro . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2221 Juan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2252 Juan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2283 Juan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229Judas . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230Apocalipsis . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231

iii

Page 4: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 1:1 1 San Mateo 2:12

San MateoJuˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús heˉ gaꜙsɨɨꜘ Matäˊ

Läꜙjëëꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaaꜗ Jesucristo(Lc. 3:23-38)

1 Jeeˊ laˉ naˉsɨɨˉ jmɨɨˉ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ maˉgyuhˉkyaaꜗ Jesucristo hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David, hi maˊ laasaˊjuˉ kihꜗ Abraham. 2Abrahammaˊ laa jmiiˉ Isaac.Isaac heꜘ maˊ laa ˈ jmiiˉ Jacob. Jacob maˊ laa ˈ jmiiˉJudá kyaahˊ läꜙjëëꜙ øøyhꜚ. 3 Judá maˊ laaˈ jmiiˉ Farekyaahˊ Zara. Chooˈ hi heꜘ gaꜙlaaꜗ Tamar. Fare heꜘmaˊ laa ˈ jmiiˉ Esrom. Esrom maˊ laa ˈ jmiiˉ Aram.4 Aram heꜘ maˊ laaˈ jmiiˉ Aminadab. Aminadab maˊlaa jmiiˉ Naasón. Naasón heꜘ maˊ laa jmiiˉ Salmón.5 Rahab kyaahˊ Salmón gaꜙlaaꜗ choˈjmiiˉ Booz. Rutkyaahˊ Booz heꜘ gaꜙlaaꜗ cho ˈjmiiˉ Obed. Obed heꜘmaˊ laa jmiiˉ Isaí. 6 Isaí maˊ laa jmiiˉ rey David. MëˊUría kyaahˊ rey David heꜘ gaꜙlaaꜗ choˈjmiiˉ Salomón.7 Salomón heꜘ maˊ laaˈ jmiiˉ Roboam. Roboam maˊlaa ˈ jmiiˉ Abía. Abía maˊ laa ˈ jmiiˉ Asa. 8 Asa heꜘmaˊ laaˈ jmiiˉ Josafat. Josafat maˊ laaˈ jmiiˉ Joram.Joram maˊ laaˈ jmiiˉ Uzía. 9 Uzía heꜘ maˊ laaˈ jmiiˉJotam. Jotam maˊ laa ˈ jmiiˉ Acaz. Acaz maˊ laa ˈjmiiˉ Ezequía. 10 Ezequía heꜘ maˊ laaˈ jmiiˉ Manasé.Manasé maˊ laa ˈ jmiiˉ Amón. Amón maˊ laa ˈ jmiiˉJosía. 11 Josía maˊ laa ˈ jmiiˉ Jeconía kyaahˊ läꜙjëëꜙøøyhꜚ. Jii kihꜗ Josía gaꜙjääyꜗ heˉ wɨɨꜘ dsaˉ Israel taꜙhwaꜗ Babilonia. 12Maˉngëëꜘ maˉnääꜗ dsaˉ Israel taꜙhwaꜗ Babilonia, Jeconía heꜘ maˊ laa ˈ jmiiˉ Salatiel.Salatiel maˊ laa ˈ jmiiˉ Zorobabel. 13 Zorobabel heꜘmaˊ laaˈ jmiiˉ Abiud. Abiud maˊ laaˈ jmiiˉ Eliaquim.Eliaquim maˊ laa jmiiˉ Azor.

14 Azor heꜘ maˊ laa ˈ jmiiˉ Sadoc. Sadoc maˊ laa ˈjmiiˉ Aquím. Aquímmaˊ laa jmiiˉ Eliud. 15Eliud heꜘmaˊ laaˈ jmiiˉ Eleazar. Eleazar maˊ laaˈ jmiiˉ Matán.Matán maˊ laa ˈ jmiiˉ Jacob. 16 Jacob heꜘ maˊ laa ˈjmiiˉ José, hi gaꜙlaaꜗ dsaˉñʉʉhˉ kyaaꜗ María. Maríaheꜘ gaꜙlaaꜗ choo ˈ Jesús hi gaꜙläꜙcheeꜙ Cristo (heˉhnøøꜗ jähꜙ hi naˉhñaa ). 17 Läꜙjëëꜙ jmiiˉ dsaˉ heꜘtëˉ gyaꜙkyeeꜘ dsaˉ waˊraˉ gaꜙheenˊ läꜙjaa läꜙjaaläꜙ gaꜙløøꜗ kyaahˊ Abraham, läꜙ gaꜙtëꜘ David. Läꜙjatëˉ gyaꜙkyeeꜘ dsaˉ kaˉlähꜘ, heˉ gaꜙløøꜗ kyaahˊ Davidläꜙjiihˈ maˊ gaꜙjääyꜗ heˉ wɨɨꜘ dsaˉ Israel taꜙ hwaꜗ Ba-bilonia. Läꜙja tëˉ gyaꜙkyeeꜘ kaˉlähꜘ, heˉ gaꜙløøꜗ läꜙmaˊ gaꜙnääyꜗ Babilonia, läꜙjiihˈ gaꜙläꜙchaaꜙ Cristo.

Läꜙlaˉ gaꜙläꜙchaaꜙ Jesús(Lc. 2:1-7)

18 Läꜙlaˉ gaꜙlaꜗ maˊ gaꜙläꜙchaaꜙ Jesucristo. Maríachooyˈ maˊ naˉlaꜚ hmoohˊ kiyhˈ kyaahˊ José. Perojääꜗ ja gaˊ kaay ˈ øøyhꜚ, maˉkyaa baˊ María gyʉʉˉkyaahˊ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. 19 José, dsaˉñʉʉhˉkyaayꜗ, maˊ jmeeyꜙ heˉ lluꜗ jmahꜗ, hiꜙ saꜙ maˊ hnøøyˈmaˊ miˉkwahꜗ dsaˉ kihꜗ María, heˉja gaꜙllaꜘ dsëyꜗmaˊ beey ˈ toˉkëˊ baˊ. 20 Maˉngëëꜘ maˊ jmeeyꜙhʉʉˊdsëˉ läꜙja , gaꜙläꜙjnääꜘ kiyhꜗ jaa ángel kyaaꜗDio jeeˊ naˉgwɨɨyˉ, hi gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ:

—José, saˊjuˉ kihꜗ David, taꜙ waˊ gahˈ kaahˈ Maríanaˉ, jmääh ˈ dsaˉmëꜘ kyaahꜗ. Jëëhꜘ, kyaahˊ beꜘkihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ baˊ ja , heˉ kyaayˉ gyʉʉˉ.21 Läꜙchaa jaa gyʉʉˉ kyaayꜗ hi miˊcheehꜗ Jesús,jëëhꜘ hi heꜘ lääꜗ dsaˉgoohꜘ hnähꜘ kihꜗ dsoˊkyeˉ.

22 Gaꜙläꜙjëꜙ heˉ ja gaꜙlaꜗ mahꜗ läꜙteꜗ läꜙkoogaꜙjähꜘ dsaˉ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ,läꜙkohꜘ maˊ gaꜙjäyhꜘ:23 Jaa chihˉmëꜘ kwaa hi saꜙ maˉjëëꜙ dsaˉñʉʉhˉ,kaayꜗ gyʉʉˉ mahꜗ läꜙchaa jaa gyʉʉˉ ñʉʉhˉ kiyhꜗ.Hiꜙ gyʉʉˉ heꜘ läꜙchee Emanuel.Juuˈ laˉ hnøøꜗ jähꜙ: Dio kyaahˊ jneˊ.

24 Läꜙkoo maˊ gaꜙñeꜗ José jeeˊ këyꜙ ja , gaꜙjmeeyꜘläꜙkoo madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ ángel kyaaꜗ Diokiyhꜗ, gaꜙheehˉ bihꜗ gaꜙkaayꜗ María. 25 Pero saꜙgaꜙläꜙkyuuyꜙ läꜙjiih ˈ gaꜙläꜙchaaꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉtoˉnëˊ kyaay ˈ, hi gaꜙmiꜙcheeyˉ Jesús maˉngëëꜘmaˉläˉchaayꜙ.

2Dsaˉ hi maˊ kyʉʉh˜ haˉ läꜙ chaaˈ nʉʉꜘ gyʉʉhˈ

gaꜙjmääyꜗ jøøhˈ gyʉʉˉ Jesús1 Gaꜙläꜙchaaꜙ Jesús Belén, koo jwɨɨˉ mähˉ heˉ

hlaˉ hwaꜗ Judea, läꜙkoo maˊ laa Herode dsaˉtaˊ jeeˊja . Hiꜙ läꜙkoo maˊ gaꜙläꜙchaaꜙ Jesús, gaꜙllaꜙnääꜗ taꜙjwɨɨˉ Jerusalén dsaˉ hi maˊ kyʉʉh˜ haˉ läꜙ chaa ˈnʉʉꜘ gyʉʉhˈ. Hi heꜘ yaꜙnääꜗ taꜙlaꜙ gaꜙhyaˉ hyooˉ.2Hiꜙ maˊ ngɨɨyꜙ juuˈ:

—¿Naꜚ rey kyaaꜗ dsaˉ judiu hi maˉläˉchaaꜙ ?Gaꜙjëëˊ jnäähꜗ gaꜙhñaaꜘ nʉʉꜘ kyaayꜗ taꜙlaꜙ gaꜙhyaˉhyooˉ. Heˉja maˉyaˉnøøꜗ jnäähˈmahꜗ jmeeˊ jnäähꜗjʉʉhˉ kiyhꜗ.

3 Läꜙkoo maˊ gaꜙnuuꜘ rey Herode läꜙja , gaꜙheeꜗbaˊ dsëyˈ, hiꜙ ja baˊ läꜙja gaꜙlaꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ Jerusalén. 4 Heˉja gaꜙjmeeꜘ rey madaꜚ,gaꜙtëëyhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ kyaahˊtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ, haˉ jeeˊjwɨɨˉ laꜗ kwaat˜ läꜙchaa Cristo. 5Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉheꜘ sɨɨyhꜙ:

—Jeeˊ jwɨɨˉ mähˉ heˉ chee Belén heˉ hlaˉ hwaꜗJudea baˊ läꜙchaayˉ. Jëëhꜘ, läꜙja gaꜙsɨɨꜘ jaa hi maˊngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio jääꜗ :6Hneˉ Belén, jwɨɨˉ mähˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Judea,saꜙ jäh ˈ hneˉ mähꜗ gaˊ kih ˈ läꜙjëꜙ jwɨɨˉ kaahˊ heˉ

naˉheeꜚ hwaꜗ naˉ.Jëëhꜘ, kyahꜗ hneˉ yaˉhëëˈ jaa hi kaꜗ nëˊ, hi hääꜗ

dsaˉ Israel hi laaꜗ dsaˉ kyaanꜙ.7 Heˉja jeeˊ naˉhmääˊ baˊ gaꜙtëëhꜗ Herode dsaˉ

hi yaꜙnääꜗ taꜙlaꜙ gaꜙhyaˉ hyooˉ, gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈkiyhꜗ johꜘ jmɨɨˊ maˉhyaˉ heˉ gaꜙjëëyꜗ gaꜙhñaaꜘ nʉʉꜘheꜘ. 8 Ja gaˊ gaꜙcheeꜗ dsihꜘ taꜙ Belén, mahꜗ gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ jeeˊ ooꜙ, goˉkii ˈ daˊ hnähꜘ juu ˈkweeˉ kihꜗ gyʉʉˉ heꜘ. Waˊraˉ gaꜙjnäähꜙ hnähꜘ, jayaˉnäähˋ hnähꜘ jmeeh ˈ hnähꜘ juu ˈ kinꜙ, mahꜗ jnäꜘkaˉlähꜘ nɨɨnˋ naˊjmeenˈ jʉʉhˉ kiyhꜗ.

9 Läꜙkoo maˊ gaꜙnuuyꜘ juu ˈ kihꜗ rey, gaꜙnääyꜗ.Hihꜗ chaˊnʉʉꜘ hi gaꜙjëëyꜗ taꜙlaꜙ gaꜙhyaˉ hyooˉ,ngooyꜗ taꜙ chaˊnëˊ dsaˉ heꜘ läꜙjiih ˈ gaꜙtëëyꜘ jeeˊmaˊ kyaaꜗ gyʉʉˉ. Jeeˊ ja gaꜙhëëyꜘ koo hwehˉ.10 Läꜙ maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙ maˉheeꜘ ja baˊ chaˊnʉʉꜘheꜘ, gaꜙläꜙchaayꜙ lluꜗ chaˉmiihˉ. 11 Maˊ gaꜙtaayhˋchaˊnehꜙ ja , gaꜙjëëyꜗ gyʉʉˉ kyaahˊ María chooyˈ. Ja gaˊ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ gaꜙjmääyꜗ jøøh ˈ. Gaꜙnäyꜗjeeˊ maˊ täähˊ kuuˊ kiyhˈ mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ kuˊnøøꜚ,gaꜙkwëëyhꜗ waˊchuˉ, hiꜙ koo gaˊ heˉ chee mirra.12 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙmiꜙjnääˉ Dio kihꜗ dsaˉheꜘ jeeˊ naˉgwɨɨyˉ mahꜗ moꜙsoꜙ maˊ dsaˉjeeyhˋ taꜙ

Page 5: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 2:13 2 San Mateo 4:4jeeˊ maˊ gya ˈ Herode. Gaꜙjlʉʉyꜗ jyohꜘ jwë ˈ mahꜗgaꜙllaꜙnääyˋ taꜙ hwaꜗ kiyhꜗ.

Gaꜙnääyꜗ taꜙ hwaꜗ Egipto13 Läꜙkoo maˊ gaꜙnääˋ dsaˉ hi kyʉʉh˜ haˉ läꜙ

chaaˈ nʉʉꜘ heꜘ, jaa ángel kyaaꜗ Dio gaꜙläꜙjnääꜘ kihꜗJosé jeeˊ maˊ këyꜙ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Nooˉ, jääꜙ gyʉʉˉ kyaahˊ chooyꜗ mahꜗ goˉnääꜘhnähꜘ taꜙ hwaꜗ Egipto. Jeeˊ ooꜙ jähˈ taˊko jiihˈ lloo˜jmɨɨˊ jmeenˋ juuˈ kyahꜗ. Jëëhꜘ hnaahꜙ Herode gyʉʉˉmahꜗ jngëëyhꜗ.

14 Läꜙkoo maˊ gaꜙñeꜗ José jeeˊ maˉnaˉgwɨɨ ,läꜙchahꜘ hwë ˈ ja gaꜙjääyꜗ gyʉʉˉ kyaahˊ María,gaꜙnääyꜗ taꜙ hwaꜗ Egipto. 15 Jeeˊ ja gaꜙtaayhˋ läꜙjiihˈ gaꜙjuuꜗ Herode. Mahꜗ läꜙja läꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘdsaˉ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio, läꜙmaˊ gaꜙjäyhꜘ: “Taꜙhwaꜗ Egipto gaꜙtëëhnꜙ gyʉʉˉ kyaanꜙ.”

Gaꜙjmeeꜘ Herode madaꜚ juuꜘ läꜙjëëꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉ16 Maˊ gaꜙläꜙliihꜚ Herode gaꜙmiꜙgooˉ dsaˉ hi

maˊ kyʉʉh˜ heꜘ kiyhꜗ, gaꜙläꜙlleeyꜘ jwërte. Heˉjagaꜙhëyꜘ johꜘ jmɨɨˊ maˉläˉhɨɨˋ läꜙ maˊ toˉnëˊ gaꜙjëëꜗdsaˉ heꜘ nʉʉꜘ. Mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ hløøꜘ heˉjngëëyhꜗ läꜙjëëꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉ hi ja gaˊ gaꜙläꜙchaaꜙläꜙjiihˈ hi maˊ hää to ñeˉ hi maˊ chaa jwɨɨˉ Belén,läꜙkye kihꜗ hi maˊ täähˊ jähꜙ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kihꜗ jwɨɨˉja . 17 Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jeremía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio jääꜗ , heˉ lleˋ läꜙlaˉ:18Gaꜙläꜙnʉʉhꜘ koo juuˈ jeeˊ jwɨɨˉ Ramá,peerꜙ tiˉmeehˉ dsëꜗ dsaˉ, hooh˜ dsaˉ, høø dsaˉ.Saˊjuˉ kihꜗ Raquel baˊ heꜘ hi hooh˜ kihꜗ gyʉʉˉ kyaaꜗ .Saꜙ hii˜ nøhꜗ dsëyꜗ, kihꜗ heˉ gaꜙjuuꜗ jwëëꜘ gyʉʉˉ

kyaayꜗ.19Maˉngëëꜘmaˉjuuꜙ Herode, jaa ángel kyaaꜗ Dio

gaꜙläꜙjnääꜘ kihꜗ José jeeˊ maˊ naˉgwɨɨyˉ, hwaꜗ Egipto.20Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Nooˉ, teeˋ gyʉʉˉ kyaahˊ chooyꜗ, mahꜗ gwaahˉtaꜙ Israel kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ, maˉjuuꜙ baˊ hi maˊ hnøøˈmaˊ jngëëhˈ gyʉʉˉ.

21 Heˉja gaꜙnooyˉ mahꜗ gaꜙtëëyˉ gyʉʉˉ kyaahˊchooyꜗ, gaꜙnääyˋ taꜙ hwaꜗ Israel kaˉlähꜘ. 22 Peromaˊ gaꜙnuuyꜘ kihꜗ Arquelao hi maˊ jmeeꜙ hihꜙ hwaꜗJudea llaꜚ jmiiyˉ Herode, heˉja gaꜙläꜙgoyhꜙ maˊdsaˉnääyˋ taꜙ jaꜙ . Pero gaꜙmiꜙjnääˉDio kiyhꜗ jeeˊmaˊkëyꜙ mahꜗ gaꜙnääyˋ taꜙ hwaꜗ Galilea baˊ. 23Maˊ gaꜙl-laꜙnääyˋ taꜙ jaꜙ , gaꜙtaayhˋ jwɨɨˉ heˉ chee Nazaret.Mahꜗ läꜙja läꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ dsaˉ hi gaꜙngëëꜗjuuˈ kihꜗ Dio: “Nazareno baˊ jähꜙ dsaˉ kihꜗ Jesús.”

3Maˊ kwaꜙ Jwaaꜚ juuˈ jeeˊ laˈ hwaꜗ kii ꜙ(Mr. 1:1-8; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)

1 Maˊja ñeeˊ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ taꜙ hwaꜗkii ꜙ kihꜗ Judea naˊkwayˉ juuˈ. 2 Läꜙlaˉ maˊ jäyhꜘ:

—Jeehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio, jëëhꜘ, maˉyaˉjähꜙ heˉ jääꜗDio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ.

3Kihꜗ Jwaaꜚ baˊ ja hi gaꜙhlëëhꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗjuuˈ kihꜗ Dio jääꜗ , läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ:Kii nʉʉhꜙ koo lleꜘ heˉ hlëëhꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ

kwaꜙ niꜙ miihˉ:“Miˉlluˋ hnähꜘ jwëˈ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ.Miˉlluuˋ hnähꜘ hñaahꜗ mahꜗ jäyꜙ ko dsooꜘ jwë ˈ”,

gaꜙjähꜘ Isaía.4 Hmɨɨhˉ kihꜗ Jwaaꜚ maˊ la ˈ kyaahˊ jñuꜚ camey˜,

maˊ naˉhñʉʉꜚ tuyhꜗ kyaahˊ koo looˊ jahꜘ. Maˊ kuyhˉ

iihˉ hiꜙ maˊ hɨyh˜ tahꜗ heˉ maˊ chaˉ mohꜘ. 5Heˉjajwëëꜘ dsaˉ hi maˊ chaa Jerusalén gaꜙllaꜙnääꜗ jeeˊmaˊ chehˈ Jwaaꜚ , hiꜙ läꜙja gaꜙllaꜙnääꜗ hi maˊ chaaläꜙkaa hwaꜗ Judea, läꜙkye hi maˊ chaa läꜙkuˊläꜙjii ꜗ kihꜗ jmɨɨˉ Jordán. 6 Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ maˊmiˉjnääyꜙ heˉ hlɨɨh ˈ heˉ maˊ jmeeyꜙ hiꜙ gaꜙchaaꜗJwaaꜚ dsaˉ heꜘ jmɨɨˉ, chaˊjmɨɨˉ Jordán.

7 Maˊ gaꜙjëëyꜗ jwëëꜘ dsaˉ fariseo kyaahˊ dsaˉ sa-duceo hi naˊnääˈ jeeˊ ja mahꜗ maˊ chooˈ Jwaaꜚ jmɨɨˉkiyhꜗ, heˉja gaꜙjäyhꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ heꜘ:

—Maꜙraꜙ hi heꜘ jooꜘ sɨɨhˊ mɨɨhˉ laahꜗ hnähꜘ. ¿Hii naˉ hi maˉsɨɨhꜙ hnähꜘ heˉ läähꜘ hnähꜘ kihꜗ heˉwɨɨꜘheˉ maˉngooꜗ yaˉjähꜙ? 8Goˉtaahˊ hnähꜘ läꜙkohꜘ lleˋkihˈmahꜗmiˉjnääˈ hnähꜘ heˉmaˉjeeh˜ hnähꜘ kyaahˊDio. 9Moꜙtoꜙ jmeeˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ: “Leeꜙ baˊ kyaaꜗjnääh ˈ heˉ laaꜗ jnääh ˈ saˊjuˉ kihꜗ Abraham.” Jëëhꜘjnäꜘ jwahnꜙ, lihꜙ baˊ Dio jmeeyꜗ hwëë saˊjuˉ kihꜗAbraham kihꜗ kuuˊ laˉ. 10 Heeꜚ ñe ˈlähˉ maˉnaˊlluˋmahꜗ dsaˉtuˋ chaahˈ hmaˉ. Läꜙjëꜙ naˊhmaˉ heˉ saꜙlluꜗ mɨɨ ˈ kihꜗ, heˉ ja dsaˉtuˋ mahꜗ tooyhꜙ chaˊjeˉ.11 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, jnäꜘ chaanˊ hnähꜘ jmɨɨˉ kyaahˊjmɨɨˉ baˊ läꜙjëëꜙ hnähꜘ hi maˉjeeh˜ kyaahˊ Dio.Pero hi jäꜙ këë kinꜙ jøøh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ jnäꜘ. Niꜙsaꜙ të dsëënꜗ kanˋ looˉ heˉ häˊ tɨɨyˊ. Hi heꜘ chaaꜗhnähꜘ jmɨɨˉ kyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, hiꜙ kyaahˊ jeˉkaˉlähꜘ. 12Hii ꜚ chehꜗ miˉlluꜗ mɨˈtrigo, maˉchooyhˉheˉ kyaahˊ jwäy˜. Kooyꜙ mɨ ˈtrigo kiyhꜗ llayꜗ lluꜗ,ja gaˊ tooyhꜙ waˊhløøˉ kihꜗ trigo ja chaˊjeˉ jeeˊmoꜙsoꜙ hʉʉꜙ jihˊkohꜘ —gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ .

Gaꜙsaaˉ Jesús jmɨɨˉ(Mr. 1:9-11; Lc. 3:21-22)

13 Maˊja yaꜙhëëꜗ Jesús hwaꜗ Galilea, ngooyꜗ taꜙchaˊjmɨɨˉ Jordán jeeˊ maˊ chehꜗ Jwaaꜚ mahꜗ saayꜙjmɨɨˉ. 14 Pero Jwaaꜚ saꜙ maˊ hii˜ maˊ chaay ˈ jmɨɨˉ.Maˊ jäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Jnäꜘ baˊ jmeeꜙ biiꜗ kinꜙ chaahˊ jnäꜘ jmɨɨˉ, mahꜗhneˉ baˊ ngɨɨhˊ kinꜙ chaanˊ hneˉ jmɨɨˉ.

15Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Tääꜘ baˊ kihˈ. Jëëhꜘ, läꜙja baˊ sooh˜ jnänˋ miˊtenˋ

läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ Dio.Ja gaˊ gaꜙheehˉ Jwaaꜚ gaꜙchaayꜗ Jesús jmɨɨˉ.

16 Maˉngëëꜘ maˉsaa Jesús jmɨɨˉ, yaꜙhëëyꜗchaˊjmɨɨˉ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙnaꜘ gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙmahꜗ gaꜙjëëꜗ Jesús Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio gaꜙjyooꜗ nëˊ kiyhˈ, laaꜗ läꜙkoo jaa juuˉ. 17Maˊja gaꜙläꜙnʉʉhꜘ koojuuˈ heˉ jaꜗ gyʉʉhˈ heˉ maˊ jähꜘ:

—Hi laˉ heꜘ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Peerꜙchaanˉ lluꜗ kyaayhˊ.

4Gaꜙkaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëꜗ Jesús(Mr. 1:12-13; Lc. 4:1-13)

1Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjøøꜗ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Jesús taꜙhwaꜗ kii ꜙ , mahꜗ kaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëyꜗ. 2 Toꜗ looꜗ jmɨɨˋtoꜗ looꜗ hwëˈ saꜙ gaꜙkuhˉ gaꜙhɨyhꜗ. Maˉngëëꜘ heˉ ja ,jaꜗ kyoyhꜙ. 3Hiꜙ jaꜗ hi gaꜙkaꜗ dsëyꜗ chuhꜙ kiyhꜗ mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio, jmeeˊ hihꜙ mahꜗliiꜙ heˊñiihꜚ kuuˊ heˉ täähˊ laˉ.

4Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Maˉnaˉsɨɨˉ baˊ: “Jaꜙ maꜙlaꜙ kyaahˊ heˉ ki-

hˉhihnˉ jmeeꜙ chaa jneˊ. Kyaahˊ läꜙjëꜙ juu ˈ heˉhlëëhꜙ Dio baˊ jmeeꜙ chaa jneˊ.”

Page 6: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 4:5 3 San Mateo 5:175Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjøøꜗ hi saꜙlluꜗ kiyhꜗ taꜙ jeeˊ

chihˈ gwahꜙ jwɨɨˉ naˉjngɨɨˈ heˉ chee Jerusalén. Maˊgaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ ja gaꜙjääyꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ gyʉʉh ˈ kihꜗgwahꜙ jʉʉhꜙ, 6 gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio, jwääꜙ hñaahꜗ läꜙgaꜙtëꜘ hwaꜗ, jëëhꜘ naˉsɨɨˉ baˊ kaˉlähꜘ:Dio cheeꜗ ángele kyaayꜗ kooꜘ kyahꜗmahꜗ jääyꜗ hneˉ kyaahˊ gooyˉ,läꜙja moꜙsoꜙ llaˉñuꜗ tɨɨhˊ nëˊ kuuˊ.

7Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús kiyhꜗ:—Maˉnaˉsɨɨˉ baˊ kaˉlähꜘ: “Taꜙ ka dsëꜗ Dio hi

laaꜗ Dsaˉjøøhˈ kyaahꜗ.”8 Koo kaˉlähꜘ gaꜙjääꜗ hi saꜙlluꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ koo

mohꜘ ñiiꜘ mahꜗ gaꜙheeyhꜗ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ kaahˊkyaahˊ gaꜙläꜙjëꜙ gaˊ heˉ laꜗ naˊhñaahꜗ heˉ chaˉ kihꜗ.9Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Gaꜙläꜙjëꜙ heˉ naˉ kwëëhnꜚ hneˉ cherˊmahꜗgaꜙjuuhˊ jnëhˊ chaˊnënꜙ, jmäähˈ jnäꜘ jøøhnˈ.

10 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊ läꜙøøhꜘ hneˉ kinꜙ Tanaˊ, jëëhꜘ maˉnaˉsɨɨˉ

baˊ jeeˊ jyohꜘ kaˉlähꜘ: “Kihꜗ Dsaˉjøøh ˈ hi laaꜗ Diokyaahꜗ baˊ jmeehˈ jʉʉhˉ. Kihꜗ jaa hñiiꜘ bihꜗ jmeehˈtaˊheꜗ.” 11 Ja gaˊ gaꜙläꜙøøꜘ hi saꜙlluꜗ kiyhꜗ. Läꜙchahꜘja yaꜙnääꜗ ángele, gaꜙjmeeyꜘ taˊheꜗ kihꜗ Jesús.

Gaꜙløøꜗ Jesús kwayꜙ juuˈ hwaꜗ Galilea(Mr. 1:14-15; Lc. 4:14-15)

12Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús hää Jwaaꜚ nehꜙñeˈ, ngaayhꜗtaꜙ hwaꜗ Galilea. 13 Saꜙ gaꜙjäyꜘ jwɨɨˉ Nazaret,ngaayhꜗ naˊgyayˉ jwɨɨˉ Capernaum baˊ, jwɨɨˉ heˉhlaˉ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ. Hwaꜗ kihꜗ dsaˉ kyaaꜗZabulón kyaahˊ Neftalí baˊ ja . 14Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ juuˈheˉ gaꜙhlëëhꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio, läꜙ maˊgaꜙjäyhꜘ:15Hwaꜗ kihꜗ Zabulón, kyaahˊ hwaˈ kihˈ Neftalí,heˉ kyeˉ hngaahˋ ko taa kihꜗ jmɨɨˉ Jordán, taꜙ

chaˊhooˊ jmɨˉñeehꜚ,läꜙkaa jeeˊ ja laꜗ hwaꜗ Galilea jeeˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉ

hi saꜙ laaꜗ judiu,16 dsaˉ heꜘ hi maˊ gaꜙnääˊ jeeˊ naˉhoo gaꜙjëëyꜗ

koo waˊjeˉ jʉʉhˉ.Gaꜙläꜙjnäꜘ koo waˊjeˉ kihꜗ hi maˊ täähˊ jeeˊ maˊ hiiꜘ

gooˉ juuyꜘ.17 Läꜙ maˊja gaꜙløøꜗ Jesús kwaꜙ juuˈ, maˊ jäyhꜘ:—Jeehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio, jëëhꜘ maˉyaˉjähꜙ heˉ jääꜗ

Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ.Gaꜙtëëhꜗ Jesús kyeeꜘ hi maˊ täähˊ jwä˜ saˊhmaˈ(Mr. 1:16-20; Lc. 5:1-11)

18 Jeeˊ hää Jesús jwëˈ ngooꜗ taꜙ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉheˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea, jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ Simón hi maˊtëëh˜ dsaˉ Peeˊ, kyaahˊ Andreˊ øøyhꜚ. Läꜙuuꜘ hi heꜘmaˊ täähˊ jwä˜ saˊhma ˈ chaˊjmɨɨˉ, jëëhꜘ heˉ ja baˊmaˊ laˈ taˊ kiyhˈ. 19Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Yaˉnäähꜘ hnähꜘ kyaahˊ jnäꜘmahꜗmiˊtëënꜗ hnähꜘhaˉ läꜙ jmeehˈ hnähꜘ mahꜗ leehꜙ hnähꜘ dsaˉ, llaꜚ heˉmaˊ leehꜙ hnähꜘ hmoohˉ.

20 Läꜙchahꜘ ja gaꜙkyeyˉ saˊhma ˈ kiyhꜗ mahꜗgaꜙnääyꜗ kyaahˊ Jesús. 21 Maˉngëëꜘ gyihꜗ ko nɨɨh˜,gaꜙjëëyꜗ jñahꜘ gaˊ uu ˈ. Jaa heꜘ Jacobo, jooꜘ Zebe-deo, kyaahˊ Jwaaꜚ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, maˊ täähˊ nehꜙnaˊmooꜘ kyaahˊ Zebedeo jmiiyˉ, maˊ hmiiy˜ saˊhmaˈ kiyhꜗ. Mahꜗ gaꜙtëëyhꜗ. 22 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhɨɨyꜘ naˊ-mooꜘ kyaahˊ jmiiyˉ mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊJesús.

Gaꜙkwaꜘ Jesús juˈhmëëꜘ(Lc. 6:17-19)

23 Gaꜙngëëꜘ Jesús läꜙkaa hwaꜗ Galilea, maˊmiˉtëëyꜙ dsaˉ nehꜙ gwahꜙ mähˉ heˉ tøøꜘ läꜙkooläꜙkoo jeeˊ jwɨɨˉ, maˊ kwayꜙ ju ˈhmëëꜘ haˉ läꜙ jääꜗDio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. Maˊ miˉhlääyꜘ dsaˉ kihꜗ waˊheˉ chaˉ heˉ dsooˊ. 24 Läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ Siria gaꜙnuuꜘdsaˉ kihꜗ Jesús. Heˉja naˊnääˈ dsaˉ naˊjääyˉ jeeˊmaˊchehˈ Jesús gaꜙläꜙjëëꜙ hi maˊ jëë˜ wɨɨꜘ kihꜗ naˉkuˊnaˉngɨɨˈ dsooˊ hlɨɨhˈ, läꜙkye hi maˊ kye lleꜘ hlɨɨhˈ, kyaahˊ hi maˊ dsaˉjuuꜘ ñeeꜘ, läꜙja hi moꜙsoꜙliihꜚ gooˉ tɨɨˊ. Gaꜙmiꜙhlääyꜘ läꜙjëëꜙ hi heꜘ. 25 Peerꜙjwëëꜘ dsaˉ Galilea gaꜙllaꜙlleꜗ kaahˋ kiyhˈ kyaahˊ hi maˊ chaa Decápoli, hi maˊ chaa Jerusalén, hi maˊ chaa Judea, hiꜙ jñahꜘ gaˊ hi maˊ chaa hngaahˋjmɨɨˉ Jordán.

5Gaꜙkwaꜘ Jesús chaˉmiihˉ juuˈ läꜙ maˊ gyayˈ lleˊkohꜘ

1Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja ,gaꜙwɨɨyꜗmahꜗ gaꜙgyayˉ lleˊkohꜘ ja . Gaꜙläꜙjëëꜙ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ gaꜙkuhꜗ jnäähˈ jeeˊ ja . 2 Gaꜙløøyꜗhlëëyh˜ dsaˉ, gaꜙjäyhꜘ:

3—Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi laaꜘ saꜙ jmääꜗ niꜙ miihˉ. Jëëhꜘ,hi heꜘ baˊ jää ˈ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ. 4 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi täähˊ kɨˉhooh˜. Jëëhꜘ, jmeeꜗ baˊ Dio nøhꜗ dsëyꜗ. 5Lluꜗlaꜗ kihꜗ hi hwaa . Jëëhꜘ, hi heꜘ baˊ tëë ˈ hwaꜗ heˉgaꜙjähꜘ Dio leꜘ heeyꜚ. 6 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi kuhˉngɨɨꜙdsëꜗ jmeeyꜗ heˉ lluꜗ. Jëëhꜘ, hi heꜘ baˊ hyohꜙ läꜙjëꜙheˉ llaˉkyaayꜗ. 7 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi dsaˉläˉñihꜘ dsëꜗdsaˉkyaahˊ. Jëëhꜘ, läˉñihꜘ dsëꜗ Dio kiyhꜗ kaˉlähꜘ.8 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi naˉjngɨɨ ˈ tuhˉdsëꜗ. Jëëhꜘ, hi heꜘbaˊ tëë jëëꜗ Dio. 9 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi hnoohˉ haˉ läꜙ jeeˊhɨɨˈ tiiˊ kihˈ dsaꜙ. Jëëhꜘ, hi heꜘ baˊ tëëyhˈ jooꜘ Dio.10 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi gaꜙnääˊ jëë˜ wɨɨꜘ kihꜗ heˉ jmeeyꜙheˉ lluꜗ. Jëëhꜘ, kihꜗ bihꜗ laꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ jmeeꜙ Diohihꜙ.

11 ʼLluꜗ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ cherˊmahꜗ dsooˊ kinꜙ gaꜙh-lëëhꜘ dsaˉwɨɨꜘ kyahꜗ hnähꜘ, hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjmeehꜙdsaˉ hnähꜘ, hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙhlëëhꜗ dsaˉ hnähꜘ juuˈ paˊjnahˊ heˉ laꜗ juu ˈ taˉjuu ˈ. 12 Läꜙ maˊ chaahˉhnähꜘ läꜙja , waˊ chaahˉ hnähꜘ lluꜗ, waˊ jëë hohꜘhnähꜘ. Jëëhꜘ, hñahꜙ baˊ hnähꜘ koo heˉ lluꜗ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. Ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeyhꜙ hi gaꜙngëëꜗjuuˈ kihꜗ Dio hi maˊ täähˊ jää gaˊ kyahˈ hnähꜘ.

Gaꜙkwaꜘ Jesús juuˈ kihꜗ waˊñeˊ kyaahˊ waˊjeˉ(Mr. 9:50; Lc. 14:34-35)

13 ʼHnähꜘ laahꜗ läꜙkoo waˊñeˊ kihꜗ hwaꜗ laˉ. Perocherˊmahꜗ gaꜙjñuuhꜗ heˉ ñiiˋ kih ˈ, haˉ läꜙja liiꜙkaˉlähꜘ läꜙ maˊ la ˈ. Moꜙsoꜙ jmääꜗ goˉte˜. Heˉ beꜗbaˊ dsaˉ ja chaˊjwëꜗ, jeeˊ ja heˊsohꜗ dsaˉ nëˊ kihˈ.14 Hnähꜘ laahꜗ läꜙkoo waˊjeˉ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ.Waˊ jmeenˊ koo jwɨɨˉ heˉ hlaˉ gyʉʉh ˈ nëˊ mohꜘsaꜙ leꜘ dsaˉhmääˋ. 15 Hiꜙ läꜙja saꜙ chaa hi hihꜗwaˊjeˉ mahꜗ chiyhꜗ nehꜙ waˊgooꜘ. Heˉ chiyhꜗ jeeˊ ñiiꜘbaˊ mahꜗ läꜙjnäꜘ kihꜗ dsaˉ hi täähˊ läꜙkaa chaˊnehꜙ.16Heˉja waˊ jnäꜘ waˊjeˉ kyahꜗ hnähꜘ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙdsaˉ, mahꜗ waˊraˉ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ lluꜗ heˉ jmeehˉhnähꜘ, jmeeyꜗ jʉʉhˉ kihꜗ Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ.

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ haˉ läꜙ laꜗ ley17 ʼTaꜙ jmeeˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ heˉ maˉjan˜ mahꜗ

miˊllaanꜗ ley kihꜗ Moisé. Niꜙ saꜙ miˊllaanꜗ läꜙjëꜙ heˉ

Page 7: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 5:18 4 San Mateo 6:4gaꜙhlëëhꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio. Saꜙmaˉ-jan˜ mahꜗ miˊllaanꜗ heˉ ja , heˉ miˊtenˋ kihˈ juuˈ jabaˊ ja maˉjan˜. 18 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,taˊko jiih ˈ chaˉ gyʉʉhˈ hwaꜗ laˉ, saꜙ heeꜘ niꜙ koohwëhꜘ mähˉ, niꜙ koo mɨˈpunto heˉ naˉsɨɨˉ kihꜗ leyja , jääꜗ saꜙ gaˊ maˉläˉteꜗ gaꜙläꜙjëꜙ. 19 Heˉ läꜙja ,cherˊmahꜗ chaa hi gaꜙhläähˉ koo madaꜚ pihꜗ kihꜗley laˉ, hiꜙ cherˊmahꜗ läꜙja miˉtëëyꜙ dsaˉ, leeyꜘ jaahi mähꜗ baˊ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.Pero cherˊmahꜗ hi miˉteꜗ kihꜗ ley hiꜙ miˉtëëyꜙ dsaˉheˉ miˉteyꜗ kaˉlähꜘ, hi heꜘ baˊ leeꜘ jøøh ˈ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ. 20 Heˉja hlëëhnˊhnähꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjmeehˊ hnähꜘ chaˉgaˊmiihˉtaˊ lluˈ läꜙkohꜘ teꜗ heˉ jmeeꜙ dsaˉ hi kyʉʉh˜ ley hiꜙläꜙkohꜘ teꜗ heˉ jmeeꜙ fariseo, saꜙ leꜘ goˊtaahˊ hnähꜘgyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

21 ʼMaˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ haˉ läꜙ jähꜘ nëˊ leykihꜗ Moisé läꜙ maˊ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ:“Taꜙ jngëëhꜙ dsaˉ. Cherˊmahꜗ hi gaꜙjngëëhꜗ jaadsaˉkyaahˊ maꜙraꜙ heˉ nøøꜗ baˊ taˊ kiyh ˈ.” 22 Perojnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ hi gaꜙläꜙlleeꜘ kyaahˊøøhꜚ, maˉnaˉbääyhˋ dsooˊ. Hiꜙ cherˊmahꜗ hi gaꜙjähꜘ sɨɨhꜙ dsaˉkyaahˊ: “Peerꜙ taahˉ hneˉ”, hi heꜘ nøøꜗ taˊ kih ˈ chaˊnëˊ dsaˉkaahˊ. Hiꜙ cherˊmahꜗhi gaꜙjwäꜗ dsoˊjwɨɨꜘ kihꜗ øøhꜚ, hi heꜘ lleˋ kihˈ dsooꜗchaˊjeˉ.

23 ʼHeˉja cherˊmahꜗ goˊkahˈ kuuˊ kyahˈ nëˊ naˊhy-ooꜘ hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙläꜙdsooh˜ hohꜘ jeeˊ ja heˉ häˊdsëˈ jaa øøhꜗ kyaahˊ hneˉ, 24 jeeˊ ja baˊ kyeˉ kuuˊkyahˈ chaˊnëˊ naˊhyooꜘmahꜗ gwaˉdaˊ toˉnëˊ goˉjeehˋjuuˈ kyahꜗ kyaahˊ øøhˈ. Ja gaˊ ñehꜚ kaˉlähꜘ yaˉtøøhꜗkuuˊ kyahˈ nëˊ naˊhyooꜘ.

25 ʼCherˊmahꜗ chaa hi hnøøꜗ hnëëꜗ hneˉ chaˊnëˊdsaˉtaˊ, jmeeˊ biiˈ goˊtaahˊ hnähꜘ juuˈ kweeˉ kyaayhˊnaꜗkohꜘ taˊko jiihˈ chaˉ jmɨɨˊ, mahꜗ saꜙ ngëëyꜗ hneˉgooˉ jwëëꜚ. Läꜙja moꜙsoꜙ jmeeꜗ jwëëꜚ hihꜙ kihꜗpooˉ taayhꜙ hneˉ nehꜙñe ˈ. 26 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙ yaˉhëëhˈ jeeˊ ja taˊko jiih ˈ saꜙmaˉmiˉhmaahˊ läꜙjëꜙ goˉte˜ heˉ ngɨɨyhꜗ kyahꜗ.

27 ʼMaˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ haˉ läꜙ jähꜘ nëˊ leyheˉ sɨɨyhꜙ hnähꜘ: “Hneˉ hi naˉjeeꜚ gooˉ, taꜙkaahꜙ hi laaꜗ kyaaꜗ jñahꜘ.” 28 Pero jnäꜘ jwahnꜙ,cherˊmahꜗ hi jëë jaa dsaˉmëꜘ hiꜙ heeꜘ dsëyꜗkaayhꜗ, kyaahˊ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ ja , maˉjmeeyꜘdsoˊkyeˉ. 29 Läꜙja , cherˊmahꜗ mɨˈnëhˊ raˉlluuꜗ jmeeꜗtähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, lleˊ goˉte˜ mahꜗ beꜗ ʉʉꜘ. Jëëhꜘ,lluꜗ gaˊ kyahˈ heˉ heeꜘ miihˉ jmɨˉngoꜗ kyahꜗ, läꜙkohꜘgaˊ heˉ goh ˈ naˉhñaah ˈ chaˊjeˉ. 30 Hiꜙ cherˊmahꜗmaˉgoohˉ raˉlluuꜗ jmeeꜗ tähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, hnäꜗgoˉte˜ mahꜗ beꜗ ʉʉꜘ. Jëëhꜘ, lluꜗ gaˊ kyahˈ heˉ heeꜘmiihˉ jmɨˉngoꜗ kyahꜗ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉ gohˈ naˉhñaahˈ chaˊjeˉ.

31 ʼHiꜙ maˉnʉʉhˉ hnähꜘ kaˉlähꜘ heˉ jäyhꜘ:“Gaꜙläꜙjëëꜙ hi bee dsaˉmëꜘ kyaaꜗ , hnøøꜗ chooyhꜗjeˉ jeeˊ maˉbeeyꜗ dsaˉkyaayhˊ.” 32 Pero jnäꜘ jwahnꜙläꜙlaˉ. Hi beeꜗ dsaˉmëꜘ kyaaꜗ , hiꜙ saꜙ chaˉ heˉ hlɨɨhˈ maˉjmeeyꜘ kyaahˊ jñahꜘ dsaˉñʉʉhˉ, heˉ cheeyꜙtaꜙ jwëꜘ hlɨɨh ˈ baˊ ja . Hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ hi kaaꜗdsaˉmëꜘ hi maˉbeeyꜗ heꜘ, heˉ jmeeyꜙ dsoˊkyeˉ baˊja kaˉlähꜘ.

Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kihꜗ hi tää gyʉʉhˈ hwaꜗ33 ʼMaˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ

maˉgyuhˉ jnänˋ: “Taꜙ jmeeˉdsooꜘ heˉ laꜗ juuˈ taˉjuuˈ. Ja miˉtehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio heˉ gaꜙtäähˋ hñaah ˈ

jmeehˈ.” 34Pero läꜙlaˉ jwahꜙ jnäꜘ, taꜙ tää hñaahˈ kihꜗniꜙ koo . Taꜙ tää hnähꜘ kihꜗ gyʉʉhˈ, jëëhꜘ jeeˊ ooꜙ baˊgyaꜗ Dio. 35 Taꜙ tää hnähꜘ kihꜗ hwaꜗ, jëëhꜘ, nëˊ kihˈhwaꜗ chihꜗ maˉtɨɨˊ Dio. Taꜙ tää hnähꜘ kihꜗ Jerusalén,jëëhꜘ, jeeˊ ja laꜗ jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ Rey jøøhˈ jnänˋ. 36Taꜙtää kaˊllehˊ, jëëhꜘ, saꜙ lehꜗ jmeehˈ tøøˉ niꜙ koo jñuˉ,niꜙ saꜙ lehꜗ jmeehˈ lähˉ kaˉlähꜘ. 37 Cherˊmahꜗ jwahˈ hnähꜘ “Jaahˉ”, koo “jaahˉ” baˊ jwahꜗ hnähꜘ. Hiꜙcherˊmahꜗ jwahˈ hnähꜘ “jahꜙhaˈ”, koo “jahꜙhaˈ” baˊjwahꜗ hnähꜘ. Hiꜙ cherˊmahꜗ heˉ gaˊ jyohꜘ juuˈ gwaꜘ,heˉ gwaꜘ kihꜗ dsaˉ hlëëhˈ baˊ ja .

38 ʼMaˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ kaˉlähꜘ heˉ jäyhꜘ: “Hi jmeeꜙ dsooˊ mɨˊnëˊ dsaˉkyaahˊ, ja baˊ läꜙja miˉh-maayhˋ. Hi jlääh˜ naˊja dsaˉkyaahˊ, ja baˊ läꜙjamiˉhmaayhˋ.” 39 Pero läꜙlaˉ jwahꜙ jnäꜘ. Taꜙ jiihˋhnähꜘ kihꜗ hi hñaaˉ dsëꜗ. Cherˊmahꜗ hi gaꜙjnooꜗkoo jwoo ˈ moˉnëhˊ, kwëëyhˋ kaˉlähꜘ jyohꜘ jwoo ˈ.40 Hiꜙ cherˊmahꜗ hi llaꜙ hniiˉ kyahꜗ mahꜗ jñuuyhꜗsaˊkoohˉ, kwëëyhˋ kaˉlähꜘ läꜙkye hmɨhˉllooꜘ kyahꜗ.41Hiꜙ cherˊmahꜗ hi gaꜙjmeeꜘ heˉ wɨɨꜘ kahˈ løøˈ kihꜗko nɨɨh˜, kye gaˊ jyohꜘ ko nɨɨh˜. 42 Cherˊmahꜗ hi ngɨɨꜙ miihˉ heˉ chaˉ kyahꜗ, kwëëyhˋ. Hiꜙ cherˊmahꜗhi hnøøꜗ lleꜙ miihˉ heˉ chaˉ kyahꜗ, taꜙ jmeeˉchaahˉ kyaayhˊ.

Hnøøꜗ hnääꜙ jneˊ hi naˉhøøhˊ jnänˋ(Lc. 6:27-28, 32-36)

43 ʼMaˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ kaˉlähꜘ heˉ jäyhꜘ: “Waˊhnaahꜙ omeꜚ kyaahꜗ mahꜗ waˊ naˉhäähˊ hi saꜙ laaꜗomeꜚ kyaahꜗ.” 44 Pero läꜙlaˉ baˊ jwahꜙ jnäꜘ: Waˊläˉhnaahꜙ hnähꜘ hi saꜙ laaꜗ omeꜚ kyaahꜗ hnähꜘ.Ngɨɨˊ hnähꜘ lluꜗ kihꜗ hi jwä˜ dsoˊjwɨɨꜘ kyahꜗ hnähꜘ.Jmeeˊ hnähꜘ lluꜗ kihꜗ hi naˉhøøhˊ kyahˈ hnähꜘ. Ngɨɨˊhnähꜘ kihꜗ Dio kihꜗ hi jmeehꜙ hnähꜘ. 45Mahꜗ läꜙjaleehꜘ hnähꜘ jooꜘ Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ. Hi heꜘjmeeꜙ dsaˉhyaꜙ hyooˉ kihꜗ hi hlëëhˈ läꜙja kihꜗ hi lluuꜗ. Hiꜙ cheeyꜙ jmaꜗ kaˉlähꜘ kihꜗ hi jmeeꜙ heˉlluꜗ hiꜙ kihꜗ hi jmeeꜙ heˉ hlɨɨhˈ. 46 Jëëhꜘ cherˊmahꜗhnaahꜙ hnähꜘ maꜙlaꜙ hi hnääꜗ hnähꜘ baˊ, ¿heeˉ baˊhñahꜙ hnähꜘ kihꜗ Dio ja ? ¿Cheˊ saꜙ jmeeyꜙ läꜙjakaˉlähꜘ hi kooˈ kuˊsɨhˉ? 47 Cherˊmahꜗ kihꜗ øøhꜗ baˊhnähꜘ jmeehˉ hnähꜘ Dio, ¿cheˊ laahꜘ hnähꜘ jmeehˉhnähꜘ koo heˉ lluꜗ? ¿Cheˊ saꜙ jmeeꜙ läꜙja hi saꜙmaˉheehˉ kihꜗ Dio? 48Waˊ laahˈ hnähꜘ lluuꜗ, läꜙkoolaaꜗ Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ hi lluuꜗ goˉte˜.

61 ʼLeehꜚ, taꜙ hnoohˉ hnähꜘ haˉ läꜙ jeeˊ hlëëhˈ dsaˉ

lluꜗ kyahꜗ hnähꜘ waˊraˉ gaꜙjmeehˊ hnähꜘ koo heˉlluꜗ. Cherˊmahꜗ ko taa gaˊ gaꜙjmeehˊ hnähꜘmahꜗ jëëꜗdsaˉ kyahꜗ hnähꜘ, saꜙ hñahꜙ hnähꜘ niꜙ miihˉ kihꜗDio hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ. 2 Waˊraˉ gaꜙkwahˊ hnähꜘ beꜘkihꜗ jaa hi llaˉkyaaꜗ , taꜙ jwɨɨꜘ niꜙ jaa heeˉ naˉmaˉjmeehˊ. Mahꜗ saꜙ jmeeh ˈ hnähꜘ kweeˉ kyaahˊhi jmää hñiiꜘ miˉteꜗ nehꜙ gwahꜙ, hiꜙ läꜙja jmeeyꜙkaˉlähꜘ chaˊjwëꜗ heˉ hnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊ hlëëh ˈdsaˉ lluꜗ kiyhꜗ baˊ ja . Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, ko ja baˊ hnɨɨh ˈ maˉlɨyh˜ jñeey ˈ. 3 Perohneˉ, waˊraˉ gaꜙkwëëhˋ dsaˉmiihˉ kuuˊ, taꜙ jwɨɨꜘ niꜙjaa maꜙkeꜙ laaꜗ omeꜚ kyaahꜗ. 4Hehꜗ läꜙja , saꜙ jnäꜘheˉ maˉkwëëhˋ dsaˉ kuuˊ. Maˊja Tääˋ kyaah ˈ, hi jëë˜ läꜙjëꜙ heˉ saꜙ jnäꜘ, miˉhmaayhˋ kyahˈ toꜙloꜙ nëˊläꜙjëëꜙ dsaˉ.

Page 8: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 6:5 5 San Mateo 7:2Gaꜙmiꜙtëë Jesús dsaˉ kyaayꜗ haˉ läꜙ chuuyꜗ

kyaahˊ Dio(Lc. 11:2-4)

5 ʼWaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ ngɨɨhˊ kyah ˈ kihꜗ Dio, taꜙjmeeˉ läꜙ jmeeꜙ hi jmää hñiiꜘ miˉteꜗ. Tɨh˜ dsëyꜗnaˉtääyꜘ hlëëyhꜙ kyaahˊ Dio nehꜙ gwahꜙ mähˉ hiꜙläꜙja jmeeyꜙ chaˊjwëꜗ jeeˊ gaꜙnääˊ dsaˉ mahꜗ jëëꜗdsaˉ kiyhꜗ. Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, ko jabaˊ hnɨɨhˈmaˉlɨyh˜ jñeeyˈ. 6Pero hneˉ, waˊraˉ gaꜙtëꜘjeeˊ ngɨɨhˊ kyahˈ kihꜗ Dio, goˉheꜘ jeeˊ gwɨɨhˉmahꜗ jneˊhaahˊ kyahˈ. Ngɨɨˊ kyahˈ kihꜗ Tääˋ hi saꜙ jnäꜘ. MaˊjaTääˋ kyaahˈ hi jëë˜ läꜙjëꜙ heˉ saꜙ jnäꜘ, miˉhmaayhˋkyah ˈ toꜙloꜙ nëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 7 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊngɨɨhˊ kyahˈ kihꜗ Dio, taꜙ hlëëhˋ chaˉmiihˉ jiih˜ koonëë ˈ juu ˈ heˉ saꜙ jmääꜗ taˊ, läꜙkoo jmeeꜙ hi saꜙmaˉheehˉ kihꜗ Dio. Kihꜗ heˉ hlëëyhꜙ chaˉmiihˉjiih˜ koo nëëˈ juuˈ, nuuꜗ Dio kiyhꜗ laayꜘ. 8Taꜙ jmeeˉhnähꜘ läꜙ jmeeꜙ dsaˉ heꜘ. Jëëhꜘ, Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗgyʉʉhˈ, maˉñeyˉ baˊ heeˉ naˉ jmeeꜙ biiꜗ jnänˋ jääꜗja gaˊ ngɨɨnˊ kiyh ˈ. 9 Läꜙlaˉ baˊ hnøøˈ ngɨɨhˊ hnähꜘkyahꜗ:Tääˋ kyaa ˈ jnäähꜗ hi gyaꜗ yaꜙjwɨɨꜗ, läꜙjëëꜙ baˊ waˊ

jmeeꜘ dsooꜘ heˉ laahꜗ hneˉ naˉjngëëˈ goˉte˜.10Ñaˉ mahꜗ jmeehˈ hihꜙ jeeˊ laˉ.Waˊ leꜘ läꜙ hyohˉ hohꜘ hñaahꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, ja baˊ

läꜙkoo laꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ.11 Kwëëhˋ jnäähꜗ naꜗ heˉ kihˊhihˊ jnäähꜗ heˉ jmeeꜙ

biiꜗ kyaaꜗ jnäähˈ.12 Jmeeˊ jøhˉ hohꜘ kihꜗ heˉ maˉhläähˉ jnäähˈ, ja baˊ

läꜙkoo jøhˉ dsëˉ jnääh ˈ kyaahˊ hi dsaˉh-läähꜙ kyaahˊ jnäähꜗ.

13Taꜙ kwaˉ jwëˈ kaꜗ heˉ hlɨɨhˈ dsëˉ jnäähˈ, lää jnäähꜗkihꜗ heˉ ja .

Jëëhꜘ, jaa hneˉ baˊ jmeeꜙ hihꜙ kihꜗ läꜙjëꜙ, kyahꜗ baˊlaˈ gaꜙläꜙjëꜙ beꜘ,

hneˉ baˊ laahˈ jøøhˈ kihꜗ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ. Waˊlaˈ läꜙja .

14 ʼCherˊmahꜗ jmeehˉ jøhˉ hohꜘ kyaahˊ dsaˉ hi dsaˉhläähꜙ kyaahˊ hnähꜘ, läꜙja kaˉlähꜘ Tääˋ jnänˋhi gyaꜗ gyʉʉh ˈ jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ kyaahˊ hnähꜘ.15 Pero cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjmeehˊ hnähꜘ jøhˉ hohꜘkyaahˊ dsaˉ hi dsaˉhläähꜙ kyaahˊ hnähꜘ, läꜙjakaˉlähꜘ Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ saꜙ jmeeyꜗ jøhˉdsëyꜗ kyaahˊ hnähꜘ heˉ dsaˉhläähꜙ hnähꜘ kiyhꜗ.

Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kihꜗ heˉ saꜙ kihˉhihˉ jneˊ16 ʼJmɨɨˊ maˊ saꜙ kuhˉhuhꜘ hnähꜘ jeeˊ hlëëhˊ hnähꜘ

kyaahˊ Dio, taꜙ jmeeˉ hnähꜘ lii˜ heˉ tiˉmeehˉ hohꜘhnähꜘ läꜙ jmeeꜙ dsaˉ hi jmää hñiiꜘ miˉtehꜗ. Hi heꜘ jmeeꜙ lii˜ moˉnëˊ mahꜗ jëëꜗ dsaˉ kiyhꜗ heˉ saꜙkuhˉhɨyh˜. Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, ko jabaˊ hnɨɨh ˈ maˉlɨyh˜ jñeey ˈ. 17 Pero hneˉ, maˊ saꜙkuhˉhuhꜘ jeeˊ hlëëhˊ kyaahˊ Dio, ja jñaahˊ llehˊmahꜗgyihꜙ moˉnëhˊ. 18 Mahꜗ läꜙja , saꜙ läꜙleeh˜ chaˊnëˊdsaˉ, heˉ saꜙ kuhˉhuhꜘ. Kihꜗ Tääˋ hi saꜙ jnääꜘ baˊläꜙleeh˜. Hiꜙ läꜙja , Tääˋ kyaah ˈ hi jëë˜ läꜙjëꜙ heˉsaꜙ jnäꜘ, miˉhmaayhˋ kyahˈ toꜙloꜙ nëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ.

Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kihꜗ heˉ laꜗ hmoohˈ(Lc. 12:33-34)

19 ʼTaꜙ waˊ hnoohˉ hnähꜘ llaˉmahꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉchaˉmiihˉ heˉ laꜗ hmoohˈ kyahꜗ hnähꜘ. Jëëhꜘ jeeˊ laˉchaa jahꜘ jwë˜ chaˉmiihˉ hiꜙ hyaꜙ tʉˊjʉʉh˜ läꜙjëꜙheˉ lluꜗ. Hiꜙ dsaˉtaahˋ dsaˉhɨɨ mahꜗ hɨɨyꜗ. 20Hnøøhˈ hnähꜘ mahꜗ llaˉmahꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ heˉ laꜗ hmooh

ˈ kyahꜗ hnähꜘ. Jeeˊ ja saꜙ chaa jahꜘ hi jwë˜ niꜙ saꜙhyaꜙ tʉˊjʉʉh˜ kaˉlähꜘ. Hiꜙ jeeˊ ja saꜙ chaa dsaˉhɨɨ mahꜗ hɨɨyꜗ. 21Haˉ jiihˈ jeeˊ hlaˉ heˉ laꜗ hmoohˈ kyahꜗhnähꜘ, jeeˊ ja baˊ kye hnähꜘ oˉjøhꜙ dsëˉ.

Waˊjeˉ kihꜗ jmɨˉngoꜗ jnänˋ(Lc. 11:34-36)

22 ʼMɨˈnëˊ jneˊ laꜗ läꜙkohꜘ waˊjeˉ kihꜗ jmɨˉngoꜗ jnänˋ.Läꜙja , cherˊmahꜗ mɨ ˈnëhˊ laꜗ lluꜗ, läꜙkaa jmɨˉngoꜗkyahꜗ ngëꜙ jeeˊ waˊjeˉ. 23Pero cherˊmahꜗ laꜗ hlɨɨhˈ mɨˈnëhˊ, gaꜙläꜙkaa jmɨˉngoꜗ kyahꜗ ngëꜙ jeeˊ naˉhoobaˊ. Läꜙja , cherˊmahꜗ waˊjeˉ heˉ chaˉ kyahꜗ laꜗnaˉhoo baˊ, haˉ kohꜘ saꜙ naˉhoo jeeˊ ngëhˉ.

Saꜙ leꜘ jmeeˊ jneˊ heˈ kihꜗ Dio mahꜗ jmeeˊ jneˊ heˈ kihꜗkuuˊ

(Lc. 16:13)24 ʼNiꜙ jaa saꜙ läꜙkëhˊ jmɨɨˊ jmeeꜗ he ˈ kihꜗ uuꜗ

dsaˉkaahˊ. Jëëhꜘ, jmeeyꜗ naˉhääyhˊ jaa mahꜗ läꜙh-nääyꜗ hi jñahꜘ. Miˉteyꜗ kihꜗ jaa mahꜗ miˉkwayhꜗhi jñahꜘ heꜘ. Saꜙ läꜙkëhˊ hnähꜘ jmɨɨˊ jmeehˈ hnähꜘheˈ kihꜗ Dio mahꜗ jmeehˈ hnähꜘ heˈ kihꜗ kuuˊ kaˉlähꜘ.

Gaꜙhääꜗ Dio kweeˉ goˉteˈ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ kyaayꜗ(Lc. 12:22-31)

25 ʼHeˉja jwëëhn˜ hnähꜘ: Taꜙ ka hnähꜘ hʉʉˊdsëˉhaˉ läꜙ dsaˉngëëꜘ hnähꜘ, heeˉ naˉ kuhˊhuhꜗ hnähꜘ.Taꜙ ka hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ jmɨˉngoꜗ kyahꜗ hnähꜘ,haˉ läꜙ tëëhꜗ hnähꜘ hmɨɨhˉ heˉ këhˈ hnähꜘ. ¿Cheˊ saꜙkyeeꜘ gaˊ heˉ chaa hnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ kuhˉhuhꜘhnähꜘ? ¿Hiꜙ cheˊ saꜙ kyeeꜘ gaˊ jmɨˉngoꜗ kyahꜗ hnähꜘläꜙkohꜘ gaˊ hmɨɨhˉ heˉ këhꜙ hnähꜘ? 26 Jëëˋ daˊ hnähꜘläꜙkoo laꜗ kihꜗ ta ˈ hi hëëꜙ jwëꜘ nëˊ lleꜘ. Saꜙ chaˉjngëëyˉ niꜙ saꜙ chooyh˜ mɨɨ ˈ, niꜙ saꜙ llayꜙ lluꜗ mɨɨ ˈkiyhꜗ. Pero Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ, maꜙraꜙ heˉäähˉ bihꜗ. ¿Cheˊ saꜙ kyeeꜘ gaˊ hnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ taꜗheꜘ? 27 ¿Hii hnähꜘ lehꜗ jmeehˈ saaꜙ gaˊ koo lëëˉ,kihꜗ heˉ jmeehˉ hnähꜘ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ?

28 ʼ¿Heˉlaˈ jmeehˉ hnähꜘ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ kihꜗhmɨɨhˉ heˉ këh ˈ hnähꜘ? Jëëˋ daˊ hnähꜘ haˉ läꜙdsaˉkwaaꜙ waˊleꜗ jeeˊ nuuˉ. Saꜙ chaˉ taˊ jmeeꜙ, niꜙsaꜙ hwëë˜ waˊñeˉ. 29 Pero jwëëhn˜ hnähꜘ. Maꜙkeꜙnaˊhñaahꜗ laꜗ hmɨɨhˉ heˉ gaꜙkëhˉ rey Salomón, saꜙgaꜙlɨyhꜗ maˊ këyhꜙ hmɨɨhˉ heˉ laꜗ naˊhñaahꜗ läꜙkoolaꜗ waˊleꜗ ja . 30 Cherˊmahꜗ läꜙja gaꜙjmeeꜘ Dionaˊhñaahꜗ waˊleꜗ heˉ chooˈ nëˊ nuuˉ naꜗ, mahꜗ høꜗ jëꜗdsaˉ nehꜙ hwɨɨ , haˉ gaˊ saꜙ jmääyhꜙ hnähꜘ lluꜗ, dsaˉhi miihˉ goˉteˈ baˊ dsooꜘ dsëꜗ. 31Heˉja moꜙtoꜙ kagaˊ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ jwahˈ hnähꜘ: “¿Heeˉ naˉ kihˊhihˊjnäähꜗ, heeˉ hmɨɨhˉ kyehˊ jnäähˈ?” 32 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙhi saꜙ maˉheehˉ kihꜗ Dio hnooyhˉ läꜙjëꜙ heˉ jajmahꜗ baˊ. Pero Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗmaˉñeyˉ baˊ heˉ jmeeꜙ biiꜗ jnänˋ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ heˉja . 33 Hnäähˈ daˊ hnähꜘ toˉnëˊ Dio hi laaꜗ dsaˉtaˊjøøhˈ jnänˋ hiꜙ jmeeˊ hnähꜘ heˉ lluꜗ jmahꜗ baˊ läꜙkoohnøøyꜗ hñiiyꜘ. Läꜙja baˊ hñahꜙ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉjmeeꜙ biiꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. 34 Heˉja taꜙ kahnähꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ høꜗ, jëëhꜘ høꜗ läꜙchaˉ jyohꜘ gaˊhʉʉˊdsëˉ heˉ jmeehˈ hnähꜘ. Heehˋ baˊ hnähꜘ koojmɨɨˊ koo jmɨɨˊ läꜙkoo teꜗ heˉ chaa hnähꜘ.

7Saꜙ gaꜙtëëꜘ jneˊ jëënˊ kihˈ jñahꜘ(Lc. 6:37-38, 41-42)

1 ʼTaꜙ ka hnähꜘ kwaat˜ kihꜗ jñahꜘ mahꜗ saꜙ kaꜗDio kwaat˜ kyahꜗ hnähꜘ. 2 Jëëhꜘ, Dio kaꜗ kwaat˜

Page 9: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 7:3 6 San Mateo 8:9kyahꜗ hnähꜘ, ja baˊ läꜙkoo kahˉ hnähꜘ kwaat˜ kihꜗjñahꜘ. Läꜙkoo teꜗ ka hnähꜘ kwaat˜ kihꜗ jñahꜘ,ko ja hnɨɨhˈ teꜗ kaꜗ Dio kwaat˜ kyahꜗ hnähꜘ. 3¿Heˉlaˈ jëëhꜘ waˊhløøˉ heˉ häˊ mɨˊnëˊ øøh ˈ mahꜗ saꜙ jëëhꜘdaˊ waˊhløøˉ jʉʉhˉ heˉ häˊ mɨˊnëhˊ hñaahˈ? 4 ¿Haˉläꜙja jwɨɨhˈ øøhꜗ: “Kwaˊ daˊ waˊ llenˋ waˊhløøˉ heˉhäˊ mɨˊnëhˊ”, mahꜗ häˊ baˊ kyahꜗ hñaahꜗ heˉ jʉʉhˉgaˊ? 5 ¡Heˉ baˊ cheˉ taˉjuuh ˈ hneˉ! Lleˊ daˊ jää ˈwaˊhløøˉ jʉʉhˉ heˉ häˊ mɨˊnëhˊ hñaahˈ. Ja gaˊ naꜙjëëhˈ kweeˉ mahꜗ llehˈ waˊhløøˉ heˉ häˊ mɨˊnëˊ øøhˈ. 6 Taꜙ kwëëhꜘ hnähꜘ dsɨɨˉ heˉ laꜗ naˉjøøꜚ , waˊraˉgaꜙjeeyhˉmahꜗ gɨˊhnäyꜗ kyahꜗ hnähꜘ. Taꜙ jwäꜘ hnähꜘkuuˊ heˉ laꜗ hmooh ˈ kyahꜗ hnähꜘ chaˊnëˊ chaˊñe ˈ,waˊraˉ gaꜙheeꜘ gaꜙsoyhꜗ.

Hnøøꜗ hnäähˊ jneˊ Dio läꜙkaaˉ tuhˉdsëˉ jneˊ(Lc. 11:9-13; 6:31)

7 ʼNgɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio, mahꜗ hñahꜙ hnähꜘ. Hnøøhˈdaˊ hnähꜘ mahꜗ jnäähꜙ hnähꜘ. Teeˉ hnähꜘ kiyhꜗ mahꜗnäyꜗ hoˊhaahˊ. 8 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi ngɨɨꜙ, hyoyhꜙ baˊ.Hi hnoohˉ, jnøøyhꜙ baˊ. Hi tëë˜ hoˊhaahˊ, näꜙ baˊhoˊhaahˊ kiyh ˈ. 9 ¿Haˉ läꜙja kwëëh ˈ hnähꜘ chihˉkyaahꜗ, koo mɨ ˈkuuˊ waˊraˉ gaꜙngɨɨyꜘ heˊñiihꜚ?10Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ kuyhꜙ jaa hmoohˉ, ¿haˉläꜙja kwëëyhˈ jaa mɨɨhˉ? 11Maꜙkeꜙ hlëëhˈ hnähꜘ,lehꜗ baˊ hnähꜘ kwëëh ˈ chihˉ kyaahꜗ heˉ lluꜗ. Johꜘgaˊ heˉ lluꜗ saꜙ kwaꜗ Tääˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ kihꜗ läꜙjëëꜙhi ngɨɨꜙ kiyhꜗ. 12 Heˉja , läꜙjëꜙ heˉ hnoohˉ hnähꜘjmeeꜗ dsaˉ kyahꜗ hnähꜘ, ja baˊ läꜙja jmeeˊ hnähꜘkiyhꜗ kaˉlähꜘ. Juu ˈ laˉ jeeh ˈ kweeˉ kyaahˊ ley heˉgaꜙsɨɨꜘ Moisé kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙsɨɨꜘ läꜙjëëꜙ hi maˊngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.

Läꜙtoꜘ hoˊhaahˊ(Lc. 13:24)

13 ʼGoˉtaahˊ hnähꜘ taꜙ jwëꜘ dsuˉ. Jëëhꜘ, jlaˊ la ˈhoˊhaahˊ hiꜙ huꜘ laꜗ jwëˈ heˉ dsoo˜ jeeˊ dsaˉheeꜘ dsaˉ.Jwëëꜘ dsaˉ hi dsaˉtaahˋ taꜙ jaꜙ . 14Dsuˉ laꜗ hoˊhaahˊhiꜙ dsuˉ jwëˈ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ. Miihˉ goˉteˈ baˊdsaˉtaahˋ taꜙ jaꜙ .

Mɨɨˈ kihꜗ jmeeꜙ lii˜ haˉ läꜙ laꜗ chaahˈ hmaˉ(Lc. 6:43-44)

15 ʼHää hnähꜘ hñaahꜗ kihꜗ hi gaꜙnääˊ läꜙkohꜘ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio baˊ. Yaˉnääyꜘ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘjmääy˜ hñiiyꜘ hwaayˊ läꜙkoo jaa borrego. Perotaꜙ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ, laayꜗ läꜙkoo jaa jahꜘ hi hääˈ. 16Kyaahˊ heˉ jmeeyꜙ ja , läꜙjnäꜘ haˉ läꜙ laayꜗ. Haˉläꜙja choohꜗ dsaˉ mɨˈjëhꜗ kihꜗ chaahˈ tooꜘ . Niꜙ mɨˈhigo saꜙ choohꜗ dsaˉ kihꜗ chaahˈ tooꜘ . 17 Jëëhꜘ, läꜙjëꜙchaahˈ hmaˉ heˉ lluꜗ, hɨɨˉ mɨɨˈ heˉ lluꜗ baˊ. Hiꜙ läꜙjëꜙchaahˈ hmaˉ heˉ hlɨɨhˈ, hɨɨˉ mɨɨˈ heˉ hlɨɨhˈ. 18 Läꜙjëꜙchaahˈ hmaˉ heˉ lluꜗ, saꜙ leꜘ hɨɨꜗ mɨɨˈ heˉ hlɨɨhˈ. Niꜙchaah ˈ hmaˉ heˉ hlɨɨh ˈ, saꜙ leꜘ hɨɨꜗ mɨɨ ˈ heˉ lluꜗ.19 Gaꜙläꜙjëꜙ chaahˈ hmaˉ heˉ saꜙ hɨɨꜚ mɨɨ ˈ heˉ lluꜗ,hnäꜗ dsaˉ mahꜗ tooyhꜙ chaˊjeˉ. 20Heˉ läꜙja , läꜙjnäꜘhaˉ läꜙ laaꜗ dsaˉ kyaahˊ taˊ kihˈ.

Jaꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ dsaˉtaahˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ(Lc. 13:25-27)

21 ʼJaꜙ läꜙjëëꜙ hi jähꜘ kinꜙ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ,Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ”, dsaˉtaahˋ jeeˊ jmee ˈ Dio hihꜙ.Maꜙlaꜙ hi jmeeꜙ läꜙ hyohˉ dsëꜗ Tääˋ kyaanꜙ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ, hi heꜘ baˊ dsaˉtaahˋ. 22 Waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ, jwëëꜘ dsaˉ jähꜙ sɨɨyhꜙjnäꜘ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿ja ˈ

kyaahˊ madaꜚ heˉ gaꜙjmeehˊ gaꜙkwaˊ jnäähꜗ juu ˈkyahꜗ, kyaahˊ madaꜚ kyahꜗ gaꜙhwëë jnäähꜗ hi saꜙl-luꜗ, hiꜙ kyaahˊ madaꜚ kyahꜗ gaꜙjmeeˊ jnäähꜗ heˉjʉhˉgaa ?” 23Maˊja jeehnˊ kihˈ dsaˉ heꜘ: “Jihˊkohꜘsaꜙ gaꜙläꜙkyuunꜙ hnähꜘ. Goˉnääˊ hnähꜘ kyahꜗ, hnähꜘhi tëë jmeeꜙ heˉ hlɨɨhˈ.”

Gaꜙjmeeyꜘ hneꜗ kiyhꜗ nëˊ kuuˊ hlooˉ(Mr. 1:22; Lc. 6:47-49)

24 ʼHeˉja , hi nuuˉ juu ˈ kinꜙ mahꜗ jmeeyꜙ läꜙjwahnꜙ, hi heꜘ laaꜗ läꜙkoo jaa dsaˉñʉʉhˉhi chaˉhʉʉˊdsëˉ lluꜗ kihꜗ. Gaꜙjmeeyꜘ hneꜗ kiyhꜗ nëˊ kuuˊhlooˉ. 25 Jaꜗ jmaꜗ, gaꜙjʉʉhꜗ jmɨɨˉ hiꜙ jaꜗ lleꜘ nëˊ kihˈhneꜗ. Pero saꜙ gaꜙtohꜘ, jëëhꜘ maˊ chihˈ nëˊ kihˈ kuuˊhlooˉ. 26 Pero hi nuuˉ juuˈ kinꜙ mahꜗ saꜙ jmeeyꜙläꜙ jwahnꜙ, hi heꜘ laaꜗ läꜙkoo jaa dsaˉ tooˉ hi gaꜙjmeeꜘ hneꜗ kihꜗ nëˊ mɨ ˈsɨɨˊ. 27 Jaꜗ jmaꜗ, gaꜙjʉʉhꜗjmɨɨˉ, jaꜗ lleꜘ täꜘ gaꜙjmeeꜘ wɨɨꜘ kihꜗ hneꜗ ja , mahꜗgaꜙtohꜘ. Gaꜙheeꜗ läꜙjëꜙ goˉteˈ —gaꜙjähꜘ Jesús.

28 Maˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙhlëëhꜘ Jesús juu ˈ laˉ, läꜙjëëꜙdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , maˊ jëë˜ dsayhꜙ haˉ läꜙlaꜗ juu ˈ heˉ maˊ kwayꜙ. 29 Jëëhꜘ maˊ hlëëyh˜ dsaˉläꜙkoo jaa hi jmeeꜙ hihꜙ baˊ, jaꜙ läꜙkohꜘ maˊ jmeeꜙtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley.

8Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ(Mr. 1:40-45; Lc. 5:12-16)

1 Läꜙkoo maˊ gaꜙjñaaꜗ Jesús ñihꜙ lleˊkohꜘ ja ,jwëëꜘ dsaˉ gaꜙllaꜙlleꜗ kaahˋ kiyhˈ. 2 Jeeˊ ja gaꜙyaꜙjähꜙjaa dsaˉ hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ. Gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊchaˊnëˊ Jesús mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ leꜘ, lehꜗ baˊ hneˉchehˈ dsooˊ heˉ miˉsahꜘ jnäꜘ.

3Heˉja gaꜙhɨɨꜘ Jesús maˉgooˉmahꜗ gaꜙkyeyˉ nëˊkihˈ dsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Leꜘ baˊ, waˊ dsaˉcheˋ baˊ dsooˊ kyahˈ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙäähꜗ goˉte˜ hmihꜗ høøꜚ ja .

4 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jëëˋ daˊ, taꜙ jmeehˋ juu ˈ kihꜗ niꜙ jaa . Gwaˉ

goˉhäähˋ hñaah ˈ kihꜗ jmiˉdsaˉ. Kye miihˉ heˉkwëëh ˈ hnihꜘ läꜙhihꜙ heˉ gaꜙjmeeꜘ Moisé. Läꜙjagoˉjmeeˊ mahꜗ läꜙñeyˉ maˉjäꜗ kyahꜗ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús moz˜ kyaaꜗ jʉʉˊ hløøꜘ(Lc. 7:1-10)

5 Läꜙkoo maˊ gaꜙheꜗ Jesús jwɨɨˉ Capernaum, jaꜗjaa jʉʉˊ hløøꜘ chuhꜙ kihꜗ Jesús mahꜗ gaꜙchuuyꜘkyaahˊ:

6 —Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, moz˜ kyaanꜙ naˉkyaa ˈchaˊnehꜙ kinꜙ, jaꜙ jwërte kiyhꜗ, moꜙsoꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨyˊ—gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ.

7—Nɨɨˋ baˊ jnäꜘmiˊhlääꜗ jnihꜘ—gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.8Mahꜗ gaꜙjeehˉ jʉʉˊ hløøꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, saꜙ chaˉ heˉ laaꜗ jnäꜘ mahꜗ

goˊhehꜘ chaˊnehꜙ kinꜙ. Leeꜙ baˊ koo jähˊ, mahꜗ jäꜗbaˊ kihꜗ moz˜ kyaanꜙ. 9 Jëëhꜘ jnäꜘ kaˉlähꜘ, chaa hi jmeeꜙ madaꜚ heˉ jmeenꜙ kiyhꜗ, hiꜙ täähˊ hløøꜘ hi jmeenꜙ hihꜙ kihꜗ. Waˊraˉ gaꜙjmeenꜗ hihꜙ kihꜗ jaa :“Gwaˉ jeeˊ ooꜙ”, dsooyꜗ baˊ. Waˊraˉ gaꜙjwɨɨnꜗ jñahꜘ:“Ñaˉ taꜙ laꜙ”, jäyꜙ baˊ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙjwɨɨnꜗ moz˜kyaanꜙ: “Jmeeˊ heˉ laˉ”, jmeeyꜙ baˊ.

Page 10: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 8:10 7 San Mateo 9:510 Peerꜙ gaꜙjëëꜗ dsahꜙ Jesús maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ kihꜗ

dsaˉ heꜘ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ chaaꜗ kaahˋkiyhˈ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙkaa hwaꜗIsrael saꜙ maˉjnäähnꜙ niꜙ jaa dsaˉ hi dsooꜘ dsëꜗläꜙkoo dsooꜘ dsëꜗ dsaˉñʉʉhˉ laˉ. 11 Jwëëhn˜ hnähꜘ,lloo˜ koo jmɨɨˊ jwëëꜘ dsaˉ yaˉnääꜘ taꜙ kyeꜗ taꜙ ñiiꜘhi dsaˉtaahˋ kuhꜙ maꜙnʉʉꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ Abra-ham, kyaahˊ Isaac, hiꜙ kyaahˊ Jacob gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗkihꜗ Dio. 12 Pero dsaˉ Israel hi maˊ laa ˈ kwaat˜dsaˉtaahˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ, hi heꜘ jwääꜗ dsihꜘ taꜙkaˊhneꜚ jeeˊ naˉhoo . Jeeˊ ja kɨˊhooyhꜗ mahꜗ jʉʉyꜗchaˉjayˊ.

13 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jʉʉˊ hløøꜘ heꜘ:—Gwaahˉ baˊ hneˉ kyahꜗ, waˊ leꜘ kyahꜗ ja baˊ

läꜙkoo maˉläˉdsooꜘ hohꜘ.Läꜙchahꜘ ja , gaꜙjäꜗ kihꜗ moz˜ kyaayꜗ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús maˉchooˈ Peeˊ(Mr. 1:29-31; Lc. 4:38-39)

14 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ñeeˊ Jesús chaˊnehꜙ kihꜗPeeˊ. Jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ maˉchoo ˈ Peeˊ naˉkyaay ˈdsaayhˊ kyaahˊ lliiꜘ. 15 Mahꜗ gaꜙsoohꜗ Jesús maˉ-gooyˉ. Läꜙchahꜘ ja yaꜙhɨɨꜗ lliiꜘ kiyhꜗ. Gaꜙnooyˉ jeeˊmaˊ kyaayꜗ mahꜗ gaꜙløøyꜗ jmeeyꜙ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ dsaˉdsaahˊ(Mr. 1:32-34; Lc. 4:40-41)

16Taꜙ gaꜙnʉʉˉ ja , naˊjää dsaˉ chaˊnëˊ Jesús jwëëꜘhi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. Kyaahˊ koo gaꜙhlëëyhꜘbaˊ gaꜙhwëëyꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heꜘ hiꜙ gaꜙmiꜙhlääyꜘläꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉ hi maˊ dsaahˊ. 17Mahꜗ läꜙja läꜙteꜗheˉ gaꜙjähꜘ Isaía hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio läꜙ maˊgaꜙjäyhꜘ: “Hñiiyꜘ baˊ gaꜙkayꜗ nëˊ kiyh ˈ läꜙjëꜙ dsooˊjnänˋ, hiꜙ gaꜙkooyˈ läꜙjëꜙ dsooˊ jmɨˊwɨɨꜘ jnänˋ kaˉlähꜘ.”

Dsaˉ hi maˊ hnøø ˈ maˊ jmee ˈ ko jøhꜘ kyaahˊJesús

(Lc. 9:57-62)18 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús jwëëꜘ dsaˉ maˊ täähˊ läꜙkuˊ

läꜙjii ꜗ kiyhꜗ, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kyaaꜗ jnääh ˈ dis-cípulo kyaayꜗ, heˉ gaꜙmiꜙlluˋ jnäähꜗ naˊmooꜘ mahꜗhaa jnäähꜗ ko jøhꜘ kyaayhˊ taꜙ hngaahˋ ko taajmɨˉjʉʉhˉ. 19 Ja gaˊ gaꜙllooꜗ jaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, nɨɨnˋ kyaahˊ hneˉ waˊ haˉ chaˉ haˉjeeˊ gaꜙlloohꜘ.

20Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Chaˉ baˊ tooˉ jeeˊ gwɨɨ hyahˉ, chaˉ baˊ sɨɨˉ kihꜗ

ta hi hëëꜙ gyʉʉhˈ. Pero Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ saꜙ chaˉjeeˊ jäyˈ.

21 Jñahꜘ discípulo kyaayꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, kwaˊ jwëꜗ kinꜙ naˊhaanꜙ

toˉnëˊ tääˋ kyaanꜙ, ja gaˊ nɨɨnˋ kyaahˊ hneˉ.22Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Ñaˉ baˊ hneˉ kyaahˊ jnäꜘ. Waˊ haa ˈ baˊ dsaˉ

naˉjuuˊ hlɨɨꜘ kyaaꜗ .Gaꜙjmeeꜘ Jesús hihꜙ kihꜗ lleꜘ mahꜗ hɨɨꜗ tiiˊ(Mr. 4:35-41; Lc. 8:22-25)

23 Läꜙ maˊ gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘ, gaꜙnøøꜗjnäähˈ discípulo ko jøhꜘ kyaayhˊ. 24 Niꜙ juuˈ gaˊ saꜙchaˉ jaꜗ koo lleꜘ täꜘ, gaꜙhɨɨꜘ gooˉ jwërte. Gaꜙhluhꜗjmɨɨˉ läꜙjiihˈ gaꜙhaaˋ nehꜙ naˊmooꜘ. Pero maˉnaˉg-wɨɨ baˊ Jesús. 25 Heˉja jnääh ˈ discípulo kyaayꜗ

naˊchaa jnäähꜗ jeeˊ maˉnaˉgwɨɨyˉ mahꜗ gaꜙchiihˊjnäähꜗ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, lää jneˊ, maˉtøøhnˊ jeeˊ juuꜘbaˊ jneˊ laˉ.

26Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:—¿Heˉlaˈ gahꜗ hnähꜘ? Miihˉ goˉteˈ baˊ dsooꜘ hohꜘ

hnähꜘ.Ja gaˊ gaꜙnooˉ Jesús, gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ gaꜙjäꜘ tiiˊ lleꜘ

hiꜙ gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ gaꜙjäꜘ tiiˊ jmɨɨˉ. Läꜙja baˊ gaꜙjäꜘtiˊsɨhꜘ gaꜙläꜙjëꜙ. 27 Peerꜙ gaꜙjëëˊ dsahꜙ jnäähˈ, mahꜗgaꜙjähˊ jnäähꜗ:

—¿Hii baˊ dsaˉ naˉ? Läꜙkye lleꜘ kyaahˊ jmɨɨˉnʉʉhˊ kiyhˈ.

Gaꜙhwëëꜗ Jesús jwëëꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi maˊ jøøꜙkihꜗ dsaꜙ

(Mr. 5:1-20; Lc. 8:26-39)28 Läꜙkoo maˊ gaꜙllaꜙnøøꜗ jnääh ˈ taꜙ hngaahˋ

ko taa ja , jeeˊ la ˈ hwaꜗ kihꜗ Gadara, yaꜙnääꜗ uuꜗdsaˉñʉʉhˉ hi maˊ jøøꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ, gaꜙmiꜙ-jeeyꜚ Jesús. Dsaˉ heꜘ gaꜙhwëë jeeˊ laˈ toˉhøø kihꜗhlɨɨꜘ. Hääyˈ jwërte, saꜙ maˊ kwayꜙ jwëˈ maˊ dsaˉngëëꜘniꜙ jaa dsaˉ taꜙ jwëꜘ ja . 29Mahꜗ gaꜙhooyhꜗ ki gaa ,gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heeˉ baˊ kih ˈ heˉ maˉñehꜗ jeeˊ tøøhˊ jnäähꜗlaˉ, hneˉ Jesús Jooꜘ Dio? ¿Cheˊ maˉñehꜗ mahꜗ heehˈjnäähꜗ wɨɨꜘ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉllooꜗ jmɨɨˊ?

30 Ʉʉꜘ miihˉ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja , maˊ täähˊ koonääꜗ ñeꜗ maˊ kuhˉ nuuˉ. 31 Gaꜙchuuꜘ lleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:

—Cherˊmahꜗ gaꜙhwëëhˋ jnäähꜗ, kwaˊ jwëꜗ kyaaꜗjnäähˈ dsaˊtoohˊ jnäähꜗ kihꜗ ñeꜗ hi täähˊ ooꜙ.

32Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Goˉnääꜘ hnähꜘ ja .Mahꜗ gaꜙhwëëyˉ, gaꜙnääyꜗ gaꜙtaayhˋ tuhˉdsëꜗ ñeꜗ

heꜘ. Läꜙchahꜘ ja , läꜙjëëꜙ ñeꜗ heꜘ gaꜙkyʉʉꜗ. Maˊgaꜙtëëyꜘ koo lleˊ hwa ˈ, ko dsooꜘ jwë ˈ baˊ gaꜙsaayꜗchaˊjmɨɨˉ jʉʉhˉ. Jeeˊ ja gaꜙjuuyꜗ nehꜙ jmɨɨˉ. 33Dsaˉhi maˊ hää ñeꜗ, gaꜙnääꜗ koˉchihˊ chaˉhlii ꜙ taꜙ jeeˊjwɨɨˉ naˊjmeeyhˊ juu ˈ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ kihꜗ ñeꜗ, hiꜙhaˉ läꜙ gaꜙlaꜗ kihꜗ dsaˉ hi maˊ jøøꜙ lleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ.34Heˉja gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ chaa jeeˊ jwɨɨˉ ja ,gaꜙhwëëyˉ mahꜗ gaꜙnääyꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús. Maˊgaꜙjëëyꜗ, gaꜙchuuyꜘ kyaayhˊ mahꜗ waˊ llaayhꜘ jeeˊ ja .

9Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ(Mr. 2:1-12; Lc. 5:17-26)

1 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙheꜗ Jesús kaˉlähꜘ nehꜙnaˊmooꜘ ngaayhꜗ taꜙ hngaahˋ ko taa taꜙ jwɨɨˉ kiyhꜗ.2 Maˊ gaꜙllaayhꜗ ja , naˊjää dsaˉ chaˊnëyˊ jaa hi dsaahˊ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ naˉkyaa ˈ nëˊ jii . Maˊgaꜙjëëꜗ Jesús dsooꜘ baˊ dsëꜗ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ:

—Waˊ nøh ˈ hohꜘ gyʉʉˉ kyaanꜙ, maˉnaˉcheˊ baˊläꜙjëꜙ dsoˊkyeˉ kyahꜗ.

3 Jeeˊ ja maˊ täähˊ ko llaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Hi heꜘ gaꜙjmeeꜘ hʉʉˊdsëˉ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús läꜙja heˉgaꜙmiꜙkwayhꜗ Dio baˊ ja . 4Pero gaꜙläꜙliihꜚ baˊ Jesúsheˉ hʉʉˊdsëˉ maˊ jmeeꜙ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ hlɨɨh ˈ läꜙnaˉ?5 ¿Heeˉ gaˊ naˉ saꜙ jwëëhˋ, laahꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊ heˉchiihˊ jneˊ jaa hi dsaahˊ: “Maˉnaˉcheˊ dsoˊkyeˉkyahꜗ”, o heˉ chiihˊ jnihꜘ: “Nooˉ, kii ˈ jii kyah ˈ,

Page 11: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 9:6 8 San Mateo 9:35mahꜗ gwaahˉ”? 6Heˉja jmeenˋ heˉ jwëëhˋ gaˊ mahꜗläꜙngëëhꜘ hnähꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ naˉngëˈ jwëˈjmɨˉgyʉʉꜙ mahꜗ cheyꜗ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaꜙ.

Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ:—Jnäꜘ jwahnꜙnooˉ, kii jii kyahˈ, gwaahˉ chaˊnehꜙ

kyahꜗ.7Heˉja gaꜙnooˉ dsaˉ heꜘ ngaayhꜗ chaˊnehꜙ kiyhꜗ.

8Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ ngaahꜗ hi maˊ dsaahˊ heꜘ, gaꜙläꜙd-saa dsëyꜗ chaˉmiihˉ mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗDio, taꜙlaꜙ kihꜗ heˉ gaꜙkwëëyhꜗ chaˉmiihˉ beꜘ jaadsaˉñʉʉhˉ mahꜗ miˉhlääyꜘ dsaˉdsaahˊ.

Gaꜙtëëhꜗ Jesús Matäˊ(Mr. 2:13-17; Lc. 5:27-32)

9 Läꜙ maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , gaꜙjëëyꜗ jaadsaˉñʉʉhˉ hi chee Matäˊ, hi maˊ gyaˈ nëˊtaˊ kihˈkooyˈ kuˊsɨhˉ. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Ñaˉ waˊ jmeenˊ ko jøhꜘ.Heˉja gaꜙnooyˉ, gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús.10 Pero heˉ gaꜙlaꜗ. Maˊ gya ˈ Jesús kuhˉhɨh˜

chaˊnehꜙ kihꜗ Matäˊ. Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉhiꜙ jñahꜘ dsaˉ waˊ hi chaˉ hi maˊ täähˊ nëˊ mes˜kuyhˉ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús hiꜙ kyaaꜗ jnäähˈ discípulokyaayꜗ. 11 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ fariseo, hehꜗ gaꜙjmeeyꜘläꜙja , mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—¿Heˉla ˈ kuhˉ taˉjwohꜗ kyaahꜗ hnähꜘ ko jøhꜘkyaahˊ dsaˉ hi koo ˈ kuˊsɨhˉ naˉ hiꜙ kyaahˊ jñahꜘdsaˉ waˊ hi chaˉ hi ?

12Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús juuˈ ja mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Saꜙ jmeeꜙ biiꜗ tëꜙmë˜ kihꜗ dsaˉ hi lluuꜗ, kihꜗ

dsaˉdsaahˊ baˊ jmeeꜙ biiꜗ. 13 Goˉnääꜘ hnähꜘ miˉtëëˈ hnähꜘ hñaahꜗ heˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ laˉ: “Hnoonꜗ waˊläˉñihꜘ hohꜘ hnähꜘ baˊ, saꜙ hnoonꜗ heˉ jëëh ˈ hnähꜘjahꜘ nëˊ naˊhyooꜘ”, gaꜙjähꜘ Dio. Saꜙ maˉjan˜ kihꜗ hi lluuꜗ, kihꜗ hi chaˉ dsoˊkyeˉ kihꜗ baˊ maˉjan˜, mahꜗwaˊ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio.

Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juu ˈ, heˉla ˈ saꜙ tʉ˜ discípuloko hwëëꜘ heˉ kuhˉhɨyh˜

(Mr. 2:18-22; Lc. 5:33-39)14 Ja gaˊ yaꜙnääꜗ dsaˉ hi maˊ gaꜙnääˊ kyaahˊ

Jwaaꜚ , gaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:—¿Heˉla ˈ maꜙlaꜙ jnäähˈ baˊ kyaahˊ fariseo, ko l-

laˉjiih˜ baˊ saꜙ kihˉhihˉ jnäähꜗ jeeˊ ngɨɨˊ jnäähꜗ kihꜗDio, mahꜗ saꜙ jmeeꜙ läꜙja discípulo kyaahꜗ?

15Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ chaˉ tiˉmeehˉ dsëꜗ hi täähˊ jeeˊ dsaˉjeeꜘ

gooˉ dsaˉ taˊko jiih ˈ gyaꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘgooˉ jeeˊ ja . Pero lloo˜ koo jmɨɨˊ waˊraˉ gaꜙlleedsaˉ dsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ heꜘ. Maˊja gaˊtʉ ˈ dsaˉ kyaayꜗ heˉ kuhˉhɨh˜ mahꜗ chuuyꜗ kyaahˊDio. 16 Niꜙ jaa dsaˉ saꜙ kwaꜙ kiyhꜗ tøøyꜗ hmɨɨhˉhmëëꜘ nëˊ hmɨɨhˉ maˉgyuhˉ. Jëëhꜘ, hmɨɨhˉ hmëëꜘdsaˉdsuhˈ mahꜗ jmeeꜙ dsaˉgyiiꜙ hmɨɨhˉ maˉgyuhˉchaˉgaˊmiihˉ. 17 Hiꜙ läꜙja , niꜙ jaa dsaˉ saꜙ kwaꜙkihꜗ chiyhꜗ jmɨhˈmɨˈjëhꜗ hmëëꜘ nehꜙ looˉmaˉgyuhˉ.Cherˊmahꜗ gaꜙchihꜗ dsaˉ heˉ hmëëꜘ ja nehꜙ looˉmaˉgyuhˉ, chahꜘ baˊ gyiiꜙ, jëëhꜘ saꜙ kwaꜗ jwëˈ ääꜙ .Tʉʉꜙ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗ hmëëꜘ hiꜙ heeꜘ looˉ kaˉlähꜘ.Heˉja nehꜙ looˉ hmëëꜘ baˊ dsaˉhooˋ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗhmëëꜘ. Mahꜗ läꜙja baˊ miˉheeꜙ ko jøhꜘ läꜙtoꜘ .

Joˉmɨɨꜚ Jairo kyaahˊ jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ dsaahˊ(Mr. 5:21-43; Lc. 8:40-56)

18 Taˊko jiih ˈ hlëëhꜙ gyihꜗ läꜙja , maˊ gaꜙllooꜗjaa dsaˉjøøhˈ. Gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús, mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—Gyʉʉˉ mëꜘ kyaanꜙ, koo maˉjuuꜙ baˊ. Manˋmahꜗ goˊkyehˉ goohˉ nëˊ kiyh ˈ mahꜗ läꜙjiiyhˊ —gaꜙjähꜘ dsaˉjøøhˈ heꜘ.

19 Mahꜗ gaꜙnooˉ Jesús jeeˊ maˊ gya ˈ, gaꜙllaꜙlleyꜗkaahˋ kih ˈ dsaˉ heꜘ, hiꜙ gaꜙnøøꜗ jnääh ˈ ko jøhꜘkyaayhˊ. 20 Jeeˊ ngooy ˈ ja , jaa dsaˉmëꜘ hi maˉhyaˉ gyaꜙtoꜘ ji ñeˉ jëë˜ dsooˊ kihˈ, gaꜙllooyꜗ taꜙkaˊluuˊ Jesús mahꜗ gaꜙsuꜗ miihˉ chaˊgooyˉ chaˊhooˊsaˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ. 21 Jëëhꜘ maˊ laayꜘ: “Waˊraˉ jähꜘkihꜗ koo tëënꜗ suꜗ miihˉ chaˊgoonꜙ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ,hläänꜘ goˉte˜.” 22Maˊ gaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ, gaꜙjëëyꜗdsaˉmëꜘ heꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Waˊ jëë hohꜘ gyʉʉˉ kyaanꜙ. Kihꜗ heˉ maˉläˉd-sooꜘ hohꜘ kinꜙ, maˉhlaahꜘ baˊ hneˉ.

Läꜙchahꜘ ja gaꜙjäꜗ goˉteˈ kihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ.23 Läꜙ maˊ gaꜙllooꜗ Jesús kihꜗ dsaˉjøøh ˈ heꜘ,

gaꜙjëëyꜗ tëꜙ hi maˊ täähˊ jʉʉꜙ luuꜘ hmaˉtaˉ, hiꜙ maˊtäähˊ dsaˉ kɨˉhooh˜. 24 Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ:

—Hwëë daˊ hnähꜘ jeeˊ laˉ. Chihˉmëꜘ naˉ saꜙnaˉjuuˊ, hi naˉgwɨɨ baˊ naˉ.

Mahꜗ gaꜙmiꜙkwahꜗ dsaˉ kihꜗ Jesús, maˊ gaꜙjäyhꜘläꜙja . 25Maˊ gaꜙhwëë dsaˉ heꜘ taꜙ kaˊhneꜚ, gaꜙheyꜗjeeˊ naˉkyaa ˈ chihˉmëꜘ heꜘ. Gaꜙsooyhꜗ gooyˉ. Hiꜙläꜙchahꜘ ja gaꜙnooˉ chihˉmëꜘ heꜘ. 26 Läꜙkaa hwaꜗja gaꜙnuuꜘ dsaˉ juuˈ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús uuꜗ dsaˉtʉʉˊ27 Läꜙ maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , uuꜗ dsaˉtʉʉˊ maˊ

chaa kaahˋ kiyhˈ, chuuyꜘ kyaayhˊ:—¡Waˊ läˉñihꜘ hohꜘ kyaaꜗ jnäähˈ, hneˉ laahꜗ saˊjuˉ

kihꜗ David!28 Läꜙ maˊ gaꜙheꜗ Jesús chaˊnehꜙ, gaꜙmiꜙjähꜙ

dsaˉtʉʉˊ heꜘ kiyhꜗ, mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ laahꜘ hnähꜘ dsooꜘ lihnꜙ jmeenˋ heˉ naˉ?—Lehꜗ baˊ hneˉ Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ

dsaˉtʉʉˊ heꜘ.29 Ja gaˊ gaꜙchuyꜗ mɨ ˈnëˊ dsaˉtʉʉˊ heꜘ, mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ:—Waˊ leꜘ kyahꜗ hnähꜘ läꜙkoo maˉläˉdsooꜘ hohꜘ

hnähꜘ kinꜙ.30 Läꜙchahꜘ ja gaꜙnaꜘ mɨˈnëˊ läꜙuuꜘ dsaˉtʉʉˊ heꜘ.Pero gaꜙtaahˉ Jesús juu ˈ gaꜙchuuyꜘ chaˉmiihˉ

kyaahˊ dsaˉtʉʉˊ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Saꜙ waˊ läˉñeˉ niꜙ jaa dsaˉ kihꜗ heˉ laˉ.31 Pero läꜙkoo gaꜙhwëë bihꜗ jeeˊ ja , gaꜙløøyꜗ

hlëëyhꜗ kihꜗ Jesús läꜙkaa hwaꜗ ja .Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉ kooˋ

32 Koo maˉhwëë baˊ dsaˉtʉʉˊ heꜘ jeeˊ ja , maˊgaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉ hi jääꜙ jaa dsaˉ kooˋ hi maˊ kyejmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. 33 Läꜙkoo maˊ gaꜙllee Jesús jmɨˉlleꜘhlɨɨhˈ heꜘ, gaꜙløøꜗ hlëëhꜗ dsaˉ hi maˊ kooˋ heꜘ. Peerꜙgaꜙläꜙdsaa dsëꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ jëë˜ jeeˊ ja .

—Jihˊkohꜘ saꜙ maˉjëëˊ jneˊ läꜙnaˉ hwaꜗ Israel laˉ—maˊ jäyhꜘ.

34 Pero dsaˉ fariseo maˊ jähꜘ:—Dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ baˊ naˉ kwaꜙ beꜘ

kiyhꜗ mahꜗ hwëëy˜ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.Peerꜙ gaꜙläꜙñihꜘ dsëꜗ Jesús kihꜗ dsaꜙ

35 Gaꜙngëëꜘ Jesús gaꜙläꜙkaa jeeˊ hlaˉ jwɨɨˉ kaahˊjwɨɨˉ mähˉ, maˊ miˉtëëyꜙ dsaˉ nehꜙ gwahꜙ kihꜗ jeeˊ

Page 12: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 9:36 9 San Mateo 10:37jwɨɨˉ ja , maˊ kwayꜙ juˈhmëëꜘ läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉläꜙhihꜙ kihꜗ, hiꜙ maˊ miˉhlääyꜘ dsaˉdsaahˊ hiꜙ maˊjñuuyh˜ dsooˊ jmɨˊwɨɨꜘ kihꜗ dsaꜙ. 36 Läꜙkoo häˊ maˊjëëy˜ jwëëꜘ dsaˉ hi dsaˉnääꜗ chaˊnëyˊ, gaꜙläꜙñihꜘdsëyꜗ kihꜗ. Jëëhꜘ, maˊ naˉhëëy ˈ, gaꜙnääyꜗ naˉsaaˉnaˉjñeeyꜘ. Maˊ laay ˈ läꜙkohꜘ borrego hi saꜙ chaajʉʉˊ. 37Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, chaˉmiihˉ heˉ maˉleꜘ choohˊjneˊ, pero miihˉ goˉteˈ baˊ dsaˉ hi täähˊ jmeeꜙ taˊ.38Heˉja chuuˊ hnähꜘ chaˉmiihˉ kyaahˊ dsaˉjʉʉˊ taˊmahꜗ cheeyꜗ jwëëꜘ hi choohꜗ taˊ kiyhˈ.

10Gaꜙhñaaꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ apóstole(Mr. 3:13-19; Lc. 6:12-16)

1 Ja gaˊ gaꜙtëëhꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnääh ˈdiscípulo kyaayꜗ, gaꜙhñaayꜗ jnäähˈ mahꜗ jmeeˊ jnäähꜗtaˊ kiyh ˈ. Heˉja gaꜙhñahꜗ jnääh ˈ beꜘ heˉ hwëëjnäähꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ, hiꜙ miˉhlääꜘ jnäähˈ dsaˉ kihꜗnaˉkuˊ naˉngɨɨ ˈ dsooˊ. 2 Läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnääh ˈapóstole kyaayꜗ, maˊ chee jnääh ˈ läꜙlaˉ: Toˉnëˊheꜘ Simón hi maˊ chee Peeˊ, kyaahˊ Andreˊ øøyhꜚ,Jacobo heꜘ jooꜘ Zebedeo kyaahˊ Jwaaꜚ øøyhꜚ, 3 Felipeheꜘ, kyaahˊ Bartolomé, Tamá heꜘ kyaahˊ Matäˊ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ, Jacobo heꜘ jooꜘ Alfeo, kyaahˊ Lebeohi maˊ tëëh˜ dsaˉ Tadeo, 4Simón dsaˉ cananita heꜘ,kyaahˊ Juda Iscariote hi gaꜙngëëꜗ Jesús.

Gaꜙcheeꜗ Jesús dsaˉ kyaayꜗ mahꜗ kwayꜗ juˈhmëëꜘ(Mr. 6:7-13; Lc. 9:1-6)

5 Heˉja gaꜙcheeꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnääh ˈ,mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kyaaꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Taꜙ goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ täähˊ dsaˉ hi saꜙlaaꜗ judiu, niꜙ taꜙ goˉtaahˊ hnähꜘ jeeˊ jwɨɨˉ heˉnaˉheeꜚ hwaꜗ Samária. 6 Goˉnääꜘ hnähꜘ jeeˊ täähˊdsaˉ judiu baˊ, hi laaꜗ läꜙkohꜘ borrego hi naˉhëë .7Goˉnääꜘ hnähꜘ goˉkwaˊ hnähꜘ juuˈ laˉ: Maˉyaˉjähꜙheˉ jääꜗ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. 8 Ja miˉhlääh ˈhnähꜘ hi dsaahˊ, ja chehꜘ hnähꜘ dsooˊ hmihꜗ høøꜚ,ja miˉjiihˊ hnähꜘ dsaˉ hi maˉnaˉjuuˊ, ja hwëëhˋhnähꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ. Laˊ maˉhñah˜ baˊ hnähꜘ beꜘnaˉ, heˉja taꜙ kooꜘ hnähꜘ jñeehˈ hnähꜘ kihꜗ dsaꜙ.

9 ʼTaꜙ ka hnähꜘ kuˊnøøꜚ, kuuˊ tøøˉ, niꜙ koo ñeˈ nøøꜘ. 10Niꜙ taꜙ ka hnähꜘ saˊtuhˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ, niꜙtaꜙ ka hnähꜘ jyohꜘ lëë hmɨɨhˉ kyahꜗ hnähꜘ, niꜙ mɨɨˉheˉheehˈ hnähꜘ, niꜙ hmaˉhuꜚ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ jaa hi jmeeꜙ taˊ, lleˋ kihˈ hyoyhꜙ heˉ kuyhꜙ.

11 ʼWaˊ haˉ chaˉ haˉ jeeˊ gaꜙllaꜙnäähꜗ hnähꜘ, jwɨɨˉkaahˊ jwɨɨˉ mähˉ, ja hnaahꜙ hnähꜘ jaa dsaˉ hi lluꜗ dsëꜗ mahꜗ jäh ˈ hnähꜘ chaˊnehꜙ kiyhꜗ läꜙjiih ˈhwëëhꜙ hnähꜘ jeeˊ ja . 12 Waˊraˉ gaꜙtaahˋ hnähꜘchaˊnehꜙ kihꜗ dsaꜙ, ja jmeehˉ hnähꜘ Dio kiyhꜗ.13 Cherˊmahꜗ gaꜙheehˉ dsaˉ heˉ maˉjmeehˊ hnähꜘDio kiyhꜗ, jäꜗ naˉjøøꜚ chaˊnehꜙ ja . Pero cherˊmahꜗsaꜙ gaꜙheeyhˉ, saꜙ läꜙjmääꜗ juu ˈ heˉ maˉhlëëhˊhnähꜘ ja . 14 Cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙheeyhˉ hnähꜘ jeeˊllaꜙnäähꜗ hnähꜘ hiꜙ cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙnuuyꜘ juuˈ heˉkyehˊ hnähꜘ, ja hwëëhˉ hnähꜘ chaˊnehꜙ ja o jeeˊjwɨɨˉ ja . Ja hlahꜘ waˊhløøˉ heˉ naˉbeh˜ maˉtɨɨhˊhnähꜘ. 15Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, chaˉgaˊmi-ihˉ wɨɨꜘ jëëꜗ dsaˉ kihꜗ jeeˊ jwɨɨˉ jeeˊ saꜙ heeyhꜙ hnähꜘläꜙkohꜘ gaˊ jwɨɨˉ Sodoma kyaahˊ Gomorra waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ jmeeˈ Dio jwiz˜.

Gaꜙjähꜘ Jesús jëëꜗ dsaˉ kyaayꜗ chaˉmiihˉ heˉ wɨɨꜘ

16 ʼNʉʉˉ daˊ hnähꜘ, jnäꜘ cheenꜚ hnähꜘ laahꜗ hnähꜘläꜙkohꜘ borrego hi gaꜙnääˊ jeeˊ kihˈ jahꜘ hää . Hnøøꜗleehꜚ hnähꜘ läꜙkohꜘ liihꜚ mɨɨhˉ, hiꜙ jmeeˊ hnähꜘhwaahˊ läꜙkohꜘ jaa juuˉ. 17 Leehꜚ hnähꜘ. Jëëhꜘ,ngëëꜗ dsaˉ hnähꜘ kihꜗ dsaˉtaˊ. Jmiˊbaaꜗ dsaˉ hnähꜘnehꜙ gwahꜙ kiyhꜗ. 18Kwaat˜ kihꜗ juuˈ kinꜙ ngëëꜗ dsaˉhnähꜘ kihꜗ dsaˉtaˊ kaahˊ mahꜗ kwahˈ hnähꜘ juˈdsooꜘkinꜙ chaˊnëyˊ hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi saꜙlaaꜗ judiu. 19Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ ngëëˈ dsaˉ hnähꜘ kihꜗdsaˉtaˊ, taꜙ ka hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ hlëëhˊ hnähꜘo haˉ läꜙ juuˈ kwahˈ hnähꜘ. Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ hlëëhˊhnähꜘ, Dio baˊ kwaˈ juuˈ haˉ läꜙ hlëëhˊ hnähꜘ. 20 Jëëhꜘ,jaꜙ heꜘ hnähꜘ heˉ hlëëhˊ hnähꜘ. Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Tääˋjnänˋ baˊ ja kwayꜗ juuˈ heˉ hlëëhˊ hnähꜘ.

21 ʼNgëëꜗ dsaˉ øøhꜚ kihꜗ dsaˉtaˊmahꜗ jngëëhꜗ dsihꜘ.Ja baˊ läꜙja jmeeꜗ dsaˉ kihꜗ jooꜘ kaˉlähꜘ. Chihˉteeꜗ kyaahˊ cho ˈjmiiˉ läꜙjiih ˈ liyhꜙ jngɨɨyhꜗ kihꜗ.22 Läꜙjëëꜙ dsaˉ jmeeꜗ naˉhøøhˊ kyahˈ hnähꜘ kwaat˜kinꜙ. Pero hi kwëëhꜗ dsëꜗ läꜙjiih ˈ llaaꜙ , hi heꜘ baˊlääꜘ . 23Waˊraˉ gaꜙjmeehꜙ dsaˉ hnähꜘ, goˉnääꜘ hnähꜘtaꜙ jyohꜘ jeeˊ jwɨɨˉ. Jëëhꜘ maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉngëëhꜘhnähꜘ läꜙkaa jwɨɨˉ kihꜗ hwaꜗ Israel.

24 ʼSaꜙ jøøh ˈ gaˊ discípulo läꜙkohꜘ gaˊ taˉjwohꜗkyaayꜗ. Niꜙmoz˜, saꜙ jøøyhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ dsaˉjʉʉyˊ.25 Leeꜙ baˊ kihˈ discípulo jmeeyꜗ läꜙkoo jmeeꜙ taˉj-wohꜗ kyaayꜗ. Läꜙja kaˉlähꜘ leeꜙ baˊ kihꜗ moz˜ jmeeyꜗläꜙkoo jmeeꜙ dsaˉjʉʉyˊ. Hiꜙ cherˊmahꜗ dsaˉjʉʉˊchaˊnehꜙ gaꜙtëëhꜗ dsaˉ Beelzebú, johꜘ gaˊ saꜙ jäyhꜙkihꜗ hi chaa kiyhꜗ.

Hi kihꜗ jmeenˊ gahꜗ jneˊ(Lc. 12:2-7)

26 ʼHeˉ läꜙja , taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ kihꜗ hi jmeehꜙhnähꜘ. Jëëhꜘ, saꜙ chaˉ niꜙ miihˉ heˉ naˉjlëˉ, heˉsaꜙ läꜙjnäꜘ. Hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ naˉhmääˊ, lloo˜ koojmɨɨˊ läꜙñeˉ dsaˉ. 27 Läꜙjëꜙ heˉ jwëëhn˜ hnähꜘ jeeˊnaˉhoo , hlëëhˊ hnähꜘ jeeˊ jnäꜘ waˊjeˉ. Hiꜙ läꜙjëꜙ heˉjwëëhn˜ hnähꜘ hñaahꜗ, wɨɨˊ hnähꜘ gyʉʉhˈ hneꜗ mahꜗhlëëhˊ hnähꜘ ki gaa . 28Taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ kihꜗ dsaˉhi jngɨɨhꜙ jmɨˉngoꜗ. Hi heꜘ saꜙ leꜘ jngɨɨyhꜗ jmɨˉlleꜘkyahꜗ hnähꜘ. Waˊ gahꜙ hnähꜘ kihꜗ hi lihꜙ taahꜙ hnähꜘchaˊjeˉ läꜙkye jmɨˉlleꜘ kyahꜗ hnähꜘ. 29 ¿Cheˊ saꜙhnëë˜ dsaˉ uuꜗ gyʉʉˉ ta ˈ kyaahˊ koo ñe ˈ nøøꜘ?Pero niꜙ jaa hi heꜘ saꜙ leꜘ tähꜙ hwaꜗ cherˊmahꜗ saꜙgaꜙkwaꜘ Tääˋ jnänˋ jwëˈ. 30 Läꜙkye jñuˉ llehˊ hnähꜘnaˉheˈ gaꜙläꜙjëꜙ kihꜗ Dio. 31 Heˉja jwahnꜙ, taꜙ waˊgahˈ hnähꜘ. Kyeeꜘ gaˊ hnähꜘ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊjwëëꜘ gyʉʉˉ ta .

32 ʼCherˊmahꜗ hi gaꜙmiꜙjnääˉ hñiiꜘ laayꜗ kyaanꜙchaˊnëˊ dsaˉ, ja baˊ läꜙja miˊjnääꜗ jnihꜘ chaˊnëˊ Tääˋkyaanꜙ hi gyaꜗ yaꜙjwɨɨꜗ. 33 Pero cherˊmahꜗ hi hmäꜙjuu ˈ heˉ laayꜗ kyaanꜙ chaˊnëˊ dsaˉ, ja baˊ läꜙjajmeenˋ kiyh ˈ kaˉlähꜘ chaˊnëˊ Tääˋ kyaanꜙ hi gyaꜗyaꜙjwɨɨꜗ.

Teeꜗ dsaˉ kwaat˜ kihꜗ Jesús(Lc. 12:51-53; 14:26-27)

34 ʼTaꜙ waˊ laahꜘ hnähꜘ, maˉjan˜ mahꜗ jmeenˋ hɨɨˈ tiiˊ kih ˈ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Saꜙ maˉjan˜ mahꜗ hɨɨꜗtiiˊ. Maˉjan˜ mahꜗ llanˋ hniiˉ baˊ. 35 Maˉjan˜ llanˋhniiˉ mahꜗ teeꜗ jooyꜘ kyaahˊ jmiiyˉ. Ja baˊ läꜙjakaˉlähꜘ chihˉmëꜘ kyaahˊ chooyꜗ hiꜙ maˊjooyꜘ kyaahˊmaˉchooy ˈ. 36 Heꜘ baˊ hi chaa koo chaˊnehꜙ,jmeeyꜗ naˉhääyhˊ dsaˉkyaayhˊ. 37 Hi hnääꜗ cho

Page 13: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 10:38 10 San Mateo 11:28ˈjmiiˉ läꜙkohꜘ gaˊ jnäꜘ, saꜙ høøꜙ kwaat˜ leeyꜘ dsaˉkyaanꜙ. Hi hnääꜗ jo ñʉʉhꜚ jo mɨɨyꜚ läꜙkohꜘ gaˊjnäꜘ, saꜙ høøꜙ kwaat˜ leeyꜘ dsaˉ kyaanꜙ. 38 Hi saꜙjääꜙ cruꜚ kyaaꜗ mahꜗ jmeeyꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ, saꜙkwaꜙ kinꜙ leeyꜘ dsaˉ kyaanꜙ. 39 Hi hnoohˉ haˉ läꜙjeeˊ läꜙchaayˉ lluꜗ, hi heꜘ juuꜘ baˊ. Pero hi kwaahñiiꜘ juuꜘ kwaat˜ kinꜙ, hi heꜘ baˊ lääꜘ .

Hyohꜙ dsaˉ kyaaꜗ Dio jñeeˈ(Mr. 9:41)

40 ʼHi heehˉ hnähꜘ, jnäꜘ baˊ heꜘ maˉheeyhˉ. Hiꜙhi heehˉ jnäꜘ, maˉheeyhˉ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊja . 41 Hi heehˉ jaa dsaˉ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗDio, kihꜗ heˉ naˉhñaayˊ kih ˈ Dio, hyoyhꜙ läꜙkooteꜗ heˉ hyohꜙ hi ngëë˜ juu ˈ ja . Hi heehˉ jaahi lluuꜗ, kihꜗ heˉ laayꜗ dsaˉ lluuꜗ, hyoyhꜙ läꜙkooteꜗ heˉ hyohꜙ hi lluuꜗ heꜘ. 42 Waˊ hi chaˉ hi ,hi kwëëh˜ koo vas jmɨˉdsëꜚ gyʉhꜘ jaa hi pih ˈlaˉ, kihꜗ heˉ laayꜗ discípulo kyaanꜙ, maꜙraꜙ juˈdsooꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, hyoyhꜙ baˊ jñeeyˈ.

11Gaꜙcheeꜗ Jwaaꜚ dsaˉ kyaayꜗ mahꜗ naˊngɨɨyˊ juu ˈ

kihꜗ Jesús(Lc. 7:18-35)

1 Maˉngëëꜘ maˉjmeeꜘ Jesús madaꜚ läꜙlaˉ kyaaꜗjnääh ˈ, yaꜙhëëyꜗ ngooyꜗ naˊhlëëyhˊ dsaˉ, hiꜙ naˊk-wayˉ juuˈ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ dsaˉgoo˜ jnäähˈ.

2 Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ maˊ hää nehꜙñeˈ. Maˊgaꜙnuuyꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˊ jmeeꜙ Cristo, gaꜙcheeyꜗ uuꜗdiscípulo kyaayꜗ, 3mahꜗ naˊngɨɨyˊ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ hi nøøꜘ juuˈ jäꜙ o cheˊ jää jnäähꜗjñahꜘ?

4Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Goˉnääˊ hnähꜘ, mahꜗ goˉjmeehˋ juuˈ kihꜗ Jwaaꜚ

läꜙjëꜙ heˉ nuuhˉ hnähꜘ hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ jëëhꜘ hnähꜘlaˉ. 5Hi tʉʉˊ maˉjëëy˜ baˊ, hi jluuhˊ maˉgaꜙnääyˊbaˊ, maˉlaaꜘ baˊ hi maˊ dsaahˊ dsooˊ hmihꜗ høøꜚ, hi gwɨɨˋ maˉnuuyˉ baˊ, hi maˉjuuꜙ maˉläˉjiiyhˋ baˊ,hiꜙ hi täˉñeeꜘ maˉnuuˉ bihꜗ ju ˈhmëëꜘ. 6 Lluꜗ laꜗkihꜗ hi saꜙ jmeeꜙ toꜗ dsëꜗ kwaat˜ kinꜙ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

7 Läꜙkoo maˊ gaꜙnääˋ discípulo kyaaꜗ Jwaaꜚ ,gaꜙløøꜗ Jesús hlëëyh˜ dsaˉ kihꜗ Jwaaꜚ mahꜗ läˉd-sooh˜ dsëyꜗ haˉ läꜙ maˊ laayˈ. Gaꜙjäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ laaꜗ hi naˊnäähˈ hnähꜘ naˊjëëhˋ hnähꜘjeeˊ ooꜙ hwaꜗ kii ꜙ ? ¿Cheˊ maˊ laayˈ läꜙkohꜘ hmaˉtahˉheˉ gwaˉgyaa lleꜘ? 8 ¿Cherˊmahꜗ saꜙ laayꜗ läꜙjahi naˊjëëhˋ hnähꜘ, haˉ baˊ läꜙ laayꜗ ja ? ¿Cheˊ maˊlaayˈ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ këhˉ hmɨɨhˉ lluꜗ? Ñeˊbaˊ jneˊ, läꜙjëëꜙ hi këhˉ hmɨɨhˉ lluꜗ, hi heꜘ täähˊchaˊnehꜙ kihꜗ rey baˊ. 9 Heˉja , ¿heeˉ baˊ laa ˈ hi naˊjëëhˋ hnähꜘ? ¿Cheˊ laayˈ jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗDio? Jnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ laayꜗ baˊ. Hiꜙ maꜙraꜙ heˉlaayꜗ jøøh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ jñahꜘ hi maˊ ngëë˜ juu ˈkihꜗ Dio. 10 Jëëhꜘ, Jwaaꜚ heꜘ hi naˉsɨɨˉ kihꜗ läꜙlaˉ:Cheenꜚ jaa hi dsaˉkwaꜙ juuˈ kinꜙ.Hi heꜘ dsooꜗ taꜙ chaˊnëhˊ mahꜗ miˉlluyꜗ jwëˈ kyahꜗ.

11 ʼMaꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Jeeˊ kihˈ läꜙjëëꜙhi gaꜙläꜙchaaꜙ kihꜗ dsaˉmëꜘ, saꜙ chaa hi jøøhˈ gaˊläꜙkohꜘ gaˊ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ. Pero hi laaꜗmähꜗ gaˊ kihˈ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ, hi heꜘ jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘgaˊ Jwaaꜚ . 12 Läꜙkoo maˊ ja ˈ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜jmɨɨˉ, läꜙjiih ˈ naꜗ, heˉ wɨɨꜘ baˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ jeeˊ

jmeeꜙ Dio hihꜙ. Dsaˉ hääˈ kwayꜙ beꜘ dsaˉtaayhˋ jeeˊja . 13 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio hi maˊchaa lloꜘjooꜗ, kweeˉ baˊ laˈ juuˈ kiyhꜗ heˉ gaꜙkwayꜘ,hiꜙ läꜙja ley kaˉlähꜘ läꜙjiihˈ kihꜗ Jwaaꜚ . 14Cherˊmahꜗchaa hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, Jwaaꜚ heꜘ laayꜗ Elíahi nøøꜘ juu ˈ jäꜙ. 15 Hi hnøøꜗ heehꜙ juu ˈ laˉ, waˊheeyhˉ.

16 ʼJwëëhn˜ hnähꜘ haˉ läꜙ kohꜘ laaꜗ dsaˉ hi chaanaꜗ. Chaayhˉ miihˉ läꜙkohꜘ chihˉ hi täähˊ jeˊh-moohˊ hi tiˉchooꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ. 17 Jäyhꜘ:“Maˉjʉʉˊ jnäähꜗ suꜚ heˉ jmeeꜙ jëë hohꜘ hnähꜘkyaahˊ luuꜘ hmaˉtaˉ pero saꜙ gaꜙhiihꜘ hnähꜘ maˊjmeehꜗ hnähꜘ ja . Maˉhäˊ jnäähꜗ suꜚ heˉ tiˉmeehˉdsëꜗ, niꜙ läꜙja saꜙ maˉhoohˊ hnähꜘ”, jähꜘ chihˉ heꜘsɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ.

18 ʼLäꜙja kaˉlähꜘ jmeeꜙ dsaˉ hi chaa naꜗ. Jëëhꜘ,jaꜗ Jwaaꜚ hi gaꜙkuhˉ gaꜙhɨhꜗ miihˉ goˉteˈ mahꜗ maˊjähꜘ dsaˉ kiyhꜗ: “Kyeyˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ.” 19 Läꜙjakaˉlähꜘ, jaꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi kuhˉhɨh˜ naˊ-teeˋ kih ˈ mahꜗ jähꜘ dsaˉ kiyhꜗ: “Jlaa ngëë ˈ, mahꜗllaˊheeyhꜚ. Jwayhꜘ kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi koo ˈ kuˊsɨhˉ,laayꜗ omeꜚ kyaaꜗ dsaˉ hi saꜙ toohˉ taˊ”, jähꜘ dsaˉhi chaa naꜗ. Pero kyaahˊ heˉ jmeeꜙ Dio, lii˜ lluꜗ baˊhʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ.

Jëëꜗ wɨɨꜘ läꜙjëëꜙ hi chaahˉ(Lc. 10:13-15)

20 Ja gaˊ gaꜙløøꜗ Jesús jʉʉh˜ kihꜗ dsaˉ hi maˊtäähˊ läꜙkoo läꜙkoo jwɨɨˉ jʉʉhˉ jeeˊ gaꜙjmeeyꜘchaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa . Niꜙ läꜙja , saꜙ gaꜙjeeyh˜kyaahˊ Dio. Heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

21 —¡Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉCorazín! ¡Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉBetsaida! Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ maˉjëëꜙ dsaˉ hi täähˊTiro kyaahˊ jwɨɨˉ Sidón haˉ läꜙ laꜗ heˉ jʉhˉgaa heˉmaˉjmeenꜗ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, maˉlɨhꜘ saꜙ gaꜙjeeyh˜kyaahˊ Dio, maˊ këyhꜙ hmɨɨhˉ jwäꜘ hiꜙmaˊ suyˈ hñiiyꜘtʉˊjwaˉ, jmeeyꜙ lii˜ heˉ tiˉmeehˉ dsëyꜗ. 22 Heˉjajwëëhn˜ hnähꜘ, waˊraˉ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ jeeˊ leꜘ jwiz˜,chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ jëëh ˈ hnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ dsaˉ hi chaa Tiro kyaahˊ Sidón. 23 Hnähꜘ hi chaa Ca-pernaum, jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ heˉ tëëhꜗ hnähꜘgyʉʉhˈ. Pero ñiihˊ gaˊ kihˈ chaˊjeˉ goˊnäähˈ hnähꜘ.Jëëhꜘ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jwɨɨˉ Sodoma gaꜙjmeenꜗ heˉjʉhˉgaa heˉmaˉjmeenꜗ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, läꜙmaˉh-laˉ ja baˊ läꜙjiih ˈ naꜗ. 24 Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ,waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ leꜘ jwiz˜, chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ jëëhˈhnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ jëëꜗ hi maˊ täähˊ Sodoma.

Gaꜙjähꜘ Jesús heˉ saꜙ hiiˉ hmaˉyu˜ kiyhꜗ(Lc. 10:21-22)

25Hor˜ ja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Dio:—Kwanꜙ tiˊhmaahˊ kyahˈ Tääˋ kyaanꜙ, hneˉ laahꜗ

Dsaˉjøøh ˈ kihꜗ gyʉʉh ˈ hwaꜗ, jëëhꜘ gaꜙhmähˊ läꜙjëꜙjuu ˈ laˉ kihꜗ hi kyʉʉh˜ hiꜙ kihꜗ hi ngëëꜘ. Mahꜗgaꜙmiꜙjnääh ˈ juu ˈ kyahꜗ kihꜗ hi laaꜗ läꜙkohꜘ jaachihˉmähꜗ. 26 Jëëhꜘ, gaꜙtɨhꜗ baˊ hohꜘ jmeehˈ läꜙja ,Tääˋ.

27 ʼGaꜙläꜙjëꜙ goˉte˜ baˊ gaꜙtoohˉ Tääˋ kyaanꜙgoonꜙ. Niꜙ jaa saꜙ kyuuꜙ Jooꜘ Dio, maꜙlaꜙ Tääˋ baˊkyuuꜙ jnäꜘ. Niꜙ saꜙ chaa hi kyuuꜙ Tääˋ. Maꜙlaꜙ jnäꜘhi laaꜗ Jooyꜘ baˊ kyuuꜙ jnihꜘ, hiꜙ läꜙja läꜙkyuuꜙ dsaˉhi hnoonꜗ miˊjnäänꜗ kihꜗ.

28 ʼLäꜙjëëꜙ hnähꜘ hi maˉhwaaꜘ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉdsaˉngëëꜘ hnähꜘ, yaˉnääꜘ hnähꜘ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ

Page 14: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 11:29 11 San Mateo 12:31jmeenˋ teehˊ hohꜘ hnähꜘ. 29 Waˊ kyenˊ ko jøhꜘhmaˉyu˜ kinꜙ mahꜗ miˊtëëꜗ hnähꜘ kinꜙ. Jëëhꜘ, hwaabaˊ jnäꜘ, mahꜗ jøhˉ dsënꜙ kaˉlähꜘ. Läꜙja moꜙsoꜙ kahˈ gaˊ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ leꜘ kyahꜗ hnähꜘ. 30 Jëëhꜘsaꜙ hiiˉ hmaˉyu˜ kinꜙ, niꜙ saꜙ jwëëhˋ madaꜚ heˉjmeenˋ kyahˈ hnähꜘ.

12Gaꜙhlëëhꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ(Mr. 2:23-28; Lc. 6:1-5)

1 Koo jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, gaꜙngëëꜘ Jesúsjeeˊ maˊ naˉjnääˊ chaahˈ trigo mahꜗ jaꜗ gaꜙläꜙkyahꜙjnäähˈ discípulo kyaayꜗ. Heˉja gaꜙløøˊ jnäähꜗ hnäˊjnäähꜗ miihˉ saˊgwahꜘ trigo mahꜗ gaꜙkihˊ jnäähꜗ.2 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ fariseo läꜙkoo maˊ jmeeˉ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ haˉ läꜙ jmeeꜙ discípulo kyaahꜗ heˉ saꜙgaꜙtëëꜘ jneˊ jmeenˊ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús.

3Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ

David koo häˊ, läꜙ maˊ ja ˈ kyoyhꜙ kyaahˊ hi maˊ gaꜙnääˊ kyaayhˊ? 4 Gaꜙheyꜗ nehꜙ gwahꜙ mahꜗgaꜙkuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ maˉnaˉjøøꜚ heˉ saꜙ lleˋ kihˈmaˊ kuyhꜙ hiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ dsaˉ hi gaꜙnääˊ kyaayhˊ.Jëëhꜘ, maꜙlaꜙ jmiˉdsaˉ baˊ maˊ naˉngëˈ jwëˈ kuyhꜙheˊñiihꜚ ja . 5 ¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ läꜙkoolleˋ nëˊ ley kihꜗ Moisé? Jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗgaꜙjmeeꜘ baˊ jmiˉdsaˉ taˊ nehꜙ gwahꜙ, pero saꜙ maˊlaˈ dsoˊkyeˉ heˉ maˊ jmeeyꜙ läꜙja . 6 Jwëëhn˜ hnähꜘ,jeeˊ laˉ chehꜗ jaa hi kyeeꜘ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ gwahꜙja . 7 Saꜙ ñehˊ hnähꜘ läꜙkoo hnøøꜗ jähꜙ juu ˈ laˉ:“Hnoonꜗ waˊ läˉñihꜘ hohꜘ hnähꜘ baˊ, saꜙ hnoonꜗ heˉjëëh ˈ hnähꜘ jahꜘ nëˊ naˊhyooꜘ.” Waˊraˉ jähꜘ kihꜗmaˉläˉngëëhꜘ hnähꜘ juuˈ naˉ, saꜙ maˊ bäähˊ hnähꜘdsooˊ, hi saꜙ chaˉ heˉ maˉjmeeꜘ niꜙ miihˉ. 8 Heˉläꜙja , Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ naˉngë ˈ jwë ˈ jmeeyꜗhihꜙ, heeˉ naˉheˉ gaꜙtëëꜘ jmeeꜗ dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉdsaˉ dsëꜗ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉdsëꜗ

(Mr. 3:1-6; Lc. 6:6-11)9Yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , ngooyꜗ mahꜗ gaꜙheyꜗ nehꜙ

gwahꜙ mähˉ kihꜗ dsaˉ judiu. 10 Jeeˊ ja maˊ hääjaa dsaˉñʉʉhˉhi maˉläˉkii ꜙ koo maˉgooˉ. Mahꜗgaꜙngɨɨꜘ dsaˉ fariseo juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Cheˊ naˉngë ˈ jneˊ jwë ˈ miˊhlääꜗ jneˊ jaa hi dsaahˊ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ? —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙJesús.

Heˉ maˊ hnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ hnëëyˈ baˊ ja .11Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Cherˊmahꜗ jaa hnähꜘ chehꜗ jaa borrego kihꜗmahꜗ täyhꜙ koo chaˊsɨɨˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ,¿cheˊ saꜙ dsooꜗ hi heꜘ mahꜗ dsaˉlleeyꜙ? 12 ¿Johꜘ gaˊsaꜙ kyeeꜘ jaa dsaˉ läꜙkohꜘ gaˊ jaa borrego? Kihꜗheˉja , naˉngëˈ jneˊ jwëˈ jmeenˊ heˉ lluꜗ, jmɨɨˊ heˉteehˉ dsaˉ dsëꜗ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ.

13 Ja gaˊ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉdsaahˊ heꜘ:—Nɨɨhˋ daˊ maˉgoohˉ.Mahꜗ gaꜙnɨɨyhꜗ maˉgooyˉ. Läꜙchahꜘ ja , gaꜙjäꜗ

lluꜗ goˉte˜ läꜙkoo maˊ la ˈ jyohꜘ maˉgooyˉ. 14 Maˊgaꜙhwëë dsaˉ fariseo heꜘ gaꜙnääˋ, gaꜙtaayhˋ juu ˈkweeˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ jngëëyhˈ Jesús.

Gaꜙläꜙteꜗ kooˉ juuˈ heˉ gaꜙkwaꜘ Isaía lloꜘjooꜗ15 Gaꜙläꜙliihꜚ Jesús heˉ hʉʉˊdsëˉ maˊ jmeeꜙ dsaˉ

heꜘ, heˉja ngooyꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ baˊ. Peerꜙ jwëëꜘ dsaˉgaꜙllaꜙlleꜗ kaahˋ kiyhˈ. Hiꜙ maˊ miˉhlääyꜘ gaꜙläꜙjëëꜙdsaˉdsaahˊ. 16 Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙhlaaꜘheꜘ:

—Taꜙ koohꜘ hnähꜘ juuˈ kyaahˊ niꜙ jaa .17 Läꜙja gaꜙlaꜗ mahꜗ läꜙteꜗ juuˈ heˉ gaꜙkwaꜘ Isaía

hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio, läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ:18Hii ꜚ laˉ hi gaꜙhñaanꜙ jmeeꜗ taˊ kinꜙ.Hii ꜚ laˉ hi hnaanꜙ hi chaanˉ lluꜗ kyaahˊ.Jmeenˋ jä jmɨˉlleꜘ kinꜙ nëˊ kiyhˈ.Mahꜗ kwayꜗ juˈdsooꜘ läꜙkaa läꜙjʉhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ.19 Saꜙ tiˊchooyꜗ juuˈ kyaahˊ niꜙ jaa , saꜙ taˊhooyhꜗ,niꜙ saꜙ hlëëyhꜗ ki gaa chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ.20 Jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ kyaahˊ dsaˉ hi laaꜗ läꜙkoo

hmaˉtahˉ heˉ ngooꜗ dsaˉjøøꜘ,hiꜙ läꜙja kyaahˊ dsaˉ hi laaꜗ läꜙkoo waˊjeˉ heˉ

maˉngooꜗ dsaˉʉʉꜙ.Läꜙja jmeeyꜗ läꜙjiihˈ lloo˜ jmɨɨˊ läꜙjnäꜘ heˉ lluꜗ jmahꜗ

baˊ maˉlɨh˜.21Mahꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊ läꜙkaa hwaꜗ, kaꜗ oˉjøhꜙ

dsëˉ kiyhꜗ.Gaꜙjähꜘ dsaˉ, maˊ kye Jesús jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ(Mr. 3:20-30; Lc. 11:14-23; 12:10)

22 Ja gaˊ naˊjää dsaˉ chaˊnëˊ Jesús jaadsaˉñʉʉhˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ. Maˊ laay ˈjaa hi tʉʉˊ hiꜙmaˊ kaayˋ kaˉlähꜘ. Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesúsdsaˉ heꜘ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙløøyꜗ jëëy˜ hiꜙ gaꜙløøyꜗhlëëyhꜙ. 23Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ. Mahꜗmaˊ ngɨɨyꜙ juuˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ:

—¿Cheˊ saꜙ laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David dsaˉ naˉ? —maˊjäyhꜘ.

24 Läꜙkoo maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ fariseo heˉ maˊjmääy˜ jøøhˈ Jesús, gaꜙjäyhꜘ:

—Dsaˉ naˉ hwëë jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kyaahˊ beꜘ kihꜗBeelzebú, dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ läꜙjëëꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

25 Maˊ kyʉʉh˜ baˊ Jesús heˉ hʉʉˊdsëˉ maˊ jmeeꜙdsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉ hi täähˊ koo hwaꜗ, cherˊmahꜗ teey˜kyaahˊ heꜘ baˊ dsaˉkyaayhˊ, heˉ miˉllaayꜙ hñiiyꜘ baˊja . Läꜙja kaˉlähꜘ koo jwɨɨˉ jʉʉhˉ o hi täähˊ koochaˊnehꜙ, cherˊmahꜗ te jëëyꜘ, saꜙ gwëëyꜗ. 26 Läꜙjakaˉlähꜘ kihꜗ Tanaˊ, cherˊmahꜗ hwëëy˜ heꜘ baˊ hi saꜙl-luꜗ, heˉ jmeeyꜙ hniiˉ kihꜗ hñiiyꜘ baˊ ja . Heˉja ,¿haˉ läꜙja miˉheeyꜙ kyaahˊ taˊ kiyh ˈ? 27 Waˊraˉjähꜘ kihꜗ jnäꜘ hwëënˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kyaahˊ beꜘ kihꜗjʉʉˊ hi saꜙlluꜗ, ¿haˉ baˊ kihˈ dsaˉkyaahˊ hnähꜘ, hi baˊ kih ˈ beꜘ hwëëy˜ hi saꜙlluꜗ? Heꜘ baˊ dsaˉkyaahˊhnähꜘ naˉ, miˉjnääyꜙ heˉ naˉheeꜚ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗhnähꜘ. 28 Pero cherˊmahꜗ jnäꜘ hwëënˊ hi saꜙlluꜗkyaahˊ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio, heˉ ja jmeeꜙ lii˜heˉ maˉngooꜗ jmeeꜙ Dio hihꜙ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ baˊja . 29 ¿Haˉ läꜙ leꜘ dsaˉheꜘ jaa dsaˉ chaˊnehꜙkihꜗ jaa dsaˉ hi beeꜘ , mahꜗ hɨɨyꜗ heˉ chaˉ kiyhꜗcherˊmahꜗ saꜙ gaꜙhñuuyꜗ toˉnëˊ? Jmeeꜙ biiꜗ hñuuyꜗ,ja gaˊ leꜘ hwëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ llaꜙ dsëyꜗ. 30 Hi saꜙjwahꜘ kyaahˊ jnäꜘ, heˉ hneeyˉ kyaahˊ jnäꜘ baˊ ja .Hi saꜙ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ teehnˊ dsaˉ,heˉ jmeeyꜙ dsaˉläˉøøꜘ dsaˉ kinꜙ baˊ ja . 31 Heˉjajwëëhn˜ hnähꜘ, jmeeꜗ baˊ Dio jøhˉ dsëꜗ kihꜗ läꜙjëꜙdsoˊkyeˉ heˉ jmeeꜙ dsaˉ. Hiꜙ jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ kihꜗläꜙjëꜙ juu ˈ wɨɨꜘ heˉ hlëëhꜙ dsaˉ. Pero cherˊmahꜗgaꜙhlëëhꜘ dsaˉ wɨɨꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio, saꜙ jmeeyꜗ

Page 15: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 12:32 12 San Mateo 13:15

jøhˉ dsëyꜗ. 32 Jmeeꜗ baˊ Dio jøhˉ dsëꜗ kihꜗ hi hlëëhꜙwɨɨꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. Pero hi hlëëhꜙ wɨɨꜘ kihꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, moꜙsoꜙ jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ kiyhꜗ,niꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, niꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ heˉ naꜗ gaˊ jäꜙ.

Mɨɨˈ kihꜗ jmeeꜙ lii˜ haˉ läꜙ laꜗ chaahˈ hmaˉ(Lc. 6:43-45)

33 ʼCherˊmahꜗ gaꜙjñeeˊ jneˊ koo chaahˈ hmaˉ lluꜗ,kwaꜗ mɨɨˈ heˉ lluꜗ. Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjñeeˊ jneˊ koochaahˈ hmaˉ hlɨɨh ˈ, kwaꜗ mɨɨ ˈ heˉ hlɨɨh ˈ. Mɨɨ ˈ kihꜗjmeeꜙ lii˜ haˉ läꜙ laꜗ chaahˈ hmaˉ. 34Maꜙraꜙ hi heꜘjooꜘ sɨɨhˊ mɨɨhˉ laahꜗ hnähꜘ. ¿Haˉ läꜙ leꜘ hlëëhˊ hnähꜘjuuˈ lluꜗ mahꜗ hlëëhˈ baˊ hnähꜘ? Jëëhꜘ, heˉ naˉmahꜘnehꜙ tuhˉdsëꜗ dsaˉ, heˉ ja baˊ hlëëyhꜙ. 35Dsaˉ lluuꜗhlëëyhꜙ heˉ lluꜗ heˉ naˉmahꜘ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ. Dsaˉhi hlëëh ˈ, hlëëyhꜙ heˉ hlɨɨh ˈ heˉ naˉmahꜘ nehꜙtuhˉdsëyꜗ. 36 Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, waˊraˉ gaꜙtëꜘjeeˊ jmee ˈ Dio jwiz˜, ngɨɨyhꜗ kwaat˜ kihꜗ dsaꜙ kihꜗläꜙjëꜙ juu ˈ heˉ saꜙ jmääꜗ taˊ heˉ hlëëyhꜙ taˊko jiihˈ tääyhˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. 37 Kyaahˊ ja baˊ juu ˈ heˉhlëëhˊ, yaˉhëëhˈ lluuꜗ o yaˉhëëhˈ kyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ.

Dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ maˊ hnøøy ˈ jmeeꜗ Jesús kooˉ heˉjʉhˉgaa

(Mr. 8:12; Lc. 11:29-32)38 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ ko llaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ

dsaˉ fariseo gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Taˉjwohꜗ, hnøøˉ jnäähˈ jëëˊ jnäähꜗ jmeehˈ koo

heˉ jʉhˉgaa .39Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Heˉ baˊ cheˉ hlëëh ˈ hnähꜘ dsaˉ hi chaa naꜗ,

saꜙ miˉtehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ ngɨɨhˊ hnähꜘ jmeenˋkoo heˉ jʉhˉgaa . Heˉ jʉhˉgaa läꜙkohꜘ gaꜙlaꜗ kihꜗJoná hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio, maꜙlaꜙ heˉ ja baˊheehnꜚ hnähꜘ. 40 Jëëhꜘ, ja baˊ läꜙkoo gaꜙjäꜘ Jonáhnëˉ jmɨɨˊ hnëˉ hwëˈ nehꜙ tuhˉ hmoohˉ jøøhˈ heꜘ,läꜙja kaˉlähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ jäꜗ hnëˉ jmɨɨˊ hnëˉhwëˈ naˉhaaˈ nehꜙ hwaꜗ. 41Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jmeeˈDio jwiz˜ kyahꜗ hnähꜘ hi täähˊ naˈ, maˊja nooˉ dsaˉNínive jeeˊ tääyhˊ mahꜗ bääyhꜙ hnähꜘ dsooˊ. Jëëhꜘ,gaꜙjeeyh˜ kyaahˊ Dio maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ heˉ naˊkwaˉJoná hiꜙ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ laˉ, chaa jaa hi jøøh ˈgaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Joná. 42 Läꜙja kaˉlähꜘ, waˊraˉ gaꜙtëꜘjeeˊ jmeeˈ Dio jwiz˜ kyahꜗ hnähꜘ hi täähˊ naˈ, jmɨɨˊja dsaˉmëꜘ hi maˊ jmeeꜙ hihꜙ hwaꜗ taꜙ kyeꜗ , nooyꜙjeeˊ gyayˈ mahꜗ bääyhꜙ hnähꜘ dsooˊ. Jëëhꜘ, dsaˉmëꜘheꜘ jaꜗ ʉʉꜘ jwërte mahꜗ maˊ nuuyˈ haˉ läꜙ laꜗ heˉ maˊkyʉʉh˜ Salomón, hiꜙ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ laˉ, chaa jaahi jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Salomón.

Jaaˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ gaꜙllaayhꜗ jeeˊ maˊ gyayˈ(Lc. 11:24-26)

43 ʼWaˊraˉ yaꜙhëëꜗ jaa jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kihꜗ jaadsaˉ, dsooyꜗ läꜙkaa jeeˊ la ˈ hwaꜗ kii ꜙ dsaˉh-nøøyhꜙ haˉ jeeˊ teeyhꜙ dsëyꜗ mahꜗ saꜙ jnøøyh ˈ.44 Ja gaˊ jmeeyˈ hʉʉˊdsëˉ: “Naahnꜚ chaˊnehꜙ kinꜙ jeeˊyaꜙhëënꜗ.” Hiꜙ waˊraˉ gaꜙllaayhꜗ jeeˊ ja , saꜙ chaaniꜙ jaa , naˉhyahˊ hiꜙ naˉlɨɨˊ llu ˈ. 45 Ja gaˊ dsooy˜dsaˉhnääyhꜙ jñahꜘ gaˊ gyee jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi hlëëhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hñiiyꜘ mahꜗ dsaˉtaayhˋ ko jøhꜘ jeeˊja . Hlɨɨh ˈ gaˊ leꜘ kihꜗ dsaˉ heꜘ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ maˊlaayˈ jääꜗ . Läꜙja leꜘ kaˉlähꜘ kihꜗ dsaˉ hi hlëëhˈ hi täähˊ naˈ.

Øøhꜚ Jesús kyaahˊ chooyˈ(Mr. 3:31-35; Lc. 8:19-21)

46 Chehꜗ gaˊ Jesús kwayꜙ juu ˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ, maˊgaꜙllooꜗ chooyꜗ kyaahˊ øøyhꜚ, maˊ hnøøyˈ maˊ hlëëyhˈ kyaahˊ Jesús. Pero kaˊhneꜚ baˊ gaꜙjøøyꜗ. 47 Jaa hi maˊ chehˈ jeeˊ ja , naˊjmeeyhˊ juuˈ kihꜗ Jesús:

—Hii ꜚ maaˋ kyaah ˈ kyaahˊ øøh ˈ täähˊ kaˊhneꜚ,hnøøyꜗ llayꜗ juuˈ kyaahˊ hneˉ.

48Mahꜗ gaꜙjeeyhˉ kihꜗ hi gaꜙjmeehꜗ juuˈ heꜘ:—¿Hii naˉ, hi laaꜗ maaˋ kyaanꜙ? ¿Hii naˉ, hi

laaꜗ øøhnꜗ?49Mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ lii˜ kyaahˊ gooyˉ jeeˊ maˊ täähˊ

discípulo kyaayꜗ mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Hi laˉ baˊ heꜘ maaˋ kyaanꜙ, hi laˉ baˊ heꜘ

øøhnꜗ. 50 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ läꜙ hyohˉ dsëꜗ Tääˋkyaanꜙ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ, hi heꜘ baˊ dsaˉmëꜘ øøhnꜗ,dsaˉñʉʉhˉ øøhnꜗ, hiꜙ maaˋ kyaanꜙ.

13Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi jñee˜ mɨ

ˈjuˉ(Mr. 4:1-9; Lc. 8:4-8)

1 Jmɨɨˊ ja yaꜙhëëꜗ Jesús chaˊnehꜙ, ngooyꜗ naˊgyayˉchaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ. 2 Peerꜙ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙkuhꜗläꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kiyhꜗ, heˉja gaꜙheyꜗ nehꜙ naˊmooꜘmahꜗgaꜙgyayˉ jeeˊ ja , hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ gaꜙtaahˋ jeeˊ dsooˊ.3Heˉja gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ chaˉmiihˉ nëëˈ juuˈnaˉhmääˊ. Gaꜙjäyhꜘ:

—Jaa dsaˉ ngooꜗ gaꜙjñeeˋ mɨ ˈjuˉ. 4 Jeeˊ ngooyˈ jñeey˜ mɨ ˈjuˉ ja , gaꜙsaaꜗ miihˉ chaˊjwëꜗ, heˉjayaꜙnääꜗ ta ˈ gaꜙkuhˉ. 5 Jyohꜘ kaˉlähꜘ mɨˈjuˉ gaꜙsaaꜗnëˊ kuuˊ jeeˊ saꜙ chaˉ chaˉmiihˉ gwaahˊ. Heˉjachahꜘ baˊ gaꜙhyaˉ, jëëhꜘ, saꜙ maˊ nøøꜘ chaˉmiihˉgwaahˊ. 6 Pero maˊ gaꜙhëhꜗ hyooˉ gaꜙkooꜘ. Jëëhꜘ,miihˉ baˊ jmooꜗ maˊ chaˉ, heˉja gaꜙläꜙkii ꜙ chaahˈ.7 Hiꜙ jyohꜘ kaˉlähꜘ mɨ ˈjuˉ gaꜙsaaꜗ jeeˊ chaah ˈ tooꜘ .Gaꜙkwaaꜗ gaˊ chaahˈ tooꜘ ja , heˉja gaꜙuuˉ chaahˈkihꜗ jeeˊ naˊtooꜘ . 8Hiꜙ jyohꜘ mɨˈjuˉ ja , gaꜙsaaꜗ jeeˊ laˈ hwaꜗ jmahꜗ. Heˉ ja baˊ gaꜙhɨɨꜘ, gaꜙkwaꜘ chaˉmiihˉmɨɨˈ. Chaˉ heˉ gaꜙkwaꜘ hñaˉlooꜘ mɨɨˈ läꜙkoo chaahˈ, chaˉ heˉ gaꜙkwaꜘ toꜙ loꜙgyaꜘ dsë˜ gyaꜗmɨɨˈ hiꜙ jyohꜘgaꜙkwaꜘ gyiiꜘgyaꜘmɨɨˈ. 9Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, waˊheeyhˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Gaꜙjähꜘ Jesús heˉ kihꜗ jaˉ gaꜙkwayꜘ juuˈ naˉhmääˊ(Mr. 4:10-12; Lc. 8:9-10)

10Maˉngëëꜘ maˉhlëëyhꜘ läꜙja , ja gaˊ gaꜙyaꜙjähꜙjnäähˈ kooꜘ kiyhꜗ mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—¿Heˉlaˈ hlëëhˊ dsaˉ, kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ jmahˈ?

11Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ:—Hnähꜘ baˊ naˉngëh ˈ jwë ˈ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ haˉ

läꜙ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, heˉ maˊ naˉhmääˊ jääˈ. Pero kihꜗ hi jñahꜘ, saꜙ chaˉ jwëˈ chaˉ läꜙngëëyꜘ.12 Läꜙjëëꜙ hi ngëëꜘ miihˉ, hi heꜘ hyohꜙ hʉʉˊdsëˉlluꜗ mahꜗ läꜙngëëyꜘ chaˉgaˊmiihˉ. Pero hi jmeeꜙngëëꜘ, läꜙkye heˉ ja llaaꜙ baˊ. 13 Heˉja baˊ naˉheˉ hlëëhˊ jnihꜘ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ. Jëëhꜘ jnäꜘ baˊmɨˊnëyˊ mahꜗ saꜙ jëëy˜. Lleˋ baˊ toˉgwayˊ, pero saꜙnuuyˉ niꜙ läꜙja saꜙ ngëëyꜘ. 14 Hehꜗ läꜙja , läꜙkoodsaˉngëëꜘ dsaˉ naˉ, dsaˉläˉteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Isaíahi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio:Läꜙnʉʉhꜘ baˊ kiyhˈ pero saꜙ läꜙngëëyꜘ.Maꜙkeꜙ heˉ gaˊ jëëy˜, saꜙ näꜙ mɨˈnëyˊ.15 Jëëhꜘ, hwehˉ tuhˉdsëꜗ dsaˉ hi chaa naꜗ.Maˉjlëꜗ mɨˈnëyˊ, maˉjnëꜗ toˉgwayˊ.

Page 16: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 13:16 13 San Mateo 13:44Mahꜗ läꜙja moꜙsoꜙ jëëyꜗ, moꜙsoꜙ nuuyꜗ, niꜙ moꜙsoꜙ

läꜙngëëyꜘ.Kihꜗ heˉja , saꜙ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ lääꜗ

jnihꜘ, gaꜙjähꜘ Dio.16 ʼPeerꜙ lluꜗ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ, jëëhꜘ jnäꜘ baˊ mɨˊnëhˊ

hnähꜘ, hiꜙ nuuhˉ baˊ hnähꜘ. 17 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, jwëëꜘ dsaˉ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio,hiꜙ jwëëꜘ gaˊ dsaˉ hi lluuꜗ maˊ hnøøyˈ maˊ jëëyˈ heˉjëëhꜘ hnähꜘ pero saꜙ gaꜙjëëyꜗ. Hiꜙ maˊ hnøøy ˈ maˊnuuyˈ heˉ nuuhˉ hnähꜘ pero saꜙ gaꜙnuuyꜘ.

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ heˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊkihˈ hi naˊjñeeˊ mɨˈjuˉ

(Mr. 4:13-20; Lc. 8:11-15)18 ʼNʉʉˉ daˊ hnähꜘ haˉ läꜙ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉh-

määˊ läꜙkoo laꜗ kihꜗ hi naˊjñeeˊ mɨ ˈjuˉ. 19 Waˊraˉgaꜙnuuꜘ jaa dsaˉ juuˈ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ läꜙngëëyꜘ,maˊja gwaꜘ hi hlëëh ˈ jñuuyh˜ juu ˈ heˉ maˉ-naˉjnääˊ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ. Hi heꜘ laaꜗ läꜙkoo mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ chaˊjwëꜗ. 20Hehꜗ mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗnëˊ kuuˊ jeeˊ saꜙ chaˉ chaˉmiihˉ gwaahˊ, läꜙja laaꜗdsaˉ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio, jëë baˊ dsëy ˈ läꜙ maˊtoˉnëˊ gaꜙnuuyꜘ. 21 Pero ko hwëëꜘ baˊ ja . Laayꜗläꜙkoo chaahˈ heˉmaˊ chaˉmiihˉ baˊ jmooꜗ. Waˊraˉgaꜙjëëyꜗ wɨɨꜘ o goˉnääꜘ dsaˉ nëˊ kiyh ˈ, kwaat˜ kihꜗjuuˈ heˉ maˉnuuyꜘ, läꜙchahꜘ ja dsaˉtäyhꜙ. 22 Hehꜗmɨ ˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ jeeˊ kih ˈ chaah ˈ tooꜘ , läꜙjalaaꜗ dsaˉ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ jmeeyꜗniꜙ miihˉ taˊ llu ˈ. Jëëhꜘ, kye gyihꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ hiꜙ hnøøyꜗ läꜙchayˉ chaˉmiihˉ kuuˊheˉja gaꜙheeꜗ dsëyꜗ. Läꜙjwëꜘ ja dsaˉʉʉꜙ juuˈ kihꜗDio nehꜙ tuhˉdsëyꜗ. 23 Pero mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ hwaꜗlluꜗ, läꜙja laaꜗ dsaˉ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗngëëyꜘ kaˉlähꜘ. Heˉja dsaˉkwaaꜙ juu ˈ ja nehꜙtuhˉdsëyꜗ. Hi heꜘ jmeeꜗ chaˉmiihˉ taˊ lluˈ, läꜙkoomɨˈjuˉ heˉ kwaꜙ maꜙ hñaˉlooꜘ, maꜙ toꜙ loꜙgyaꜘ dsë˜gyaꜗ, maꜙ gyiiꜘgyaꜘ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ trigo kyaahˊ nuuˉhlɨɨhˈ

24Gaꜙkwaꜘ gaˊ Jesús jyohꜘ juuˈ naˉhmääˊ. Gaꜙjäyhꜘ:—Heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

kyaahˊ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ jaa dsaˉ hi gaꜙjñeeꜗ mɨˈjuˉ lluꜗ hwaꜗ kihꜗ. 25 Pero taˊko jiih ˈ maˊ naˉgwɨɨ dsaˉ heꜘ, jaꜗ dsaˉ hi naˉhøøhˊ kiyhˈ. Mahꜗ gaꜙjñeeyꜗmɨˈjuˉ hlɨɨhˈ jeeˊ naˉjñeeꜘ mɨˈjuˉ lluꜗ, ja gaˊ ngaayhˈ.26Läꜙkoo maˊ gaꜙkwaaꜗ chaahˈ mɨˈjuˉ lluꜗ hiꜙ gaꜙløøꜗhwëëˉ waˊleꜗ kihꜗ, jeeˊ ja gaꜙhyaˉ kaˉlähꜘ waˊnuuˉhlɨɨh ˈ ja . 27 Ja gaˊ gaꜙnääꜗ dsaˉ hi maˊ jmeeꜙtaˊ jeeˊ ja , naˊchiiyhˊ dsaˉjʉʉˊ taˊ ja : “Dsaˉjøøh ˈ,¿ja ˈ mɨ ˈjuˉ lluꜗ baˊ ja heˉ gaꜙjñeehˊ hwa ˈ kyahꜗ?¿Haˉ baˊ taꜙ jaꜗ waˊnuuˉ hlɨɨh ˈ heˉ gaꜙhyaˉ jeeˊja ?” 28Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ taˊ ja : “Goꜚ gaꜙjñeeꜗjaa hi naˉhøøhˊ kinꜙ.” “¿Cheˊ hnoohˉ dsaˉcheehˊjnääh ˈ?”, gaꜙjähꜘ moz˜ heꜘ sɨɨyhꜙ. 29 “Jahꜙha ˈ”,gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ taˊ ja . “Waˊraˉ gaꜙchehꜗ hnähꜘwaˊnuuˉ hlɨɨh ˈ ja , haˉ gaˉ cheˉ gaꜙchehˋ kaˉlähꜘchaahˈ mɨˈjuˉ lluꜗ ja . 30Kwaˊ jwëꜗ waˊ kwaa ko jøhꜘchaahˈ mɨˈjuˉ lluꜗ kyaahˊ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ ja , läꜙjiihˈlloo˜ jmɨɨˊ soohꜙ taˊ. Ja gaˊ jwɨɨnꜚ hi choohꜗ taˊ: Hnäꜗhnähꜘ toˉnëˊ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ mahꜗ hñʉʉꜘ hnähꜘ maꜙkoo choohˊ mahꜗ tøøhˈ hnähꜘ chaˊjeˉ. Ja gaˊ jʉʉhˊhnähꜘ mɨˈjuˉ lluꜗ kinꜙ mahꜗ llahˈ hnähꜘ høø kihꜗ.”

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ mɨˈjuˉ mostaza(Mr. 4:30-32; Lc. 13:18-19)

31Gaꜙkwayꜘ jyohꜘ kaˉlähꜘ juuˈ naˉhmääˊ, gaꜙjäyhꜘ:—Heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

läꜙkoo laꜗ kihꜗ koo mɨˈjuˉ mostaza heˉ jngëëˉ jaadsaˉ hwaꜗ kihꜗ. 32Mɨˈjuˉ ja pihˈ gaˊ läꜙkoo jyohꜘ mɨˈjuˉ heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Pero waˊraˉ gaꜙhyaˉ,dsaˉkwaaꜙ ñiiꜘ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ jeeˊ läꜙjëꜙ johꜗ. Kwaꜙgoh ˈ kihꜗ. Heˉja läꜙkye ta ˈ dsaˉnääꜗ jmeeyꜙ sɨɨˉnëˊ saˊgohꜗ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ levadura(Lc. 13:20-21)

33 Gaꜙkwayꜘ jyohꜘ kaˉlähꜘ juu ˈ heˉ naˉhmääˊ,gaꜙjäyhꜘ:

—Heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉläꜙkoo jmeeꜙ levadura heˉ kooh˜ jaa dsaˉmëꜘ.Llayꜙ chaˉmiihˉ harin mahꜗ kahˉgwëyhˉ kyaahˊlevadura. Kyaahˊ läꜙja dsaˉkwaaꜙ läꜙ gaꜙdsaꜗ tʉˊka .

Gaꜙjähꜘ Jesús heˉ kihꜗ jaˉ gaꜙkwayꜘ juuˈ naˉhmääˊ(Mr. 4:33-34)

34 Gaꜙläꜙjëꜙ juu ˈ naˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kyaahˊ juu ˈnaˉhmääˊ. Saꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ juuˈ jnäꜘhäꜘ. Kyaahˊjuuˈ naˉhmääˊ baˊ gaꜙhlëëyhꜗ. 35 Läꜙja gaꜙlaꜗ mahꜗläꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙhlëëhꜘ dsaˉ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗDio lloꜘjooꜗ:Hlëëhnˊ dsaˉ, kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ baˊ.Jmeenˋ läꜙkyʉʉyh˜ heˉmaˊ naˉhmääˊ jää läꜙjiihˈ maˊ

gaꜙnøøꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ.Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkohꜘ laꜗ kihꜗ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ

36 Ja gaˊ gaꜙhɨhꜗ Jesús juuˈ kihꜗ dsaꜙ mahꜗ gaꜙheyꜗchaˊnehꜙ. Jeeˊ ja gaꜙmiꜙjähꜙ jnäähˈ kooꜘ kiyhꜗ, mahꜗgaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ:

—Jmeehˋ juuꜗ heeˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊ kihˈ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ heˉ gaꜙjñeeꜗ dsaˉ jeeˊ naˉjnääˊ kihˈdsaꜙ.

37Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Hi jñee˜ mɨ ˈjuˉ lluꜗ naˉ, heˉ ja hnøøꜗ jähꜙ

Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ heꜘ. 38 Jeeˊ jmeeꜙ dsaˉ taˊ, heˉja hnøøꜗ jähꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ baˊ ja . Mɨˈjuˉ lluꜗ ja ,heˉ ja hnøøꜗ jähꜙ dsaˉ hi naˊjnääꜘ kihꜗ yaꜙjwɨɨꜗ baˊheꜘ. Waˊnuuˉ hlɨɨh ˈ ja , heˉ ja hnøøꜗ jähꜙ dsaˉkyaaꜗ dsaˉ hlëëh ˈ baˊ heꜘ. 39 Dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ hi gaꜙjñeeꜗ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ ja , hi saꜙlluꜗ baˊ heꜘ. Jmɨɨˊheˉ choohꜗ dsaˉ taˊ ja , heˉ ja laꜗ kwaat˜ jeeˊ llaaꜙjmɨˉgyʉʉꜙ baˊ ja . Hi choohꜗ taˊ ja , laꜗ kwaat˜ángele baˊ heꜘ. 40 Läꜙkoo jʉʉh˜ dsaˉ waˊnuuˉ hlɨɨhˈ mahꜗ jëyꜗ chaˊjeˉ, heˉ ja hnøøꜗ jähꜙ läꜙkoo leꜘjeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ. 41 Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ cheeꜗángele kyaayꜗ läꜙkaa jeeˊ jmeeyꜙ hihꜙ mahꜗ jøøyhꜙläꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ heˉ hlɨɨhˈ hiꜙ läꜙjëëꜙ hi hñaaˉ dsëꜗkaˉlähꜘ. 42 Ja gaˊ jwääyˈ nehꜙ hwɨɨ jeeˊ häˊ jeˉ. Jeeˊja kɨˊhooyhꜗ mahꜗ jʉʉyꜗ chaˉjayˊ. 43 Pero läꜙjëëꜙ hi lluuꜗ, läꜙjnäꜘ jmëëꜗ kiyhꜗ läꜙkoo jmëëꜗ kihꜗ hyooˉ jeeˊlaˈ yaꜙjwɨɨꜗ kihꜗ Tääˋ jnänˋ. Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ,waˊ heeyhˉ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ kuuˊ heˉ naˉhooˉ44 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

kyaahˊ kuuˊ heˉ naˉhooˉ hwaꜗ kihꜗ dsaꜙ. Waˊraˉgaꜙjnøøhꜗ jaa dsaˉ kuuˊ, maˊja hooyꜗ kaˉlähꜘ.Peerꜙ chaayˉ lluꜗ dsaayhꜗ dsaˉhnɨɨyꜘ läꜙjëꜙ heˉ chaˉkiyhꜗ mahꜗ layꜗ hwaꜗ jeeˊ naˉhooˉ kuuˊ ja .

Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ koo kuuˊ heˉhmoohˈ

Page 17: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 13:45 14 San Mateo 14:2145 ʼLäꜙja kaˉlähꜘ, heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ,

jeeh ˈ kweeˉ läꜙkoo jmeeꜙ jaa dsaˉ hi hnɨɨꜙløø ˈ, hnooyhˉ kuuˊ heˉ laꜗ naˊhñaahꜗ. 46 Waˊraˉgaꜙjnøøyhꜗ koo kuuˊ heˉ hmoohˈ, hnɨɨyꜗ läꜙjëꜙ heˉchaˉ kiyhꜗ mahꜗ layꜗ kuuˊ ja .

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ saˊhmaˈ47 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

kyaahˊ koo saˊhmaˈ heˉ jwä˜ dsaˉ chaˊjmɨɨˉ, mahꜗjøøyhꜙ chaˉmiihˉ nëë ˈ hmoohˉ. 48 Waˊraˉ gaꜙkahˈ saˊhma ˈ ja , sëëhꜗ dsaˉ taꜙ jeeˊ dsooˊ. Jeeˊ jadsaˉtaayhˋ lleeyhꜙ hmoohˉ heꜘ. Taayhꜙ hi lluuꜗnehꜙ saˊmɨɨhˉ, mahꜗ beeyꜗ jahꜘ hi saꜙ jmääꜗ kyehnˊ.49 Läꜙja leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ.Yaˉnääꜘ ángelemahꜗ hwëëyꜗ dsaˉ hi hlëëhˈ jeeˊ kihˈhi lluuꜗ. 50Maˊja jwääyꜗ nehꜙ hwɨɨ jeeˊ häˊ jeˉ. Jeeˊja kɨˊhooyhꜗ mahꜗ jʉʉyꜗ chaˉjayˊ.

Taˉjwohꜗ hi kyʉʉh˜ juu ˈ hmëëꜘ hiꜙ juu ˈ maˉ-gyuhˉ

51 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ maˉläˉngëëhꜘ hnähꜘ läꜙjëꜙ juuˈ naˉ?Heˉja gaꜙjähꜘ läꜙjëëꜙ :—Jaahˉ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.52Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ sɨɨyhꜙ:—Läꜙjëëꜙ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley hi maˉläˉtëëꜙ

läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, laayꜗ läꜙkoo jaajʉʉˊ hne ˈ hi høøꜙ heˉ laꜗ hmooh ˈ heˉ maˉgyuhˉläꜙkye kihꜗ heˉ hmëëꜘ. Heˉja baˊ liyhꜙ heeyhꜗdsaˉ läꜙtoꜘ nëëˈ heˉ laꜗ hmoohˈ kiyhꜗ.

Dsaˉgooˈ Jesús gaꜙläꜙhøøyhˋ kiyhˈ(Mr. 6:1-6; Lc. 4:16-30)

53Maˉngëëꜘ maˉkwaꜘ Jesús läꜙjëꜙ juuˈ naˉhmääˊ,ja gaˊ ngaayhˈ. 54Maˊ gaꜙllaayhꜗ jwɨɨˉ kiyhꜗ, gaꜙløøyꜗmiˉtëëyꜙ dsaˉ nehꜙ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu. Peerꜙgaꜙtaahˋ dsaˉ heꜘ jëë˜ dsahꜙ, maˊ gaꜙnuuyꜘ haˉ läꜙhlëëyhꜙ. Heˉja gaꜙhlëëhꜘ dsaˉ heꜘ kiyhꜗ:

—¿Haˉ maˉmiˉtëë hi naˉ, heˉ hlëëyhꜙ läꜙ-naˉ? ¿Haˉ maˉmiˉtëëyˉ heˉ jmeeyꜙ heˉ jʉhˉgaakaˉlähꜘ? 55¿Cheˊ jaꜙ jooꜘ tëꜙhmaꜙ hi naˉ? ¿Ja Maríachee chooyˈ? ¿Cheˊ jaꜙ øøyhꜚ Jacobo, José, Simón,Juda? 56 ¿Ja dsaˉmëꜘ øøhꜚ hi naˉ, täähˊ kyaahˊ jneˊjeeˊ jwɨɨˉ laˉ? ¿Haˉ taꜙ gwaꜘ kiyhꜗ läꜙjëꜙ heˉ jmeeyꜙläꜙnaˉ?

57 Gaꜙläꜙhøøyhˋ kihꜗ Jesús. Heˉja gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—Heehˉ baˊ dsaˉ kihꜗ hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio hi goˉnääꜘ jeeˊ jyohꜘ. Pero waˊraˉ yaꜙhëëꜗ jaa hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio ja baˊ jeeˊ jwɨɨˉ gooy ˈ, jeeˊ jasaꜙ hnääꜗ dsihꜘ, niꜙ hi chaa chaˊnehꜙ kiyhꜗ, saꜙläꜙhnääyꜗ.

58 Saꜙ gaꜙjmeeyꜘ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa jeeˊ ja ,kihꜗ heˉ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ dsaˉgooyˈ kiyhꜗ.

14Jeeˊ laˉ jähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjuuꜗ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜

jmɨɨˉ(Mr. 6:14-29; Lc. 9:7-9)

1 Jii ja , Herode hi maˊ jmeeꜙ hihꜙ hwaꜗ Galilea,gaꜙnuuyꜘ kihꜗ Jesús haˉ läꜙ maˊ jmeeyꜙ jeeˊ ja .2 Heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗkiyhꜗ:

—Hi heꜘ ooꜙ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ hi maˉläˉjiihˋ jeeˊ kih ˈ hi maˉnaˉjuuˊ. Heˉja baˊ

naˉ, heˉ kyeyˉ chaˉmiihˉ beꜘ heˉ kyaahˊ jmeeyꜙ heˉjʉhˉgaa .

3Heꜘ baˊ Herode gaꜙjmeeꜘ hihꜙ jääꜗ , gaꜙsaahꜗ dsaˉJwaaꜚ mahꜗ gaꜙhñuuyhˉ kyaahˊ caden˜, gaꜙtaayhˉnehꜙñe ˈ dsooˊ kih ˈ Herodía. Herodía maˊ laa ˈ mëˊFelipe, heꜘ baˊ dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚ Herode. 4 Jëëhꜘ,gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ gaꜙsɨɨyhꜙ Herode:

—Saꜙ lleˋ kihˈ heˉmaˉkyaahˊ mëˊ dsaˉñʉʉhˉ øøhꜗ.5 Maˊ hnøøˈ Herode maˊ jngëëhˈ Jwaaꜚ . Pero saꜙ

gaꜙtuuˉ dsëyꜗ maˊ jngëëyhˈ, kihꜗ heˉmaˊ gayhꜙ dsaˉ.Jëëhꜘ, kihꜗ dsaˉ hihꜗ Jwaaꜚ heꜘ maˊ laay ˈ jaa hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio. 6 Läꜙ maˊ gaꜙhyaˉ Herodeji ñeˉ, gaꜙjmeeyꜘ koo jmɨɨˊ jʉʉhˉ. Jeeˊ ja gaꜙheꜗjo mɨɨꜚ Herodía jmeeꜙ ja chaˊnëˊ dsaˉ hi maˊ täähˊjeeˊ jmɨɨˊ ja . Peerꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ Herode. 7Kihꜗ heˉja ,gaꜙtääyˉ hñiiyꜘ kwayꜗ waˊ heˉ chaˉ heˉ heˉmaˊ ngɨɨˈ chihˉmëꜘ heꜘ. 8 Chihˉmëꜘ heꜘ gaꜙjmeeꜘ läꜙkoo teꜗjuuˈ heˉ gaꜙtaahˉ chooyˈ. Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ Herode:

—Kwëëhˋ jnäꜘ jeeˊ laˉ mɨˈlleˊ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜jmɨɨˉ, naˉhäˊ nehꜙ koo wɨɨ ꜘ .

9Heˉja gaꜙläꜙmeehꜙ dsëꜗ Herode. Peromaˉtääyˉhñiiyꜘ kwayꜗ chaˊnëˊ hi naˉteehˊ kyaay ˈ, heˉjagaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ hløøꜘ mahꜗ kwëëyhꜗ chihˉmëꜘheˉ maˊ ngɨɨyꜙ ja . 10 Gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ hløøꜘ heˉnaˊkuyˉ lleˊ Jwaaꜚ jeeˊ maˊ hääyˊ nehꜙñe ˈ. 11 Mahꜗnaˊkiiyꜗ mɨ ˈlleˊ Jwaaꜚ naˉhäˊ nehꜙ koo wɨɨ ꜘ , gaꜙk-wëëyhꜗ chihˉmëꜘ heꜘ. Hiꜙ chihˉmëꜘ heꜘ gaꜙngëëyꜗchooy ˈ. 12 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙllaꜙnääꜗ discípulokyaayꜗ, gaꜙkooy ˈ hnoo ˈ kihꜗ Jwaaꜚ mahꜗ naˊhooyˉ.Ja gaˊ naˊnääyˈ naˊjmeeyhˊ juuˈ kihꜗ Jesús.

Gaꜙäähˉ Jesús hñaaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ(Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)

13 Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús juu ˈ ja , gaꜙheyꜗ nehꜙ naˊ-mooꜘ, ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ.Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ ngooyꜗ taꜙ jaꜙ , gaꜙhwëëyˉ jeeˊ jwɨɨˉkiyhꜗ mahꜗ gaꜙnääyꜗ jwëꜘ tɨɨyˊ taꜙ jeeˊ ngoo ˈ Jesús.14 Läꜙ maˊ yaꜙhëëyꜗ nehꜙ naˊmooꜘ ja , gaꜙjëëyꜗ jwëëꜘdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja . Gaꜙläꜙñihꜘ dsëyꜗ kihꜗdsaˉ heꜘ. Mahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ hi dsaahˊ. 15 Maˊgaꜙhlooꜘ jmɨɨˊ ja , gaꜙyaꜙjähꜙ jnäähˈ kooꜘ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—Maˉngooꜗ gaꜙhlooꜘ baˊ laˉ, hwaꜗ kii ꜙ jmahꜗ baˊjeeˊ laˉ. Chiihˊ dsaˉ waˊ llaˉnääyꜘ läꜙkaa jähꜙ laˉ,waˊ llaˉläyˉ heˉ kuyhꜙ.

16—Saꜙ jmeeꜙ biiꜗ dsaˉnääyꜗ dsaˉläyˉ. Hnähꜘ baˊkwëëhꜗ hnihꜘ heˉ kuyhꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.

17 —Saꜙ chaˉ gaˊ heˉ kye jnäähꜗ. Kye jnäähꜗmaꜙlaꜙ hñaꜘ heˊñiihꜚ kyaahˊ uu ˈ hmoohˉ baˊ —gaꜙchiihˊ jnäähꜗ.

18Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Yaˉka taꜙ laꜙ.19 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ, mahꜗ dsaˉtaahˋ

dsaˉ nëˊ nuuˉ. Gaꜙkayꜗ läꜙjëꜙ hñaꜘ heˊñiihꜚ ja kyaahˊläꜙuuꜘ hmoohˉ heꜘ. Maˊja gaꜙjëëyꜗ taꜙ gyʉʉh ˈ,gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Ja gaˊ gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚja , gaꜙkwëëyhꜗ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ, mahꜗ gaꜙtiˊgaꜙlloohˊ jnäähꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ. 20 Gaꜙläꜙjëëꜙdsaˉ gaꜙkuhˉ läꜙjiih ˈ gaꜙkëëyꜗ. Jwɨˊ heˊñiihꜚ heˉgaꜙchaaꜗ ja kyaahˊ kihˈ hmoohˉ, gaꜙkahˈ gaˊ gyaꜙtoꜘsaˊmɨɨhˉ. 21 Jeeˊ läꜙjëëꜙ hi gaꜙkuhˉ heꜘ teeꜗ koohñaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ. Niꜙ saꜙ naˉhee ˈ niꜙ jaadsaˉmëꜘ niꜙ chihˉ kaˉlähꜘ.

Page 18: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 14:22 15 San Mateo 15:23Gaꜙngëꜘ Jesús nëˊ jmɨɨˉ(Mr. 6:45-52; Jn. 6:16-21)

22Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Maˉleꜘ goˊnääh ˈ hnähꜘ jääꜗ , jyohꜘ jwoo ˈ

jmɨˉjʉʉhˉ kyaahˊ naˊmooꜘ taˊko jiihˈ hɨhnꜚ juuˈ kihꜗdsaˉ laˉ. Ja gaˊ nɨɨnˋ hñiinꜙ.

23 Maˉlaꜙ maˉhɨyhꜗ juu ˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ heꜘ, ja gaˊ gaꜙwɨɨꜗ Jesús hñiiꜘ taꜙ lleˊmohꜘnaˊngɨɨyˊ kiyhꜗ kihꜗ Dio. Maˉngoo˜ gaꜙnʉʉˉ, läꜙmaˉgyayꜗ baˊ lleˊmohꜘ ja . 24Taˊko jiihˈ ja , maˉllooꜗtoꜗ dsaahˋ jmɨɨˉ naˊmooꜘ ja hiꜙ maˊ hluhꜙ jmɨɨˉ maˊdsaˉjnoohꜗ dsohꜘ naˊmooꜘ, jëëhꜘ, maˊ jmeeꜙ koolleꜘ täꜘ heˉ maˊ gwaꜘ taꜙ jeeˊ gaꜙnääyꜗ. 25 Taꜙlaꜙyaꜙjnäꜙ, ngooꜗ Jesús taꜙ jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , ngëyꜙ jwëꜘnëˊ jmɨɨˉ. 26 Läꜙkoo maˊ gaꜙjëë jnäähꜗ ngëyꜙ nëˊjmɨɨˉ, gaꜙjwaah ˈ jnäähꜗ jwërte. Gaꜙtøøhˊ jnäähꜗmɨɨhˊ, gaꜙjähˊ jnäähꜗ:

—Dsaˉ lleꜘ baˊ naˉ.27 Chahꜘ baˊ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kyaahˊ jnäähꜗ:—Taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ, jnäꜘ baˊ laˉ —gaꜙjäyhꜘ.28Mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ hneˉ baˊ naˉ, jmeeˊ

hihꜙ ngënꜙ nëˊ jmɨɨˉ mahꜗ nɨɨnˋ jeeˊ chehˈ naˉ.29Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Ñaˉ ja .Mahꜗ gaꜙjñaaꜗ Peeˊ nehꜙ naˊmooꜘ gaꜙløøyꜗ ngëyꜙ

nëˊ jmɨɨˉ taꜙ jeeˊ cheh ˈ Jesús. 30 Maˊ gaꜙjëëyꜗ täꜘjwërte lleꜘ, gaꜙläꜙgoyhꜙ. Ja hnɨɨh ˈ gaꜙløøꜗ gaꜙh-mäyhꜗ chaˊjmɨɨˉ. Mahꜗ gaꜙhooyhꜗ ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Lää jnäꜘ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.31 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhɨɨꜘ Jesús gooˉ gaꜙsaayhꜗ, mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ:—¡Ko hi pih ˈ goˉte ˈ baˊ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ hneˉ

dsaˉñʉʉhˉ! ¿Heˉlaˈ maˉjehꜙ hohꜘ?32Läꜙkoo maˊ gaꜙtaayhˋ läꜙuuyꜘ nehꜙ naˊmooꜘ ja ,

gaꜙhnaꜘ goˉteˈ lleꜘ täꜘ ja . 33 Maꜙlaꜙ yaꜙnøøꜗ jnäähˈhi maˊ täähˊ nehꜙ naˊmooꜘ ja , gaꜙjuuhˊ jnäähꜗ jnëˊjnäähꜗ chaˊnëˊ Jesús, mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio.Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús dsaˉdsaahˊ hi maˊ chaa hwaꜗ

Genesaret(Mr. 6:53-56)

34 Läꜙkoo maˊ gaꜙhaayˉ jmɨˉjʉʉhˉ ja , gaꜙl-laꜙnääyꜗ hwaꜗ Genesaret. 35 Dsaˉ hi maˊ täähˊhwaˈ ja gaꜙläꜙkyuuyꜙ Jesús, heˉja gaꜙläꜙchaꜙ juuˈ läꜙkaa hwaꜗ ja . Heˉja naˊjää dsaˉ dsaˉdsaahˊkyaa ˈ jeeˊ maˊ hää Jesús. 36 Hiꜙ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊJesús mahꜗ kwayꜗ jwë ˈ suꜗ chaˊgooˉ dsaˉdsaahˊ heꜘchaˊheeꜙ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙtëëꜘ suꜗsaˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ maˉhlaaꜘ bihꜗ ja .

15Läꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙ dsaˉläˉsahꜘ dsaˉ(Mr. 7:1-23)

1 Gaꜙllaꜙnääꜗ ko llaa fariseo hiꜙ gaꜙllaꜙnääꜗ ko l-laa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley hi maˊ chaa Jerusaléngaꜙyaꜙjäyhꜙ kihꜗ Jesús, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

2 —¿Heˉlaˈ saꜙ miˉteꜗ discípulo kyaahꜗ läꜙjëꜙ heˉtëë ˈ jmeeꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ hi maˊ täähˊ lloꜘjooꜗ?Jëëhꜘ, saꜙ gyiyh˜ gooyˉ jääꜗ ja gaˊ kuhˊhɨyhꜗ.

3Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Hnähꜘ kaˉlähꜘ ¿heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ taꜙ kooꜘ

madaꜚ kihꜗ Dio mahꜗ jmeehˈ hnähꜘ läꜙkoo teꜗ heˉ

tëëhˈ hnähꜘ baˊ? 4 Jëëhꜘ, gaꜙjähꜘ Dio: “Jmeeˊ hnaahꜙmaaˋ kyaahˈ tääˋ kyaahˈ. Hi jwä˜ dsoˊjwɨɨꜘ kihꜗ choˈjmiiˉ, hi heꜘ waˊ juuꜘ goˉte˜.” 5 Pero läꜙlaˉ baˊjwahꜘ hnähꜘ: “Jaa dsaˉ leꜘ sɨɨhꜙ choˈjmiiˉ, saꜙ chaˉheˉ kwëëhnꜚ hnähꜘ. Jëëhꜘ, läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kinꜙ heˉkyaahˊ maˊ jmeenˋ beꜘ kyahꜗ, maˉkwëëhnꜙ Dio baˊja .” 6 Kihꜗ jaa hi jähꜙ läꜙja , jwahꜘ hnähꜘ moꜙsoꜙjmeeꜙ biiꜗ jmeeyꜗ beꜘ kihꜗ choˈjmiiyˉ. Läꜙja jmeehˉhnähꜘ saꜙ kyeeꜘ madaꜚ kihꜗ Dio, kihꜗ heˉ jmeehˉhnähꜘ läꜙkoo teꜗ heˉ tëëhˈ hnähꜘ jmeehˉ baˊ. 7Peerꜙtaˉjuuh ˈ hnähꜘ. Läꜙkoo jmeehˉ hnähꜘ naˉ, jeehˈ kweeˉ kyaahˊ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Isaía lloꜘjooꜗ, läꜙkoomaˊ gaꜙjäyhꜘ:8Dsaˉ laˉ, koo jähꜘ bihꜗ hnääyꜗ jnäꜘ.Pero taꜙ jeeˊ jyohꜘ baˊ häˊ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ.9 Saꜙ jmääꜗ niꜙ miihˉ heˉ jmeeyꜙ hnääyꜗ jnäꜘ.Läꜙjëꜙ heˉ miˉtëëyꜙ dsaˉ, laꜗ madaꜚ kihꜗ dsaˉ baˊ,

gaꜙjähꜘ Dio.10 Ja gaˊ gaꜙtëëhꜗ Jesús läꜙjëëꜙ dsaˉ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Nʉʉˉ daˊ hnähꜘ kweeˉ mahꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ.

11 Saꜙ miˉsahꜘ dsaˉ hñiiꜘ kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ tooyhˉhooyˊ. Läꜙjëꜙ heˉhwëëˉhooˊ dsaˉ, heˉ ja baˊ kyaahˊmiˉsayhꜘ hñiiyꜘ.

12 Ja gaˊ gaꜙyaꜙjähꜙ jnääh ˈ kooꜘ kihꜗ Jesús mahꜗgaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ maˉläˉleehꜚ heˉ saꜙ maˉtɨhꜗ dsëꜗ dsaˉfariseo läꜙkohꜘ maˊ gaꜙnuuyꜘ maˉhlëëhˊ läꜙja ?

13Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Läꜙjëꜙ chaahˈ hmaˉ heˉ saꜙ gaꜙtääꜗ Tääˋ kyaanꜙ

hi gyaꜗ gyʉʉhˈ, lloo˜ jmɨɨˊ dsaˉcheehˋ läꜙkye jmooˈ kihꜗ. 14 Taꜙ jmeeˉ hnähꜘ he ˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ. Laayꜗläꜙkoo dsaˉtʉʉˊ hi jääꜙ jñahꜘ dsaˉtʉʉˊ. Cherˊmahꜗjaa hi tʉʉˊ jääꜙ jñahꜘ hi tʉʉˊ, läꜙuuꜘ tähꜙ nehꜙ kootooˉ.

15Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ Peeˊ juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—Heˉ hnøøꜗ jähꜙ juu ˈ naˉhmääˊ heˉ maˉkwahˊ

naˉ.16Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Cheˊ niꜙ hnähꜘ kaˉlähꜘ saꜙ maˉläˉngëëhꜘ

hnähꜘ? 17 ¿Cheˊ saꜙ ngëëhꜘ hnähꜘ, läꜙjëꜙ heˉ dsaˉ-toohˋ hooˊ jneˊ, dsoo˜ nehꜙ tuhˉ baˊ jneˊ, ja gaˊhwëëˉ kaˉlähꜘ dsoo˜ taꜙ chaˊsɨɨˉ? 18 Pero läꜙjëꜙ heˉhwëëˉ hooˊ dsaˉ, gwaꜘ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ baˊ ja . Heˉja baˊ naˉ heˉ miˉsahꜘ dsaˉ hñiiꜘ. 19 Jëëhꜘ, nehꜙtuhˉdsëꜗ baˊ dsaˉ hwëëˉ läꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ hlɨɨh ˈ, hiꜙläꜙja kaˉlähꜘ heˉ jngëëyhꜙ dsaˉ, hi naˉjeeꜚ gooˉkaayh˜ hi laaꜗ kyaaꜗ jñahꜘ, hi saꜙ naˉjeeꜚ gooˉkaayh˜ waˊ hi chaˉ hi , jmeeyꜙ hɨɨ , jmeeyꜙ dsooꜘheˉ laꜗ juuˈ taˉjuuˈ, hiꜙ hlëëyhꜙwɨɨꜘ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ.20 Läꜙjëꜙ heˉ naˉ baˊ heˉ miˉsahꜘ dsaˉ. Pero heˉkuhˉ dsaˉ läꜙ maˉsohꜘ ja baˊ gooyˉ, saꜙ miˉsayhꜘhñiiyꜘ.

Jaaˉ dsaˉmëꜘ chaa ʉʉꜘ gaꜙheehˉ kihꜗ Jesús(Mr. 7:24-30)

21 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , ngooyꜗ jähꜙ kihꜗjeeˊ jwɨɨˉ Tiro kyaahˊ Sidón. 22 Läꜙchahꜘ ja , jaꜗ jaadsaˉmëꜘ cananea maˊ tooyh˜ mɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, hneˉ laahꜗ saˊjuˉ kihꜗ David,waˊ läˉñihꜘ hohꜘ jnäꜘ. Peerꜙ chaˉmiihˉ wɨɨꜘ jëë˜chihˉmëꜘ kyaanꜙ, jmeehꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

23 Pero niꜙ koo saꜙ gaꜙjeehˉ Jesús kiyhꜗ. Mahꜗgaꜙmiꜙjähꜙ jnääh ˈ discípulo kooꜘ kiyhꜗ, gaꜙchuuˊjnäähꜗ chaˉmiihˉ kyaayhˊ, gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

Page 19: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 15:24 16 San Mateo 16:15—Hëëꜙ kihꜗ dsaˉmëꜘ naˉ mahꜗ waˊ llaayhꜘ. Miihˉ

tooyh˜ mɨɨhˊ kaahˋ kyaa jnäähꜗ.24Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Gaꜙcheeꜗ Dio jnäꜘ mahꜗ jmeenˋ beꜘ kihꜗ dsaˉ

israelita baˊ. Hi heꜘ laaꜗ läꜙkoo borrego hi naˉhëëˈ.

25 Ja gaˊ ja ˈ dsaˉmëꜘ heꜘ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊJesús mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Kwaˊ beꜘ kinꜙ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.26Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Saꜙ lluꜗ heˉ jñuuhnˊ heˉ kuhˉ chihˉ mahꜗ

kwëëhnꜚ dsɨɨˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.27Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Dsooꜘ baˊ kyahˈ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Pero maꜙraꜙ

heˉ lɨhˈ baˊ dsɨɨˉ jwɨˊ heˉ dsaˉsaaꜗ nëˊ naˊmes˜ kihꜗdsaˉjʉʉyˊ.

28Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Peerꜙ chaˉmiihˉ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ hneˉ,

dsaˉmëꜘ. Waˊ leꜘ baˊ kyahˈ läꜙkohꜘ hnoohˉ —gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ.

Läꜙchahꜘ ja gaꜙhlaaꜘ chihˉmëꜘ kyaayꜗ.

Gaꜙäähˉ Jesús kyeeꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ29 Yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , gaꜙllooyꜗ taꜙ chaˊhooˊ

jmɨˉjʉʉhˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea. Hiꜙ gaꜙwɨɨyꜗ koolleˊkohꜘ, mahꜗ gaꜙgyayˉ jeeˊ ja . 30 Hiꜙ yaꜙnääꜗ kooꜘkiyhꜗ jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi maˊ jääꜙ hi jluuhˊ, hi tʉʉˊ, hi kooˋ, dsaˉtʉʉhˊ, hiꜙ jwëëꜘ gaˊ jñahꜘ dsaˉd-saahˊ, naˊjääyˉ hʉʉˊ tɨɨˊ Jesús. Hiꜙ läꜙja gaꜙmiꜙhlääyꜘläꜙjëëꜙ hi dsaahˊ heꜘ. 31 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ, hlëëhꜙdsaˉ kooˋ, maˉlɨɨ˜ maˉgooˉ dsaˉtʉʉhˊ, maˉgaꜙnääˊdsaˉjluuhˊ, maˉjëë˜ dsaˉtʉʉˊ, heˉja gaꜙläꜙdsaadsëꜗ dsaˉ, mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗ Dio kyaaꜗ dsaˉIsrael.

32 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjøøhˉ Jesús jnäähˈ mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Peerꜙ dsaˉläˉñihꜘ dsënꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊ laˉ. Jëëhꜘ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ jmeeyꜙ ko jøhꜘkyaahˊ jnäꜘ. Saꜙ chaˉ niꜙ miihˉ heˉ kuyhꜙ. Saꜙhnoonꜗ hëënꜚ kiyhꜗ läꜙ maˉkyoyhꜙ naˉ, leꜘ gaˉ cheˉgaꜙhwaayꜘ chaˊjwëꜗ jeeˊ dsaˉnääyˋ.

33Heˉja gaꜙjähˊ jnäähꜗ:—¿Haˉ baˊ dsaˊkye jnäähꜗ heˉ kuhꜙ jwëëꜘ dsaˉ

hehꜗ hwaꜗ kii ꜙ laˉ? Johꜘ saꜙ hnøøꜗ mahꜗ këëꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ laˉ.

34Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ:—¿Johꜘ heˊñiihꜚ kyehˊ hnähꜘ? —gaꜙjäyhꜘ.—Gyiiꜗ baˊ, kyaahˊ miihˉ hmoohˉ pihˈ —gaꜙchiihˊ

jnäähꜗ.35 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ mahꜗ waˊ dsaˉ-

taahˋ läꜙjëëꜙ hwaꜗ. 36 Gaꜙkayꜗ läꜙjëꜙ gyiiꜗ heˊñiihꜚja kyaahˊ hmoohˉ pih ˈ heꜘ. Gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊkih ˈ Dio. Ja gaˊ gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚ ja , gaꜙkwëëyhꜗjnäähˈ mahꜗ gaꜙtiˊ gaꜙlloohˊ jnäähꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ.37 Gaꜙkuhˉ dsaˉ lluꜗ läꜙjiih ˈ gaꜙkëëyꜗ. Maˊ gaꜙlaꜗkiyhꜗ, gaꜙkah ˈ gaˊ gyii ˈ saˊmɨɨhˉ jwɨˊ heˉ gaꜙchaaꜗja . 38 Läꜙjëëꜙ hi gaꜙkuhˉ jeeˊ ja teeꜗ koo kyeeꜘmil dsaˉñʉʉhˉ. Niꜙ saꜙ naˉhee niꜙ jaa dsaˉmëꜘ niꜙchihˉ kaˉlähꜘ. 39 Ja gaˊ gaꜙhɨhꜗ Jesús juuˈ kihꜗ dsaꜙ,gaꜙheyꜗ nehꜙ naˊmooꜘ, mahꜗ gaꜙhaayꜗ jmɨˉjʉʉhˉngooyꜗ taꜙ hwaꜗ Magdala.

16Dsaˉ fariseo maˊ hnøøyˈ jmeeꜗ Jesús kooˉ heˉ jʉhˉ-

gaa(Mr. 8:11-13; Lc. 12:54-56)

1 Maˊ gaꜙllooyꜗ taꜙ hwaꜗ ja , gaꜙllaꜙnääꜗ fariseokyaahˊ saduceo mahꜗ kayꜗ dsëꜗ Jesús. Gaꜙngɨɨyꜘ maˊjmeeˈ Jesús koo heˉ jʉhˉgaa heˉ maˊ jäꜙ gyʉʉhˈ.2 Pero gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Waˊraˉ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ, jwahꜘ hnähꜘ: “Lluꜗ baˊ laˈ jii jäꜙ laˉ, jëëhꜘ gyʉʉꜘ baˊ gyʉʉh ˈ”, jwahꜘ hnähꜘ.3 Mahꜗ taꜙlaꜙ tiih˜ jwahꜘ hnähꜘ: “Hiiꜘ gooˉ jäꜙ lleꜘ,jëëhꜘ gyʉʉꜘ gyʉʉh ˈ mahꜗ naˉhih ˈ”, jwahꜘ hnähꜘ.Peerꜙ taˉjuuhˈ hnähꜘ. Lehꜗ baˊ hnähꜘ llehˈ hnähꜘ juuˈhaˉ läꜙ jmeeꜗ koo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ läꜙkoo laꜗ gyʉʉhˈ.Mahꜗ saꜙ kyehˊ hnähꜘ kwaat˜ heeˉ gaˊ naˉ dsaˉlaꜘ jeeˊkyahˈ hnähꜘ. 4Heˉ baˊ cheˉ hlëëhˈ hnähꜘ dsaˉ chaanaꜗ, saꜙ miˉtehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ ngɨɨhˊ hnähꜘjmeenˋ koo heˉ jʉhˉgaa . Heˉ jʉhˉgaa läꜙkohꜘgaꜙlaꜗ kihꜗ Joná hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio, maꜙlaꜙ heˉja baˊ heehnꜚ hnähꜘ.

Ja hnɨɨhˈ gaꜙbeeyꜗ dsaˉ heꜘ mahꜗ ngaayhꜗ.Levadura kihꜗ dsaˉ fariseo(Mr. 8:14-21)

5 Läꜙkoo maˊ gaꜙhaa jnäähꜗ taꜙ hngaahˋ ko taakihꜗ jmɨˉjʉʉhˉ ja , ja gaˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëˉ jnäähˈsaꜙ maˊ kye jnäähꜗ heˊñiihꜚ. 6 Heˉja gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Leehꜚ hnähꜘ kyaahˊ levadura kihꜗ dsaˉ fariseohiꜙ kihꜗ dsaˉ saduceo kaˉlähꜘ.

7 Heˉja gaꜙtoohˋ jnäähꜗ discípulo llaˊ jnäähꜗ juuˈkyaahˊ dsaˉkyaahnˊ, maˊ jähˊ jnäähꜗ:

—Maˉhlëëyhꜘ läꜙnaˉ, kihꜗ heˉ saꜙ maˊ kye jneˊheˊñiihꜚ.

8 Pero gaꜙläꜙkyʉʉh˜ Jesús hʉʉˊdsëˉ kyaaꜗ jnäähˈ,mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—¿Heˉla ˈ jwahꜘ hnähꜘ saꜙ chaˉ heˊñiihꜚ kyehˊhnähꜘ? Ko hi pih ˈ goˉte˜ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘdsaˉñʉʉhˉ. 9 ¿Cheˊ läꜙjiih ˈ naꜗ saꜙ hii˜ läꜙngëëhꜘhnähꜘ? ¿Cheˊ moꜙsoꜙ dsooh˜ hohꜘ hnähꜘ kihꜗ hñaꜘheˊñiihꜚ heˉ gaꜙkuhˉ hñaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ hiꜙ johꜘgaˊ saˊmɨɨhˉ gaꜙtëꜘ gaꜙjʉʉhˋ hnähꜘ kyaahˊ jwɨˊ heˉgaꜙchaaꜗ ja ? 10 ¿Cheˊ moꜙsoꜙ dsooh˜ hohꜘ hnähꜘkihꜗ gyiiꜗ heˊñiihꜚ heˉ gaꜙkuhˉ kyeeꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ,hiꜙ johꜘ gaˊ saˊmɨɨhˉ gaꜙtëꜘ gaꜙjʉʉhˋ hnähꜘ kyaahˊjwɨˊ heˉ gaꜙchaaꜗ ja ? 11 ¿Haˉ läꜙja heˉ saꜙ ngëëhꜘhnähꜘ? Jaꜙ kihꜗ heˊñiihꜚ naˉ heˉ jwëëhn˜ hnähꜘ:“Leehꜚ hnähꜘ kyaahˊ levadura kihꜗ dsaˉ fariseo hiꜙkihꜗ dsaˉ saduceo kaˉlähꜘ.” 12 Ja gaˊ gaꜙläꜙngëëꜘjnäähˈ saꜙ maˊ hlëëyhꜙ kihꜗ levadura heˉ kaahˉ dsaˉheˊñiihꜚ. Maˊ hlëëyhꜙ kihꜗ nʉʉhꜚ heˉ maˊ kwaꜙ dsaˉfariseo kyaahˊ dsaˉ saduceo baˊ ja .

Gaꜙjähꜘ Peeˊ, Jesús heꜘ laaꜗ Cristo(Mr. 8:27-30; Lc. 9:18-21)

13 Maˊ gaꜙllooꜗ Jesús hwaꜗ Cesarea kihꜗ Filipo,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ jähꜘ dsaˉ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ? ¿Hii jnäꜘ laayꜘ?

14Mahꜗ gaꜙjähˊ jnäähꜗ:—Ko llaa dsaˉ jähꜘ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ baˊ

hneˉ. Ko llaa jähꜘ, Elía baˊ hneˉ. Hiꜙ jñahꜘ ko llaajähꜘ, hneˉ laahꜗ Jeremía o jñahꜘ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗDio lloꜘjooꜗ.

15Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ kaˉlähꜘ:

Page 20: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 16:16 17 San Mateo 17:21

—¿Haˉ gaˉ hnähꜘ, heeˉ jwahꜘ hnähꜘ kinꜙ, hi baˊjnäꜘ laahꜘ hnähꜘ?

16Mahꜗ gaꜙjeehˉ Simón Peeˊ juuˈ kiyhˈ:—Hneˉ heꜘ Cristo, Jooꜘ Dio jiihꜙ.17Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Lluꜗ laꜗ kyahꜗ Simón, jooꜘ Joná. Jëëhꜘ, jaꜙ heꜘ dsaˉ

hi maˉmiˉjnääˉ kyahꜗ läꜙmaˉjähˊ naˉ. Tääˋ kyaanꜙhi gyaꜗ gyʉʉh ˈ, hi heꜘ baˊ maˉmiˉjnääˉ kyahꜗ.18 Jnäꜘ kaˉlähꜘ jwëëhn˜ hneˉ, hneˉ heꜘ Peeˊ, (heˉhnøøꜗ jähꜙ kuuˊ). Hiꜙ nëˊ mɨˊkuuˊ laˉ choohnˊ gwahꜙkinꜙ, hiꜙ niꜙ miihˉ saꜙ lihꜙ jʉʉˊ chaˊjeˉ llaˉdsëëˋ kiyhˈ. 19 Jnäꜘ toohnꜚ goohˉ hneˉ mahꜗ kwahˈ juu ˈ kihꜗdsaꜙ haˉ läꜙ heyhꜗ yaꜙjwɨɨꜗ. Cherˊmahꜗ kyaahˊ juu ˈheˉ kwahˉ saꜙ gaꜙlaaꜘ dsaˉ hi täähˊ hwa ˈ laˉ, läꜙmaˉnaˉhñuuyhˊ ja baˊ kyaahˊ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ. Hiꜙcherˊmahꜗ kyaahˊ juu ˈ heˉ kwahˉ gaꜙlaaꜘ hi täähˊhwaˈ laˉ, naˉnaˊ baˊ jwëꜗ kiyhꜗ dsaˉtaayhˋ yaꜙjwɨɨꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Peeˊ.

20 Ja gaˊ gaꜙtaahˉ Jesús jnäähˈ juuˈ mahꜗ saꜙ koohˊjnäähꜗ juuˈ kyaahˊ niꜙ jaa , heˉ laayꜗ Cristo.

Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mr. 8:31-9:1; Lc. 9:22-27)

21 Jmɨɨˊ ja gaꜙløøꜗ Jesús miˉjnääꜙ juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ heˉ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ dsooyꜗ taꜙ Jerusalén. Jeeˊ jaheehꜗ dsihꜘ chaˉmiihˉ wɨɨꜘ, dsaˉgyʉʉhˊ saꜙ läꜙhnääꜗdsihꜘ, läꜙja dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ taˉj-wohꜗ kyaaꜗ ley saꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ. Ja gaˊ juuyꜘ hiꜙläꜙjiiyhˊ kaˉlähꜘ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ.

22Heˉja gaꜙjääꜗ Peeˊ Jesús taꜙ kooꜘ, mahꜗ gaꜙløøyꜗjʉʉyh˜ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Waˊ läˉñihꜘ dsëyꜗ hneˉ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ. Niꜙmiihˉ saꜙ leꜘ jäꜙ heˉ ja nëˊ kyahˈ.

23 Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ, gaꜙjëëyꜗ Peeˊgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Jñuuhˊ hneˉ kinꜙ hi saꜙlluꜗ, heˉ jmeehˉ jwɨɨhˋkinꜙ baˊ naˉ. Saꜙ jmeehˉ hʉʉˊdsëˉ läꜙkohꜘ jmeeꜙ Dio,läꜙkohꜘ laꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ dsaˉ baˊ laˈ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ.

24 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ jnäähˈ:—Cherˊmahꜗ hi hnøøꜗ jmeeꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ,

saꜙ waˊ jmääy ˈ hñiiyꜘ kwaat˜, waˊ jääy ˈ cruꜚ kyaayꜗmahꜗ waˊ jmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ. 25 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙhi hää hñiiꜘ mahꜗ saꜙ juuyꜘ, hi heꜘ juuꜘ baˊ. Peroläꜙjëëꜙ hi kwaa hñiiꜘ juuꜘ kwaat˜ kinꜙ, hi heꜘ baˊlääꜘ . 26 ¿Heeˉ yaˊjøøꜚ kaꜗ dsaꜙ maꜙkeꜙ gaꜙlɨyhꜗ läꜙjëꜙheˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗ waˊraˉ gaꜙjuuyꜗ saꜙtëëyhꜗ kihꜗ Dio? ¿Heeˉ baˊ kyaahˊ leꜘ miˉhmaayhˋmahꜗ lääyꜘ? 27 Jëëhꜘ, jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ kyaahˊbeꜘ kihꜗ Tääˋ kyaay ˈ, kyaahˊ ángele kaˉlähꜘ. Ja -gaˊ miˉhmaayhˋ kih ˈ läꜙjaa läꜙjaa läꜙkoo teꜗ taˊheˉ gaꜙjmeeyꜘ. 28 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,chaa ko llaa hi täähˊ jeeˊ laˉ saꜙ juuyꜘ jääꜗ saꜙ gaˊmaˉjëëyꜙ beꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ jäyhꜘ jmeeyꜗ hihꜙ.

17Gaꜙmiꜙsëëꜗ Jesús hñiiꜘ(Mr. 9:2-13; Lc. 9:28-36)

1Maˉngëëꜘ gaˊ jñiiꜘ jmɨɨˊ, ja gaˊ gaꜙjääꜗ Jesús Peeˊkyaahˊ Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ øøyhꜚ. Gaꜙnääyꜗ kahꜘ taꜙmohꜘ ñiiꜘ. 2 Jeeˊ ja gaꜙläꜙsëëꜗ Jesús toꜙloꜙ nëˊ hi maˊ jääyꜙ heꜘ. Moˉnëyˊ gaꜙlɨɨꜗ jihˈgyehꜗ läꜙkohꜘ jmëëꜗkihꜗ hyooˉ. Hmɨɨhˉ kiyhꜗ, gaꜙtøøꜘ jlëë ñihꜗ. 3 Jeeˊja gaꜙläꜙjnääꜘ Elía kyaahˊ Moisé, gaꜙtaayhˋ llayꜙ juuˈ kyaahˊ Jesús. 4Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ Jesús:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, heˉ baˊ cheˉ lluꜗ heˉ tøøhˊjneˊ ko jøhꜘ jeeˊ laˉ. Cherˊmahꜗ hnoohˉ, jmeeˊ jnäähꜗhnëˉ hneꜗ kyaahˊ mooˉ, koo kyahꜗ, koo kihꜗMoisé,hiꜙ koo kihꜗ Elía.

5Taˊko jiihˈ maˊ chehˈ Peeˊ hlëëyhꜙ läꜙja , gaꜙjyooꜗkoo jniiꜘ tøˉjlëë ñihꜗ heˉ gaꜙlää läꜙjëëyꜙ. Jeeˊ jniiꜘja gaꜙläꜙnʉʉhꜘ gaꜙhlëëhꜘ koo juuˈ, heˉ maˊ jähꜘ:

—Hi laˉ naˉ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Peerꜙchaanˉ lluꜗ kyaayhˊ. Nʉʉˉ hnähꜘ kiyhꜗ.

6Maˊ gaꜙnuuꜘ discípulo heˉ gaꜙhlëëhꜘ jeeˊ jniiꜘ ja ,gaꜙsaayꜗ jeeˊ maˊ tääyhˊ, gaꜙjwaayhˈ jwërte. 7 Ja gaˊyaꜙjähꜙ Jesús kiyhꜗ, gaꜙkyeˉ gooˉ nëˊ kiyh ˈ mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Nooˉ hnähꜘ, taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ.8 Maˊ gaꜙchooyhꜗ nëyˊ, moꜙsoꜙ gaꜙjëëyꜗ niꜙ jaa ,

maꜙlaꜙ hñiiꜘ baˊ Jesús chehꜗ kyaayhˊ. 9Taˊko jiihˈ maˊjñaayꜙ mohꜘ ja , gaꜙtaahˉ Jesús juuˈ hi maˊ kyaayhˊheꜘ:

—Taꜙ jwɨɨꜘ hnähꜘ niꜙ jaa , läꜙjëꜙ heˉ maˉjëëhˋhnähꜘ laˉ, taˊko jiihˈ saꜙ maˉläˉjiihˋ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ.

10 Ja gaˊ gaꜙngɨɨꜘ jnäähˈ discípulo juuˈ kihꜗ Jesús,gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—¿Heˉla ˈ jähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, jmeeꜙ biiꜗ jähꜘElía jääꜗ gaˊ kihˈ Cristo?

11Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Ja baˊ dsooꜘ jähꜘ Elía toˉnëˊ, yaˉllayˉ lluꜗ läꜙjëꜙ

heˉ chaˉ jeeˊ laˉ. 12 Pero jwëëhn˜ hnähꜘ, maˉjah˜baˊ Elía, mahꜗ saꜙ gaꜙläꜙkyuuꜙ dsihꜘ. Gaꜙjmeeꜘ dsaˉläꜙ tëˉ dsëꜗ kiyhꜗ. Ja baˊ läꜙja heehꜗ dsaˉ heꜘ wɨɨꜘHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 13 Ja gaˊ gaꜙläꜙngëëꜘ discípulokyaayꜗ heˉmaˊ hlëëyhꜙ kihꜗ Jwaaꜚ hi gaꜙchooꜗ jmɨɨˉbaˊ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa chihˉ hi maˊ kyejmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ

(Mr. 9:14-29; Lc. 9:37-43)14Läꜙmaˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ maˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉ, jaꜗ

jaa dsaˉñʉʉhˉ mahꜗ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús,gaꜙjäyhꜘ:

15 —Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, waˊ läˉñihꜘ hohꜘ kihꜗ chi-hˉñʉʉhˉ kyaanꜙ, hi dsaˉjuuꜘ ñeeꜘ hiꜙ jëëy˜ wɨɨꜘjwërte. Chaˉmiihˉ jiih˜ maˉtayhꜘ chaˊjeˉ hiꜙ maˉ-tayhꜘ chaˊjmɨɨˉ kaˉlähꜘ. 16Maˉyaˉjäänꜙ kyaahˊ dis-cípulo kyaahꜗ pero saꜙ maˉlɨyh˜ maˊ miˉhlääyꜘ.

17Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Heˉ baˊ cheˉ hñaaˉ hohꜘ hnähꜘ hi chaa naꜗ.

Saꜙ hii˜ läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ. ¿Lɨhꜘ baˊ llaaꜙ heˉgyanˊ kyaahˊ hnähꜘ? Moꜙsoꜙ läˉbeꜘ dsënꜙ gyaˋ gaˊjnäꜘ kyaahˊ hnähꜘ. Yaˉjääꜙ daˊ chihˉ naˉ taꜙ laꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.

18 Ja gaˊ gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ, läꜙjiihˈ yaꜙhëëyꜗ kihꜗ chihˉ heꜘ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙhlaayꜘ.19 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙkuhꜗ jnääh ˈ kahꜘ kyaahˊJesús, mahꜗ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Heˉla ˈ saꜙ maˉläˉkëhˊ jnäähꜗ jmɨɨˊ maˊ lleejnäähꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ?

20Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Kihꜗ heˉ miihˉ goˉteˈ baˊ maˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ,

heˉja baˊ saꜙ gaꜙlëhꜗ hnähꜘ. Pero juˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ miihˉ läꜙkoo pih ˈ mɨ ˈjuˉkihꜗ mostaza baˊ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ, leꜘ jwɨɨhˈ hnähꜘmohꜘ laˉ: “Jñuuhˊ jeeˊ naˉ, gwaˉ taꜙ jeeˊ jyohꜘ”, hiꜙjñuuyhꜗ baˊ. Saꜙ chaˉ niꜙ koo heˉ jäꜗ jwëëhˋ kyahˈhnähꜘ. 21 Pero jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi laaꜗ läꜙkohꜘ hi maˊ

Page 21: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 17:22 18 San Mateo 18:26jääꜙ chihˉ heꜘ saꜙ yaˉhëë cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙtʉꜗ dsaˉkuhˉhɨh˜ mahꜗ chuuyꜗ kyaahˊ Dio.

Kooˉ kaˉlähꜘ gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mr. 9:30-32; Lc. 9:43-45)

22 Läꜙkoo maˊ tääyhˊ hwaˈ Galilea, gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ:

—Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ ngëëꜗ dsihꜘ jaˊgooˉ dsaˉhñaaˉ dsëꜗ, 23mahꜗ jngëëhꜗ dsihꜘ. Gaˊ maˉhyaˉ hnëˉjmɨɨˊ naˉjuuyˊ, läꜙjiiyhˊ kaˉlähꜘ.

Heˉja chaˉmiihˉ gaꜙläꜙmeehꜙ dsëꜗ discípulokyaayꜗ.

Gaꜙmiꜙhmaahˊ Jesús kuˊsɨhˉ24Maˊ gaꜙllaꜙnøøˋ jnäähꜗ jwɨɨˉ Capernaum kyaahˊ

Jesús, yaꜙnääꜗ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ kihꜗ gwahꜙ jeeˊmaˊ chehˈ Peeˊ mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ saꜙ miˉhmaahˋ taˉjwohꜗ kyaahꜗ kuˊsɨhˉkihꜗ gwahꜙ jʉʉhꜙ?

25—Miˉhmaayhˋ baˊ —gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ.Läꜙkoo maˊ gaꜙheꜗ Peeˊ chaˊnehꜙ, gaꜙläꜙjääꜗ Jesús

gaꜙhlëëhꜗ Peeˊ:—¿Haˉ läꜙ laꜗ laahꜘ Simón, läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊ kaahˊ

hwaꜗ laˉ, hii kihꜗ kooy ˈ kuˊsɨhˉ? ¿Cheˊ kooyꜗ kihꜗdsaˉ kyaayꜗ o cheˊ kooyꜗ kihꜗ jñahꜘ dsaˉ?

26—Kihꜗ dsaˉ jñahꜘ baˊ kooyꜗ —gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Heˉja saꜙ jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ dsaˉ kyaayꜗ miˉh-

maayhˋ. 27 Pero läꜙlaˉ baˊ waˊ jmeenˊ mahꜗ saꜙ jänˊhlɨɨh ˈ kyaahˊ niꜙ jaa . Gwaˉ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ,goˉjwäꜗ kaˉlooˉ hmaˉkuuˊ. Toˉnëˊ hmoohˉ hi kaꜗhmaˉkuuˊ, ja lleehꜙmahꜗ nähꜘ hooyˊ. Jeeˊ ja jnäähꜙkoo kuuˊ kyaahˊ heˉ miˊhmaahˊ kuˊsɨhˉ kinꜙ kyaahˊkyahˈ kaˉlähꜘ.

18Hi naˉ leeꜘ jøøhˈ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ(Mr. 9:33-37; Lc. 9:46-48)

1 Ja baˊ hor˜ ja gaꜙyaꜙjähꜙ jnäähˈ kooꜘ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Hii naˉ hi jøøhˈ gaˊ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ?2Mahꜗ gaꜙtëëhꜗ Jesús jaa gyʉʉˉ, gaꜙcheeyhˉ jeeˊ

kyaa jnäähꜗ. 3Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ

gaꜙläꜙsɨɨꜗ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ hnähꜘ mahꜗ jmeehˈ hnähꜘläꜙkoo jaa gyʉʉˉ, saꜙ hehꜗ hnähꜘ jeeˊ jmeeꜙ Diohihꜙ. 4 Hehꜗ läꜙja , hi jmää hñiiꜘ hwaa läꜙkoogyʉʉˉ laˉ, hi heꜘ baˊ leeꜘ jøøh ˈ yaꜙjwɨɨꜗ kihꜗ Dio.5 Hi heehˉ jaa gyʉʉˉ läꜙlaˉ kwaat˜ kinꜙ, heˉmaˉheeyhˉ jnäꜘ baˊ ja .

Gooˉ laꜗ kihꜗ hi jmeeꜙ dsaˉtëhꜗ dsaˉkyaahˊ(Mr. 9:42-48; Lc. 17:1-2)

6 ʼWaˊ hi chaˉ hi , hi jmeeꜗ tëhꜗ jaa hi mähꜗlaˉ hi maˉläˉdsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, lluꜗ gaˊ la ˈ kiyh ˈwaˊraˉ jähꜘ kihꜗ hñʉʉꜗ dsaˉ luuyˊ koo chaˊtooꜗ kihꜗmolii heˉ jee burr˜ mahꜗ hmäähꜗ dsihꜘ ñiihˊ gaˊ kihˈchaˊjmɨˉñeehꜚ. 7 ¡Heˉ baˊ cheˉ jwɨɨ˜ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ!Johꜘ heˉ saꜙ jmeeꜙ dsaˉtëyhꜗ. Pero ko ja lleˋ kihˈ leꜘbaˊ. Peerꜙ jwɨɨ˜ dsaˉ hi jmeeꜙ dsaˉtëhꜗ dsaˉkyaahˊ.8 Heˉja cherˊmahꜗ maˉgoohˉ o maˉtɨɨhˊ gaꜙjmeeꜘtähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, hnäꜗ goˉte˜ baˊ, mahꜗ beꜗ ʉʉꜘkyahꜗ. Jëëhꜘ, lluꜗ gaˊ kyah ˈ, gwaah ˈ jeeˊ täähˊ hi naˊjiihꜙ, tʉʉhˊ maˉgoohˉ o tʉʉhˊ maˉtɨɨhˊ, läꜙkohꜘgaˊ heˉ jwääyꜗ hneˉ jeeˊ moꜙsoꜙ ʉʉꜙ jeˉ kyaahˊläꜙtoꜘ maˉgoohˉ maˉtɨɨhˊ. 9 Hiꜙ cherˊmahꜗ mɨˈnëhˊ

gaꜙjmeeꜘ tähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, lleˊ goˉte˜ baˊ, mahꜗbeꜗ ʉʉꜘ kyahꜗ. Jëëhꜘ, lluꜗ gaˊ kyahˈ gwaahˈ jeeˊ täähˊhi naˊjiihꜙ kyaahˊ koo mɨɨˈ mɨˊnëhˊ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉjwääyꜗ hneˉ jeeˊ moꜙsoꜙ ʉʉꜙ jeˉ kyaahˊ läꜙtoꜘ mɨɨ ˈmɨˊnëhˊ.

Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ jaa borrego hi naˉhëë

(Lc. 15:3-7)10 ʼNiꜙ jaa hi mähꜗ läꜙlaˉ taꜙ jmääꜙ hnähꜘ

taꜙkooꜘ. Jëëhꜘ, jwëëhn˜ hnähꜘ, ángele kyaayꜗ täähˊtääꜘ chaˊnëˊ Tääˋ kyaanꜙ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ. 11 Jëëhꜘ, jaꜗHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ mahꜗ lääyꜗ hi naˉhëëˈ. 12 ¿Haˉläꜙ jëëhꜘ hnähꜘ heˉ jwahnꜚ laˉ? Cherˊmahꜗ jaadsaˉ chaa hña laaꜘ borrego kyaaꜗ , mahꜗ dsaˉhëëꜗjaa , ¿cheˊ saꜙ beeyꜗ ko hwëëꜘ jeeˊ läꜙjëëꜙ jahꜘ heꜘmahꜗ dsooyꜗ taꜙ mohꜘ dsaˉhnääyhꜙ hi naˉhëë ˈheꜘ? 13 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Waˊraˉgaꜙjnääyhꜙ hi jaa heꜘ, läꜙchaayˉ lluꜗ jwërtekyaayhˊ, läꜙkohꜘ gaˊ kih ˈ läꜙjëëꜙ hi saꜙ naˉhëë ˈ.14 Ja baˊ läꜙja laꜗ kihꜗ Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ, saꜙhnøøyꜗ dsaˉhëëꜗ niꜙ jaa hi pihˈ läꜙlaˉ.

Läꜙlaˉ jmeenˊ mahꜗ chaahˊ jneˊ øøhnˈ(Lc. 17:3)

15 ʼCherˊmahꜗ jaa øøhꜗ maˉjmeeꜘ koo heˉ hlɨɨhˈ kyahꜗ, gwaˉ mahꜗ goˉchiiyhˊ heˉ maˉhlääyhˉkyaahˊ hneˉ, pero jeeˊ läꜙuuꜘ baˊ hnähꜘ. Cherˊmahꜗgaꜙjmeeyꜘ heˈ kyahꜗ, maˉlëh˜ maˉchaahˋ øøh ˈ heꜘ.16 Pero cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjmeeyꜘ he ˈ kyahꜗ, jääꜙ gaˊjaa uuꜗ mahꜗ goˉhlëëhˊ kyaayhˊ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ,kyaahˊ juˈdsooꜘ heˉ hlëëhꜙ uuꜗ uuˉ dsaˉ, läꜙja jmeeꜙdsooꜘ läꜙjëꜙ juu ˈ. 17 Cherˊmahꜗ niꜙ kihꜗ dsaˉ heꜘsaꜙ hii˜ nuuyꜗ, ja jmeehˉ juu ˈ kihꜗ gwahꜙ waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ täähˊ läꜙjëëꜙ . Hiꜙ cherˊmahꜗ niꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙhi täähˊ gwahꜙ saꜙ gaꜙnuuyꜘ, jmää läꜙkoo jaahi saꜙ maˉheehˉ kihꜗ Dio o läꜙkoo jaa hi kooˈ kuˊsɨhˉ. 18 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙjëꜙheˉ hñʉʉhˈ hnähꜘ hwaꜗ laˉ, läꜙja naˉhñʉʉꜚ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ. Hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ chiihˊ hnähꜘ hwaꜗ laˉ, läꜙjadsaˉchiihꜙ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ kaˉlähꜘ. 19 Koo kaˉlähꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ uuꜗ hnähꜘ gaꜙtaahˋ hnähꜘjuuˈ kweeˉ hwaꜗ laˉ mahꜗ ngɨɨhˊ hnähꜘ heˉ hnoohˉhnähꜘ, Tääˋ kyaanꜙ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ, kwaꜗ bihꜗ heˉhnoohˉ hnähꜘ. 20 Jëëhꜘ jeeˊ dsaˉñeeꜙ uuꜗ uuˉ ko jøhꜘngɨɨyꜙ kiyhꜗ, jeeˊ ja häänˊ jeeˊ kiyhˈ.

Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ jaa dsaˉ hi saꜙgaꜙläꜙjøhꜙ dsëꜗ

21 Ja gaˊ gaꜙllooꜗ Peeˊ kaˉlähꜘ chuhꜙ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Johꜘ jiih˜ jmeenˋ jøhˉ dsënꜙ kyaahˊ øøhnˈ hi jmeeꜙ hlɨɨhˈ kinꜙ? ¿Cheˊ läꜙjiihˈ tëꜗ gyiiꜗ jiih˜?

22Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ chaˉ jwahnꜙ läꜙjiih ˈ tëꜗ gyiiꜗ jiih˜. Jwahnꜙ,

gyiiꜗ jiih˜ toꜙ loꜙgyaꜘ dsë˜ gyiiꜘ.23 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ jaa rey hi gaꜙjmeehꜗ kwaat˜kihꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊ jmeeꜙ taˊ kiyh ˈ. 24 Läꜙ maˊgaꜙløøꜗ jmeeyh˜ kwaat˜ kiyhꜗ, yaꜙjääyꜙ jaa hi maˊää chaˉmiihˉ kuuˊ. 25 Pero dsaˉ heꜘ saꜙ chaˉheˉ kyaahˊ miˉhmaayhˋ läꜙjëꜙ heˉ ääyˉ. Heˉjagaꜙjmeeꜘ rey heꜘ hihꜙ waˊ dsaˉhnëëyˋ goˉte˜ kyaahˊmëyˊ kyaahˊ jooyꜘ hiꜙ kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kiyhꜗmahꜗ läꜙhmaahˊ läꜙjëꜙ heˉ ääyˉ. 26 Heˉja gaꜙjuuhꜗdsaˉ heꜘ jnëˊ chaˊnëˊ rey mahꜗ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ,

Page 22: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 18:27 19 San Mateo 19:26gaꜙjäyhꜘ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, jmeeˊ jøhˉ hohꜘ kiꜙjnäꜘ. Miˊhmaahˋ baˊ jnäꜘ kyahꜗ läꜙjëꜙ.” 27 Gaꜙläꜙñihꜘbaˊ dsëˈ rey heꜘ kiyhꜗ, moꜙsoꜙ gaꜙngɨɨhꜗ gyihꜗ kuuˊ heˉmaˊ ääyˉ ja , mahꜗ gaꜙlääyꜗ goˉte˜.

28 ʼPero läꜙkoo yaꜙhëëꜗ baˊ dsaˉ hi maˊ ää kihꜗrey, gaꜙjeeyˈ jaa dsaˉkyaayhˊ hi maˊ ää ko hi pihˈ kuuˊ kiyhˈ. Gaꜙsaayhꜗ mahꜗ gaꜙgwɨyhꜗ luuˊ hi heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ: “Miˉhmaahˊ kinꜙ heˉ äähˉ”.

29 ʼPero hi maˊ ää kuuˊ kih ˈ dsaˉkyaahˊ heꜘ,gaꜙjwääyꜗ hñiiyꜘ hʉʉˊ tɨɨˊ hi heꜘ mahꜗ gaꜙchuuyꜘkyaahˊ, gaꜙjäyhꜘ: “Jmeeˊ jøhˉ hohꜘ kiꜙ jnäꜘ. Miˊh-maahˋ baˊ jnäꜘ kyahꜗ läꜙjëꜙ.”

30 ʼPero hi jaa heꜘ saꜙ gaꜙheeyhˉ. Gaꜙhnɨɨyꜗ kihꜗmahꜗ gaꜙheyꜗ nehꜙñeˈ läꜙjiih ˈ gaꜙmiꜙhmaayhˊ läꜙjëꜙheˉ maˊ ääyˉ. 31Maˊ gaꜙjëëꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉkyaayhˊheꜘ läꜙkoo gaꜙjmeeyꜘ, gaꜙjii ꜗ jwërte kiyhꜗ, mahꜗnaˊnääyˈ naˊjmeeyhˊ juuˈ kihꜗ rey haˉ läꜙ maˉlaꜗ.

32 ʼHeˉja gaꜙjmeeꜘ rey madaꜚ jaꜗ dsaˉ hñaaˉdsëꜗ heꜘ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Peerꜙ hñaaˉ hohꜘ hneˉdsaˉñʉʉhˉ. Gaꜙjmeenꜗ jøhˉ dsënꜙ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉmaˊ äähˉ kinꜙ, kihꜗ heˉmaˉchuuhˊ chaˉmiihˉ kyaahˊjnäꜘ.” 33 ¿Ja ˈ maˊ äähˉ jmɨɨˊ maˊ läˉñihꜘ hohꜘ kihꜗdsaˉkyaahˊ, läꜙkoo gaꜙläꜙñihꜘ dsënꜙ kyahꜗ hneˉ?34 Heˉja gaꜙläꜙlleeꜘ rey, gaꜙngëëyꜗ jaˊgooˉ pooˉmahꜗ llaˉkyaayꜙ jmɨɨˊ läꜙjiihˈ miˉhmaayhˋ läꜙjëꜙ heˉääyˉ.

35 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Läꜙja kaˉlähꜘ jmeeꜗ Tääˋ kyaanꜙ hi gyaꜗ gyʉʉh

ˈ kyaahˊ hnähꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙläꜙjøhꜙ hohꜘ hnähꜘkihꜗ heˉ hlɨɨhˈ heˉ maˉjmeeꜘ øøhꜗ hnähꜘ kyahꜗ.

19Gaꜙjähꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ heˉ bee dsaˉ øøhꜚ(Mr. 10:1-12; Lc. 16:18)

1 Maˉngëëꜘ maˉkwaꜘ Jesús läꜙjëꜙ juu ˈ naˉ,yaꜙhëëyꜗ hwaꜗ Galilea, ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ Judea, heˉhlaˉ taꜙ hngaahˋ jmɨɨˉ Jordán. 2 Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙllaꜙlleꜗkaahˋ kiyhˈ hiꜙ gaꜙmiꜙhlääyꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉdsaahˊ. 3 Jeeˊja gaꜙllaꜙnääꜗ kooꜘ kihꜗ Jesús ko llaa fariseo heˉmaˊ ka dsëyꜗ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ chaˉ jwëˈ beeꜗ dsaˉ dsaˉmëꜘ kyaaꜗ , kihꜗwaˊheˉ chaˉ heˉ, heˉ saꜙ tɨhꜗ dsëyꜗ?

4Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ: Hi

gaꜙjmääꜗ Dio läꜙ maˊ toˉnëˊ, hi mëꜘ, hi ñʉʉhˉgaꜙjmääyꜗ?

5Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ:—Kihꜗ heˉja baˊ, beeꜗ dsaˉñʉʉhˉ choˈjmiiˉ mahꜗ

dsaˉgyayꜙ kyaahˊ mëyˊ. Mahꜗ läꜙja , leeyꜘ jaa baˊjeeˊ läꜙuuyꜘ. 6 Ja hnɨɨhˈ moꜙsoꜙ laayꜗ uuꜗ, maˉlaayꜗjaa baˊ. Hehꜗ läꜙja , hi maˉlaaꜗ jaa kaah˜ Dio, saꜙlleˋ kihˈ llaayꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

7Mahꜗ gaꜙjähꜘ fariseo sɨɨyhꜙ Jesús:—¿Heˉlaˈ ja gaꜙjmeeꜘ Moisé madaꜚ chooyhꜗ jeˉ

mahꜗ beeꜗ dsaˉ mëˊ?8Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Kihꜗ heˉ chaahˉ hnähꜘ, heˉja baˊ ja gaꜙkwaꜘ

Moisé jwëˈ beehˈ hnähꜘ dsaˉmëꜘ kyaahꜗ hnähꜘ. Peroläꜙ maˊ toˉnëˊ saꜙ gaꜙlaꜗ läꜙja . 9 Heˉja jwëëhn˜hnähꜘ, hi beeꜗ dsaˉmëꜘ kyaaꜗ hiꜙ saꜙ chaˉ heˉ hlɨɨhˈ maˉjmeeyꜘ kyaahˊ jñahꜘ dsaˉñʉʉhˉ, mahꜗ kaayꜗjñahꜘ dsaˉmëꜘ, heˉ jmeeyꜙ dsoˊkyeˉ baˊ ja . Hiꜙläꜙja hi kaaꜗ dsaˉmëꜘ hi gaꜙbeeyꜗ heꜘ, heˉ jmeeyꜙdsoˊkyeˉ baˊ ja kaˉlähꜘ.

10Mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ discípulo kyaayꜗ:—Cherˊmahꜗ läꜙja laꜗ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉ kyaahˊ

dsaˉmëꜘ, lluꜗ gaˊ laˈ heˉ saꜙ jeeꜗ dsaˉ gooˉ goˉte˜.11Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jaꜙ läꜙjëëꜙ läꜙkëhˊ jmɨɨˊ heehꜙ juuˈ laˉ. Läꜙkëhˊ

jmɨɨˊ hi lleˋ kih ˈ heehꜙ baˊ. 12 Jëëhꜘ, chaa hi saꜙnaˉhñaaˈ jmɨˉngoꜗ kihꜗ waˊraˉ gaꜙläꜙchaayꜙ heˉjasaꜙ leꜘ jeeyꜗ gooyˉ. Hiꜙ chaa hi saꜙ naˉhñaa ˈjmɨˉngoꜗ kihꜗ, heˉ gaꜙjmeeꜘ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ kiyhꜗ,heˉja saꜙ leꜘ jeeyꜗ gooyˉ. Hiꜙ chaa gaˊ jñahꜘ hi saꜙ llaꜙ dsëꜗ jeeyꜗ gooyˉ kihꜗ heˉ hnøøyꜗ jmeeyꜗ taˊheꜗkihꜗ Dio. Hi läꜙkëhˊ jmɨɨˊ heehꜙ, waˊ heeyhˉ juuˈ laˉ.

Gaꜙmiꜙjääꜗ Jesús gyʉʉˉ(Mr. 10:13-16; Lc. 18:15-17)

13 Ja gaˊ naˊjää dsaˉ gyʉʉˉ kyaaꜗ chaˊnëˊ Jesúsmahꜗ kyeyꜙ gooyˉ nëˊ kih ˈ gyʉʉˉ mahꜗ ngɨɨyꜗ kihꜗDio. Pero jnäähˈ discípulo kyaayꜗ gaꜙjʉʉhˊ jnäähꜗ kihꜗdsaˉ heꜘ. 14Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Kwaˊ jwëꜗ yaˉnääꜘ gyʉʉˉ taꜙ laꜙ kinꜙ. Taꜙ haˉhnähꜘ kiyhꜗ, jëëhꜘ hi laaꜗ läꜙkoo gyʉʉˉ, hi heꜘ baˊjääꜗ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ.

15 Maˉlaꜙ maˉkyeyˉ gooyˉ nëˊ kih ˈ gyʉʉˉ heꜘ,yaꜙhëëyꜗ jeeˊ ja .

Jaaˉ dsaˉ kwaa hi chaˉ kuuˊ gaꜙhlëëhꜘ kyaahˊJesús

(Mr. 10:17-31; Lc. 18:18-30)16 Jeeˊ ngooyˈ ja , jaꜗ jaa dsaˉ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Hneˉ hi laaꜗ taˉjwohꜗ lluuꜗ, ¿heeˉ hnøøꜗ jmeenˋ

mahꜗ tëëhnꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juunꜘ?17Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ ñehˊ hneˉ heˉ laanꜗ lluuꜗ? Jëëhꜘ niꜙ jaa

hi lluuꜗ saꜙ chaa , jaa Dio baˊ hi lluuꜗ. Cherˊmahꜗhnoohˉ tëëhꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juuhꜘ, ja miˉtehˋ läꜙjëꜙmadaꜚ kihꜗ Dio.

18—¿Heeˉ gaˊ ja miˊtenˋ? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Taꜙ jngëëhꜙ dsaˉ, taꜙ kaahꜙ hi laaꜗ kyaaꜗ jñahꜘ,

taꜙ hɨɨ ꜘ kihꜗ dsaꜙ, taꜙ jmeeˉ dsooꜘ kihꜗ juuˈ taˉjuuˈ.19 Waˊ hnaahꜙ tääˋ kyaahˈ maaˋ kyaahˈ. Waˊ hnaahꜙdsaˉkyaahˊ läꜙkoo hnaahꜙ hñaahꜗ.

20Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Läꜙjëꜙ heˉ naˉ maˉmiˉtenˋ läꜙjiih ˈ maˊ mähnˈ.

¿Heeˉ gaˊ hnøøˈ jmeenˋ?21Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Cherˊmahꜗ hnoohˉ leehꜘ lluuꜗ goˉte˜, gwaahˉ

goˉhnɨɨˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyahꜗ mahꜗ goˉkwëëhˋ hi täˉñeeꜘ. Läꜙja baˊ läꜙchaˉ chaˉmiihˉ kyahꜗ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. Ja gaˊ naꜙ ñeehˋ mahꜗ jmeenˊ ko jøhꜘ—gaꜙjähꜘ Jesús.

22Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ juuˈ ja , ngaayhꜗ tiˉmeehˉdsëyꜗ, jëëhꜘ, maˊ chayˉ chaˉmiihˉ kuuˊ. 23 Ja gaˊgaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jaa dsaˉ chaˉkuuˊ, jwëëhˋ la ˈ kiyhꜗ heyhꜗ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.24Koo kaˉlähꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙ gaˊ jwëëhˋ laˈ kihꜗjaa camey˜, ngëëꜘ toˉgwaˊ koo hmaˉkuuˊ läꜙkohꜘgaˊ heˉ hehꜗ jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

25 Maˊ gaꜙnʉʉˊ jnäähꜗ hlëëyhꜙ läꜙja , gaꜙtoohˋjnäähꜗ jëë˜ dsahꜙ jnäähˈ, mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—¿Hii baˊ lääꜘ ja ?26 Läꜙ maˉjëëy˜ ja jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Heˉ laˉ, saꜙ läꜙkëhˊ dsaˉ jmɨɨˊ jmee ˈ, pero Dio

gaꜙläꜙjëꜙ baˊ liyhꜙ jmeeyꜗ.

Page 23: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 19:27 20 San Mateo 20:2827 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Maˉjäꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyaaꜗ jnääh ˈ mahꜗ

jmeeˊ jnäähꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ. ¿Heeˉ baˊ naˉhñahꜙ jnäähˈ?

28Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, waˊraˉ gaꜙtëꜘ

jeeˊ leꜘ hmëëꜘ läꜙjëꜙ goˉte˜, maˊja gyaꜙ Hi gaꜙlëëꜗ n-goꜗ laˉ jøøh ˈ jeeˊ jmeey ˈ hihꜙ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hnähꜘhi jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ, läꜙja kaˉlähꜘ nahˈ hnähꜘ nëˊ gyaꜙtoꜘ hmaˉsii˜ mahꜗ llah ˈ hnähꜘ taˊkih ˈ läꜙjëëꜙ gyaꜙtoꜘ nääꜗ dsaˉ Israel. 29 Läꜙjëëꜙ hi maˉtuuˉ dsëꜗ maˉhwëë chaˊnehꜙ kihꜗ, maˉbeeyꜗdsaˉmëꜘ øøyhꜚ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, maˉbeeyꜗ choˈjmiiyˉ, maˉbeeyꜗ dsaˉmëꜘ kyaayꜗ, maˉbeeyꜗ jooyꜘ,maˉbeyꜗ hwaꜗ kiyhꜗ, cherˊmahꜗ gaꜙbeyꜗ läꜙjëꜙ heˉja kwaat˜ kinꜙ, hi heꜘ hyohꜙ hñaˉlooꜘ gaˊ läꜙkohꜘheˉ gaꜙjäꜘ kiyhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, hiꜙ läꜙja tëëyhꜗ jeeˊmoꜙsoꜙ juuyꜘ. 30 Pero jwëëꜘ hi yaˉnääꜘ toˉnëˊ, hi heꜘ jäꜗ këë . Hiꜙ jwëëꜘ hi yaˉnääꜘ këë , hi heꜘ leeꜘtoˉnëˊ.

20Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ hi hñaaˉ dsëꜗ

kyaahˊ dsaˉjʉʉˊ kyaayˈ1 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ jaa dsaˉjʉʉˊ chaˊnehꜙ hi ñeeˊtiih˜ goˉte ˈ naˊhnäähˉ hi jmeeꜗ taˊ jeeˊ naˉjnääˊchaahˈ wɨɨ jëhˈ kiyhꜗ. 2 Maˊ gaꜙläꜙeeꜙ kiyhꜗ kyaahˊläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ haˉ läꜙkoo teꜗ miˉhmaayhˋ kihꜗkoo jmɨɨˊ taˊ, gaꜙcheeyꜗ jeeˊ naˉjnääˊ chaah ˈ jëh ˈkiyhꜗ. 3 Yaꜙhëëyꜗ kaˉlähꜘ ko hi ñuˈ taꜙlaꜙ tiih˜, jeeˊja gaꜙjëëyꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeˊhmoohˊ hi saꜙ chaˉtaˊ kihˈ. 4Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ: “Hnähꜘ kaˉlähꜘ goˉnääꜘhnähꜘ goˉjmeeˊ taˊ jeeˊ naˉjnääˊ chaah ˈ jëh ˈ kinꜙ.Miˊhmaahˋ baˊ jnäꜘ naˊteeˋ kyahˈ hnähꜘ.” Hiꜙ naˊnääˈ baˊ dsaˉ heꜘ. 5 Dsaˉjʉʉˊ heꜘ yaꜙhëëꜗ läꜙhmëëꜘ maˊgaꜙtëꜘ llaꜗ hyooꜙ, hiꜙ koo kaˉlähꜘ maˊ gaꜙtëꜘ ko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ. Ja baˊ läꜙja gaꜙhëëyꜗ kihꜗ jñahꜘkaˉlähꜘ hi naˊjmeeꜘ taˊ kiyh ˈ. 6 Maˉngooꜗ gaꜙtëꜘko hi hñaꜘ, yaꜙhëëyꜗ kaˉlähꜘ mahꜗ gaꜙjnääyhꜙ jñahꜘgaˊ dsaˉ hi saꜙ chaˉ taˊ kihˈ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: “¿Heˉlaˈ täähˊ hnähꜘ jeeˊ laˉ läꜙtaa ˈ jmɨɨˊ mahꜗ saꜙ chaˉ taˊjmeehˉ hnähꜘ?” 7 Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:“Kihꜗ heˉ saꜙ chaa niꜙ jaa hi maˉkwëëhꜗ jnäähˈtaˊ, heˉja baˊ naˉ heˉ tøøhˊ jnäähꜗ jeeˊ laˉ.” Heˉjagaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ chaah ˈ jëh ˈ ja , sɨɨyhꜙ: “Goˉnääꜘhnähꜘ kaˉlähꜘ, goˉjmeeˊ hnähꜘ taˊ jeeˊ chaah ˈ jëh ˈkinꜙ. Miˊhmaahˋ baˊ jnäꜘ naˊteeˋ jñeehˈ hnähꜘ.”

8 ʼMaˊ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja , gaꜙjmeeꜘ dsaˉjʉʉˊ madaꜚkihꜗ hi maˊ jääꜙ moz˜, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ: “Teeˋgaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˉnaˊjmeeꜘ taˊ, mahꜗmiˊhmaahˊjñeey ˈ naˊteeˋ kih ˈ koo jmɨɨˊ taˊ. Løøˋ kyaahˊ hi maˉnaˊnää ˈ këë goˉte˜ mahꜗ miˉllaa ˈ kyaahˊ hi maˉnaˊnää ˈ toˉnëˊ.” 9 Läꜙjëëꜙ hi gaꜙtaahˋ jmeeꜗtaˊ, maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ ko hi hñaꜘ, yaꜙnääyꜗ maꜙ jaamaꜙ jaa gaꜙkoo ˈ jñee ˈ naˊteeˋ kih ˈ maꜙ koo jmɨɨˊtaˊ. 10 Ja gaˊ gaꜙllaꜙnääꜗ hi gaꜙtaahˋ toˉnëˊ naˊjmeeꜘtaˊ. Maˊ tëëyhˈ chaˉgaˊmiihˉ jñeeyˈ maˊ laayꜘ. Perogaꜙhyoyhꜗ ja baˊ kih ˈ koo jmɨɨˊ taˊ baˊ kaˉlähꜘ.11Maˊ gaꜙkooyˈ jñeeyˈ gaꜙløøyꜗ chaˉhääy˜ dsaˉjʉʉyˊ,12 gaꜙjäyhꜘ: “Hi maˉnaˊnääˈ këë goˉteˈ, gaꜙjmeeyꜘtaˊ koo hor˜ baˊ, mahꜗ ja baˊ kweeˉmaˉmiˉhmaahˊkiyhˈ läꜙkohꜘ teꜗ heˉmaˉmiˉhmaahˊ kyaa jnäähꜗ hi maˉjëëꜙ wɨɨꜘ chaˊhyooˉ läꜙtaa jmɨɨˊ”, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ

dsaˉjʉʉˊ chaah ˈ jëh ˈ. 13 Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉyˊsɨɨyhꜙ jaa hi tiˉchooꜙ juuˈ heꜘ: “Saꜙ chaˉ jmeenꜙhñaaˉ dsënꜙ kyahꜗ hneˉ omeꜚ. ¿Ja maˉtoohˋ jneˊ juuˈ kweeˉ heˉ miˊhmaahnˋ kyahˈ naˊteeˋ kihˈ koo jmɨɨˊtaˊ? 14Kii baˊ hneˉ jñeehˈ mahꜗ gwaahˉ kyahꜗ. Jëëhꜘläꜙnaˉ hyohˉ dsënꜙ maˉkwëëhnꜙ hi maˉhe˜ këëgoˉte ˈ, ja baˊ läꜙkoo teꜗ heˉ maˉkwëëhnꜙ hneˉ.15 ¿Cheˊ saꜙ naˉngën ˈ jwëꜗ jmeenˋ läꜙ hyohˉ dsënꜙkyaahˊ kuuˊ kinꜙ? ¿O cheˊ wɨɨꜘ hohꜘ kihꜗ heˉ jmeenꜙlluꜗ dsënꜙ?”, gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ heꜘ. 16 Läꜙja leꜘ, hi yaˉnääꜘ këë , hi heꜘ leeꜘ toˉnëˊ. Hi yaˉnääꜘ toˉnëˊ,hi heꜘ jäꜗ këë . Jëëhꜘ, jwëëꜘ hi naˉteehˊ, peromiihˉ goˉteˈ baˊ hi naˉlleehˊ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Ngooꜗ hnëˉ jiih˜ jmeeh˜ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mr. 10:32-34; Lc. 18:31-34)

17 Maˊ hää Jesús jwë ˈ ngooyꜗ taꜙ Jerusalén,gaꜙtëëyhꜗ kahꜘ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnäähˈmahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙjnäähˈ:

18—Jëëˋ daˊ hnähꜘ, dsaˊnøøˈ jneˊ taꜙ Jerusalén. Jeeˊooꜙ ngëëꜗ dsaˉ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ jaˊgooˉ jmiˉdsaˉkaahˊ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Hi heꜘ bäähꜙ jnäꜘdsooˊ mahꜗ jngëëhꜗ dsaˉ jnäꜘ. 19 Ja gaˊ ngëëy ˈ jnäꜘjaˊgooˉ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu. Mahꜗ miˉkwayhꜗ jnäꜘ,jmiˊbaayꜗ jnäꜘ, ja gaˊ dsaˉtääyˋ jnäꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.Pero läꜙjiihnˊ kaˉlähꜘ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ.

Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ gaꜙngɨɨyꜘ heˉ gyayꜙ jwoo ˈkihꜗ Jesús

(Mr. 10:35-45)20 Ja gaˊ jaˈ mëˊ Zebedeo kyaahˊ läꜙuuꜘ jo ñʉʉyhꜚ,

gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús mahꜗ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ:21—¿Heeˉ jwɨɨhˈ jnäꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.—Hihꜗ läꜙuuꜘ chihˉ kyaanꜙ, jmeeˊ madaꜚ dsaˉ-

taayhˋ kooꜘ kyahꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jmeehˈ hihꜙ, jaajwooˈ raˉlluuꜗ kyahꜗ hiꜙ jñahꜘ jwooˈ raˉkëhˈ kyahꜗ —gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ Jesús.

22Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, sɨɨyhꜙ:—Saꜙ ñehˊ hnähꜘ heeˉ naˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ. ¿Cheˊ

täähꜙ hnähꜘ jëëh ˈ hnähꜘ lliꜘwɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊ jëënꜚ?¿Cheˊ läˉbeꜘ hohꜘ hnähꜘ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉ wɨɨꜘheˉ naꜗ gaˊ dsaˉngëënꜘ?

—Tääꜙ baˊ jnäähꜗ —gaꜙjäyhꜘ.23Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ heˉ jëëh ˈ baˊ hnähꜘ lliꜘwɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊ

jëënꜚ, hiꜙ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉ wɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊdsaˉngëënꜘ. Pero heˉ nahˈ hnähꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ ojwooˈ raˉkëhˈ kinꜙ, saꜙ gaꜙtëënꜘ kwanˋ. Heˉ ja hyohꜙhi naˉlleehˊ kyaa Tääˋ kyaanꜙ baˊ ja .

24 Gyaaꜗ discípulo dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ gaꜙläꜙlleeyꜘkyaahˊ läꜙuuꜘ hi heꜘ, maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ ja . 25 Ja gaˊgaꜙtëëꜗ Jesús kihꜗ läꜙjëëꜙ jnäähˈ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Ñehˊ baˊ hnähꜘ läꜙkoo jmeeꜙ dsaˉtaˊ hi jmeeꜙhihꜙ kihꜗ dsaˉgooyˈ, kaayh˜ läꜙ llaꜙ dsëyꜗ. Dsaˉkaahˊheꜘ kaah˜ läꜙ tëˉ dsëyꜗ dsaˉgooyˈ. 26 Pero jeeˊ kyahˈ hnähꜘ saꜙ chaˉ heˉ kihꜗ jmeehˈ hnähꜘ läꜙja . Hi hnøøꜗ leeꜘ jøøh ˈ gaˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hnähꜘ, hi heꜘ tëëjmeeꜗ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ. 27Hi hnøøꜗ kaꜗ nëˊ kihˈjeeˊ läꜙjëëꜙ , hi heꜘ tëë jmeeyꜗ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ.28 Jëëhꜘ, saꜙ maˉja˜ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ mahꜗ jmeeꜗdsaˉ taˊheꜗ kiyhꜗ, maˉjan˜ mahꜗ jmeenˋ taˊheꜗ kihꜗdsaˉ baˊ. Maˉjan˜mahꜗ kwaanꜚ hñiinꜙ juunꜘ, heˉ jakëëꜗ jmaˉ mahꜗ lääꜘ jwëëꜘ dsaˉ.

Page 24: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 20:29 21 San Mateo 21:25Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús uuꜗ dsaˉtʉʉˊ(Mr. 10:46-52; Lc. 18:35-43)

29 Läꜙkoo maˊ gaꜙhwëëyˉ jwɨɨˉ Jericó, jwëëꜘjwërte dsaˉ maˊ chaaꜗ kaahˋ kiyh ˈ. 30 Maˊ täähˊ uuˈ dsaˉtʉʉˊ kooꜘ jwë ˈ. Läꜙkoo maˊ gaꜙnuuyꜘ ngooꜗJesús chaˊjwëꜗ ja , gaꜙløøyꜗ hlëëyhꜙ ki gaa , maˊjäyhꜘ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, hneˉ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗDavid, waˊ läˉñihꜘ hohꜘ kyaaꜗ jnäähˈ.

31Hiꜙ gaꜙjʉʉhꜗ dsaˉ kiyhꜗ, mahꜗ moꜙsoꜙ maˊ tooyhˈ mɨɨhˊ. Pero dsaˉtʉʉˊ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ mɨɨhˊ maˊtooyh˜:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, saˊjuˉ kihꜗ David, waˊ läˉñihꜘhohꜘ kyaaꜗ jnäähˈ.

32 Ja gaˊ gaꜙnooˉ Jesús, mahꜗ gaꜙtëëyhꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ hnoohˉ hnähꜘ jmeenˋ kyahˈ hnähꜘ?33Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉtʉʉˊ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, hnøøˉ jnääh ˈ läꜙjnäꜘ mɨ ˈnëˊ

jnäähꜗ.34 Gaꜙläꜙñihꜘ dsëꜗ Jesús kiyhꜗ, gaꜙsooyhꜗ mɨ ˈnëˊ

dsaˉtʉʉˊ heꜘ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëyˊ. Hiꜙgaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús.

21Gaꜙheꜗ Jesús naˉdsëë burr˜ jwɨɨˉ Jerusalén(Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)

1 Ja gaˊ tëëy ˈ Jerusalén gaꜙnääyꜗ chʉʉhˊ jwɨɨˉBetfagé, kooꜘ kihꜗ mohꜘ Olivo. Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesúsmadaꜚ kihꜗ uuꜗ dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ. 2Gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ heˉ nøøꜘ taꜙ chaˊnëˊ.Jeeˊ ooꜙ, jnäähꜙ hnähꜘ jaa burr˜ hyaaˋ hi naˉhñu-uhˊ hi jääꜙ gyʉʉˉ. Ja cheehˋ hnähꜘ mahꜗ yaˊjäähꜙhnähꜘ kinꜙ. 3 Cherˊmahꜗ chaa jaa hi gaꜙngɨɨꜘjuu ˈ kyahꜗ hnähꜘ, ja jwɨɨhꜘ hnihꜘ: “Jmeeꜙ biiꜗ kihꜗDsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jnäähˈ baˊ laˉ, chahꜘ baˊ yaˊjää jnäähꜗkaˉlähꜘ”, jwɨɨhˈ hnihꜘ.

4 Läꜙja gaꜙlaꜗ mahꜗ läꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ jaa hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ, läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ:5 Chiihˊ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉ Sión:“Jëëˋ daˊ, hii ꜚ Rey kyaahꜗ hnähꜘ jaꜗ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ.Hwaayˊ jwërte, naˉdsëëy˜ jaa burr˜,naˉdsëëy˜ jooꜘ burr˜ hyaaˋ hi tëë ka løøˈ.”

6Naˊnääˈ baˊ hi heꜘ, gaꜙjmeeyꜘ läꜙkoo teꜗ madaꜚheˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús kiyhꜗ. 7 Naˊkyaayꜘ jaa burr˜hyaaˋ hi jääꜙ gyʉʉˉ, ja gaˊ gaꜙkyeˉ dsaˉhmɨɨhˉ kihꜗkaˊluuˊ burr˜ mähꜗ heꜘ mahꜗ gaꜙwɨɨꜗ Jesús. 8 Jwëëꜘjwërte dsaˉ maˊ täähˊ jeeˊ ngooyˈ ja . Ko llaa gaꜙjaꜗhmɨɨhˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ hiꜙ jñahꜘ gaꜙhnäꜗ nɨɨhˋ hmaˉgaꜙjayꜗ chaˊjwëꜗ. 9 Dsaˉ hi maˊ chaaꜗ kaahˋ, kyaahˊhi gaꜙnääꜗ jääꜗ maˊ tooyh˜ chaˉmiihˉ mɨɨhˊ, maˊjäyhꜘ:

—¡Heˉ baˊ cheˉ lluuꜗ saˊjuˉ kihꜗ David! ¡Dio kyaahˊhi jaꜗ läꜙhihꜙ kiyhꜗ! ¡Heˉ baˊ cheˉ lluuꜗ hiꜙ jøøhˈ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ!

10 Läꜙkoo maˊ gaꜙheꜗ Jesús Jerusalén, läꜙkaa jeeˊjwɨɨˉ gaꜙchiꜗ gaꜙjwaaꜗ dsaˉ, maˊ ngɨɨyꜙ juuˈ:

—¿Hii baˊ naˉ?11Mahꜗ maˊ jähꜘ dsaˉ:—Hi naˉ heꜘ Jesús, jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio

hi chaa Nazaret hwaꜗ Galilea.Gaꜙhwëëꜗ Jesús dsaˉ hi maˊ täähˊ hnɨɨꜙ jeeˊ chih

ˈ gwahꜙ(Mr. 11:15-19; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)

12 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙllooꜗ Jesús hoˊhneꜚ kihꜗgwahꜙ jʉʉhꜙ. Gaꜙhëëyꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ llaꜙhmoohˊ. Gaꜙsaaꜗ gaꜙjaayꜗ naˊmes˜ kihꜗ dsaˉ hi maˊmiˉsɨɨꜗ kuuˊ, hiꜙ gaꜙsaaꜗ gaꜙjaayꜗ jeeˊ nøøꜘ hmoohˊ kihˈ hi maˊ hnëë˜ juuˉ. 13Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Läꜙlaˉ lleˋ juu ˈ kihꜗ Dio: “Hneꜗ kinꜙ läꜙcheehneꜗ jeeˊ ngɨɨꜙ dsaˉ kihꜗ Dio.” Pero maˉjmeehˊ hnähꜘläꜙkoo tooˉ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉhɨɨ baˊ.

14 Jeeˊ maˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhˉ ja , yaꜙnääꜗ dsaˉtʉʉˊkyaahˊ dsaˉjluuhˊ chaˊnëˊ Jesús mahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ.15 Pero gaꜙläꜙlleeꜘ läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaaheˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús jeeˊ ja . Hiꜙ gaꜙläꜙlleeyꜘ kaˉlähꜘläꜙkoo maˊ gaꜙjëëyꜗ täähˊ chihˉ tooh˜ mɨɨhˊ kooꜘgwahꜙ ja :

—¡Heˉ baˊ cheˉ lluuꜗ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David! —maˊ jähꜘ chihˉ heꜘ.

16Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉkaahˊ heꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:—¿Cheˊ nuuhˉ, heeˉ naˉ hlëëhꜙ chihˉ täähˊ naˉ?—Nuuꜙ baˊ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús—. Hnähꜘ naꜙ cheˊ

saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ jihˊkohꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ:Läꜙjëëꜙ chihˉpihˈ, läꜙkye hi tʉhꜘ,hneˉ Dio maˉmiˉtëëhˈ hnihꜘ kweeˉ haˉ läꜙ jmeeyꜗ

jʉʉhˉ kyahꜗ.17 Moꜙsoꜙ gaꜙjmääyꜗ he ˈ dsaˉ heꜘ. Yaꜙhëëꜗ Jesús

jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén ja , ngaayhꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Beta-nia, jeeˊ ja gaꜙjäyꜘ.

Gaꜙjwäꜗ Jesús dsoˊjwɨɨꜘ kihꜗ chaahˈ higo(Mr. 11:12-14, 20-26)

18 Tiih˜ gaˊ jyohꜘ jmɨɨˊ, ñeeˊ kaˉlähꜘ Jesús taꜙ jwɨɨˉJerusalén. Peerꜙ jaꜗ kyoyhꜙ jeeˊ hääyˊ jwëꜗ. 19 Kooꜘjwëˈ jeeˊ ngooyˈ ja gaꜙjëëyꜗ koo chaahˈ higo. Mahꜗngooyꜗ naˊjëëyˉ cheˊ hɨɨꜚ mɨɨˈ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ, niꜙ koomɨɨˈ saꜙ chaˉ hɨɨꜚ, maꜙlaꜙmooˉ jmahꜗ baˊ chooꜗ. Mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ chaahˈ hmaˉ ja :

—Jihˊkohꜘ moꜙsoꜙ hɨɨꜗ mɨɨˈ kyahꜗ hneˉ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙkii ꜙ chaah ˈ higo ja . 20 Maˊ

gaꜙjëëˊ jnäähꜗ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesús, gaꜙjëëˊ dsahꜙjnäähˈ, mahꜗ gaꜙjähˊ jnäähꜗ:

—¿Haˉ läꜙ maˉläˉkii ꜙ chahꜘ goˉte ˈ chaah ˈ higonaˉ?

21Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ dsooꜘ

hohꜘ hnähꜘ hiꜙ saꜙ jmeeh ˈ hnähꜘ toꜗ hʉʉˊdsëˉ, jaꜙmaꜙlaꜙ heˉ laˉ leꜘ jmeeh ˈ hnähꜘ. Leꜘ jwɨɨh ˈ hnähꜘmohꜘ chihꜗ naˉ: “Jñuuhˊ jeeˊ naˉ, jwääꜙ hñaahꜗchaˊjmɨˉñeehꜚ”, hiꜙ läꜙja leꜘ. 22 Läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊhnähꜘ kihꜗ Dio, cherˊmahꜗ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ, hñahꜙbaˊ hnähꜘ.

Heˉ jaꜗ gyʉʉhˈ baˊ hihꜙ heˉ jmeeꜙ Jesús(Mr. 11:27-33; Lc. 20:1-8)

23 Läꜙkoo maˊ gaꜙllooꜗ Jesús jeeˊ chih ˈ gwahꜙjʉʉhꜙ gaꜙløøyꜗ miˉtëëyꜙ dsaˉ. Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗchaˊnëyˊ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ dsaˉ-gyʉʉhˊ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Cheˊ chaˉ jwë ˈ kyahꜗ heˉ jmeehˉ läꜙjëꜙ heˉnaˉ? ¿Hii kihꜗ hihꜙ heˉ jmeehˉ läꜙnaˉ?

24Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Ngɨɨnˊ koo mɨˈjuuꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Jeehˋ

daˊ hnähꜘ kinꜙ jääꜗ , ja gaˊ jwahnꜚ hi kihꜗ hihꜙ heˉjmeenꜙ läꜙlaˉ. 25 ¿Hii gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ gaꜙchaaꜗJwaaꜚ dsaˉ jmɨɨˉ, cheˊ Dio o cheˊ dsaˉñʉʉhˉ?

Page 25: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 21:26 22 San Mateo 22:10Jeeˊ tääyhˊ ja maˊ llayꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ,

maˊ jäyhꜘ:—Cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, hihꜙ kihꜗ Dio baˊ ja ,

Jesús jähꜙ: “¿Heˉlaˈ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kiyhꜗgaˉ ja ?” 26 Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, jaꜗ hihꜙ kihꜗdsaˉ baˊ ja , hɨɨꜗ gooˉ jnänˋ kyaahˊ dsaˉ, jëëhꜘ, läꜙjëëꜙdsaˉ maˊ jmää kwaat˜ Jwaaꜚ maˊ laa ˈ jaa hi maˊngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio —maˊ jähꜘ dsaˉkaahˊ heꜘ.

27Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉkaahˊ heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Saꜙ ñeˊ jnäähꜗ.Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Niꜙ jnäꜘ saꜙ jmeehnꜚ juuˈ hi gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ

jmeenꜙ heˉ laˉ.Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ uuꜗ chihˉñʉʉhˉ

28Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ:—¿Heeˉ hʉʉˊdsëˉ jmeehˉ hnähꜘ kihꜗ heˉ jwahnꜙ

laˉ? Jaa dsaˉ maˊ chaa uuꜗ chihˉ kyaaꜗ . Gaꜙsɨɨyhꜙjaa chihˉ heꜘ: “Gyʉʉˉ kyaanꜙ, gohˈ naꜗ goˊjmeehˊtaˊ jeeˊ naˉjnääˊ chaah ˈ wɨɨ jëh ˈ kinꜙ.” 29 Heˉjagaꜙjähꜘ chihˉ heꜘ sɨɨyhꜙ jmiiyˉ: “Saꜙ hnoonꜗ nɨɨnˋ.”Ko hwëëꜘ gaˊ ja , gaꜙläꜙsɨɨꜗ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ mahꜗngooyꜗ. 30 Ja gaˊ gaꜙtëëyhꜗ hi jaa heꜘ, gaꜙjmeeyꜘmadaꜚ kiyhꜗ läꜙkoo gaꜙjmeeyꜘmadaꜚ kihꜗ hi toˉnëˊheꜘ. Jooyꜘ heꜘ gaꜙjähꜘ: “Neeꜗ tääˋ, nɨɨˋ baˊ jnäꜘ.” Mahꜗsaꜙ ñeeyˊ. 31 ¿Hii jaa jeeˊ läꜙuuꜘ gaꜙjmeeꜘ läꜙ hnøøꜗjmiiyˉ?

Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Hi toˉnëˊ baˊ.Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Läꜙjëëꜙ hi koo

kuˊsɨhˉ kyaahˊ hyaaˋ hi gaꜙnääˊ kyaahˊ waˊ hi chaˉhi , dsaˉtaahˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ jääꜗ gaˊ läꜙkohꜘgaˊ hnähꜘ. 32 Jëëhꜘ jaꜗ Jwaaꜚ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ, maˊmiˉjnääyꜙ haˉ läꜙ maˊ goˊtaahˊ hnähꜘ kyaahˊ heˉ lluꜗmahꜗ saꜙ gaꜙläꜙheehꜘ hnähꜘ kiyhꜗ. Pero dsaˉ hi kooˈ kuˊsɨhˉ kyaahˊ hyaaˋ hlëëh ˈ heꜘ gaꜙläꜙheeyꜘ kiyhꜗ.Maꜙkeꜙ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ gaꜙläꜙheeꜘ dsaˉ kihꜗ Jwaaꜚ ,pero niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙläꜙdsaa hohꜘ hnähꜘ miihˉmahꜗ maˊ läꜙheehꜘ hnähꜘ kiyhꜗ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi gaꜙhøøꜘ taˊkihˈ jñahꜘ

(Mr. 12:1-12; Lc. 20:9-19)33 ʼNʉʉˉ daˊ hnähꜘ jyohꜘ juu ˈ naˉhmääˊ. Maˊ

chaa jaa dsaˉjʉʉˊ hi gaꜙtääꜗ koo nääꜗ chaah ˈwɨɨ jëhˈ. Gaꜙjneyꜘ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ , gaꜙmiꜙlluyꜗ jeeˊ maˊhwëëyˈ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ ja . Gaꜙchiyhꜘ koo naˊhyahˉheˉ ñiiꜘ jeeˊ gaꜙwɨɨꜗ dsaˉ hi gaꜙtaahˋ gaꜙhøøꜘ jeeˊnaˉjnääˊ chaahˈ jëhˈ. Maˊ gaꜙlaꜗ heˉ ja , gaꜙtooyhˉgooˉ dsaˉ heˉ høøyꜗ maꜙ toꜗ dsaahˋ. Ja gaˊ yaꜙhëëyꜗngooyꜗ ʉʉꜘ. 34 Maˊ gaꜙllooꜗ jii kihꜗ mɨ ˈjëhꜗ ja ,gaꜙcheeyꜗ moz˜ kyaayꜗ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ høøꜙ taˊkiyh ˈ mahꜗ maˊ kooyꜙ heeyꜚ heˉ maˊ tëëyˉ. 35 Maˊgaꜙllaꜙnääꜗ moz˜ heꜘ jeeˊ naˉjnääˊ chaah ˈ wɨɨ jëh ˈkihꜗ dsaˉjʉʉyˊ, dsaˉ hi maˊ täähˊ høøꜙ heꜘ gaꜙjneyꜘjwëˈ kihꜗ moz˜ heꜘ. Ko llaa gaꜙjmiˊ gaꜙbaayꜗ, jñahꜘgaꜙjngëëyhꜗ goˉte˜, hi jñahꜘ ko llaa gaꜙteyꜗ kuuˊkih ˈ. 36 Gaꜙcheeyꜗ läꜙhmëëꜘ jñahꜘ gaˊ moz˜, jwëëꜘgaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hi gaꜙcheeyꜗ toˉnëˊ. Ja baˊ läꜙjagaꜙjmeeyꜘ kihꜗ hi heꜘ. 37 Jeeˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙcheeyꜗjooyꜘ. Maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ: “Goꜚ jmeeˈ gaˊ dsaˉ ooꜙheˈ kihꜗ chihˉ kyaanꜙ laˉ”. 38Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ hi maˊhøøꜙ chaahˈ jëhˈ ja , jaꜗ chihˉ heꜘ, gaꜙtaayhˋ gaꜙllayꜘjuuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ: “Hi ooꜙ naˉ, hi jäꜗ kyaahˊ

taˊ jnänˋ. Waˊ jngëëhˊ jnihꜘ mahꜗ jänˊ kyaahˊ heeyꜚheˉ maˊ tëëyˉ.” 39 Heˉja gaꜙsaahꜗ dsihꜘ. Gaꜙlleeyˉtaꜙ kaˊhneꜚ jeeˊ maˊ naˉjnääˊ chaah ˈ jëh ˈ ja , mahꜗgaꜙjngëëhꜗ dsihꜘ. 40Waˊraˉ gaꜙllooꜗ dsaˉjʉʉˊ chaahˈjëhˈ ja , ¿heeˉ baˊ jmeeyˈ kihꜗ dsaˉ hi jmeeꜙ taˊ kiyhˈ heꜘ, laahꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús.

41Mahꜗ gaꜙjeeyhˉ kihꜗ Jesús:—Saꜙ läꜙñihꜘ dsëꜗ jngëëyhˈ dsaˉ hi hñaaˉ dsëꜗ heꜘ,

mahꜗ tooyhꜙ gooˉ jñahꜘ hi jmeeꜗ taˊ kiyhˈ. Hi heꜘbaˊ ngëë ˈ mɨ ˈjëhꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jii heˉ chooyhꜗ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús.

42Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—¿Cheˊ jihˊkohꜘ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ juuˈ kihꜗ Dio

jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ?:Ja baˊ kuuˊ heˉ saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ tëꜙhyahꜙ,heˉja baˊ gaꜙjäꜘ läꜙkoo mɨ ˈkuuˊ heˉ kyeˉ dsaˉ

toˉnëˊ kihˈ koo hneꜗ jʉʉhˉ.Dio baˊ heꜘ hi gaꜙjmeeꜘ läꜙja ,heˉja dsaa dsëˉ jneˊ, gaꜙjähꜘ Jesús.

43 ʼHeˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, jñuhꜗ Dio taˊ heˉ maˉ-naˉhñaahˊ hnähꜘ jmeehˈ mahꜗ tooyhꜙ gooˉ jñahꜘ hi jmeeꜙ taˊ läꜙlleˋ kihˈ. 44Hi tähꜙ nëˊ kuuˊ ja , hi heꜘchʉˉjøøꜘ jmɨˉngoꜗ kihꜗ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙtohꜘ kuuˊ janëˊ kihˈ dsaꜙ, jleeyhꜘ goˉte˜.

45 Läꜙ maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ läꜙ dsoo˜ heˉ gaꜙhlëëhꜘJesús, läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ heꜘ kyaahˊ dsaˉ fariseogaꜙtahꜘ dsëyꜗ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kiyhꜗ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ ja . 46 Maˊ hnoohˉ dsaˉkaahˊ heꜘ haˉläꜙ jeeˊ maˊ saayh ˈ Jesús. Pero maˊ goyhꜙ kyaahˊdsaˉ, jëëhꜘ maˊ jmää dsaˉ kwaat˜ Jesús laayꜗ jaahi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.

22Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ jmɨɨˊ jeeˊ dsaˉjeeꜘ gooˉ

dsaˉ(Lc. 14:15-24)

1 Koo kaˉlähꜘ gaꜙhlëëhꜘ Jesús juu ˈ naˉhmääˊ,gaꜙjäyhꜘ:

2 —Heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉläꜙkoo gaꜙjmeeꜘ jaa rey hi gaꜙjmeeꜘ koo jmɨɨˊmaˊ gaꜙjeeꜘ gooˉ chihˉ kyaayꜗ. 3 Gaꜙcheeyꜗ moz˜mahꜗ dsaˉtëëyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˉnaˉlaꜚ juuˈ yaˉnääꜘjmɨɨˊ kihˈ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ. Pero niꜙ jaa dsaˉ heꜘ saꜙgaꜙhiiꜗ maˊ yaˉnääꜘ. 4Gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜ gaꜙcheeyꜗ jñahꜘgaˊ moz˜ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Chiihˊ hi maˉnaˉlaꜚ juuˈyaˉnääꜘ, maˉnaˉlaꜚ baˊ maˈ heˉ kuyhꜙ. Maˉjmeenꜗmadaꜚ maˉjngëëhꜙ dsaˉ kyaˊ kyaahˊ jñahꜘ gaˊ jahꜘhi gaꜙmiꜙgyan ˈ. Yaˉnääꜘ hnähꜘ ja , jeeˊ leꜘ jmɨɨˊkih ˈ hi jeeꜘ gooˉ, jëëhꜘ, gaꜙläꜙjëꜙ baˊ maˉnaˊlluˋ.”5 Pero dsaˉ hi maˉnaˉteehˊ heꜘ saꜙ gaꜙjmeeꜘ heˈ. Gaꜙnääyꜗ jeeˊ jyohꜘ baˊ. Jaa heꜘ ñeeˊ naˊjëëˉhwaꜗ kihꜗ. Jñahꜘ heꜘ ñeeˊ jeeˊ nøøꜘ hmoohˊ kiyh ˈ.6Hi jñahꜘ heꜘ gaꜙsaayhꜗ moz˜ kyaaꜗ rey, gaꜙjmeeyhꜙmahꜗ gaꜙjngëëyhꜗ. 7 Läꜙ maˊ gaꜙlloohꜗ juuˈ kihꜗ rey,gaꜙläꜙlleeyꜘ jwërte. Gaꜙcheeyꜗ hløøꜘ kyaayꜗ mahꜗgaꜙmiꜙllaayˉ läꜙjëëꜙ hi gaꜙjngëëhꜗ moz˜ kyaayꜗ,läꜙjiihˈ gaꜙjëyꜘ goˉte˜ jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ hi heꜘ. 8Mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ moz˜ kyaayꜗ: “Gaꜙläꜙjëꜙ baˊ maˉ-naˊlluˋ kih ˈ jmɨɨˊ, pero läꜙjëëꜙ hi maˉnaˉteehˊ heꜘmoꜙsoꜙ hehꜗ yaˉnääyꜘ jeeˊ laˉ. 9 Naꜗ goˉnääꜘ hnähꜘläꜙkaa chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ. Läꜙ jahꜘ hi jeehꜙ hnähꜘteehˈ mahꜗ yaˉnääyꜘ jeeˊ jmɨɨˊ laˉ.” 10 Läꜙchahꜘ jagaꜙhwëë läꜙjëëꜙ moz˜ heꜘ läꜙkaa chaˊjwëꜗ mahꜗgaꜙjøøyhˉ läꜙ jahꜘ miihˉ hi gaꜙjnääyhꜙ baˊ, hi lluuꜗ

Page 26: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 22:11 23 San Mateo 23:1hi hlëëhˈ, läꜙjwëꜘ jeeˊ gaꜙkahˈ gaꜙläꜙkaa chaˊnehꜙjeeˊ tëˉ jmɨɨˊ.

11 ʼMaˊ gaꜙheꜗ rey jeeˊ täähˊ läꜙjëëꜙ hi naˉteehˊheꜘ, gaꜙjëëyꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi saꜙ maˊ kyehˊhmɨɨhˉ heˉ laꜗ kihꜗ jmɨɨˊ ja . 12 Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:“Omeꜚ, ¿haˉ läꜙ maˉheh˜ jeeˊ laˉ mahꜗ saꜙ kyehˊhmɨɨhˉ heˉ laꜗ kihꜗ jmɨɨˊ laˉ?” Pero dsaˉ heꜘ,gaꜙgyayˉ tiˊsɨhꜘ baˊ. 13 Ja gaˊ gaꜙjmeeꜘ rey madaꜚkihꜗ hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ chaˊnehꜙ ja : “Hñʉʉꜘ hnähꜘgooˉ tɨɨyˊmahꜗ jwääꜙ hnähꜘ taꜙ kaˊhneꜚ jeeˊ naˉhoo .Jeeˊ ja kɨˊhooyhꜗ mahꜗ jʉʉyꜗ chaˉjayˊ.” 14 Jëëhꜘ jwëëꜘhi naˉteehˊ, pero miihˉ goˉteˈ baˊ hi naˉlleehˊ.

Kwaat˜ kihꜗ kuˊsɨhˉ(Mr. 12:13-17; Lc. 20:20-26)

15 Ja gaˊ gaꜙnääˋ dsaˉ fariseo mahꜗ gaꜙtaayhˋ juuˈkweeˉ. Läꜙ taa gaˊ gaꜙjmeeyꜘ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ kaahˈ juu ˈ kihꜗ Jesús. 16 Heˉja gaꜙcheeyꜗ dsaˉkyaayhˊko jøhꜘ kyaahˊ dsaˉ kyaaꜗ Herode mahꜗ naˊhlëëyhˊkyaahˊ Jesús, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, ñeˊ baˊ jnäähꜗ, hneˉ hlëëhˊ ju ˈdsooꜘjmahꜗ baˊ, kyaahˊ juˈdsooꜘ baˊ miˉtëëhˈ dsaˉ haˉ läꜙlaꜗ jwëꜘ kihꜗ Dio. Hiꜙ saꜙ gahꜗ kyaahˊ niꜙ jaa , jëëhꜘsaꜙ kyehˊ kwaat˜ haˉ läꜙ laaꜗ läꜙjaa läꜙjaa dsaˉ.17 Chiihˊ daˊ jnäähꜗ ja , haˉ läꜙ laahꜘ hneˉ: ¿Cheˊ lluˈ heˉ miˊhmaahˊ jneˊ kuˊsɨhˉ kihꜗ dsaˉtaˊ César o saꜙlluꜗ?

18 Pero Jesús kyʉʉyh˜ baˊ hʉʉˊdsëˉ hlɨɨhˈ heˉ maˊjmeeꜙ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Heˉ baˊ cheˉ taˉjuuh ˈ hnähꜘ. ¿Heˉla ˈ kahˉhnähꜘ dsënꜙ? 19 Heehˋ daˊ jnäꜘ haˉ läꜙ laꜗ kuuˊ heˉkwahˉ hnähꜘ kihꜗ kuˊsɨhˉ.

Mahꜗ gaꜙheeyhꜗ koo kuuˊ. 20 Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—¿Hii kihꜗ heehꜚ tooꜙ laˉ? ¿Hii kihꜗ jmɨɨˉnaˉsɨɨˉ laˉ?

21Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Kihꜗ César baˊ naˉ.Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Heˉ laꜗ kihꜗ César, kwëëhˋ baˊ César. Heˉ laꜗ kihꜗ

Dio, kwëëhˋ baˊ Dio.22 Maˊ gaꜙnuuyꜘ juu ˈ ja , gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ.

Moꜙsoꜙ gaꜙjmääyꜗ heˈ Jesús, gaꜙnääˋ bihꜗ kiyhꜗ.Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juuˈ haˉ läꜙ leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ

läꜙjiihˊ hi naˉjuuˊ(Mr. 12:18-27; Lc. 20:27-40)

23 Ja baˊ jmɨɨˊ ja naˊnää ˈ dsaˉ saduceo naˊjëëyˉJesús. Dsaˉ heꜘ naˉ, saꜙ maˊ heeyꜘ heˉ läꜙjiihˊ dsaˉjeeˊ kih ˈ hi naˉjuuˊ. Mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈ kiyhꜗ,gaꜙjäyhꜘ:

24 —Taˉjwohꜗ, gaꜙsɨɨꜘ Moisé jnänˋ kyaahˊ juu ˈlaˉ. Waˊraˉ gaꜙjuuꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi saꜙ chaajooꜘ , dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚ hlɨɨꜘ heꜘ, lleˋ kih ˈ tëëyꜙdsaˉmëꜘ mahꜗ läꜙchaa jooꜘ sɨɨyhˊ hi leeꜘ kwaat˜kyaaꜗ hlɨɨꜘ øøyhꜚ. 25 Gaꜙläꜙchaaꜙ jeeˊ kyaa ˈ jnäähꜗgyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ jaa baˊ choꜗjmiiyˉ. Hi toˉnëˊheꜘ gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ pero chahꜘ baˊ gaꜙjuuyꜗ. Saꜙgaꜙläꜙchaaꜙ jooyꜘ heˉja gaꜙjäꜘ mëyˊ kyaahˊ jeeˊgaꜙtëꜘ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ. 26 Ja baˊ läꜙja gaꜙlaꜗkihꜗ jeeˊ gaꜙtëꜘ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ, hiꜙ kihꜗ jeeˊ gaꜙtëꜘuuˉ kaˉlähꜘ, läꜙjiih ˈ gaꜙdsaaꜗ gaꜙjuuꜗ läꜙjëëꜙ gyeeꜗ .27 Jeeˊ gaꜙdsaaꜗ goˉte˜ gaꜙjuuꜗ hñiiꜘ dsaˉmëꜘ kaˉlähꜘ.28 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙjiihˊ dsaˉ ja , ¿hii kihꜗ jeeˊläꜙjëëꜙ gyeeꜗ leeꜘ kyaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ? Jëëhꜘ, gaꜙläꜙjëëꜙ

gyeeꜗ baˊ gaꜙläꜙkyaayhˋ —gaꜙjähꜘ dsaˉ saduceo sɨɨyhꜙJesús.

29Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Naˉheeꜚ hohꜘ baˊ hnähꜘ naˉ, jëëhꜘ, saꜙ kyuuh˜

hnähꜘ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio, niꜙ saꜙ kyuuh˜hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ beꜘ kiyhꜗ. 30 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊläꜙjiihˊ hi maˉnaˉjuuˊ, niꜙ jaa dsaˉmëꜘ dsaˉñʉʉhˉmoꜙsoꜙ jeeꜗ gooˉ. Maˊja leeyꜘ läꜙkoo laaꜗ ángelehi täähˊ gyʉʉhˈ. 31 Pero heˉ läꜙjiihˊ dsaˉ hi maˉ-naˉjuuˊ, cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙhlëëhꜗDio hnähꜘ, läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ: 32 “Jnäꜘ laanꜗ Dio kyaaꜗAbraham, Dio kyaaꜗ Isaac, Dio kyaaꜗ Jacob”, gaꜙjähꜘDio sɨɨyhꜙ Moisé. Heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , saꜙ naˉjuuˊdsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ heꜘ kihꜗ Dio, jëëhꜘ Dio jnänˋlaayꜗ Dio kyaaꜗ hi naˊjiihꜙ baˊ.

33 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ juu ˈ laˉ, gaꜙtaayhˋ jëë˜dsayhꜙ haˉ läꜙ laꜗ nʉʉhꜚ heˉ maˊ kwaꜙ Jesús.

Nʉʉhꜚ heˉ kyeeꜘ gaˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ(Mr. 12:28-34)

34 Läꜙkoo maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ fariseo gaꜙjneꜘ Jesúshooˊ dsaˉ saduceo, heˉja gaꜙtaayhˋ juu ˈ kweeˉ.35 Läꜙja , jaa hi maˊ kyʉʉh˜ lluꜗ ley gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús mahꜗ maˊ kayˈ dsëyꜗ:

36—Taˉjwohꜗ, ¿heeˉ koo jeeˊ läꜙjëꜙ heˉ lleˋ nëˊ leykyeeꜘ gaˊ miihˉ?

37Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊ hnaahꜙ Dio kyaahꜗ läꜙkaa tuhˉhohꜘ, kyaahˊ

läꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ. 38 Heˉ laˉ baˊ nʉʉhꜚ heˉ laꜗtoˉnëˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ. Saꜙ chaˉ gaˊ heˉ kyeeꜘ läꜙkohꜘgaˊ heˉ laˉ. 39 Hiꜙ chaˉ gaˊ jyohꜘ heˉ jeeh ˈ kweeˉkyaahˊ heˉ laˉ. Waˊ hnaahꜙ dsaˉkyaahˊ läꜙkohꜘhnaahꜙ hñaahꜗ. 40 Kihꜗ läꜙtoꜘ nʉʉhꜚ laˉ gaꜙhwëëˉläꜙjëꜙ ley kyaahˊ heˉ gaꜙhlëëhꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗjuuˈ kihꜗ Dio.

Hi kihꜗ jaꜗ hi laaꜗ Cristo(Mr. 12:35-37; Lc. 20:41-44)

41 Taˊko jiih ˈ maˊ täähˊ fariseo ko jøhꜘ jeeˊ ja ,gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

42 —¿Heeˉ hʉʉˊdsëˉ jmeehˉ hnähꜘ kihꜗ Cristo?¿Hii kihꜗ saˊjuˉ laayꜗ? —gaꜙjähꜘ Jesús.

—Saˊjuˉ kihꜗ David baˊ heꜘ —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘsɨɨyhꜙ.

43Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Haˉ läꜙja David hi maˊ jøøꜙ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ, maˊ

tëëyh˜ “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ?”, läꜙ maˊ gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ:44Gaꜙjähꜘ Dio gaꜙsɨɨyhꜙ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ:“Naꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ kinꜙ laˉ,läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊ llaanꜚ hʉʉˊ tɨɨhˊ läꜙjëëꜙ hi

naˉhøøhˊ kyahˈ.”45 ¿Haˉ läꜙja laaꜗ Cristo saˊjuˉ kihꜗ David gaˉ ja ,cherˊmahꜗ hñiiꜘ David gaꜙjähꜘ kihꜗ Cristo: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ”?

46Niꜙ jaa saꜙ gaꜙlɨhꜗ maˊ jeehꜙ juuˈ kiyhꜗ. Ja jiihˈ moꜙsoꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗ maˊ ngɨɨyˈ jyohꜘ gaˊ juuꜗ kihꜗJesús.

23Saꜙ gaꜙtoohˉ Jesús taˊ kihˈ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ

fariseo(Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54; 20:45-47)

1 Kweeˉ baˊ gaꜙhlëëhꜗ Jesús jnääh ˈ kyaahˊ dsaˉ,gaꜙjäyhꜘ:

Page 27: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 23:2 24 San Mateo 23:39

2 —Läꜙjëëꜙ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ fariseogaꜙkooy ˈ nëˊ kih ˈ Moisé. 3 Ja jmeehˉ hnähꜘ läꜙjëꜙheˉ jäyhꜘ, hiꜙ ja miˉtehˋ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Pero taꜙjmeeˉ hnähꜘ läꜙkoo jmeeyꜙ. Jëëhꜘ, koo hlëëhꜙ bihꜗmahꜗ saꜙ jmeeyꜙ. 4 Kyaayˉ dsaˉ løø ˈ hiiˉ heˉ saꜙläꜙkëhˊ dsaˉ jmɨɨˊ kaˈ, pero hñiiyꜘ niꜙ ko hi pihˈ saꜙkwayꜗ beꜘ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ kyaahˊ koo mɨˈchaˊgooyˉgaˊ kwayꜙ beꜘ. 5 Läꜙjëꜙ heˉ jmeeyꜗ ja , jmeeyꜙ haˉ läꜙjeeˊ jëë ˈ dsaˉ kiyhꜗ. Tɨh˜ dsëyꜗ naˉgyohꜘ chaˊkyeyˈkyaahˊ luˊkyooyꜘ jwɨˊ saˊhmɨɨhˉ huꜘ heˉ naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio. Chaˊhooˊ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ jmeeyꜙ kyooˉsaˊhlohꜗ. 6 Tɨh˜ dsëyꜗ dsaˉtaayhˋ jeeˊ la ˈ lluꜗ gaˊmiihˉ jeeˊ kuhˉ dsaˉ hi täähˊ jmɨɨˊ, läꜙja jmeeyꜙkaˉlähꜘ nehꜙ gwahꜙ. 7 Tɨh˜ dsëyꜗ jmeeꜗ dsaˉ Diokiyhꜗ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ, mahꜗ tëëhꜗ dsihꜘ taˉjwohꜗ.8 Pero hnähꜘ, taꜙ heehˋ hnähꜘ heˉ tëëhꜗ dsaˉ hnähꜘtaˉjwohꜗ, jëëhꜘ jaa baˊ laa ˈ taˉjwohꜗ kyaahꜗ hnähꜘ.Hiꜙ koo baˊ laaˈ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 9 Taꜙ tëëhꜙ hnähꜘ Tääˋniꜙ jaa hi täähˊ nëˊ hwaˈ laˉ, jëëhꜘ jaa baˊ hi laaꜗTääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ. 10Taꜙ kwaˉ hnähꜘjwëˈ heˉ tëëhꜗ dsaˉ hnähꜘ taˉjwohꜗ, jëëhꜘ jaa baˊ hi laaꜗ taˉjwohꜗ kyaahꜗ hnähꜘ, hi heꜘ heꜘ Cristo. 11Hi jøøhˈ gaˊ kyahˈ hnähꜘ, waˊ jmeeyꜘ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙbaˊ. 12 Jëëhꜘ, hi jmää hñiiꜘ jøøhˈ, hi heꜘ jäꜗ taꜙ hwaꜗgoˉte˜. Hi jmää hñiiꜘ hwaa , hi heꜘ baˊ leeꜘ jøøhˈ.

13 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo. Hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Jnehˉ hnähꜘ jwë ˈ kihꜗdsaˉ mahꜗ saꜙ dsaˉtaayhˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ. Niꜙhnähꜘ saꜙ dsaˉtaahˋ hnähꜘ niꜙ saꜙ kwahˈ hnähꜘ jwëˈdsaˉtaahˋ jñahꜘ hi hnøøꜗ. 14 Jwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗkyaaꜗ ley kyaahˊ fariseo. Hnähꜘ hi taˉjuuˈ. Jñuuhˊhnähꜘ hneꜗ kihꜗ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ. Mahꜗ ko taa gaˊjmeehˉ hnähꜘ hlëëhˊ hnähꜘ kiˉwëëꜘ kyaahˊ Dio. Kihꜗheˉ naˉ naˉ cheeꜗ Dio chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ nëˊ kyahˈhnähꜘ.

15 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo. Hnähꜘ hi taˉjuuˈ. Gaꜙnäähˊ hnähꜘ läꜙkaanëˊ jmɨˉñeehꜚ läꜙkaa hwaꜗ hnoohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ jeeˊleehꜙ hnähꜘ dsaˉ hi saꜙ maˉheehˉ kihꜗ Dio. Waˊraˉgaꜙlëëhꜙ hnähꜘ, jmäähꜙ hnähꜘ hlëëyhˈ chaˉgaˊmiihˉmahꜗ dsaˉnääyꜗ chaˊjeˉ toꜗ juhꜙ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hnähꜘ.

16 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ, hnoohˉ hnähꜘ kahˈ hnähꜘ nëˊkihˈ dsaꜙ, pero hi tʉʉˊ baˊ hnähꜘ. Mahꜗ jwahꜘ hnähꜘ:“Hi tää hñiiꜘ kyaahˊ gwahꜙ, saꜙ jmeeꜙ biiꜗ miˉteyꜗjuuˈ kiyhꜗ. Pero cherˊmahꜗ hi gaꜙtää hñiiꜘ kyaahˊkuˊnøøꜚ kihꜗ gwahꜙ, heˉ ja baˊ laˈ biiꜗ miˉteyꜗ, jwahꜘhnähꜘ.” 17Heˉ baˊ cheˉ taahˉ hnähꜘ dsaˉtʉʉˊ. ¿Cheˊkyeeꜘ gaˊ kuˊnøøꜚ läꜙkohꜘ gaˊ gwahꜙ heˉ miˉjøøꜗkuˊnøøꜚ? 18 Läꜙja kaˉlähꜘ jwahꜘ hnähꜘ: “Cherˊmahꜗhi gaꜙtää hñiiꜘ kihꜗ naˊhyooꜘ, saꜙ jmeeꜙ biiꜗ miˉteyꜗjuuˈ kiyhꜗ. Pero cherˊmahꜗ hi gaꜙtää hñiiꜘ kihꜗ heˉtäähˊ nëˊ naˊhyooꜘ, jmeeꜙ biiꜗ miˉteyꜗ.” 19 ¡Heˉ baˊcheˉ taahˉ hnähꜘ dsaˉtʉʉˊ! ¿Cheˊ kyeeꜘ gaˊ heˉ hlaˉnëˊ naˊhyooꜘ, läꜙkohꜘ gaˊ naˊhyooꜘ heˉ miˉjøøꜗ heˉhlaˉ nëˊ kih ˈ? 20 Hi tää hñiiꜘ kihꜗ naˊhyooꜘ, kihꜗnaˊhyooꜘ baˊ ja tääyˉ hiꜙ läꜙkye kihꜗ heˉ hlaˉ nëˊkihˈ ja . 21Hi tää hñiiꜘ kihꜗ gwahꜙ, kihꜗ gwahꜙ baˊja tääyˉ hiꜙ läꜙkye kihꜗ Diohi gyaꜗ nehꜙ gwahꜙ ja .22 Läꜙja kaˉlähꜘ, hi tää hñiiꜘ kihꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ,jeeˊ gyaˈ Dio baˊ ja tääyˉ hiꜙ läꜙkye kihꜗ hñiiꜘ Diokaˉlähꜘ.

23 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo, hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Kwëëhꜘ baˊ hnähꜘ Diomiihˉ läꜙkoo jähꜘ ley, läꜙ laꜗ läꜙjëꜙ oˉmeeˊ kihˈ ñeꜗ,

anís, mɨɨˈ kiˉmaꜗ. Pero saꜙ miˉtehˋ hnähꜘ heˉ kyeeꜘgaˊ kih ˈ ley. Saꜙ jmeehˉ hnähꜘ heˉ lluꜗ jmahꜗ, saꜙdsaˉläˉñihꜘ hohꜘ hnähꜘ dsaˉ, niꜙ saꜙ miˉtehˋ hnähꜘjuuˈ kyahꜗ hnähꜘ. Heˉ laˉ baˊ ja jmeeꜙ biiꜗ jmeehˈhnähꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ heˉ kwahˉhnähꜘ naˉ. 24Hnähꜘhi kye nëˊ, hi tʉʉˊ baˊ hnähꜘ. Laahꜗ hnähꜘ läꜙkoodsaˉ hi ngëë˜ jmɨɨˉ heˉ täähˊ luˉ mahꜗ saꜙ ngëëy˜jmɨɨˉ heˉ täähˊ jahꜘ kaahˊ.

25 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo, hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Laahꜗ hnähꜘ läꜙkoojaa hi gyih˜ maꜙlaꜙ taꜙ kaˊluuˊ kyahˊwɨɨ ꜘ . Jëëhꜘkwëëhꜘ baˊ hnähꜘ Dio miihˉ heˉ laꜗ heeyꜚ mahꜗ nehꜙtuhˉhohꜘ hnähꜘ naˉkahˈ baˊ hʉʉˊdsëˉ hɨɨ hiꜙ läꜙjëꜙheˉ hlɨɨh ˈ jmahꜗ. 26 Hnähꜘ fariseo hi tʉʉˊ. Gyihꜙdaˊ hnähꜘ toˉnëˊ taꜙ nehꜙ kyahˊwɨɨ ꜘ , mahꜗ läꜙja jäꜗnaˉjngɨɨˈ taꜙ kaˊluuˊ kaˉlähꜘ.

27 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo, hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Laahꜗ hnähꜘ läꜙkootoˉhøø heˉ naˉsu˜ hee tøøˉ. Taꜙ nëˊ kih ˈ jnäꜘnaˊhñaahꜗ, pero taꜙ nehꜙ naˉkah ˈ mooˊ hlɨɨꜘ kyaahˊläꜙjëꜙ nëë ˈ heˉ sohꜘ. (Véase: Nu. 19:16) 28 Läꜙjahnähꜘ kaˉlähꜘ, maꜙraꜙ heˉ dsooꜘ goˉte˜, taꜙ nëˊjmäähꜙ hnähꜘ hñaahꜗ lluuꜗ mahꜗ jëëꜗ dsaˉ. Pero taꜙnehꜙ tuhˉhohꜘ hnähꜘ naˉkah ˈ juu ˈ taˉjuu ˈ kyaahˊläꜙjëꜙ heˉ hlɨɨhˈ.

29 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo, hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Jmeehˉ hnähꜘ hneꜗ nëˊtoˉhøø jeeˊ naˉhaaˈ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio. Hiꜙjmeehˉ hnähꜘ naˊhñaahꜗ nëˊ naˊhyahˉ jeeˊ naˉhaaˈ läꜙjëëꜙ hi lluuꜗ heꜘ. 30 Jwahꜘ hnähꜘ, waˊraˉ jähꜘkihꜗ maˊ chaa jneˊ jii kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ saꜙmaˊ kwanˊ beꜘ kihꜗ hi gaꜙjngëëhꜗ hi maˊ ngëë˜ juuˈkihꜗ Dio. 31Heˉ hlëëhˊ hnähꜘ läꜙnaˉ, miˉjnääˈ hnähꜘhñaahꜗ heˉ laahꜗ hnähꜘ saˊjuˉ kihꜗ hi gaꜙjngëëhꜗ hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio. 32 Heˉja naꜗ, ja miˉhñaaˈ hnähꜘ taˊ kyah ˈ hnähꜘ, jeeˊ hiiꜘ nëˊ taˊ kih ˈ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ.

33 ʼHeˉ baˊ cheˉ hlëëh ˈ hnähꜘ. Maꜙraꜙ hi heꜘjëëˋ, jooꜘ sɨɨhˊ mɨɨhˉ laahꜗ hnähꜘ. Haˉ baˊ läꜙja , läähꜘhnähꜘ kihꜗ chaˊjeˉ heˉ naˉbäähˋ hnähꜘ. 34 Heˉjacheenꜚ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ hi ngëëꜗ juu ˈ kinꜙ kihꜗdsaꜙ, cheenꜚ dsaˉ hi kyʉʉh˜, hiꜙ cheenꜚ taˉjwohꜗkyaanꜙ kaˉlähꜘ. Ko llaa hi heꜘ jngëëhˈ hnähꜘ mahꜗjñahꜘ täähˊ hnähꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, hiꜙ jñahꜘ jmiˊbaahˈ hnähꜘ nehꜙ gwahꜙmähˉ kyahꜗ hnähꜘ. Hiꜙ goˊchaahꜙhnähꜘ jeeˊ tääyhˊ läꜙkoo läꜙkoo jeeˊ jwɨɨˉ mahꜗjmeehˊ hnihꜘ. 35 Läꜙja , naˉbäähˋ hnähꜘ jmaˉ kihꜗläꜙjëëꜙ hi saꜙ ää dsooˊ heˉ gaꜙtuuˉ hwaꜗ laˉ, heˉgaꜙløøꜗ kihꜗ Abel hi lluuꜗ heꜘ, läꜙjiih ˈ kihꜗ Zacaríajooꜘ Berequía hi gaꜙjngëëhꜗ dsaˉ taꜙ kaˊhneꜚ kihꜗgwahꜙ kooꜘ naˊhyooꜘ. 36 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ ja , jäꜙ dsoˊjwɨɨꜘ nëˊ kihˈ läꜙjëëꜙhi täähˊ naˈ.

Meehˉ dsëꜗ Jesús kihꜗ jwɨɨˉ Jerusalén(Lc. 13:34-35)

37 ʼHnähꜘ dsaˉ chaa Jerusalén, hnähꜘ hi jngëëhꜙhi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ tehꜘ hnähꜘ kuuˊ kih ˈhi cheeꜙ Dio, johꜘ jiih˜ saꜙ maˊ hnoonˈ maˊ jøøhnˊhnähꜘ läꜙkoo jøøhˉ chaahˊ hyaaˋ gyʉʉˉ chaahˊ kyaaˈ taayhˉ nehꜙ saˊkyooyꜘ, pero saꜙ gaꜙhiihꜘ hnähꜘ.38 Kihꜗ heˉja , jäꜗ taꜙjmahꜗ baˊ hne ˈ kyahꜗ hnähꜘ.39 Jwëëhn˜ hnähꜘ, naꜗ taꜙ chaˊnëˊmoꜙsoꜙ jëëhˈ gaˊ jnäꜘtaˊko jiihˈ saꜙ maˉjähˊ hnähꜘ: “Naˉjääꜚ hi jaꜗ kyaahˊhihꜙ kihꜗ Dio.”

Page 28: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 24:1 25 San Mateo 24:4424

Lloo˜ kooˉ jmɨɨˊ hlaˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ(Mr. 13:1-2; Lc. 21:5-6)

1Yaꜙhëëꜗ Jesús gwahꜙ ngaayhꜗ. Jeeˊ ja gaꜙyaꜙjähꜙjnäähˈ kooꜘ kiyhꜗ mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:

—Jëëˋ daˊ haˉ kohꜘ naˊhñaahꜗ saꜙ laꜗ gwahꜙ jnänˋ.2Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Läꜙjëꜙ heˉ jëëhꜘ hnähꜘ naˉ, maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ

jwëëhn˜ hnähꜘ, niꜙ koo mɨˈkuuˊ naˉ, saꜙ jäꜗ nëˊ kihˈøøhꜚ, läꜙjëꜙ baˊ saˊhlaꜗ.

Jääꜗ ja gaˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ, johꜘ nëë ˈ saꜙ jmeeꜗlii˜

(Mr. 13:3-23; Lc. 21:7-24; 17:22-24)3 Jeeˊ maˊ gyayˈ nëˊ mohꜘ Olivo, gaꜙyaꜙjähꜙ jnäähˈ

kooꜘ kiyhꜗ mahꜗ naˊllaˊ jnäähꜗ juuˈ kyaayhˊ taˊko jiihˈsaꜙ chaa dsaˉ.

—Chiihˊ jnäähꜗ lɨhꜘ leꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉjähˊ, heeˉ lii˜jmeeꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ ñehꜚ hiꜙ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊllaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ —gaꜙchiihˊ jnäähꜗ Jesús.

4Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ:—Hnøøꜗ leehꜚ hnähꜘ mahꜗ niꜙ jaa saꜙ chaa hi

miˉgaaꜙ hnähꜘ. 5 Jëëhꜘ, jwëëꜘ dsaˉ yaˉnääꜘ hi kaꜗnëˊ kinꜙ, jäyhꜙ: “Jnäꜘ heꜘ laanꜗ Cristo hi maˉcheeꜗDio.” Hiꜙ jwëëꜘ dsaˉ miˉgaayꜙ. 6 Nuuhˈ hnähꜘ kihꜗhniiˉ hiꜙ läꜙchaˉ juuˈ kihꜗ hniiˉ taꜙ laꜙ taꜙ jnøꜙ. Perotaꜙ waˊ jehꜙ hohꜘ hnähꜘ. Läꜙja lleˋ kihˈ leꜘ baˊ, perosaꜙ gaˊ maˉdsëëꜗ jmɨɨˊ. 7 Teeꜗ dsaˉ hi chaa koohwaꜗ kyaahˊ jyohꜘ hwaꜗ. Hiꜙ teeꜗ dsaˉtaˊ kyaahˊ jñahꜘdsaˉtaˊ. Läꜙchaˉ dsooˊ heˉ dsaˉkwahꜘ, läꜙchaˉ hooˊ,läꜙkaa baˊ jeh ˈ wɨɨꜘ hwaꜗ. 8 Kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ ja ,koo maˉløøꜗ jëë˜ dsaˉ wɨɨꜘ baˊ.

9 ʼJa gaˊ ngëë ˈ dsaˉ hnähꜘ mahꜗ jmeeyhꜙ hnähꜘläꜙ tëˉ dsëyꜗ hiꜙ jngëëyhꜗ hnähꜘ. Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊdsaˉ jmeeꜗ naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ läꜙkaa jmɨˉ-gyʉʉꜙ kwaat˜ kinꜙ. 10 Maˊja jwëëꜘ dsaˉ tʉyꜗ heˉmaˉdsooꜘ dsëyꜗ, ngëëyꜗ dsaˉkyaayhˊ chaˊnëˊ dsaˉtaˊ,mahꜗ jmeeyꜗ naˉhääyhˊ øøyhꜚ. 11 Jwëëꜘ dsaˉ jmeeꜗläꜙkohꜘ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ yaˉnääyꜘ jeeˊkyah ˈ hnähꜘ hiꜙ miˉgaayꜙ jwëëꜘ dsaˉ. 12 Läꜙchaˉchaˉmiihˉ heˉhlɨɨhˈ. Kihꜗ heˉja , jwëëꜘ dsaˉmoꜙsoꜙläꜙhnääyꜗ dsaˉkyaayhˊ. 13 Pero hi kwëëhꜗ dsëꜗläꜙjiih ˈ llaaꜙ , hi heꜘ baˊ lääꜘ . 14 Ju ˈhmëëꜘ laˉ, heˉmiˉjnääꜙ läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, lloo˜läꜙkaa läꜙjʉhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ mahꜗ läꜙkyʉʉh˜ läꜙjëëꜙdsaˉ hi saꜙ gaˊ maˉheehˉ kihꜗ Dio. Ja gaˊ jäꜙ jmɨɨˊjʉʉhˉ jmɨɨˊ gooˉ kihꜗ Dio.

15 ʼWaˊraˉ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ jëëh ˈ hnähꜘ nehꜙ gwahꜙjʉʉhꜙ chehꜗ jaa jahꜘ laaꜗ naˊhøøꜘ ngëëˈ jeeˊ naˉjngɨɨˈ ja , läꜙkoo gaꜙjähꜘ Daniel hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗDio, (hi hëˉ juu ˈ laˉ, waˊ läˉngëëyꜘ), 16 maˊja ,hnähꜘ hi täähˊ hwa ˈ Judea kyʉʉꜘ hnähꜘ taꜙ mohꜘ.17Hi täähˊ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜗ hneꜗ, waˊ jñaayˈ mahꜗwaˊ kyʉʉ ˈ bihꜗ. Saꜙ waˊ kyeyꜘ heˉ chaˉ chaˊnehꜙ.18 Hi täähˊ jeeˊ nuuˉ kihꜗ, taꜙ waˊ llaˉnääyꜘ kiyhꜗheˉ dsaˉkyeyꜘ saˊhmɨɨhˉ. 19 Peerꜙ jwɨɨ˜ dsaˉmëꜘ hi kyaa gyʉʉˉ maˊja , hiꜙ läꜙja hi jääꜙ gyʉʉˉ gyuuˉkaˉlähꜘ. 20Ngɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ laꜗ jii gyʉʉꜘniꜙ saꜙ laꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊkyʉʉhꜗ hnähꜘ. 21Maˊja jëëꜗ dsaˉ wɨɨꜘ jwërte heˉ saꜙmaˉjëëꜙ dsaˉ läꜙ maˊ gaꜙnøøꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ läꜙjiihˈ naꜗ.Ja jiihˈ moꜙsoꜙ jëëꜗ gyihꜗ jihˊkohꜘ. 22Waˊraˉ jähꜘ kihꜗngooꜗ baˊ jëëꜗ dsaˉ wɨɨꜘ maˊja , niꜙ jaa dsaˉ jiihꜙ saꜙ

jäꜗ . Pero taꜙlaꜙ kihꜗ hi naˉlleehˊ kyaa Dio, chahꜘ baˊllaaꜙ jmɨɨˊ heˉ jëëyꜗ wɨɨꜘ.

23 ʼMaˊja cherˊmahꜗ chaa ko llaa dsaˉ jähꜙ:“Hii ꜚ Cristo chehꜗ laˉ”, o “hii ꜚ Cristo chehꜗ jeeˊ ooꜙ”,taꜙ waˊ heehꜘ hnähꜘ kiyhꜗ. 24 Jwëëꜘ dsaˉ taˉjuu ˈyaˉnääꜘ, jäyhꜙ: “Jnäꜘ laanꜗ Cristo, jnäꜘ ngëënˊ juu ˈkihꜗ Dio”. Jaꜙ heˉ koo nëë ˈ heˉ jʉhˉgaa jmeeyꜗ,läꜙjwëꜘ jeeˊmiˉgaayꜙ dsaˉ, läꜙjiihˈ hi naˉlleehˊ kyaaDio miˉgaayꜙ cherˊmahꜗ gaꜙlaꜗ. 25Maˉñehˊ baˊ hnähꜘnaꜗ, jëëhꜘ maˉjwahꜗ baˊ jnäꜘ jääꜗ haˉ läꜙ leꜘ.

26 ʼLäꜙja , cherˊmahꜗ hi jähꜙ sɨɨhꜙ hnähꜘ: “Hii ꜚgya ˈ jeeˊ ooꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ”,taꜙ goˉjëë hnähꜘ. Hiꜙ cherˊmahꜗ jäyhꜙ: “Hii ꜚ gyaˈ chaˊnehꜙ ooꜙ”, taꜙ waˊ läˉheehꜘ hnähꜘ. 27 Jëëhꜘ,läꜙkoo jmeeꜙ jeꜚñihꜗ heˉ jmeeꜙ dsaˉläˉjnäꜘ läꜙkaajmɨˉgyʉʉꜙ, läꜙja läꜙjnäꜘ läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙ waˊraˉjahꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 28 Jëëhꜘ, waˊ haˉ chaˉ haˉjeeˊ kyaaꜗ hi maˉnaˉjuuˊ, jeeˊ ja kuhꜗ tuˉsɨɨhꜚ.

Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ(Mr. 13:24-37; Lc. 21:25-33; 17:26-30, 34-36)

29 ʼChahꜘ baˊ gaˊ maˉngëëꜘ maˉjëëꜙ dsaˉ läꜙjëꜙ heˉwɨɨꜘ ja , ja hnɨɨhˈ moꜙsoꜙ läꜙjnäꜘ jmëëꜗ kihꜗ hyooˉ,niꜙ jmëëꜗ kihꜗ sɨhˉ saꜙ läꜙjnäꜘ. Läꜙsɨɨꜗ høø ˈ nʉʉꜘ hi hëëꜚ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ, hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ gaˊ chaˉ gyʉʉhˈ saˊjehꜗ. 30 Ja gaˊ jmee ˈ lii˜ gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊjähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. Heˉja kɨˊhoohꜗ läꜙjëëꜙ nëëˈdsaˉ hi täähˊ hwaˈ jëëyꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi jähꜘgyʉʉh ˈ jeeˊ jniiꜘ kyaahˊ chaˉmiihˉ beꜘ, laayꜗ jøøh ˈ.31Mahꜗ cheeyꜗ ángele kyaayꜗ. Kyaahˊ mɨɨhˊ kihˈ luuꜘhooˊ jøøyhꜙ läꜙjëëꜙ hi naˉlleehˊ kyaay ˈ hi täähˊläꜙjëꜙ kyeꜘ kiihˋ jmɨˉgyʉʉꜙ, taꜙ ko taa läꜙ gaꜙtëꜘjyohꜘ ko taa .

32 ʼJëëˋ daˊ hnähꜘ kweeˉ haˉ läꜙ dsoo˜ juu ˈ kihꜗchaah ˈ higo mahꜗ miˉtëë ˈ hnähꜘ hñaahꜗ. Waˊraˉgaꜙhyo ˈ sɨhꜘjñohꜘ saˊjihꜘ kihꜗ, løø˜ dsaˉhyoꜙ mooˉkihꜗ, maˉñehˊ baˊ hnähꜘ ngooꜗ gaꜙtëꜘ jii jmaꜗ baˊja . 33 Läꜙja hnähꜘ kaˉlähꜘ, waˊraˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘdsaˉlaꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉjwahnꜗ laˉ, waˊ läˉñehˊ hnähꜘheˉ maˉchehnꜗ hoˊhaahˊ kyaahˊ heˉ jähnꜘ baˊ ja .34 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙ llaaꜙ dsaˉhi täähˊ naˈ taˊko jiihˈ saꜙ gaˊ maˉläˉteꜗ läꜙjëꜙ heˉmaˉjwahnꜗ laˉ. 35 Ngëëꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ gyʉʉhˈhwaꜗ, pero juuˈ kinꜙ läꜙ maˉchaˉ ja baˊ.

36 ʼPero niꜙ jaa saꜙ ñeˉ heeˉ jmɨɨˊ ja , heeˉ hor˜ja , niꜙ ángele hi täähˊ gyʉʉh ˈ saꜙ ñeˉ, niꜙ JooꜘDio saꜙ ñeˉ. Hñiiꜘ baˊ Tääˋ kyaanꜙ ñeˉ. 37 Läꜙkoogaꜙlaꜗ jii kihꜗ Noé, ja baˊ läꜙja leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊjähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 38 Jëëhꜘ, jääꜗ saꜙ gaˊ maˉja˜jmaꜗ maˊ täähˊ dsaˉ kuhˉhɨh˜, maˊ täähˊ dsaˉ jeegooˉ läꜙjiihˈ gaꜙheꜗ Noé nehꜙ barco. 39Niꜙ miihˉ saꜙgaꜙläꜙliihꜚ dsaˉ läꜙjiih ˈ jaꜗ jmɨɨˉ heˉ gaꜙjngɨɨhꜗ kihꜗläꜙjëëꜙ . Läꜙja kaˉlähꜘ niꜙ saꜙ liihꜚ gaˊ dsaˉ waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 40 Maˊja täähˊuu ˈ jmeeꜙ taˊ jeeˊ nuuˉ kihꜗ, jaa heꜘ sahꜙ, hiꜙ hi jaa heꜘ jäꜗ . 41 Maˊja täähˊ uuˈ dsaˉmëꜘ dsëˉ. Jaaheꜘ sahꜙ, hiꜙ hi jaa heꜘ jäꜗ . 42 Heˉja miˉjnøøˊhnähꜘ mɨˊnëhˊ, jëëhꜘ saꜙ ñehˊ hnähꜘ heeˉ hor˜ jähꜘDsaˉjøøhˈ kyaahꜗ hnähꜘ. 43Waˊ läˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉlaˉ. Cherˊmahꜗ jaa dsaˉjʉʉˊ chaˊnehꜙ gaꜙläꜙñeyꜙheeˉ hor˜ dsaˉheꜘ dsaˉhɨɨ chaˊnehꜙ kiyhꜗ, jmeeyꜗbiiꜗ saꜙ gwɨɨyˉ mahꜗ saꜙ kwayꜗ jwëˈ heˉ jäꜙ dsaˉhɨɨ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 44 Ja baˊ läꜙja , hnøøꜗ maˉnaˊlluuhˋhnähꜘ. Jëëhꜘ, haˉ gaˉ cheˉ jmɨɨˊ heˉ saꜙ jøøhˊ hnähꜘ,jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.

Page 29: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 24:45 26 San Mateo 25:36Dsaˉ hi miˉtehꜗ, hiꜙ dsaˉ hi saꜙ jmeeꜙ taˊheꜗ(Lc. 12:41-48)

45 ʼJaa dsaˉ hi miˉtehꜗ hi chaˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗkihꜗ, hi heꜘ baˊ naˉhñaa mahꜗ hääyꜗ hi täähˊchaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ, kwëëyhꜗ kuhꜙ hor˜ kihꜗ.46 Lluꜗ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi jmeeꜙ taˊheꜗ, cherˊmahꜗmiˉteyhꜗ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ nuuyhꜚ waˊraˉ jahꜗ jʉʉyˊ.47 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, gaꜙläꜙjëꜙ baˊ heˉchaˉ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ tooyhꜙ gooyˉ. 48 Pero jaa hi saꜙ hnøøꜗ jmeeꜙ taˊheꜗ, jmeeyꜗ hʉʉˊdsëˉ: “Läꜙhëë gaˊmiihˉ dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ.” 49 Heˉja løøyꜗ jmiˊbaayꜗdsaˉkyaayhˊ mahꜗ kuhˊhɨyhꜗ kyaahˊ hi laaꜗ llaˊhiihꜚ.50 Pero dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ heꜘ, jmɨɨˊ heˉ saꜙ jøøy˜hiꜙ hor˜ heˉ saꜙ kyeyˉ niꜙ miihˉ hʉʉˊdsëˉ, jähꜘdsaˉjʉʉyˊ. 51 Saꜙ läˉñihꜘ dsëyꜗ kihꜗ dsaˉ heꜘ heeyhꜗwɨɨꜘ mahꜗ kwëëyhꜗ heeꜚ ko jøhꜘ kyaahˊ dsaˉ taˉjuuˈ.Jeeˊ ja kɨˊhooyhꜗ mahꜗ jʉʉyꜗ chaˉjayˊ.

25Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ gyaaꜗ chihˉmëꜘ

1 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉkihꜗ gyaaꜗ chihˉmëꜘ hi naˊnää ˈ choohˉ mɨ ˈsëꜗnaˉhih˜ jeˉ mahꜗ dsaˉheeyhˋ dsaˉñʉʉhˉ hi jeeꜘgooˉ. 2 Hñaaꜘ chihˉmëꜘ heꜘ maˊ chaˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗkihꜗ, hñaaꜘ heꜘ saꜙ chaˉ heˈ maˊ jmeeyꜙ. 3 Läꜙjëëꜙ hi saꜙ maˊ jmeeꜙ he ˈ heꜘ gaꜙnääyꜗ kyeyˉ mɨ ˈsëꜗ kiyhꜗ,mahꜗ saꜙ gaꜙkayꜗ gaˊ miihˉ naaˋ heˉ kooˉ. 4 Peroläꜙjëëꜙ chihˉmëꜘ hi maˊ chaˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ kihꜗ heꜘ,gaꜙkayꜗ mɨˈsëꜗ kiyhꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jeeˊ maˊ haaˊ naaˋheˉ kooˉ. 5 Pero gaꜙläꜙhëë gaˊ dsaˉñʉʉhˉ hi maˊjeeꜘ gooˉ heꜘ. Heˉja gaꜙtëꜘ gwɨɨꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ läꜙjiihˈgaꜙgwɨɨyˉ. 6Maˊ gaꜙtëꜘ koo llaꜙnʉʉˈ, gaꜙtoohꜗ dsaˉmɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ: “Hii ꜚ dsaˉñʉʉhˉ hi jeeꜘ gooˉ jaꜗ.Nooˉ hnähꜘ mahꜗ goˉmiˉjeehꜚ hnihꜘ.” 7 Gaꜙläꜙjëëꜙchihˉmëꜘ heꜘ gaꜙnooyˉ mahꜗ gaꜙtaayhˋ gaꜙmiꜙlluyꜗmɨˈsëꜗ kiyhꜗ. 8 Läꜙjëëꜙ hñaaꜘ chihˉmëꜘ hi saꜙ jmeeꜙheˈ gaꜙsɨɨyhꜙ chihˉmëꜘ hi maˉnaˊlluuˋ heꜘ: “Kwëëhˋjnäähꜗ miihˉ naaˋ kyahꜗ hnähꜘ. Jëëhꜘ maˉngooꜗgaꜙuuˉ mɨˈsëꜗ kyaaꜗ jnäähˈ.” 9Mahꜗ gaꜙjeehˉ läꜙjëëꜙhi maˉnaˊlluuˋ heꜘ sɨɨyhꜙ: “Lluꜗ goˉlähˈ hnähꜘ jeeˊhnɨɨꜙ dsaˉ, jëëhꜘ heˉ kye jnäähꜗ saꜙ leeꜙ kihꜗ jeeˊläꜙjëëꜙ jneˊ.” 10 Taˊko jiihˈ gaꜙnääyꜗ gaꜙläyꜙ naaˋ heˉkooˉ ja , jaꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi jeeꜘ gooˉ heꜘ. Läꜙjëëꜙchihˉmëꜘ hi maˉnaˊlluuˋ heꜘ gaꜙtaayhˋ kyaayhˊ jeeˊgaꜙlaꜗ jmɨɨˊ. Ja hnɨɨhˈ gaꜙjnëꜗ hoˊhaahˊ. 11Ko hwëëꜘja baˊ maˉyaˉnääˋ chihˉmëꜘ hi naˊläˉ naaˋ heꜘ, maˊjäyhꜘ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, näˊhoˊhaahˊ kyaa jnäähˈ.” 12Mahꜗ gaꜙjeehˉ dsaˉ heꜘ juuˈkiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ: “Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙkyuunꜙ hnähꜘ.” 13 Heˉja miˉjnøøˊ hnähꜘ mɨˊnëhˊ,jëëhꜘ saꜙ ñehˊ hnähꜘ heeˉ jmɨɨˊ niꜙ heeˉ hor˜ jähꜘHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ uuˉ dsaˉ hi gaꜙhy-ohꜗ kuuˊ

(Lc. 19:11-27)14 ʼHeˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ

läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ jaa dsaˉ, jääꜗ ja gaˊ dsooyˈ koojeeˊ jwɨɨˉ ʉʉꜘ. Gaꜙtëëyhꜗ dsaˉ hi maˊ jmeeꜙ taˊkiyh ˈ mahꜗ gaꜙtooyhˉ gooˉ kuuˊ heˉ kyaahˊ jmeeyˈ taˊ. 15 Jaa heꜘ gaꜙkwëëyhꜗ hñaꜘ mil kuuˊ. Jeeˊgaꜙtëꜘ uuꜗ heꜘ gaꜙkwëëyhꜗ toꜗ mil. Jeeˊ gaꜙtëꜘ uuˉheꜘ gaꜙkwëëyhꜗ koo mil baˊ. Läꜙjaa läꜙjaa gaꜙk-wëëyhꜗ läꜙkoo teꜗ tääyꜙ jmeeyꜗ taˊ. Ja gaˊ naꜙ

ngooyꜗ ʉʉꜘ. 16 Hi gaꜙhyohꜗ hñaꜘ mil kuuˊ heꜘ,gaꜙjmeeyꜘ taˊ kyaahˊ mahꜗ gaꜙlɨyhꜗ jyohꜘ gaˊ hñaꜘ milnaˉdsë˜ lleˊ. 17 Ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘ hi gaꜙhyohꜗtoꜗ mil kuuˊ heꜘ, mahꜗ gaꜙlɨyhꜗ jyohꜘ gaˊ to ˈ milnaˉdsë˜ lleˊ. 18 Pero hi gaꜙhyohꜗ koo mil kuuˊ heꜘ,ngooyꜗ naˊjmeeyꜘ tooˉhwaꜗmahꜗ naˊhmääyꜘ kuuˊ kihˈ dsaˉjʉʉyˊ.

19 ʼMaˉngëëꜘ chaˉmiihˉ jmɨɨˊ, ja gaˊ jahˈ dsaˉjʉʉˊläꜙjëëꜙ uuˉ dsaˉ heꜘ. Mahꜗ gaꜙngɨɨyhꜗ kwaat˜ kihꜗläꜙjaa läꜙjaa . 20 Toˉnëˊ gaꜙllooꜗ hi gaꜙhyohꜗ hñaꜘmil kuuˊ, naˊkooy˜ jyohꜘ gaˊ hñaꜘ mil naˉdsë˜ lleˊ.Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, gaꜙkwëëhˋjnäꜘ hñaꜘ mil kuuˊ. Heeꜚ laˉ kiinˊ jyohꜘ gaˊ hñaꜘ milheˉ gaꜙlɨhnꜗ naˉdsë˜ lleˊ kuuˊ ja .” 21 Mahꜗ gaꜙjähꜘdsaˉjʉʉyˊ sɨɨyhꜙ: “Lluuꜗ baˊ hneˉ moz˜ kyaanꜙ hi miˉtehꜗ kyaahˊ jnäꜘ. Kihꜗ heˉ maˉläˉtehꜗ kyaahˊko hi pih ˈ heˉ gaꜙhñahꜗ, heˉja kwëëhnꜚ hneˉchaˉgaˊmiihˉ. Ñaˉ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ waˊ dsaˊtoohnˊjeeˊ chaa jneˊ lluˈ.”

22 ʼGaꜙllooꜗ kaˉlähꜘ hi gaꜙhyohꜗ toꜗ mil kuuˊ.Gaꜙjäyhꜘ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, toꜗ mil kuuˊ gaꜙkwëëhˋjnäꜘ. Heeꜚ laˉ kiinˊ jyohꜘ gaˊ to ˈ mil heˉ gaꜙlɨhnꜗnaˉdsë˜ lleˊ kuuˊ ja .” 23 Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉyˊsɨɨyhꜙ: “Lluuꜗ baˊ hneˉ moz˜ kyaanꜙ hi miˉtehꜗkyaahˊ jnäꜘ. Kihꜗ heˉ maˉläˉtehꜗ kyaahˊ ko hi pihˈheˉ gaꜙhñahꜗ, heˉja kwëëhnꜚ hneˉ chaˉgaˊmiihˉ.Ñaˉ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ dsaˊtoohnˊ jeeˊ chaa jneˊ lluˈ.”

24 ʼJeeˊ gaꜙdsaaꜗ , jaꜗ hi gaꜙhyohꜗ koo mil kuuˊ.Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, kyuunꜙ hneˉ heˉhäähˈ. Choohˊ taˊ jeeˊ saꜙmaˉjñeehꜘ, jʉʉhˊmɨˈjuˉ jeeˊsaꜙ naˉjnääˊ kyahˈ. 25 Kihꜗ heˉja , gaꜙläꜙgohnꜙ mahꜗgaꜙhmänꜗ kuuˊ kyah ˈ nehꜙ hwaꜗ. Jeeˊ laˉ kiinˊ heˉlaꜗ kyahꜗ.” 26 Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ: “Heˉ baˊ cheˉhlëëh ˈ hneˉ moz˜ jwɨhꜗ. Ñehˊ baˊ hneˉ kweeˉ heˉchoohn˜ jeeˊ saꜙ maˉjngëënꜗ mahꜗ jʉʉhnˊ mɨˈjuˉ jeeˊsaꜙ naˉjnääˊ kinꜙ. 27 Kihꜗ heˉja , maˉää jmɨɨˊ maˊmiˉhäähꜘ dsaˉ kuuˊ kinꜙ, mahꜗ maˉlaꜙ maˉjahn˜,maˊ ngëëhˊ kinꜙ naˊteeˋ kyaahˊ saˊjooꜘ . 28 Jñuuhˊhnähꜘ kuuˊ naˉ mahꜗ kwëëhˋ hi chaˉ kihꜗ gyaꜗ mil.29 Jëëhꜘ, hi chaˉ kihꜗ, hyoyhꜙ gaˊ mahꜗ läꜙchaˉ kiyhꜗchaˉgaˊmiihˉ. Hi chaˉmiihˉ kihꜗ, dsaˉjñuhꜗ goˉte˜heˉ chaˉ kiyhꜗ. 30Moz˜ jwɨhꜗ naˉ, jwääꜙ taꜙ kaˊhneꜚjeeˊ naˉhoo . Jeeˊ ja kɨˊhooyhꜗmahꜗ jʉʉyꜗ chaˉjayˊ.”

Läꜙlaˉ leꜘ kihꜗ dsaꜙ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaˈ Dio taˊ31 ʼWaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ,

jeeˊ baˊ jeˉ tøˉjlëë ñihꜗ jäyhꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ án-gele kyaayꜗ, ja gaˊ gyayꜙ laayꜗ jøøh ˈ jmeeyꜗ hihꜙ.32 Chaˊnënˊ ja kuhꜗ läꜙjëëꜙ nëëˈ dsaˉ hi chaa hwaꜗlaˉ mahꜗ llaaꜚ jnihꜘ maꜙ kihˉkihꜗ. Jmeenˋ kiyh ˈläꜙkoo jmeeꜙ dsaˉ hi hää jahꜘ waˊraˉ gaꜙjmeeyꜘmaꜙ kihˉkihꜗ borrego kyaahˊ chivo. 33 Llaanꜚ bor-rego jwoo ˈ raˉlluuꜗ kinꜙ mahꜗ chivo llaanꜚ jwoo ˈraˉkëhˈ.

34 ʼMahꜗ jwahꜚ jnäꜘ, hi laaꜗ Dsaˉtaˊ jøøh ˈ, jwɨɨnꜚhi täähˊ jwoo ˈ raˉlluuꜗ kinꜙ: “Yaˉnääꜘ hnähꜘ hi maˉnaˉjääꜚ kyaaꜗ Tääˋ kyaanꜙ. Kyahꜗ baˊ hnähꜘ jeeˊjmeeꜙ Dio hihꜙ laˉ heˉ maˉnaˊlluˋ kyah ˈ hnähꜘ läꜙmaˊ hʉʉˊ jmɨˉgyʉʉꜙ. 35 Jëëhꜘ, läꜙ maˊ kyohnꜙ gaꜙk-wëëhˋ baˊ jnäꜘ heˉ gaꜙkuhnꜗ. Läꜙ maˊ läˉkii dsënꜙ,gaꜙkwëëhˋ baˊ jnäꜘ jmɨɨˉ heˉ gaꜙhuhnꜗ. Läꜙ maˊngënꜙ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉgaꜙteehˋ baˊ jnäꜘ chaˊnehꜙ kyahꜗhnähꜘ. 36Maˊ saꜙ chaˉ heˉ maˊ këhnꜚ, gaꜙkwëëhˋ baˊjnäꜘ hmɨɨhˉ heˉ gaꜙkëhnꜙ. Läꜙ maˊ kyaanꜗ dsaahnˊ

Page 30: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 25:37 27 San Mateo 26:25naˊnääh ˈ hnähꜘ kinꜙ. Läꜙkoo maˊ häänˊ nehꜙñe ˈ,naˊjëëhˋ hnähꜘ jnäꜘ.”

37 ʼMaˊja jähꜙ läꜙjëëꜙ hi lluuꜗ heꜘ sɨɨyhꜙ jnäꜘ:“Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿lɨhꜘ baˊ gaꜙjëë jnäähꜗ hneˉngëhˉ kyaahꜗ mahꜗ gaꜙkwaˊ jnäähꜗ heˉ gaꜙkuhꜗ?¿Lɨhꜘ baˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ ngëhˉ naˉkii hohꜘ mahꜗgaꜙkwaˊ jnäähꜗ jmɨɨˉ heˉ gaꜙhihꜘ? 38 ¿Lɨhꜘ baˊ gaꜙjëëˊjnäähꜗ ngëhˉ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ mahꜗ gaꜙteeˊ jnäähꜗhneˉ? ¿Lɨhꜘ baˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ saꜙ chaˉ hmɨɨhˉmaˊ kyehˊ mahꜗ gaꜙkwëëhˊ jnäähꜗ hneˉ hmɨɨhˉ heˉgaꜙkyehˈ?

39 ʼ¿Lɨhꜘ baˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ dsaahˊ hneˉ? ¿Lɨhꜘ baˊgaꜙjëë jnäähꜗ hneˉ häähˊ nehꜙñeˈmahꜗ naˊjëë jnäähꜗhneˉ?”, jäyhꜙ sɨɨyhꜙ jnäꜘ.

40 ʼJa gaˊ naꜙ jwahꜚ jnäꜘ, hi laaꜗ Dsaˉtaˊ jøøh ˈ,jwɨɨꜚ jnihꜘ: “Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, heˉgaꜙjmeehˊ hnähꜘ kihꜗ øøhnꜗ hi täˉñeeꜘ täähˊ laˉ, heˉgaꜙjmeehˊ hnähꜘ kinꜙ baˊ ja .”

41 ʼLäꜙ chahꜘ ja jwɨɨnꜚ hi täähˊ jwooˈ raˉkëhˈ heꜘ:“Jñuuhˊ hnähꜘ kinꜙ hi kyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ, taꜙ chaˊjeˉbaˊ kyahꜗ hnähꜘ jeeˊ saꜙ ʉʉꜙ jihˊkohꜘ, jeeˊ maˉnaˉjääꜘkihꜗ hi saꜙlluꜗ kyaahˊ ángele kyaayꜗ. 42 Jëëhꜘ läꜙ maˊkyohnꜙ saꜙ gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ heˉ maˊ kuhnˋ. Läꜙ maˊläˉkii dsënꜙ, saꜙ gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ jmɨɨˉ maˊ huhnˋ.43 Läꜙ maˊ ngënꜙ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ, saꜙ gaꜙteehˋ jnäꜘchaˊnehꜙ kyahꜗ hnähꜘ. Maˊ saꜙ gaꜙläꜙchaꜙ heˉ maˊkëhnꜚ, saꜙ chaˉ hmɨɨhˉ gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ. Läꜙ maˊkyaanꜗ dsaahnˊ hiꜙ maˊ häänˊ nehꜙñe ˈ, hnähꜘ saꜙnaˊjëëhˋ jnäꜘ.”

44 ʼMaˊja ngɨɨꜗ dsaˉ heꜘ juuˈ kinꜙ, jäyhꜙ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿lɨhꜘ baˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ ngëhˉ kyaahꜗ, ngëhˉnaˉkii hohꜘ, saꜙ chaˉ hmɨɨhˉmaˊ këhꜗ, maˊ naˉhëëhˈ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ,maˊ dsaahˊ omaˊ häähˊ nehꜙñeˈmahꜗsaꜙ gaꜙjmeeˊ jnäähꜗ beꜘ kyahꜗ?”

45 ʼJa gaˊ naꜙ jwahꜚ jnäꜘ, hi laaꜗ Dsaˉtaˊ jøøh ˈ,jwɨɨꜚ jnihꜘ: “Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, heˉ saꜙgaꜙjmäähˋ hnähꜘ he ˈ hi täˉñeeꜘ täähˊ laˉ, jnäꜘ baˊheꜘ saꜙ gaꜙjmäähˋ hnähꜘ heˈ. 46 Läꜙjëëꜙ hi hlëëhˈ heꜘdsaˉnääyꜗ jeeˊ saꜙ llaaꜙ jëëyꜗ wɨɨꜘ. Mahꜗ läꜙjëëꜙ hi lluuꜗ heꜘ dsaˉnääyꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juuyꜘ.”

26Maˊ hnoohˉ dsaˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ saayhˈ Jesús(Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)

1Maˉlaꜙ baˊ maˉkwaꜘ Jesús läꜙjëꜙ juuˈ ja , gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ:

2—Maˉñehˊ baˊ hnähꜘ, naꜗ jeeˊ to jmɨɨˋ maˉlaꜗ jmɨɨˊheˉ kuhˉ dsaˉ borrego mähꜗ. Jeeˊ ja ngëëꜗ dsaˉHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ mahꜗ tääyꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.

3 Maˊja gaꜙkuhꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ läꜙjëëꜙtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ nëˊtaˊkihˈ Caifá, jmiˉdsaˉ hi kye nëˊ. 4 Mahꜗ gaꜙtaayhˋjuu ˈ kweeˉ, haˉ läꜙ jeeˊ saayh ˈ Jesús kyaahˊ juu ˈtaˉjuuˈ mahꜗ jngëëyhꜗ.

5 —Saꜙ leꜘ kaahˊ jnihꜘ jeeˊ jmɨɨˊ laˉ, mahꜗ saꜙchiˊjwaaꜗ dsaˉ jeeˊ jwɨɨˉ laˉ —gaꜙjäyhꜘ.

Jaaˉ dsaˉmëꜘ gaꜙhuuꜗ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ lleˊ Jesús(Mr. 14:3-9; Jn. 12:1-8)

6Maˊ gyaˈ Jesús kaˉlähꜘ jeeˊ jwɨɨˉ Betania chaˊnehꜙkihꜗ Simón hi maˊ dsaahˊ dsooˊ hmihꜗ høøꜚ. 7 Jeeˊ jagyayꜗ kuhˉhɨyh˜, maˊ gaꜙllooꜗ jaa dsaˉmëꜘ hi maˊkye koo sëꜗ alabastro heˉ haaˊ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ heˉkyeeꜘ hmoohˈ. Mahꜗ gaꜙhuuyꜗ lleˊ Jesús. 8Maˊ gaꜙjëëˊ

jnäähꜗ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ, gaꜙläꜙlleeꜘjnäähˈ, mahꜗ gaꜙjähˊ jnäähꜗ:

—¿Heˉla ˈ maˉheeꜗ dsaˉmëꜘ naˉ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉkihꜗ? 9Lluꜗ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ gaꜙhnɨɨyꜘ goˉte˜ baˊ mahꜗkuuˊ ja maˊ kwëëyhˈ hi täˉñeeꜘ.

10 Pero gaꜙläꜙkyʉʉh˜ Jesús hʉʉˊdsëˉ kyaaꜗ jnäähˈ,heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—¿Heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ jwɨɨhˋ kih ˈ dsaˉmëꜘlaˉ? Lluꜗ baˊ heˉ maˉjmeeyꜘ läꜙlaˉ kinꜙ. 11 Jëëhꜘ,läꜙ maˉtäähˊ naˉ baˊ hi täˉñeeꜘ kyaahˊ hnähꜘ.Pero jnäꜘ, moꜙsoꜙ gyanˋ kiˉwëëꜘ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ.12 Kyaahˊ heˉ maˉhuuyˉ jnäꜘ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ, heˉmaˉmiˉlluuyꜗ jnäꜘ jääꜗ baˊ laˉ, ja gaˊ haaˈ dsaˉ jnäꜘ.13Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙjeeˊ kwaˈ dsaˉ juˈhmëëꜘ kinꜙ, läꜙchaˉ juuˈ haˉ läꜙkoomaˉjmeeꜘ dsaˉmëꜘ laˉ, mahꜗ läꜙja läˉdsooh˜ dsëꜗdsaˉ kiyhꜗ.

Juda gaꜙngëëꜗ Jesús(Mr. 14:10-11; Lc. 22:3-6)

14 Maˉngëëꜘ heˉ ja , jaa dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ hi chee Juda Iscariote ngooyꜗ kihꜗ dsaˉkaahˊ kyaa ˈjmiˉdsaˉ. 15Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—¿Johꜘ kwëëh ˈ jnäꜘ mahꜗ ngëëˊ jnihꜘ jaˊgoohˉhnähꜘ? —sɨɨyhꜙ.

Heˉja gaꜙjiihꜗ dsaˉ heꜘ kiyhꜗ gyiiꜘgyaꜘ kuuˊ tøøˉ.16 Heˉja gaꜙløøꜗ Juda hnoohˉ haˉ läꜙ jmeeyꜗ mahꜗngëëyꜗ Jesús jaˊgooˉ dsaˉ heꜘ.

Gaꜙjmeeꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ maꜙnʉʉꜙ kyaahˊ gaꜙhɨyhꜗjuuˈ

(Mr. 14:12-25; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)17 Toˉnëˊ jmɨɨˊ heˉ gaꜙløøꜗ dsaˉtaahˋ dsaˉ jmeeyꜙ

jmɨɨˊ kuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ saꜙ kyaahˊ levadura,gaꜙyaꜙjähꜙ jnäähˈ kooꜘ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗjuuˈ kiyhꜗ:

—¿Haˉ jwahꜘ miˊlluˋ jnäähꜗ jeeˊ kihnˊ maꜙnʉʉꜙ?18Heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ jʉʉhˉ. Chaˊjwëꜗ ja ,

jeehꜙ hnähꜘ jaa dsaˉ. Ja jwɨɨhꜘ dsaˉ heꜘ: “Läꜙlaˉjähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ jnäähˈ: Maˉngooꜗ gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊkinꜙ. Chaˊnehꜙ kyahꜗ kyehˊ jnäähꜗ borrego mähꜗkyaahˊ discípulo kyaanꜙ.”

19 Heˉja gaꜙnøøꜗ jnääh ˈ läꜙkoo madaꜚ heˉgaꜙjmeeꜘ Jesús kyaaꜗ jnäähˈ hiꜙ gaꜙmiꜙlluˋ jnäähꜗ jeeˊgaꜙkuyhˉ maꜙnʉʉꜙ.

20Maˊ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja , gaꜙgyaˉ Jesús nëˊ naˊmes˜kyaahˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnääh ˈ. 21 Taˊko jiih ˈ maˊtøøhˊ jnäähꜗ kihˉhihˉ jnäähˈ, gaꜙjähꜘ Jesús:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jaa jeeˊ läꜙjëëꜙhi kuhˉ kyaahˊ jnäꜘ, ngëëyꜗ jnäꜘ.

22 Peerꜙ jaꜗ meehˉ dsëˉ jnäähˈ maˊ gaꜙnʉʉˊ jnäähꜗjuuˈ ja , mahꜗ läꜙjaa läꜙjaa jnäähˈ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗjuuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ jaꜙ heꜘ jnäꜘ naˉ hlëëhˊ? —gaꜙjähˊ jnäähꜗ.23Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ:—Hi tä˜ gooˉ kyaahˊ jnäꜘ nehꜙwɨɨ ꜘ laˉ, hi heꜘ baˊ

naˉ hi ngëëꜗ jnäꜘ. 24Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ leꜘ kiyhꜗ läꜙkohꜘ maˉnaˉsɨɨˉ. Pero jwɨɨ˜ dsaˉ hi ngëë˜ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. Lluꜗ gaˊ laˈ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉheꜘ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ gaꜙläꜙchaayꜙ goˉte˜ baˊ.

25 Ja gaˊ, gaꜙjeehˉ Juda hi gaꜙngëëꜗ Jesús,gaꜙjäyhꜘ:

—O cheˊ jnäꜘ baˊ taˉjwohꜗ.—Hñaahꜗ baˊ hneˉ maˉjähˊ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Page 31: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 26:26 28 San Mateo 26:5926 Ko jiih ˈ tääyhˊ kuyhˉ, gaꜙkaꜗ Jesús heˊñiihꜚ

mahꜗ gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Maˉngëëꜘ maˉk-wayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio, gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚ ja , mahꜗgaꜙkwëëyhꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Kye hnähꜘmahꜗ kuhꜗ hnähꜘ, heˉ laˉ naˉ jmɨˉn-goꜗ kinꜙ.

27Läꜙja kaˉlähꜘ gaꜙkayꜗ waˊkyaahˊ, gaꜙkwayꜘ tiˊh-maahˊ kihˈ Dio, ja gaˊ gaꜙkwëëyhꜗ jnäähˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Hihꜘ hnähꜘ läꜙjëëꜙ hnähꜘ. 28 Jëëhꜘ, heˉ laˉ naˉjmaˉ kinꜙ heˉ kyaahˊ jmeeˈ Dio koo hmoohˊ hmëëꜘ.Heˉja tʉʉꜙ jmaˉ kinꜙ kihꜗ jwëëꜘ dsaˉ mahꜗ dsaˉcheˋdsoˊkyeˉ kiyhꜗ. 29Läꜙlaˉ jwëëhn˜ hnähꜘ,moꜙsoꜙ huhˋgaˊ jnäꜘ jmɨhˈmɨˈjëhꜗmaˉää , läꜙjiihˈ lloo˜ jmɨɨˊ huhnˋkaˉlähꜘ läꜙhmëëꜘ kyaahˊ hnähꜘ jeeˊ jmeeˈ Tääˋ kyaanꜙhihꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mr. 14:26-31; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)

30Maˉngëëꜘmaˉhäˊ jnäähꜗ kihꜗ Dio, gaꜙnøøꜗ jnäähˈ taꜙ mohꜘ Olivo. 31 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Läꜙjëëꜙ baˊ hnähꜘ beeh ˈ jnäꜘ naꜗ hwë ˈ. Läꜙ-ja naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio: “Jmeenˋ dsooˊ kih ˈ hi hää läꜙjëëꜙ borrego, hiꜙ läꜙjëëꜙ borrego kyaayꜗsaˉjñeeꜘ.” 32 Pero gaˊ maˉläˉjiihnˋ kaˉlähꜘ, hii ꜚ jnäꜘnɨɨnˋ naˊjäänˋ hnähꜘ taꜙ Galilea.

33Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Maꜙkeꜙ läꜙjëëꜙ gaꜙbeeꜗ hneˉ, pero jnäꜘ jihˊkohꜘ

saꜙ beenꜚ hneˉ.34Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Peeˊ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, naꜗ hwë ˈ, jääꜗ

ja gaˊ hooh ˈ chaahˊ dsoo ˈ, hneˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜maˉhmähˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.

35 —Maꜙkeꜙ gaꜙjuunꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ, saꜙjwahnꜚ läꜙnaˉ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

Läꜙja kweeˉ baˊ gaꜙjähˊ jnäähꜗ läꜙjëëꜙ jnäähˈ.Ñeeˊ Jesús Getsemaní naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio(Mr. 14:32-42; Lc. 22:39-46)

36 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙnøøꜗ jnäähˈ kyaahˊ Jesúskoo jeeˊ chee Getsemaní. Maˊ gaꜙllaꜙnøøꜗ jnäähˈjeeˊ ja , gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ jnäähˈ:

—Jeeˊ laˉ baˊ goˉtaahˊ hnähꜘ taˊko jiihˈ naˊchuunˈkyaahˊ Dio.

37Gaꜙjääyꜗ maꜙlaꜙ Peeˊ, kyaahˊ läꜙuuꜘ jooꜘ Zebedeobaˊ. Chahꜘ baˊ jaˈ meehˉ dsëyꜗ hiꜙ chaayˉ chaˉmiihˉhʉʉˊdsëˉ. 38Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Peerꜙ meehˉ dsënꜙ, läꜙjiihˈ juunꜘ goˉte˜ laꜗ kinꜙ.Jeeˊ naˉ baˊ jää jnäꜘ. Kwëëhˋ hohꜘ hnähꜘ, taꜙ gwɨɨ hnähꜘ.

39 Ja gaˊ ngooˈ Jesús miihˉ gaˊ taꜙ chaˊnëˊ. Jeeˊ jagaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ mahꜗ gaꜙjluuyꜗ lleyˊ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ,gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Dio:

—Tääˋ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ leꜘ, lää jnäꜘ kihꜗ heˉ wɨɨꜘheˉ jëënꜚ naꜗ. Pero saꜙ waˊ leꜘ läꜙ hnoonꜗ hñiinꜙ, waˊleꜘ läꜙ hnoohˉ hñaahꜗ baˊ.

40 Maˊ jah ˈ Jesús kaˉlähꜘ jeeˊ maˊ täähˊ discípulokyaayꜗ, gaꜙjëëyꜗ maˉnaˉgwɨɨyˉ. Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙPeeˊ:

—¿Cheˊ niꜙ koo hor˜ saꜙ maˉläˉbeꜘ hohꜘ heˉmaˉnahꜘ naˉnëhˊ kyaahˊ jnäꜘ? 41Waˊ naˉnëhˊ hnähꜘ,ngɨɨˊ hnähꜘ kyahꜗ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ lehꜙ heˉ hlɨɨhˈ hnähꜘ. Hnøøꜗ baˊ jmɨˉlleꜘ jnänˋ kwa ˈ beꜘ. Perojmɨˉngoꜗ jnänˋ saꜙ beeꜘ —gaꜙjäyhꜘ.

42Ngooyꜗ kaˉlähꜘ naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio jeeˊ gaꜙtëꜘtoꜗ jiih˜:

—Tääˋ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ saꜙ leꜘ läähˊ jnäꜘ kihꜗ heˉwɨɨꜘ laˉ, cherˊmahꜗ maꜙraꜙ heˉ huhnˋ baˊ jnäꜘ, waˊ leꜘläꜙ hnoohˉ hñaahꜗ baˊ —gaꜙjäyhꜘ.

43Maˊ jayhˈ kaˉlähꜘ, gaꜙjëëyꜗ läꜙjëëꜙ baˊ maˉnaˉg-wɨɨ . Jëëhꜘ, läꜙgwɨɨyꜙ jwërte. 44Ngooꜗ Jesús kaˉlähꜘläꜙhmëëꜘ jeeˊ gaꜙtëꜘ hnëˉ jiih˜ naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio,ja baˊ kyaahˊ juu ˈ heˉ maˉhlëëyhꜘ jääꜗ ja . 45 Maˊjayh ˈ kaˉlähꜘ jeeˊ maˊ tøøhˊ jnäähꜗ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ,gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Gwɨɨ baˊ hnähꜘ kyahꜗ, teehˋ hnähꜘ hohꜘ. Maˉl-looꜗ hor˜ jaaꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, ngëëꜗ dsihꜘ gooˉdsaˉ hñaaˉ dsëꜗ. 46 Nooˉ hnähꜘ, mahꜗ maꜙnøønˋ.Maˉngooꜗ yaˉjähꜙ hi ngëëꜗ jnäꜘ —gaꜙjäyhꜘ.

Gaꜙsaayhꜗ Jesús(Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)

47 Llaꜙ gyihꜗ juuˈ ja maˊ jaˈ Juda, jaa jeeˊ läꜙjëëꜙgyaꜙtuuꜘ dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ. Jayꜗ kyaahˊ koo nääꜗdsaˉ, hi maˊ kye ñeˈ, hi maˊ kye hmaˉ, läꜙhihꜙkihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ dsaˉkaahˊ kyaa jmiˉd-saˉ, kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ. 48 Juda hi gaꜙngëëꜗ Jesús,jääꜗ gaꜙtaayhˉ dsaˉ heꜘ juuˈ:

—Hi chʉhnˋ kihˈ, hi heꜘ heꜘ. Ja saahꜙ hnähꜘ —gaꜙjäyhꜘ.

49Heˉja jayꜗ chuhꜙ kihꜗ Jesús.—Haˉ maˉñehˊ taˉjwohꜗ —gaꜙjäyhꜘ.Naˉmaˉhiiꜘ gaꜙchʉyhꜘ kihꜗ Jesús. 50 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ

Jesús sɨɨyhꜙ:—Omeꜚ, ¿heeˉ kihꜗ maˉñehˊ hneˉ?Läꜙchahꜘ ja gaꜙyaꜙjähꜙ dsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙsoohꜗ

kihꜗ Jesús.51 Pero jaa dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ, gaꜙsëëyhꜗ ñe ˈ

gaꜙjmeeyꜘ dsooˊ kih ˈ jaa hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗjmiˉdsaˉ jøøhˈ. Gaꜙkuyꜘ loˉgwaˊ. 52 Heˉja gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ:

—Tøøhˈ ñe ˈ kyahꜗ nehꜙ looˉ kihꜗ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ,läꜙjëëꜙ hi kooh˜ ñeˈ, kyaahˊ ñeꜗ juuyꜘ. 53 ¿Cheˊ saꜙñehˊ, leꜘ baˊ ngɨɨnˊ kihˈ Tääˋ kyaanꜙ, mahꜗ läꜙchahꜘ laˉcheeyꜗ kinꜙ gyaꜙtoꜘ nääꜗ ángele? 54 Pero cherˊmahꜗläꜙja gaꜙlaꜗ, ¿haˉ baˊ laꜙ läꜙteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈkihꜗ Dio, jeeˊ lleˋ läꜙjëꜙ heˉ ää jmɨɨˊ leꜘ?

55 Ja baˊ hor˜ ja , gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉ hi gaꜙsoohꜗ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ dsaˉhɨɨ jnäꜘ, heˉ maˉyaˉnäähꜗ hnähꜘkyaahˊ ñeꜗ kyaahˊ hmaˉ, mahꜗ saahꜙ jnäꜘ? Läꜙjëꜙjmɨɨˊ maˊ häänˊ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, maˊ kwanꜙ juuˈ kooꜘgwahꜙ mahꜗ saꜙ gaꜙchaah ˈ jnäꜘ. 56 Pero läꜙjëꜙ heˉlaˉ lleˋ kihˈ leꜘ mahꜗ läꜙteꜗ juuˈ heˉ gaꜙsɨɨꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Hiꜙ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ gaꜙbee jnäähꜗ Jesús jeeˊ ja ,mahꜗ gaꜙkyʉʉˊ jnäähꜗ.

Naˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ dsaˉtaˊ kaahˊ kyaaˈ dsaˉjudiu

(Mr. 14:53-65; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)57 Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ, läꜙ maˊ gaꜙsaayhꜗ Jesús,

naˊjääyˉ chaˊnëˊ Caifá hi maˊ kye nëˊ kih ˈ läꜙjëëꜙjmiˉdsaˉ kaahˊ. Jeeˊ ja maˊ täähˊ jøø ko jøhꜘ läꜙjëëꜙtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ. 58PeroPeeˊ ʉʉꜘ baˊ ngooyˈ lleeyˋ kaahˋ kihˈ Jesús, läꜙ gaꜙtëꜘhoˊhneꜚ nëˊtaˊ kihˈ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘ. Jeeˊ ja gaꜙheꜗPeeˊ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ pooˉ hi maˊ täähˊ jeeˊja , maˊ jëëy˜ haˉ läꜙ hɨɨꜗ juuˈ ja .

59 Läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ,kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ taˊ, maˊ hnaayhˉ dsaˉ hi

Page 32: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 26:60 29 San Mateo 27:19maˊ bäähꜙ Jesús kyaahˊ juu ˈ taˉjuu ˈ, läꜙjwëꜘ jeeˊmaˊ jngɨɨyh ˈ kihꜗ. 60 Pero saꜙ gaꜙjmääꜘ juu ˈ kiyhꜗ,maꜙkeꜙ jwëëꜘ dsaˉmaˊ bäähˉ dsihꜘ kyaahˊ juuˈ taˉjuuˈ. Kyaahˊ jeeˊ gaꜙdsaaꜗ gaˊ, gaꜙllaꜙnääꜗ gaˊ uuˈ hi kyejuuˈ taˉjuuˈ, 61 gaꜙjäyhꜘ:

—Gaꜙnʉʉˊ jnäähꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉñʉʉhˉ naˉ: “Leꜘhlanꜚ gwahꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Dio mahꜗ kyaahˊ hnëˉ jmɨɨˊbaˊ choohnˊ.”

62Heˉja gaꜙnooˉ jmiˉdsaˉ hi maˊ kye nëˊ heꜘ,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Heeˉ jwahꜘ hneˉ, hehꜗ läꜙkohꜘ hnɨɨ˜ dsaˉ laˉkyahꜗ? ¿Heˉlaˈ saꜙ hlëëhˊ niꜙ miihˉ?

63 Pero saꜙ gaꜙngɨɨꜘ goˉte˜ Jesús. Koo kaˉlähꜘgaꜙjähꜘ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘ sɨɨyhꜙ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ kihꜗ Dio jiihꜙ, jähˊ ¿cheˊ hneˉ heꜘCristo, Jooꜘ Dio?

64 —Hneˉ baˊ maˉjähˊ. Hiꜙ chaˉ gaˊ koo heˉjwëëhn˜ hnähꜘ. Naꜗ taꜙ chaˊnëˊ jëëh ˈ hnähꜘ Hi -gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ gyaꜗ jwoo ˈ raˉlluuꜗ kihꜗ Dio Jøøhꜗ,hiꜙ jëëhˈ hnähꜘ jäyhꜘ kaˉlähꜘ jeeˊ jniiꜘ hiiꜘ gyʉʉhˈ —gaꜙjähꜘ Jesús.

65 Heˉja läꜙ maˉkyehˊ ja jmiˉdsaˉ jøøh ˈ heꜘhmɨɨhˉ kihꜗ gaꜙgɨɨyꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—¡Maˉmiˉkwayhꜗ Dio jëëˋ! ¿Hii gaˊ jwaahꜚ jneˊjñahꜘ hi jmeeꜗ juˈdsooꜘ? Jeeˊ naˉ maˉnʉʉhˉ hnähꜘheˉ maˉmiˉkwayhꜗ Dio. 66 ¿Heeˉ jwahꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ heꜘ.

Heˉja gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ gaꜙjähꜘ:—Ää jmɨɨˊ juuyꜘ.67Läꜙchahꜘ ja gaꜙtiˊ gaꜙhñeyꜗmoˉnëˊ Jesús. Gaꜙk-

ii ꜘ gaꜙjnooyꜗ kiyhꜗ. 68Mahꜗ maˊ jäyhꜘ:—Hneˉ Cristo, jähˊ daˊ, ¿hii naˉ maˉkwaꜘ kyahꜗ?

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuꜗ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mr. 14:66-72; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-27)

69Hoˊhneꜚ ja maˊ gyaˈ Peeˊ, maˊ jaˈ jaa dsaˉmëꜘhi maˊ jmeeꜙ taˊ kih ˈ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ heꜘ, mahꜗgaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Hneˉ kaˉlähꜘ maˊ ngëhˉ kyaahˊ Jesús hi chaaGalilea.

70Toꜙloꜙ nëˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuꜗ,gaꜙjäyhꜘ:

—Saꜙ manꜙ hii kihꜗ naˉ hlëëhˊ.71 Läꜙchahꜘ ja yaꜙhëëꜗ Peeˊ naˊnooyˉ läꜙ gaꜙtëꜘ

hoˊhaahˊ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ. Jñahꜘ dsaˉmëꜘ gaꜙjëëyꜗ,mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja :

—Heꜘ baˊ dsaˉkyaahˊ Jesús hi chaa Nazaret naˉ.72Koo kaˉlähꜘ gaꜙjuuꜗ Peeˊ, gaꜙtääyˉ Dio:—Niꜙ ko hi pihˈ saꜙ kyuunꜙ dsaˉ ooꜙ —gaꜙjäyhꜘ.73Ko hwëëꜘ gaˊ ja , gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ

ja , gaꜙsɨɨyhꜙ Peeˊ kaˉlähꜘ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, hneˉ heꜘ laaꜗ jaa dsaˉkyaahˊ

hi ooꜙ. Heˉja saꜙ naˉheeꜚ juuꜗ läꜙ hlëëhˊ.74 Heˉja gaꜙløøꜗ Peeˊ hlëëhꜙ kyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ hiꜙ

gaꜙtääyˉ Dio:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, saꜙ kyuunꜙ dsaˉñʉʉhˉ naˉ —

gaꜙjäyhꜘ.Naˉ maˉhiiꜘ gaꜙhoohꜗ chaahˊ dsoo ˈ. 75 Ja gaˊ

gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ Peeˊ juuꜗ heˉ gaꜙjähꜘ Jesúsgaꜙsɨɨyhꜙ jääꜗ : “Jääꜗ , ja gaˊ hoohˈ chaahˊ dsooˈ, hnëˉjiih˜ maˉhmähˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.”

Heˉja yaꜙhëëyꜗ taꜙ kaˊhneꜚ, gaꜙhooyhꜗ läꜙjiihˈ llaꜙdsëyꜗ.

27Gaꜙjääꜗ dsaˉ Jesús chaˊnëˊ Pilato(Mr. 15:1; Lc. 23:1-2; Jn. 18:28-32)

1 Maˊ gaꜙjnäꜗ, gaꜙkuhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈjmiˉdsaˉ, kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ. Gaꜙtaayhˋ juuˈ kweeˉ haˉ läꜙ jmeeyꜗ mahꜗ jngɨɨhꜗ dsaˉ kihꜗ Jesús.2 Heˉja naˊjää dsihꜘ naˉhñuuyꜚ, gaꜙngëëyꜗ gooˉPoncio Pilato hi maˊ laa lleˊmohꜘ.

Gaꜙjuuꜗ Juda3 Juda heꜘ hi gaꜙngëëꜗ Jesús, gaꜙkayꜗ chaˉmiihˉ

hʉʉˊdsëˉ maˊ gaꜙjëëyꜗ heˉ maˉjmeeꜘ dsaˉ heꜘ hihꜙjuuꜘ Jesús. Heˉja ñeeyˊ naˊngëëyˊ kaˉlähꜘ läꜙjëꜙ gyi-iꜘgyaꜘ kuuˊ tøøˉ heˉ gaꜙjiihꜗ läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊkyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ heꜘ. 4Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Naˉbäähnˋ dsoˊkyeˉ, maˉngëënˋ jaa hi juuꜘhi saꜙ chaˉ dsooˊ chaˉ kihꜗ.

Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉkaahˊ heꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ gaꜙtëëꜘ jnäähˈ jëëˊ jnäähꜗ kyahˈ? Kwaat˜

kyahꜗ baˊ hneˉ naˉ.5 Heˉja gaꜙjwäꜗ Juda kuuˊ ja nehꜙ gwahꜙ jʉʉhꜙ,

mahꜗ yaꜙhëëyꜗ jeeˊ ja , ngooyꜗ naˊtäyˉ cheꜘ luuyˊ.6 Ja gaˊ gaꜙjʉʉhꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊ heꜘ kuuˊ ja mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—Saꜙ leꜘ tøøhˊ jneˊ kuuˊ laˉ ko jøhꜘ kyaahˊ kuuˊ heˉkwëëh˜ dsaˉ Dio, jëëhꜘ, maˉhläähˊ jmaˉ kyaahˊ kuuˊlaˉ.

7 Heˉja gaꜙtaayhˋ juu ˈ kweeˉ layꜗ koo hwaꜗkyaahˊ kuuˊ ja jeeˊ haay ˈ dsaˉ chaa ʉʉꜘ. Hwaꜗja maˊ chee hwaꜗ kihꜗ tëꜙ mɨ ˈhyaˉ. 8 Heˉjaläꜙjiih ˈ jmɨɨˊ naˈ, hwaꜗ ja chee : Hwaꜗ heˉ gaꜙkëëꜘjmaˉ. 9 Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jeremía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ, maˊ gaꜙjäyhꜘ: “Gaꜙkayꜗgyiiꜘgyaꜘ kuuˊ tøøˉ, heˉmaˊ jmeeꜘ dsaˉ Israel kwaat˜ko ja jiihˈ kyeeꜘ jaa dsaˉ, 10mahꜗ gaꜙlayꜗ hwaꜗ kihꜗtëꜙ mɨˈhyaˉ, läꜙkoo madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ Dio kinꜙ.”

Gaꜙkaꜗ Pilato juˈdsooꜘ kihꜗ Jesús(Mr. 15:2-5; Lc. 23:3-5; Jn. 18:33-38)

11Maˊ chehˈ Jesús chaˊnëˊ lleˊmohꜘ, heˉja gaꜙngɨɨꜘlleˊmohꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ dsaˉ judiu?Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Maˉjähˊ baˊ hneˉ.12 Läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ maˊ

bääyhˉ dsooˊ, peroniꜙmiihˉ saꜙ chaˉ gaꜙjeehˉ Jesús.13Heˉja gaꜙjähꜘ Pilato:

—¿Cheˊ saꜙ nuuhˉ johꜘ juuˈ saꜙ hnooˉ dsaˉ kyahꜗ?14 Pero niꜙ koo mɨˈjuuꜗ saꜙ gaꜙjeehˉ Jesús kiyhꜗ,

heˉja chaˉgaˊmiihˉ maˊ jëë˜ dsahꜙ Pilato. 15 Läꜙjëꜙjiih˜ maˊ tëˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu borrego mähꜗmaˊ lää Pilato jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ hi täähˊ nehꜙñeˈ hi maˊ tɨh˜ dsëꜗ dsaˉ baˊ. 16 Jmɨɨˊ ja maˊ hää nehꜙñeˈ jaa hi maˊ chee Barrabá hi maˊ hiiꜘ juuˈ kihꜗ.17Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Pilato juuˈ kihꜗ hi gaꜙkuhꜗ jeeˊ ja :

—¿Hii hnoohˉ hnähꜘ läänˊ? ¿Cheˊ läänˊ Barrabáo cheˊ läänˊ Jesús hi chee Cristo? —gaꜙjähꜘ Pilato.

18 Jëëhꜘ, läꜙlaˉ baˊ maˉñeyˉ heˉ naˉhøøhˊ baˊ dsaˉheꜘ kihꜗ Jesús, hehꜗ gaꜙngëëꜗ dsihꜘ jaˊgooyˉ. 19 Maˊgyaˈ Pilato nëˊtaˊ kihˈ, maˊ gaꜙllooꜗ jaa hi maˊ kyejuuˈ kihꜗ mëyˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Jähꜘ dsaˉmëꜘ kyaahꜗ: “Taꜙ bäähˋ hñaahˈ kyaahˊdsaˉñʉʉhˉ lluuꜗ heꜘ. Jëëhꜘ, taꜙ yaꜙjnäꜙmaˉkëë jnihꜘnaˊhøøꜘ jwërte.”

Page 33: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 27:20 30 San Mateo 27:6020 Pero jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ maˊ

taayhˉ dsaˉ juu ˈ mahꜗ waˊ ngɨɨyꜘ heˉ lääꜘ Barrabámahꜗ waˊ juuꜘ Jesús. 21Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Pilato:

—¿Hii jeeˊ läꜙuuꜘ hnoohˉ hnähꜘ läänˊ?Läꜙjëëꜙ baˊ gaꜙjähꜘ:—Lää Barrabá.22Mahꜗ gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ naˉ jmeenˋ kyaahˊ Jesús hi chee Cristo?Maˊ jäyhꜘ:—Waˊ dsaˉtaayˊ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.23Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ lleˊmohꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ hlɨɨhˈ maˉjmeeꜘ dsaˉ laˉ?Pero chaˉgaˊmiihˉ mɨɨhˊ gaꜙtoohꜗ dsaˉ heꜘ, maˊ

jäyhꜘ:—Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.

Gaꜙjäꜘ juuˈ juuꜘ Jesús(Mr. 15:6-20; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38-19:16)

24Maˊ jëë˜ Pilato saꜙ hii˜ liyhꜙ kyaahˊ dsaˉ, chaˉ-gaˊmiihˉ gaꜙchiꜗ gaꜙjwaaꜗ dsaˉ heꜘ. Heˉja gaꜙkayꜗmiihˉ jmɨɨˉ, gaꜙgyiyhꜗ gooyˉ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ, mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Saꜙ bäähnˊ hñiinꜙ kyaahˊ jmaˉ kihꜗ dsaˉ lluuꜗ laˉ.Naˉ hnɨɨhˈ maˉnaˉlaꜚ kwaat˜ kyahꜗ hnähꜘ.

25Heˉja gaꜙjähꜘ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ:—Waˊ naˉbäähˋ jnäähꜗ jmaˉ kiyhꜗ, läꜙkye jooꜘ sɨɨhˊ

jnäähꜗ.26 Ja gaˊ gaꜙlääꜗ Pilato Barrabá mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ

hihꜙ gaꜙjmiˊ gaꜙbaaꜗ dsaˉ Jesús. Maˉngëëꜘ heˉ ja ,gaꜙngëëyꜗ Jesús jaˊgooˉ hløøꜘ mahꜗ dsaˉtääyˋ dsohꜘhmaˉcruꜚ. 27Heˉja gaꜙjääꜗ hløøꜘ kyaaꜗ Pilato Jesústaꜙ nëˊtaˊ kiyh ˈ, mahꜗ gaꜙkuyhꜗ läꜙjëëꜙ hløøꜘ läꜙkuˊläꜙjii ꜗ kiyhꜗ. 28 Hiꜙ gaꜙlleeꜗ hløøꜘ hmɨɨhˉ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙkyehˉ dsihꜘ koo hmɨɨhˉ gyʉʉꜘ lähˉ läꜙkohꜘheˉ këhˉ rey. 29 Gaꜙkayꜗ wɨɨ tooꜘ gaꜙjmeeyꜘ kooheˉ lɨhˉ mahꜗ gaꜙtooyhˉ lleˊ Jesús llaꜚ coron. Gaꜙ-tooyhˉ koo hmaˉtahˉ gooyˉ raˉlluuꜗ, maˊ jmäädsihꜘ läꜙkoo jaa dsaˉtaˊ jøøh ˈ. Ja gaˊ gaꜙjuuyhꜗjnëyˊ chaˊnëyˊ mahꜗ gaꜙmiꜙkwayhꜗ maˊ jäyhꜘ:

—Peerꜙ jøøhˈ dsaˉtaˊ kyaa dsaˉ judiu.30 Gaꜙtiˊ gaꜙhñeꜗ dsihꜘ, gaꜙkayꜗ hmaˉtahˉ mahꜗ

gaꜙbayꜗ lleyˊ. 31 Maˉngëëꜘ maˉmiˉkwahꜗ dsihꜘ,gaꜙlleeꜗ dsaˉ hmɨɨhˉ gyʉʉꜘ heˉ gaꜙkyeyhˉ ja , mahꜗgaꜙkyeyhˉ kaˉlähꜘ hmɨɨhˉ kiyhꜗ, ja gaˊ gaꜙjääyꜗnaˊtääyˊ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.

Gaꜙtääyˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ(Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)

32 Läꜙ maˊ gaꜙhwëëyˉ nëˊtaˊ ja , gaꜙjëëyꜗ jaa dsaˉchaa Cirene hi maˊ chee Simón. Gaꜙjmeeꜘ hløøꜘbiiꜗ gaꜙkaꜗ dsaˉ heꜘ hmaˉcruꜚ kihꜗ Jesús. 33 GaꜙjääyꜗJesús läꜙ gaꜙtëꜘ jeeˊ chee Gólgota, heˉ hnøøꜗ jähꜙ:Mooˈ Lleˊ Hlɨɨꜘ. 34 Jeeˊ ja gaꜙkwëëhꜗ dsihꜘ jmɨɨˉ jiihˉheˉ naˉkaah˜ jmɨɨˉ llihꜗ. Koo gaꜙhlʉyhꜘ miihˉ baˊ,saꜙ gaꜙhiiyꜗmaˊ hɨyhˈ jmɨɨˉ ja . 35Maˉngëëꜘmaˉtäädsihꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ hmɨɨhˉ kihꜗJesús kooyh˜ suert. Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘhi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio: “Gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ hmɨɨhˉkinꜙ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ, gaꜙkooyhꜗ suert mahꜗ jëëyꜗhii tëëꜗ hmɨɨhˉ kinꜙ.” 36 Mahꜗ gaꜙtaayhˋ gaꜙhøøyꜘjeeˊ ja .

37 Gaꜙtøøꜗ dsaˉ taꜙ gyʉʉh ˈ lleyˊ koo hwëhꜘ heˉjähꜘ haˉ läꜙ laꜗ dsooˊ heˉ bäähˉ dsihꜘ: “Hi laˉ naˉJesús hi laaꜗ Dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ dsaˉ judiu.” 38 Kooꜘkiyhꜗ, maˊ tøøꜘ toꜗ hmaˉcruꜚ jeeˊ maˉnaˉtaaꜙ uuꜗ

dsaˉhɨɨ , jaa jwooˈ raˉlluuꜗ kiyhꜗ, jaa jwooˈ raˉkëhˈ kiyhꜗ. 39 Läꜙjëëꜙ hi maˊ dsaˉngëëꜘ taꜙ jaꜙ maˊ jiiyh˜lleyˊ hiꜙ maˊ miˉkwayhꜗ kihꜗ Jesús. 40Maˊ jäyhꜘ:

—Hneˉ hi maˊ tuˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ mahꜗ kyaahˊ hnëˉjmɨɨˊmaˊ choohˊ, lää hñaahˈ. Jñaa nëˊ hmaˉcruꜚ naˉ,cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio.

41 Ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈjmiˉdsaˉ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, kyaahˊ läꜙjëëꜙdsaˉgyʉʉhˊ, maˊ jäyhꜘ:

42 —Gaꜙlääyꜗ baˊ jñahꜘ dsaˉ mahꜗ saꜙ liyhꜙ lääyꜗhñiiyꜘ. Cherˊmahꜗ dsooꜘ laayꜗ Dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ dsaˉIsrael, waˊ jñaayˈ hñiiyꜘ naꜗ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, ja gaˊläꜙheehꜘ jneˊ kiyhˈ. 43 Gaꜙkayꜗ oˉjøhꜙ dsëˉ kihꜗ Dio.Heˉja cherˊmahꜗ Dio hnääyꜗ, hñiiꜘ Dio waˊ lääyˈ naꜗ,jëëhꜘ heꜘ baˊ hñiiyꜘ maˊ jäyhꜘ laayꜗ Jooꜘ Dio.

44Läꜙja kaˉlähꜘ gaꜙmiꜙkwahꜗ hi hɨɨ hi maˊ taaꜙjyohꜘ hmaˉcruꜚ kooꜘ kiyhꜗ.

Gaꜙjuuꜗ Jesús(Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)

45 Maˊ gaꜙtëꜘ llaꜗ hyooꜙ, läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙgaꜙnʉʉˉ läꜙjiih ˈ gaꜙtëꜘ ko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ.46 Ja baˊ hor˜ ja , gaꜙhlëëhꜘ Jesús koo ki gaa ,gaꜙjäyhꜘ:

—Elí, Elí, ¿lama sabactani? —heˉ laˉ hnøøꜗ jähꜙ:Dio kyaanꜙ, Dio kyaanꜙ, ¿heˉlaˈ maˉbeehꜙ jnäꜘ?

47 Ko llaa hi maˊ täähˊ jeeˊ ja gaꜙnuuyꜘ heˉgaꜙhlëëyhꜘ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ, tëëyh˜ Elía.48 Läꜙchahꜘ ja ngooꜗ koˉchihˊ jaa dsaˉkyaayhˊ,

gaꜙkayꜗ koo waˊjooˉ, gaꜙmiꜙgyʉyhꜘ jooˉ kyaahˊjmɨɨˉ jiihˉ. Gaꜙllaꜙlleyꜗ lleˊ hmaˉmahꜗ gaꜙchooyꜘmaˊhɨhˈ Jesús. 49Ko llaa maˊ jähꜘ:

—Taꜙ jmääyꜙ heˈ. Waˊ jëëˊ daˊ jneˊ cheˊ jäꜙ Elíamahꜗlääyꜗ.

50Koo kaˉlähꜘ gaꜙhoohꜗ Jesús koo ki gaa , ja -gaˊ gaꜙngëëyꜗ jmɨˉlleꜘ kiyhꜗ. 51 Läꜙchahꜘ ja gaꜙgɨɨˉhmɨɨhˉ heˉ maˊ naˉjnëˉ llah ˈ gwahꜙ, gaꜙløøꜗ taꜙgyʉʉh ˈ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ. Gaꜙjehꜗ wɨɨꜘ jwërte hwaꜗläꜙjiihˈ gaꜙllaaꜘ kuuˊ hlooˉ. 52Hiꜙ gaꜙnaꜘ toˉhøø kihꜗjwëëꜘ hi naˉjngëëˈ kyaaꜗ Dio mahꜗ gaꜙläꜙjiiyhˋ hi maˊ naˉjuuˊ. 53 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhwëë hi heꜘ nehꜙtoˉhøø maˊ gaꜙläꜙjiihˋ Jesús, ja gaˊ gaꜙnääyˋ taꜙ jeeˊjwɨɨˉ naˉjngɨɨ ˈ jeeˊ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ jeeˊ kih ˈjwëëꜘ dsaˉ. 54 Gaꜙjwaayh ˈ jwërte jʉʉˊ hløøꜘ kyaahˊdsaˉkyaayhˊ hi maˊ hää Jesús,maˊ gaꜙjehꜗwɨɨꜘ hwaꜗhiꜙ maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙlaꜗ ja . Gaꜙjäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, heꜘ baˊ Jooꜘ Dio naˉ.55Ko nɨɨh˜ gaˊ ja maˊ täähˊ kaˉlähꜘ jwëëꜘ dsaˉmëꜘ

hi maˊ jëë˜. Dsaˉmëꜘ heꜘ yaꜙnääꜗ kyaahˊ Jesús läꜙgaꜙtëꜘ hwaꜗ Galilea. Hi heꜘ maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kiyhꜗ.56 Jeeˊ ja maˊ hää María Magdalena kyaahˊ Maríachooˈ Jacobo kyaahˊ José, kyaahˊ chooꜗ chihˉ kyaaꜗZebedeo.

Gaꜙhaayꜗ Jesús(Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)

57 Taꜙ gaꜙhlooꜘ jmɨɨˊ ja , jaꜗ jaa dsaˉ chaˉ kuuˊhi maˊ chaa Arimatea hi maˊ chee José. Hi heꜘkaˉlähꜘ gaꜙlaaꜗ discípulo kyaaꜗ Jesús. 58 Ñeeˊ dsaˉheꜘ naˊhlëëhˊ kyaahˊ Pilato mahꜗ kwayꜗ jwë ˈ jyooyꜗjmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ. Gaꜙkwaꜘ bihꜗjwëˈ mahꜗ kooyꜙ jmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús. 59Heˉja gaꜙjy-ooꜗ José heꜘ jmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús mahꜗ gaꜙlääyˉ kootaˉjmaahˋ naˉjngɨɨ ˈ. 60 Mahꜗ gaꜙtaayhˉ nehꜙ koo

Page 34: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Mateo 27:61 31 San Mateo 28:20toˉhøø hmëëꜘ heˉmaˊ naˉhëˉ kiyhˈ nëˊ kuuˊ hlooˉ.Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙbäyꜗ koo mɨˈkuuˊ jʉʉhˉ mahꜗgaꜙjlëyꜗ hoˊtooˉ ja . Ja gaˊ ngaayhˈ. 61 Chaˊnëˊ kihˈ toˉhøø ja , maˊ gyaˈ María Magdalena kyaahˊ gaˊjñahꜘ María.

Maˊ täähˊ hløøꜘ høøꜙ toˉhøøˉ62 Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙllaꜙnääꜗ jmiˉdsaˉ

kaahˊ kyaahˊ dsaˉ fariseo chaˊnëˊ Pilato. Maˉgoh˜jmɨɨˊ heˉ maˊ miˉlluuꜗ dsaˉ hñiiꜘ kihꜗ jmɨɨˊ heˉteeyhˉ dsëyꜗ. 63Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉläˉdsooh˜ dsëˉ jnääh ˈ heˉ gaꜙjähꜘ hi taˉjuu ˈ heꜘ. Läꜙkoo maˊ chaayˉ gaꜙjäyhꜘ: Gaˊmaˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ naˉjuunˊ, läꜙjiihnˊ kaˉlähꜘ.64 Heˉja jmeeˊ madaꜚ høøꜗ dsaˉ toˉhøø läꜙjiih ˈtëꜗ hnëˉ jmɨɨˊ. Jëëhꜘ, gooˉ laꜗ waˊraˉ gaꜙllaꜙnääꜗdiscípulo kyaayꜗ taꜙlaꜙ hwëˈ, lleeyꜙ hlɨɨꜘ mahꜗ miˉ-gaayꜙ dsaˉ, jäyhꜙ: “Maˉläˉjiiyhˋ baˊ jeeˊ kih ˈ hi maˉnaˉjuuˊ”. Läꜙja leꜘ juuyꜗ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘgaˊ heˉ gaꜙjuuꜗ Jesús läꜙ maˊ toˉnëˊ.

65Heˉja gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ:—Hii ꜚ hløøꜘ täähˊ naˉ. Goˉjääyꜙ mahꜗ høøyꜗ

toˉhøø haˉ kohꜘ jiihˈ leꜘ.66 Heˉja gaꜙnääyꜗ kyaahˊ hløøꜘ jeeˊ la ˈ toˉhøø

mahꜗ høøyꜗ kweeˉ. Gaꜙjmeeyꜘ lii˜ hooˊ toˉhøø mahꜗsaꜙ täꜗ dsaˉ gooˉ. Hiꜙ gaꜙllaayꜗ hløøꜘ høøꜗ kaˉlähꜘ.

28Gaꜙläꜙjiihˋ Jesús(Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)

1 Maˉgoh˜ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, läꜙkohꜘgaꜙjnäꜗ toˉnëˊ jmɨɨˊ kihˈ seman˜, ngooꜗ María Mag-dalena kyaahˊ jñahꜘ María naˊjëëyˉ toˉhøø . 2 Niꜙsaꜙ lii˜ gaˊ maˊ gaꜙjehꜗ wɨɨꜘ jwërte hwaꜗ. Gaꜙjñaaꜗgyʉʉhˈ jaa ángel kyaaꜗ Dio. Maˊ gaꜙllooyꜗ jeeˊ maˊlaˈ toˉhøø , gaꜙbäyꜗ mɨˈkuuˊ heˉ maˊ naˉjnëˉ mahꜗgaꜙgyayˉ nëˊ kih ˈ. 3 Ángel heꜘ maˊ jnääꜘ läꜙkohꜘjeꜚñihꜗ. Saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗmaˊ laˈ tøˉjlëë läꜙkoo tøøˉtʉˊhmooˉ. 4 Maˊ gaꜙjëëꜗ hløøꜘ hi maˊ täähˊ høøꜙjeeˊ ja gaꜙläꜙgoyhꜙ jwërte läꜙjiihˈ gaꜙjlääyꜗ, gaꜙsaaꜗgaꜙjaayꜗ hwaꜗ läꜙkohꜘ hi naˉjuuˊ baˊ. 5Mahꜗ gaꜙjähꜘángel sɨɨyhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:

—Taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ. Maꜙ baˊ jnäꜘ, maˉyaˉnäähꜗhnähꜘ hnaahꜙ hnähꜘ Jesús hi gaꜙtää dsaˉ dsohꜘhmaˉcruꜚ. 6 Saꜙ chaa jeeˊ laˉ, hii ꜚ maˉläˉjiihˋläꜙkoo gaꜙjäyhꜘ jääꜗ . Yaˉnääꜘ hnähꜘ yaˉjëëˋ jeeˊgaꜙkyaa dsihꜘ. 7 Mahꜗ goˉnääꜘ hnähꜘ koˉchihˊgoˉjmeehˋ hnähꜘ juu ˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ discípulo kyaayꜗheˉ maˉläˉjiiyhˋ jeeˊ kih ˈ hi naˉjuuˊ. Hii ꜚ dsoo ˈdsaˉjää hnähꜘ taꜙ Galilea. Jeeˊ ja jëëhˈ hnihꜘ. Heˉlaˉ naˉ juuˈ heˉ maˉjmeehnꜗ kyahꜗ hnähꜘ.

8 Maˉlaꜙ maˉjëëꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ nehꜙ toˉhøø ja ,gaꜙjwaayh ˈ jwërte hiꜙ taꜙ ko taa gaꜙjëëꜘ dsëyꜗgoˉte˜. Mahꜗ gaꜙnääyˋ chaˉhliiyꜙ naˊjmeeyhˊ juuꜗkyaaꜗ jnäähˈ. Jeeˊ gaꜙnääyˋ ja , 9 gaꜙmiꜙjnääˉ Jesúshñiiꜘ taꜙ chaˊnëyˊ, gaꜙjmeeyꜘ Dio kihꜗ. Hiꜙ dsaˉmëꜘheꜘ gaꜙnääꜗ chuhꜙ mahꜗ gaꜙiiyꜗ tɨɨˊ Jesús, gaꜙjmeeyꜘjʉʉhˉ kiyhꜗ. 10Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Taꜙ waˊ gah ˈ hnähꜘ. Goˉnääˋ hnähꜘ goˉjmeehˋjuu ˈ kihꜗ øøhnꜗ mahꜗ waˊ llaˉnääyˋ taꜙ Galilea. Jeeˊja jëëyꜗ jnäꜘ.

Gaꜙjuuꜗ dsaˉ, gaꜙjäyhꜘ gaꜙhëëꜗ discípulo hlɨɨꜘ kyaaꜗ11Maˉngëëꜘ maˉnääyˋ ja , ko llaa hløøꜘ hi maˊ

høøꜙ toˉhøø , naˊnääˈ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ naˊjmeeyhˊ juu

ˈ kihꜗ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙlaꜗ.12 Heˉja gaꜙkuhꜗ jmiˉdsaˉ heꜘ kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊgaꜙjwayhꜘ juu ˈ, mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ chaˉmiihˉ kuuˊläꜙjëëꜙ hløøꜘ heꜘ. 13Mahꜗ gaꜙtaayhˉ juuˈ:

—Hnähꜘ baˊ naˉ jwah ˈ: “Taˊko jiih ˈ naˉgwɨɨ jnääh ˈ, gaꜙllaꜙnääꜗ discípulo mahꜗ gaꜙhëëyꜗ hlɨɨꜘkyaayꜗ”, läꜙja jwahˈ hnähꜘ. 14 Cherˊmahꜗ gaꜙläꜙñeꜙlleˊmohꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉlaꜙ, maˉñeˊ baˊ jnäähꜗ haˉ läꜙchiihˊ jnihꜘ mahꜗ saꜙ bääyhꜙ hnähꜘ.

15 Gaꜙkaꜗ baˊ hløøꜘ heꜘ kuuˊ ja , mahꜗ gaꜙjmeeyꜘläꜙkoo juu ˈ heˉ gaꜙtaahˉ dsihꜘ. Heˉja läꜙ maˉ-choohˉ ja baˊ dsaˉ judiu juuˈ taˉjuuˈ ja , läꜙjiihˈ naꜗ.

Gaꜙcheeꜗ Jesús discípulo kyaaꜗ mahꜗ dsaˉkayꜙ juˈhmëëꜘ läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙ

(Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)16 Läꜙjëëꜙ gyaꜙkaaꜙ jnääh ˈ gaꜙnøøꜗ jnääh ˈ taꜙ

Galilea, taꜙ mohꜘ jeeˊ gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ heˉdsaˊnøø ˈ jnäähꜗ. 17 Läꜙ maˊ gaꜙjëë jnäähꜗ gaꜙjmeeˊjnäähꜗ jʉʉhˉ kiyhꜗ, pero ko llaa dsaˉkyaahnˊ maˊjmeeꜙ toꜗ dsëꜗ. 18Heˉja jaꜗ Jesús chuhꜙ kyaaꜗ jnäähˈmahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ läꜙlaˉ:

—Maˉnaˉngënˈ jwëꜗ jmeenˋ hihꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi täähˊ gyʉʉhˈ hwaꜗ. 19Heˉja jwahnꜙ, goˉnääꜘ hnähꜘgoˉkwaˊ hnähꜘ juu ˈ läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ täähˊdsaˉ, mahꜗ läꜙjwëëꜘ discípulo kyaanꜙ. Ja chaayhˋjmɨɨˉ läꜙkoo madaꜚ heˉ jmeeꜙ Tääˋ, kyaahˊ Jooyꜘ, hiꜙkyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. 20 Ja miˉtëëhˈ hnähꜘ heˉmiˉteyꜗ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ maˉjmeenꜗ kyahꜗ hnähꜘ.Mahꜗ hii ꜚ jnäꜘ häänˊ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ gaꜙläꜙjëꜙ jmɨɨˊ,läꜙjiihˈ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ. Waˊ laˈ läꜙja .

Page 35: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 1:1 32 San Marcos 1:34

San MarcosJuˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús heˉ gaꜙsɨɨꜘ Marcos

Maˊ kwaꜙ Jwaaꜚ juuˈ jeeˊ laˈ hwaꜗ kii ꜙ(Mt. 3:1-12; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)

1 Jeeˊ laˉmaˉløøꜗ juˈhmëëꜘ kihꜗ Jesucristo Jooꜘ Dio,2 läꜙkoo gaꜙjähꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio:Cheenꜚ jaa hi dsaˉkwaꜙ juuˈ kinꜙ.Hi heꜘ dsooꜗ taꜙ chaˊnëhˊ mahꜗ miˉlluyꜗ jwëˈ kyahꜗ.3 Kii nʉʉhꜙ koo lleꜘ heˉ hlëëhꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ

kwaꜙ niꜙ miihˉ:“Miˉlluˋ hnähꜘ jwëˈ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ,miˉlluuˋ hnähꜘ hñaahꜗ mahꜗ jäyꜙ ko dsooꜘ jwë ˈ”,

gaꜙjäyhꜘ.4 Maˊ choo˜ Jwaaꜚ jmɨɨˉ koo hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ

kwaꜙ niꜙ miihˉ. Gaꜙkwayꜘ juuˈ heˉ saaꜙ dsaˉ jmɨɨˉhiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ mahꜗ waˊ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Diomahꜗ kooꜙ Dio dsëꜗ kihꜗ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ. 5 Jwëëꜘ dsaˉgaꜙllaꜙnääꜗ jeeˊ maˊ cheh ˈ Jwaaꜚ . Gaꜙllaꜙnääꜗ hi chaa jeeˊ jwɨɨˉ mähˉ heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Judea hiꜙläꜙja hi chaa Jerusalén kaˉlähꜘ. Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘmaˊmiˉjnääyꜙ heˉ hlɨɨhˈ heˉmaˊ jmeeyꜙ hiꜙ gaꜙchaaꜗJwaaꜚ jmɨɨˉ dsaˉ heꜘ chaˊjmɨɨˉ Jordán.

6Hmɨɨhˉ kihꜗ Jwaaꜚ maˊ laˈ kyaahˊ jñuꜚ camey˜ hiꜙmaˊ häˊ looˉ tuyhꜗ. Maˊ kuyhˉ iihˉ hiꜙmaˊ hɨyh˜ jmɨhˈ tahꜗ heˉmaˊ chaˉmohꜘ. 7 Juuˈ läꜙlaˉmaˊ kwayꜙ, maˊjäyhꜘ:

—Këë gaˊ jäꜙ jaa hi jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ jnäꜘ. Hiꜙniꜙ saꜙ të dsëënꜗ chiihnˊ mahꜗ llenˋ looˉ heˉ häˊ tɨɨyˊ.8Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ chaanˊ hnähꜘ jmɨɨˉ kyaahˊ jmɨɨˉ baˊ,pero hi jäꜙ këë gaˊ kiꜙ jnäꜘ, hi heꜘ chaaꜗ hnähꜘjmɨɨˉ kyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

Jwaaꜚ gaꜙchaaꜗ Jesús jmɨɨˉ(Mt. 3:13-17; Lc. 3:21-22)

9 Gaꜙllooꜗ koo jmɨɨˊ yaꜙhëëꜗ Jesús koo jwɨɨˉ heˉchee Nazaret heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Galilea, ngooyꜗmahꜗ gaꜙchooꜗ Jwaaꜚ jmɨɨˉ kiyhꜗ chaˊjmɨɨˉ Jordán.10 Maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús chaˊjmɨɨˉ, läꜙchahꜘ ja gaꜙjëëyꜗgaꜙnaꜘ gyʉʉhˈ, gaꜙjyooꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ nëˊ kiyhˈlaaꜗ läꜙkoo jaa juuˉ. 11 Hiꜙ gaꜙläꜙnʉʉhꜘ koo juuˈheˉ jaꜗ gyʉʉhˈ, heˉ maˊ jähꜘ:

—Hneˉ laahꜗ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Peerꜙchaanˉ lluꜗ kyaahˊ hneˉ.

Gaꜙkaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëꜗ Jesús(Mt. 4:1-11; Lc. 4:1-13)

12 Läꜙchahꜘ ja , gaꜙjøøꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ kihꜗJesús taꜙ hwaꜗ kii ꜙ . 13 Jeeˊ ja gaꜙjäyꜘ toꜗ looꜗ jmɨɨˋjeeˊ chaa jahꜘ hää mahꜗ gaꜙkaꜗ Tanaˊ dsëꜗ Jesús. Hiꜙgaꜙllaꜙnääꜗ ángele hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗ Jesús.

Gaꜙløøꜗ Jesús kwayꜙ juuˈ hwaꜗ Galilea(Mt. 4:12-17; Lc. 4:14-15)

14Maˉngëëꜘmaˉtaahˉ dsaˉ Jwaaꜚ nehꜙñeˈ, ngaahꜗJesús taꜙ hwaꜗ Galilea naˊkwayˉ ju ˈhmëëꜘ läꜙkoojääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. 15Gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ:

—Maˉdsëëꜗ jmɨɨˊ, heˉ tøøhnˊ naˈ heˉ jääꜙ Dio dsaˉläꜙhihꜙ kihꜗ. Jeehˋ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ heehˋ hnähꜘjuˈhmëëꜘ kiyhꜗ.

Gaꜙtëëhꜗ Jesús kyeeꜘ dsaˉ hi maˊ jwä˜ hmaꜗ(Mt. 4:18-22; Lc. 5:1-11)

16 Jeeˊ hää Jesús jwëˈ ngooꜗ taꜙ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉheˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea, jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ Simón Peeˊkyaahˊ Andreˊ øøyhꜚ, maˊ tääyhˊ jwäy˜ hmaꜗ, jëëhꜘheˉ ja baˊ maˊ la ˈ taˊ kiyh ˈ. 17 Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—Yaˉnäähꜘ hnähꜘ kyaahˊ jnäꜘmahꜗmiˊtëënꜗ hnähꜘhaˉ läꜙ jmeehˈ hnähꜘ mahꜗ leehꜙ hnähꜘ dsaˉ, llaꜚ heˉmaˊ leehꜙ hnähꜘ hmoohˉ.

18 Läꜙchahꜘ ja gaꜙkyeyˉ saˊhma ˈ kiyhꜗ mahꜗgaꜙnääyꜗ kyaahˊ Jesús.

19Maˉngëëꜘ gyihꜗ ko nɨɨh˜, gaꜙjëëyꜗ JacobokyaahˊJwaaꜚ jooꜘ Zebedeo maˊ tääyhˊ nehꜙ naˊmooꜘ, maˊhmiiy˜ saˊhmaˈ kiyhꜗ. 20 Jesús gaꜙtëëꜗ kiyhꜗ hiꜙ chahꜘbaˊ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaayhˊ. Gaꜙjäꜘ baˊ Zebedeojmiiyˉ nehꜙ naˊmooꜘ kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi maˊ jmeeꜙ taˊkiyhˈ.

Gaꜙllee Jesús jaa jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ jaa dsaˉ(Lc. 4:31-37)

21Gaꜙllaꜙnääyꜗ jwɨɨˉ Capernaum jmɨɨˊ ja . Hiꜙ maˊgaꜙtëꜘ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ gaꜙheꜗ Jesús nehꜙgwahꜙ mähˉ, hiꜙ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ. 22 Peerꜙmaˊ dsaa dsëyꜗ maˊ nuuyˉ nʉʉhꜚ kihꜗ Jesús. Jëëhꜘmaˊ hlëëyh˜ dsaˉ läꜙkohꜘ jaa hi jmeeꜙ hihꜙ baˊ, jaꜙläꜙkohꜘ maˊ jmeeꜙ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. 23Nehꜙ gwahꜙja , maˊ hää jaa dsaˉñʉʉhˉ, hi maˊ kye jmɨˉlleꜘhlɨɨhˈ. Gaꜙhlëëyhꜘ koo ki gaa , 24 gaꜙjäyhꜘ:

—Taꜙ kaahꜙ jnääh ˈ, Jesús dsaˉ Nazaret. ¿Cheˊmaˉñehꜗ mahꜗ miˊllaahꜗ jnääh ˈ? Kyuunꜙ baˊ hneˉ.Hneˉ baˊ heꜘ hi naˉjngëëˈ kyaaꜗ Dio.

25Gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Taꜙ toohꜘ mɨɨhˊ, goˉhëë ˈ jeeˊ häähˊ kihꜗ

dsaˉñʉʉhˉ naˉ.26 Heˉja gaꜙgwaꜘ gaꜙgyaaꜘ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ

gaꜙjmeeꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kiyhꜗ, gaꜙhooyhꜗ kooki gaa , ja gaˊ yaꜙhëëyꜗ. 27 Läꜙjëëꜙ dsaˉ maˊ täähˊjëë˜ dsahꜙ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heeˉ baˊ juuˈ naˉ? Hmëëꜘ baˊ laˈ juuˈ naˉ. Peerꜙbeeꜘ juu ˈ kiyhꜗ, läꜙkye jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ jmeeyꜙ hihꜙkihꜗ mahꜗ nʉʉhˊ kiyhˈ.

28Chahꜘ baˊ gaꜙläꜙchaꜙ juuˈ kihꜗ Jesús läꜙkaa hwaꜗGalilea.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús maˉchooˈ Simón Peeˊ(Mt. 8:14-15; Lc. 4:38-39)

29 Maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús nehꜙ gwahꜙ mähˉ, ngooyꜗkyaahˊ Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ chaˊnehꜙ kihꜗ Simónkyaahˊ Andreˊ øøyhꜚ. 30 Maˉchoo ˈ Simón maˊkyaaꜗ dsaahˊ lliiꜘ, heˉja gaꜙjmeeyꜘ juu ˈ kihꜗ Jesús.31 Ngooꜗ Jesús jeeˊ kyaayꜗ, gaꜙsooyhꜗ gooˉ dsaˉmëꜘheꜘ gaꜙchaayhˉ hiꜙ läꜙchahꜘ ja yaꜙhɨɨꜗ lliiꜘ kiyhꜗ hiꜙgaꜙløøyꜗ jmeeyꜙ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ hi dsaahˊ(Mt. 8:16-17; Lc. 4:40-41)

32Taꜙ gaꜙhlooꜘ ja , läꜙmaˊ gaꜙhmääˋ hyooˉ, naˊnääˈ jwëëꜘ dsaˉ naˊjää dsaˉdsaahˊ chaˊnëˊ Jesús hiꜙläꜙja naˊjääyˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. 33 Jwëëꜘdsaˉ chaa jeeˊ jwɨɨˉ ja naˊnää ˈ, gaꜙkayh ˈ goˉte˜hoˊhneꜚ. 34 Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ dsaˉ hi maˊdsaahˊ kyaahˊ naˉkuˊ naˉngɨɨˈ dsooˊ. Hiꜙ gaꜙhwëëyꜗjwëëꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi maˊ jääꜙ dsaˉ. Saꜙ gaꜙkwaꜘJesús jwëˈ maˊ hlëëhˈ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ, kihꜗ heˉ kyuuꜙbihꜗ Jesús.

Page 36: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 1:35 33 San Marcos 2:22Gaꜙkwaꜘ Jesús juuˈ nehꜙ gwahꜙ mähˉ(Lc. 4:42-44)

35 Tiih˜ goˉte˜, hwë ˈ gaˊ läꜙja , yaꜙhëëꜗ Jesúsjwɨɨˉ jeeˊ maˊ gyay ˈ ja , ngooyꜗ koo mohꜘ jeeˊ saꜙchaa dsaˉ naˊngɨɨyˊ kiyhˈ kihꜗ Dio. 36 Heˉja ngooꜗSimón kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ naˊhnääyhˉ Jesús. 37Maˊgaꜙjnääyhꜙ Jesús, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Jwëëꜘ dsaˉ täähˊ hnaahˉ hneˉ jeeˊ ooꜙ.38Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Manˋ taꜙ jeeˊ jyohꜘ jwɨɨˉ läꜙkaa jähꜙ laˉ, naˊkanˋ

juuˈ laˉ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ, kihꜗ heˉ laˉ baˊ ja maˉjan˜.39Maˊja gaꜙngëëꜘ Jesús läꜙkaa hwaꜗ Galilea, maˊ

kwayꜙ juu ˈ nehꜙ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu hiꜙ maˊhwëëy˜ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ dsaꜙ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ(Mt. 8:1-4; Lc. 5:12-16)

40 Jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚgaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús, gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús,gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ:

—Cherˊmahꜗ leꜘ, lehꜗ baˊ hneˉ cheh ˈ dsooˊ heˉmiˉsahꜘ jnäꜘ —gaꜙjäyhꜘ.

41 Peerꜙ gaꜙläꜙñihꜘ dsëꜗ Jesús kihꜗ dsaˉ heꜘ,gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊ kiyhˈ, mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Leꜘ baˊ. Waˊ dsaˉcheˋ dsooˊ heˉ miˉsahꜘ hneˉ.42Läꜙchahꜘmaˊ gaꜙhlëëhꜘ Jesús ja , gaꜙäähꜗ goˉte˜

hmihꜗ høøꜚ ja . 43 Jääꜗ ja gaˊ hɨyhˈ juuˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ,gaꜙtaayhˉ chaˉmiihˉ juuˈ. 44Gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Jëëˋ daˊ, taꜙ jwɨɨꜘ niꜙ jaa dsaˉ heˉ maˉhlaahꜘ.Gwaˉ goˉhäähˋ hñaahˈ kihꜗ jmiˉdsaˉ baˊ. Kye miihˉheˉ kwëëhˈ hnihꜘ mahꜗ miˉlluuyꜗ hneˉ läꜙkohꜘ lleˋley kihꜗ Moisé. Läꜙja goˉjmeeˊ mahꜗ läꜙñeyˉ maˉjäꜗkyahꜗ.

45 Hiꜙ ngooꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. Chahꜘ baˊ gaꜙløøyꜗjmeeyꜙ juuˈ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ kiyhꜗ. Kihꜗ heˉja , moꜙsoꜙgaꜙlaꜗ maˊ dsooˈ Jesús jnäꜘhäꜘ jyohꜘ jwɨɨˉ, jëëhꜘ maˊdsaˉkuhꜗ jwëëꜘ dsaˉ. Taꜙ jeeˊ saꜙ chaa dsaˉ baˊ maˊngëyꜙ. Pero maꜙraꜙ heˉ gaꜙllaꜙnääꜗ baˊ dsaˉ chaataꜙ jeeˊ jyohꜘ maˊ hnaayhˉ.

2Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ(Mt. 9:1-8; Lc. 5:17-26)

1 Gaꜙhyaˉ gaˊ miihˉ jmɨɨˊ ja gaˊ gaꜙllaahꜗ Jesúskaˉlähꜘ jwɨɨˉ Capernaum hiꜙ gaꜙnuuꜘ dsaˉ gyayꜗchaˊnehꜙ. 2 Läꜙchahꜘ ja gaꜙkuhꜗ jwëëꜘ jwërte dsaˉmahꜗ gaꜙkayhˈ chaˊnehꜙ läꜙjiihˈ saꜙ gaꜙläꜙjooꜙ hoˊh-neꜚ jeeˊ maˊ dsaˉtaayhˋ hiꜙ gaꜙløøꜗ Jesús kwaꜙ juuˈ.3Hor˜ ja gaꜙllaꜙnääꜗ kyeeꜘ dsaˉ jääꜙ jaa hi dsaahˊhi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ. 4 Saꜙ gaꜙlaꜗ maˊ dsaˉnääyꜗchuhꜙ kihꜗ Jesús, kihꜗ heˉ maˉnaˉkahˈ dsaˉ. Heˉjagaꜙwɨɨꜗ dsaˉ heꜘ gyʉʉh ˈ hneꜗ ja , mahꜗ gaꜙjñiyhꜗmiihˉ kaˊluuˊ hne ˈ jeeˊ gya ˈ Jesús. Taꜙ jwëꜘ ja ,gaꜙjñaayꜗ dsaˉdsaahˊ heꜘ läꜙ maˉkyaay ˈ ja nëˊ jii kiyh ˈ. 5 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús haˉ läꜙkoo dsooꜘ dsëꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉdsaahˊ:

—Gyʉʉˉ kyaanꜙ, maˉnaˉcheˊ baˊ dsoˊkyeˉ kyahꜗ.6 Jeeˊ ja maˊ täähˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Hi

heꜘ gaꜙjmeeꜘ hʉʉˊdsëˉ: 7 “¿Heˉla ˈ hlëëhꜙ läꜙnaˉdsaˉñʉʉhˉ naˉ? Heˉ miˉkwayhꜗ Dio baˊ naˉ. JaaDio baˊ lihꜙ cheꜗ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaꜙ.” 8 Pero chahꜘ baˊgaꜙläꜙkyʉʉh˜ Jesús hʉʉˊdsëˉ heˉmaˊ jmeeꜙ dsaˉ heꜘ,heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉlaˈ jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ läꜙnaˉ? 9 ¿Heeˉgaˊ naˉ saꜙ jwëëhˋ, laahꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊ heˉ chiihˊ jneˊjaa hi dsaahˊ: “Maˉnaˉcheˊ dsoˊkyeˉ kyahꜗ”, o heˉchiihˊ jnihꜘ: “Nooˉ kii ˈ jii kyah ˈ, mahꜗ gwaahˉ”?10 Heˉja jmeenˋ heˉ jwëëhˋ gaˊ mahꜗ läꜙngëëhꜘhnähꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ naˉngëˈ jwëˈ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ mahꜗ cheyꜗ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaꜙ.

Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ heꜘ:11 —Jnäꜘ jwahnꜙ nooˉ, kii ˈ jii kyah ˈ, gwaahˉ

chaˊnehꜙ kyahꜗ.12 Heˉja chahꜘ baˊ gaꜙnooˉ dsaˉ heꜘ chaˊnëˊ

läꜙjëëꜙ dsaˉ, ngaayhꜗ kyaahˊ jii kiyhˈ. Peerꜙ gaꜙläꜙd-saa dsëꜗ dsaˉ maˊ jëëy˜ ngaahꜗ dsaˉdsaahˊ heꜘ.Heˉja gaꜙjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗ Dio, gaꜙjäyhꜘ:

—Niꜙ koo häˊ saꜙ maˉjëëˊ jneˊ läꜙnaˉ.Jesús gaꜙtëëyꜗ kihꜗ Leví(Mt. 9:9-13; Lc. 5:27-32)

13Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús kaˉlähꜘ chaˊhooˊjmɨˉjʉʉhˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea. Jeeˊ ja gaꜙllaꜙnääꜗjwëëꜘ dsaˉ jeeˊ maˊ cheyh ˈ, hiꜙ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜dsaˉ kaˉlähꜘ. 14 Jeeˊ ngëyꜙ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ ja ,gaꜙjëëyꜗ Leví jooꜘ Alfeo, hi maˊ gyaˈ nëˊtaˊ kihˈ kooyˈkuˊsɨhˉ. Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Ñaˉ waˊ jmeenˊ ko jøhꜘ.Heˉja gaꜙnooyˉ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús.15Maˉngëëꜘ heˉ ja , maˊ gyaˈ Jesús chaˊnehꜙ kihꜗ

Leví, maˊ kuyhˉ kyaahˊ discípulo kyaayꜗ hiꜙ kyaahˊjwëëꜘ dsaˉ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ hiꜙ jñahꜘ dsaˉ waˊhi chaˉ hi . Jëëhꜘ jwëëꜘ hi heꜘ maˊ gaꜙnääˊ kyaahˊJesús, heˉja baˊ maˊ tääyhˊ jeeˊ ja . 16 Hiꜙ maˊ jëë˜fariseo kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley heˉmaˊ kuhˉ Jesúsko jøhꜘ kyaahˊ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈ kihꜗdiscípulo kyaayꜗ:

—¿Haˉ läꜙ laꜗ juuˈ ja ? ¿Heˉlaˈ kuhˉhɨh˜ taˉjwohꜗkyaahꜗ hnähꜘ kyaahˊ hi kooˈ kuˊsɨhˉ naˉ, hiꜙ läꜙjakyaahˊ jñahꜘ dsaˉ waˊ hi chaˉ hi ?

17 Gaꜙnuuꜘ Jesús heˉ gaꜙjäyhꜘ, heˉja gaꜙjeehˉJesús juuˈ kiyhꜗ:

—Saꜙ jmeeꜙ biiꜗ tëꜙmë˜ kihꜗ hi lluuꜗ, kihꜗ dsaˉd-saahˊ baˊ jmeeꜙ biiꜗ. Saꜙ maˉjan˜ kihꜗ hi lluuꜗ,maˉjan˜ kihꜗ hi chaˉ dsoˊkyeˉ kihꜗ baˊ.

Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juu ˈ, heˉla ˈ saꜙ tʉ˜ discípuloko hwëëꜘ heˉ kuhˉhɨyh˜

(Mt. 9:14-17; Lc. 5:33-39)18 Koo häˊ läꜙ maˊ täähˊ dsaˉ kyaaꜗ Jwaaꜚ saꜙ maˊ

kuhˉhɨyh˜, maˊ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio hiꜙ läꜙja maˊjmeeꜙ dsaˉ kyaaꜗ fariseo kaˉlähꜘ. Heˉja ko llaadsaˉ naˊngɨɨˊ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Heˉla ˈ maꜙlaꜙ dsaˉ kyaaꜗ Jwaaꜚ kyaahˊ dsaˉkyaaꜗ fariseo saꜙ kuhˉhɨyh˜, pero dsaˉ kyaahꜗ saꜙjmeeꜙ läꜙja ? ¿Haˉ läꜙ laꜗ juuˈ ja ?

19Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Dsaˉ hi täähˊ jeeˊ dsaˉjeeꜘ gooˉ dsaˉ, saꜙ

chaˉ heˉ kihꜗ heˉ tʉyꜗ heˉ kuhˉhɨyh˜ taˊko jiihˈ gyaꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ jeeˊ ja . Saꜙchaˉ tiˉmeehˉ dsëyꜗ cherˊmahꜗ gyaꜗ baˊ dsaˉñʉʉhˉkyaayhˊ. 20Pero lloo˜ koo jmɨɨˊ waˊraˉ gaꜙllee dsaˉdsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ heꜘ. Maˊja gaˊ tʉˈ dsaˉkyaayꜗ heˉ kuhˉhɨh˜ mahꜗ chuuyꜗ kyaahˊ Dio. 21Niꜙjaa dsaˉ saꜙ kwaꜙ kihꜗ tøøyꜗ koo hmɨɨhˉ hmëëꜘ nëˊhmɨɨhˉ maˉgyuhˉ, jëëhꜘ hmɨɨhˉ hmëëꜘ dsaˉdsuh ˈmahꜗ jmeeꜙ dsaˉgyiiꜙ hmɨɨhˉ maˉgyuhˉ chaˉgaˊmi-ihˉ. 22 Hiꜙ läꜙja , niꜙ jaa dsaˉ saꜙ kwaꜙ kihꜗ chiyhꜗ

Page 37: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 2:23 34 San Marcos 3:29

jmɨhˈmɨˈjëhꜗ hmëëꜘ nehꜙ looˉmaˉgyuhˉ. Cherˊmahꜗgaꜙchihꜗ dsaˉ heˉ hmëëꜘ nehꜙ looˉmaˉgyuhˉ, chahꜘbaˊ gyiiꜙ, jëëhꜘ saꜙ kwaꜗ jwëˈ ääꜙ . Tʉʉꜙ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗhmëëꜘ hiꜙ heeꜘ looˉ kaˉlähꜘ. Heˉja nehꜙ looˉhmëëꜘbaˊ dsaˉhooˋ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ hmëëꜘ.

Gaꜙhlëëhꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ(Mt. 12:1-8; Lc. 6:1-5)

23 Koo jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, gaꜙngëëꜘ Jesúsjeeˊ maˊ naˉjnääˊ chaah ˈ trigo kyaayhˊ discípulokyaayꜗ. Gaꜙløøꜗ discípulo hnäy˜miihˉ saˊgwahꜘ trigomahꜗ gaꜙkuyhˉ. 24 Heˉja gaꜙngɨɨꜘ fariseo juuˈ kihꜗJesús:

—Jëëˋ daˊ, ¿heˉlaˈ jmeeꜙ discípulo kyaahꜗ heˉ saꜙgaꜙtëëyꜘ jmeeyꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ?

25Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ

David lloꜘjooꜗ? Koo häˊ läꜙ maˊ jaˈ kyoyhꜙ, gaꜙjmeeꜘbiiꜗ kiyhꜗ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ. 26 Jii ja Abiatar maˊlaa ˈ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ hi maˊ häˊ gooˉ gwahꜙ. Jeeˊja gaꜙheꜗ David gaꜙkuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ maˉnaˉjøøꜚheˉ saꜙ lleˋ kihˈ maˊ kuyhꜙ hiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ dsaˉ hi maˊ gaꜙnääˊ kyaayhˊ. Jëëhꜘ maꜙlaꜙ jmiˉdsaˉ baˊ maˊnaˉngëˈ jwëˈ kuyhꜙ heˊñiihꜚ ja .

27Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ läꜙlaˉ:—Gaꜙjmeeꜘ Dio jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ heˉ lluꜗ

kihꜗ dsaˉ baˊ. Saꜙ gaꜙjmääꜗ Dio dsaˉ mahꜗ heeyhꜗdsaˉwɨɨꜘ kyaahˊ jmɨɨˊ ja . 28Hiꜙ läꜙja Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ baˊ naˉngë ˈ jwë ˈ jmeeyꜗ hihꜙ, heeˉ naˉ heˉgaꜙtëëꜘ jmeeꜗ dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ.

3Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ

dsëꜗ(Mt. 12:9-14; Lc. 6:6-11)

1 Koo kaˉlähꜘ gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ gwahꜙ kihꜗ dsaˉjudiu. Jeeˊ ja maˊ hää jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˉläˉk-ii ꜙ koo maˉgooˉ. 2 Dsaˉ hi maˊ täähˊ nehꜙ gwahꜙja , maˊ tääy˜ Jesús, jëëy˜ cheˊ miˉhlääyꜘ dsaˉ jmɨɨˊheˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ mahꜗ läꜙja maˊ leꜘ maˊ hnɨɨy ˈkiyhꜗ. 3Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉdsaahˊ heꜘ:

—Nooˉ daˊ jeeˊ toꜗ dsaahˋ laˉ.4Hiꜙ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kihꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ

ja :—¿Heeˉ naˉ naˉngë ˈ jneˊ jwë ˈ jmeenˊ jmɨɨˊ heˉ

teehˉ dsaˉ dsëꜗ, cheˊ heˉ lluꜗ o cheˊ heˉ hlɨɨhˈ? ¿Cheˊlluˈ teehˊ jneˊ dsaˉ o cheˊ waˊ juuꜘ baˊ kihˈ?

Tiˊsɨhꜘ baˊ gaꜙtaahˋ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ. Niꜙ koomoꜙsoꜙ gaꜙngɨɨyꜘ. 5 Mahꜗ gaꜙjëëꜗ Jesús taꜙ jeeˊ maˊtäähˊ dsaˉ. Gaꜙläꜙlleeyꜘ kyaayhˊ hiꜙ jaꜗ meehˉ dsëyꜗkaˉlähꜘ kihꜗ heˉ hwehˉ dsëꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊja . Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ:

—Nɨɨhˋ daˊ goohˉ naˉ.Chahꜘ baˊ gaꜙnɨɨhꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ maˉgooˉ, hiꜙ

gaꜙjäꜗ goˉte˜ gooyˉ ja .6Pero maˊ gaꜙhwëë fariseo jeeˊ ja , gaꜙtaayhˋ juu

ˈ kweeˉ kyaahˊ dsaˉ kyaaꜗ Herode haˉ läꜙ jeeˊ maˊjngëëyhˈ Jesús.

Peerꜙ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙkuhꜗ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ7Yaꜙhëëꜗ Jesús kaˉlähꜘ ngooyꜗ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ

heˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea kyaayhˊ discípulo kyaayꜗ hiꜙjwëëꜘ dsaˉ chaa jeeˊ ja gaꜙnääꜗ kaahˋ kiyhˈ. 8 Läꜙmaˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ läꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙ Jesús, gaꜙllaꜙnääꜗjwëëꜘ dsaˉ hi chaa hwaꜗ Judea, hiꜙ hi chaa

Jerusalén, kyaahˊ hi chaa hwaꜗ Idumea, hiꜙ läꜙjahi chaa hngaahˋ jmɨɨˉ Jordán kaˉlähꜘ, hiꜙ läꜙkyehi chaa läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ jwɨɨˉ Tiro hiꜙ Sidón. 9Kihꜗ heˉmaˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉ, heˉja gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗdiscípulo kyaayꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉjmeeˊ jäˊ koo naˊmooꜘ gyanˋ, ngooꜗ kyaˉh-lääh˜ dsaˉ jnäꜘ jeeˊ laˉ.

10 Jëëhꜘ, jwëëꜘ hi dsaahˊ maˉmiˉhlääyꜘ jääꜗ , heˉ-ja gaꜙllaꜙnääꜗ jwëëꜘ dsaˉdsaahˊ jeeˊ maˊ gyayˈ, maˊjmeeꜙ dsaˉ biiꜗ maˊ su ˈ miihˉ chaˊgooyˉ kihꜗ Jesús.11Hiꜙ maˊ täähˊ gaˊ jñahꜘ dsaˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘhlɨɨh ˈ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús, gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊJesús maˊ hooyh˜ ki gaa maˊ jäyhꜘ:

—Hneˉ laahꜗ Jooꜘ Dio.12 Heˉja gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ mahꜗ

saꜙ miˉjnääyꜙ juuˈ heˉ laaꜗ Jesús Jooꜘ Dio.Gaꜙhñaaꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ apóstole(Mt. 10:1-4; Lc. 6:12-16)

13 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙwɨɨꜗ Jesús lleˊkohꜘ hiꜙgaꜙtëëyhꜗ ko llaa dsaˉ hi gaꜙtɨhꜗ dsëyꜗ hiꜙ gaꜙnuuꜘbihꜗ heˉ jäyꜗ kyaayhˊ. 14 Gaꜙhñaayꜗ gyaꜙtuuꜘ mahꜗjmeeꜗ ko jøhꜘ kyaayhˊ hiꜙ gaꜙcheeyꜗ mahꜗ dsaˉkwayꜙjuu ˈ kiyhꜗ. 15 Hiꜙ gaꜙkwayꜘ jwë ˈ mahꜗ miˉhlääyꜘhi dsaahˊ hiꜙ hwëëyꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ. 16 Läꜙlaˉchee läꜙjaa läꜙjaayˉ: Simón (hi gaꜙmiꜙcheeyˉPeeˊ), 17 Jacobo jooꜘ Zebedeo hiꜙ Jwaaꜚ øøhꜚ Jacobo.(Läꜙuuꜘ dsaˉ heꜘ gaꜙmiꜙcheeyˉ Boanerge. Jmɨɨˉnaˉ hnøøꜗ jähꜙ jooꜘ ñihꜗ.) 18 Andreˊ heꜘ, Felipe,Bartolomé, Matäˊ, Tamá, Jacobo jooꜘ Alfeo, Tadeo,Simón dsaˉ cananita heꜘ, 19 hiꜙ Juda Iscariote hi gaꜙngëëꜗ Jesús këë . Maˉlaꜙ maˉhñaayꜗ läꜙjëëꜙ hi heꜘ, ja gaˊ yaꜙnääyˋ kiyhˈ.

Gaꜙjähꜘ dsaˉ, kye Jesús jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ(Mt. 12:22-32; Lc. 11:14-23; 12:10)

20 Maˉngëëꜘ maˉyaˉnääyˋ, koo kaˉlähꜘ gaꜙkah ˈdsaˉ chaˊnehꜙ jeeˊmaˊ tääyhˊ ja . Niꜙmoꜙsoꜙ gaꜙkwaꜘjwëˈ maˊ kuyhꜙ kyaahˊ discípulo kyaayꜗ.

21 Maˊ gaꜙläꜙñeꜙ hi chaa kyaaꜗ Jesús haˉ läꜙdsaˉngëëyꜘ, heˉja gaꜙnääyꜗ mahꜗ maˊ teeyꜙ. Jëëhꜘmaˊ laayꜘ, maˉheeꜙ goˉte˜ dsëyꜗ. 22 Pero taˉjwohꜗkyaaꜗ ley hi yaꜙnääꜗ Jerusalén, gaꜙjäyhꜘ:

—Beelzebú baˊ naˉ jääꜙ Jesús. Heˉja hwëëy˜jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kyaahˊ hihꜙ kihꜗ hi kye nëˊ kih ˈjmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

23Heˉja gaꜙhlëëhꜘ Jesús juuˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ:—Nʉʉˉ daˊ hnähꜘ hi jähꜘ kyenˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh

ˈ. ¿Haˉ läꜙja Tanaˊ hwëë heꜘ baˊ dsaˉkyaayhˊnehꜙ tuhˉdsëꜗ dsaˉ? 24 Dsaˉ hi täähˊ koo hwaꜗ,cherˊmahꜗ teey˜ kyaahˊ heꜘ baˊ dsaˉkyaayhˊ, saꜙgwëëyꜗ. 25 Hiꜙ läꜙja saꜙ läˉbeꜘ dsëꜗ dsaˉ hi täähˊ koo chaˊnehꜙ, dsaˉtaahˋ ko jøhꜘ, cherˊmahꜗte jëëyꜘ kyaahˊ heꜘ baˊ hi chaa chaˊnehꜙ kiyhꜗ.26 Ja baˊ läꜙja laꜗ kihꜗ Tanaˊ, saꜙ gwëëyꜗ cherˊmahꜗte jëëꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kyaahˊ heꜘ baˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈdsaˉkyaayhˊ. Chahꜘ baˊ miˉllaayꜙ hñiiyꜘ.

27 ʼNiꜙ jaa dsaˉ saꜙ leꜘ dsaˉheꜘ chaˊnehꜙ kihꜗjaa dsaˉ beeꜘ mahꜗ hɨɨyꜗ heˉ chaˉ kiyhꜗ, cherˊmahꜗsaꜙ gaꜙhñuuyꜗ toˉnëˊ. Jmeeꜙ biiꜗ hñuuyꜗ, ja gaˊ leꜘhwëëyꜗ heˉ llaꜙ dsëyꜗ. 28 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, jmeeꜗ baˊ Dio jøhˉ dsëꜗ kihꜗ läꜙjëꜙ dsoˊkyeˉheˉjmeeꜙ dsaˉ. Hiꜙ jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ kihꜗ läꜙjëꜙ juuˈ wɨɨꜘheˉ hlëëhꜙ dsaˉ. 29 Pero cherˊmahꜗ gaꜙhlëëhꜘ dsaˉ

Page 38: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 3:30 35 San Marcos 4:31wɨɨꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, moꜙsoꜙ jmeeyꜗ jøhˉ dsëyꜗ,läꜙ maˉnaˉbääyhˋ ja baˊ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ.

30 Gaꜙhlëëhꜘ Jesús läꜙja , kihꜗ heˉ gaꜙjähꜘ ko llaadsaˉ heꜘ, Jesús maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

Øøhꜚ Jesús kyaahˊ chooyˈ(Mt. 12:46-50; Lc. 8:19-21)

31 Këë gaˊ gaꜙllaꜙnääꜗ øøhꜚ Jesús kyaahˊ chooyˈ,pero kaˊhneꜚ baˊ gaꜙjøøyꜗ, hiꜙ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ hi maˊtäähˊ jeeˊ ja , chiihˊ Jesús waˊ jäyˉ. 32Heˉja gaꜙjähꜘdsaˉ hi maˊ täähˊ kooꜘ kihꜗ Jesús:

—Hii ꜚ maaˋ kyaah ˈ kyaahˊ øøh ˈ täähˊ kaˊhneꜚ,hnaahˉ hneˉ.

33Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Hii naˉ, hi laaꜗ maaˋ kyaanꜙ? ¿Hii naˉ, hi

laaꜗ øøhnꜗ?34Mahꜗ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ

jeeˊ maˊ cheyhˈ ja , gaꜙjäyhꜘ:—Hi laˉ baˊ heꜘ, maaˋ kyaanꜙ, hi laˉ baˊ heꜘ

øøhnꜗ. 35 Läꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ läꜙ hyohˉ dsëꜗ Dio, hi heꜘ baˊ dsaˉmëꜘ øøhnꜗ, dsaˉñʉʉhˉ øøhnꜗ, hiꜙ maaˋkyaanꜙ.

4Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi jñee˜ mɨ

ˈjuˉ(Mt. 13:1-9; Lc. 8:4-8)

1Koo kaˉlähꜘ gaꜙløøꜗ Jesús hlëëyh˜ dsaˉ chaˊhooˊjmɨˉjʉʉhˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea. Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙl-laꜙnääꜗ jeeˊ ja , heˉja gaꜙwɨɨꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘ.Nehꜙ ja gaꜙgyayˉ mahꜗ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ hi maˊtäähˊ chaˊhooˊ jmɨɨˉ ja . 2 Jaꜙ heˉ koo nëë ˈgaꜙmiꜙtëëyˉ dsaˉ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ. Läꜙjwëꜘ jagaꜙkwëëyhꜗ dsaˉ nʉʉhꜚ. Gaꜙjäyhꜘ:

3 —Nʉʉˉ daˊ hnähꜘ. Jaa dsaˉ ngooꜗ gaꜙjñeeˋ mɨˈjuˉ. 4 Jeeˊ ngooyˈ jñeey˜ mɨˈjuˉ ja , gaꜙsaaꜗ miihˉchaˊjwëꜗ, heˉja yaꜙnääꜗ ta gaꜙkuhˉ. 5 Jyohꜘ kaˉlähꜘmɨ ˈjuˉ gaꜙsaaꜗ nëˊ kuuˊ jeeˊ saꜙ chaˉ chaˉmiihˉgwaahˊ. Heˉja chahꜘ baˊ gaꜙhyaˉ, jëëhꜘ, saꜙ maˊnøøꜘ chaˉmiihˉ gwaahˊ. 6 Pero maˊ gaꜙhëhꜗ hyooˉgaꜙkooꜘ. Jëëhꜘ, miihˉ baˊ jmooꜗ maˊ chaˉ, heˉjagaꜙläꜙkii ꜙ chaahˈ. 7 Hiꜙ jyohꜘ kaˉlähꜘ mɨˈjuˉ gaꜙsaaꜗjeeˊ chaahˈ tooꜘ . Gaꜙkwaaꜗ gaˊ chaahˈ tooꜘ ja , heˉjagaꜙuuˉ chaahˈ kihꜗ jeeˊ naˊtooꜘ , moꜙsoꜙ gaꜙkwaꜘ mɨɨˈ. 8 Hiꜙ jyohꜘ mɨˈjuˉ ja , gaꜙsaaꜗ jeeˊ laˈ hwaꜗ jmahꜗ.Heˉ ja baˊ gaꜙhɨɨꜘ, gaꜙkwaꜘ chaˉmiihˉ mɨɨ ˈ. Chaˉheˉ gaꜙkwaꜘ gyiiꜘgyaꜘ mɨɨˈ läꜙkoo chaahˈ, chaˉ heˉgaꜙkwaꜘ toꜙ loꜙgyaꜘ dsë˜ gyaꜗ mɨɨ ˈ hiꜙ jyohꜘ gaꜙkwaꜘhñaˉlooꜘ mɨɨˈ.

9Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, waˊ heeyhˉ.10 Maˊ gaꜙjäꜘ miihˉ goˉte ˈ dsaˉ kyaahˊ gyaꜙtuuꜘ

discípulo, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús heˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ heˉ gaꜙkwayꜘ ja . 11Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Hnähꜘ baˊ naˉngëhˈ hnähꜘ jwëˈ läꜙngëëhꜘ hnähꜘhaˉ läꜙ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, heˉ maˊ naˉhmääˊjää ˈ. Pero hi saꜙ naˊjnääꜘ kihꜗ Dio, hlëëhnˊ kyaahˊjuu ˈ naˉhmääˊ baˊ. 12 Läꜙja , maꜙkeꜙ jëëy˜, saꜙjnøøyhꜙ, maꜙkeꜙ nuuyˉ, saꜙ läꜙngëëyꜘ. Kihꜗ heˉja ,saꜙ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio mahꜗ kooꜙ Dio dsëꜗ kihꜗdsoˊkyeˉ kiyhꜗ.

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ heˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊkihˈ hi naˊjñeeˊ mɨˈjuˉ

(Mt. 13:18-23; Lc. 8:11-15)

13Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Cheˊ saꜙ gaꜙläꜙngëëhꜘ hnähꜘ juu ˈ kihꜗ hi

naˊjñeeˊ mɨˈjuˉ? ¿Haˉ baˊ laˉ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ jyohꜘjuu ˈ naˉhmääˊ heˉ naꜗ gaˊ jwahnꜚ cherˊmahꜗ saꜙngëëhꜘ hnähꜘ juuˈ laˉ? 14 Hihꜗ hi jñee˜ mɨˈjuˉ, hi heꜘ laaꜗ jaa hi kwaꜙ juuˈ kihꜗ Dio. 15 Ko llaa dsaˉhi maˉnuuꜘ juu ˈ, hi heꜘ laaꜗ läꜙkohꜘ mɨ ˈjuˉ heˉgaꜙtohꜘ chaˊjwëꜗ. Gaˊ maˉnuuyꜘ juuˈ kihꜗ Dio, chahꜘbaˊ gwaꜘ Tanaˊ jñuuyh˜ juuˈ heˉ maˉnaˉjnääˊ nehꜙtuhˉdsëyꜗ. 16 Hiꜙ jñahꜘ kaˉlähꜘ dsaˉ hi nuuˉ juuˈ,hi heꜘ laaꜗ läꜙkohꜘmɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ nëˊ kuuˊ jeeˊ saꜙchaˉ chaˉmiihˉ gwaahˊ. Läꜙchahꜘ maˊ nuuyˉ jëëbaˊ dsëy ˈ. 17 Pero ko hwëëꜘ baˊ ja . Laayꜗ läꜙkoochaah ˈ heˉ choo ˈ miihˉ baˊ jmooꜗ kihꜗ. Waˊraˉgaꜙjëëyꜗ wɨɨꜘ o goˉnääꜘ dsaˉ nëˊ kiyh ˈ, kwaat˜ kihꜗjuuˈ heˉ maˉnuuyꜘ, läꜙchahꜘ ja tʉyꜗ jwëꜘ kihꜗ Dio.18Hehꜗ mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ jeeˊ kihˈ chaahˈ tooꜘ , läꜙjalaaꜗ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio. 19 Pero jeeˊ gaꜙnääyˊja , maꜙ miihˉ läꜙja dsaˉläˉøøyꜘ kihꜗ Dio. Jëëhꜘkye gyihꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, hiꜙ hnøøyꜗläꜙchayˉ chaˉmiihˉ kuuˊ, hiꜙ heeꜘ dsëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ gaˊchaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Heˉja saꜙ jmeeyꜙ niꜙ miihˉ taˊ lluˈ. 20 Pero mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ hwaꜗ jmahꜗ, läꜙja laaꜗdsaˉ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ heeyhˉ kaˉlähꜘ.Hi heꜘ jmeeꜗ chaˉmiihˉ taˊ lluˈ, läꜙkoo mɨˈjuˉ heˉkwaꜙ maꜙ gyiiꜘgyaꜘ, maꜙ toꜙ loꜙgyaꜘ dsë˜ gyaꜗ, maꜙhñaˉlooꜘ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ waˊjeˉ(Lc. 8:16-18)

21 Läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Niꜙ jaa saꜙ hih˜ jeˉ mahꜗ jlëyꜗ kyaahˊ koo

kyaahˊ, niꜙ saꜙ chiyhꜗ nehꜙ jii . Heˉ chiyhꜗ jeeˊ ñiiꜘ baˊmahꜗ läꜙjnäꜘ läꜙkaa . 22 Läꜙjëꜙ heˉ naˉhmääˊ, lloo˜koo jmɨɨˊ läꜙjnäꜘ, hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ saꜙ jnäꜘ, laꜗ kwaat˜läꜙjnäꜘ. 23Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, waˊ heeyhˉ.

24Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Jmeeˊ daˊ hnähꜘ he ˈ kihꜗ juu ˈ heˉ nuuhˉ

hnähꜘ. Jëëhꜘ, ja baˊ läꜙkoo nuuhˉ hnähꜘ ko jabaˊ jiihꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ o naˉdsë˜ gaˊ miihˉ ko ja .25 Läꜙjëëꜙ hi ngëëꜘ miihˉ, hi heꜘ läꜙngëëꜘ chaˉ-gaˊmiihˉ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ ngëëꜘ, läꜙkye heˉja llaaꜙ baˊ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ jyohꜘ mɨˈjuˉ26Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeehˈ kweeˉ

läꜙ laꜗ kihꜗ jaa dsaˉ hi jngëëˉ mɨ ˈjuˉ. 27 Saꜙchaˉ kwaat˜ laꜗ kihꜗ dsaˉ heꜘ cherˊmahꜗ naˉgwɨɨyˉo cherˊmahꜗ naˉnëyˊ. Dsaˉhyaꜙ mɨ ˈjuˉ ja , hiꜙdsaˉkwaaꜙ läꜙjmɨɨˈ läꜙhwëˈ niꜙ saꜙ ñeyˉhaˉ läꜙ gaꜙlaꜗ.28Hwaꜗ baˊ jmeeꜙ dsaˉkwaaꜙ mɨˈjuˉ. Toˉnëˊ dsaˉhyaꜙmɨ ˈjuˉ, ja gaˊ dsaˉkwaaꜙ chaah ˈ kihꜗ. Maˉngëëꜘheˉ ja , jyooꜙ le ˈ kihꜗ. Läꜙhɨɨˊ gaˊ miihˉ, kahꜙ mɨɨ ˈkihꜗ. 29Hiꜙ gaˊ maˉää mɨɨˈ, chooyhꜗ taˊ kiyhˈ, jëëhꜘmaˉllooꜗ jii jʉʉyhꜗ mɨˈjuˉ mahꜗ llayꜗ lluꜗ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ mɨˈjuˉ mostaza(Mt. 13:31-32; Lc. 13:18-19)

30Hiꜙ läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—¿Cheˊ kyuuh˜ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ heˉ jääꜙ Dio dsaˉ

läꜙhihꜙ kihꜗ? Jwëëhn˜ hnähꜘ juu ˈ heˉ jeeh ˈ kweeˉkyaahˊ heˉ ja , mahꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ.31Heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, jeehˈ kweeˉ läꜙkoolaꜗ kihꜗ koo mɨ ˈjuˉ mostaza. Hehꜗ mɨ ˈjuˉ ja pih ˈgaˊ miihˉ läꜙkohꜘ gaˊ jyohꜘ mɨ ˈjuˉ heˉ jngëëˉ dsaˉ

Page 39: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 4:32 36 San Marcos 5:29jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. 32 Pero maˉngëëꜘ maˉjngëëyꜘ mɨˈjuˉja , dsaˉhyaꜙmahꜗ dsaˉkwaaꜙ ñiiꜘ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ jeeˊläꜙjëꜙ johꜗ. Chaahˈ mostaza kwaꜙ goohˈ kihꜗ, läꜙjaläꜙkye ta jmeeꜙ sɨɨˉ nëˊ saˊgohꜗ.

33 Gaꜙkwaꜘ Jesús juu ˈ kihꜗ Dio kyaahˊ chaˉmiihˉjuu ˈ naˉhmääˊ heˉ laꜗ läꜙkohꜘ juu ˈ naˉhmääˊ kih ˈmostaza. Gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ haˉ kohꜘ jiih ˈ läꜙngëëyꜘbaˊ. 34Niꜙ koo saꜙ gaꜙhlëëhꜘ Jesús naˉhñaaˈ läꜙjëë .Juu ˈ naˉhmääˊ jmah ˈ baˊ gaꜙhlëëyhꜘ. Läꜙ maˊgaꜙjäꜘ hñiiꜘ baˊ läꜙjëëꜙ discípulo, ja gaˊ gaꜙmiꜙjnääyˉnaˉhñaaˈ läꜙjëë juuˈ naˉhmääˊ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ ja .

Gaꜙjmeeꜘ Jesús hihꜙ kihꜗ lleꜘ mahꜗ hɨɨꜗ tiiˊ(Mt. 8:23-27; Lc. 8:22-25)

35Läꜙmaˊ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja , gaꜙjähꜘ Jesús gaꜙsɨɨyhꜙdiscípulo kyaayꜗ:

—Manˋ taꜙ jyohꜘ jwooˈ jmɨˉjʉʉhˉ kaˉlähꜘ.36 Ja gaˊ gaꜙhɨhꜗ discípulo juuˈ kihꜗ dsaˉ hi maˊ

täähˊ jeeˊ ja , hiꜙ gaꜙjääyꜗ Jesús läꜙmaˉgyayꜗ ja nehꜙnaˊmooꜘ gaꜙnääyꜗ. Maˊ hiiꜘ gaˊ jyohꜘ naˊmooꜘ kooꜘja , gaꜙkaꜗ dsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙnääyꜗ taꜙ jeeˊ gaꜙnääꜗdiscípulo. 37 Jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , jaꜗ koo lleꜘ täꜘ, gaꜙhɨɨꜘgooˉ jwërte. Gaꜙhluhꜗ jmɨɨˉ läꜙjiih ˈ gaꜙhaaˋ nehꜙnaˊmooꜘ. Miihˉ gaˊ saꜙ gaꜙhmähꜗ naˊmooꜘ ja . 38Peromaˉnaˉgwɨɨ Jesús taꜙ kaˊluuˊ ja , naˉdsë˜ lleyˊ nëˊtuˈ. Heˉja gaꜙchaaꜗ discípulo kyaayꜗ:

—Taˉjwohꜗ —gaꜙjäyhꜘ— ¿cheˊ niꜙ miihˉ hʉʉˊdsëˉsaꜙ kyehˊ heˉ juuꜘ jneˊ chaˊjmɨɨˉ laˉ?

39Heˉja gaꜙnooˉ Jesús, gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ gaꜙjäꜘ tiiˊlleꜘ, hiꜙ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ jmɨɨˉ:

—Taꜙ toohꜘ mɨɨhˊ, jä tiiˊ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙhnaꜘ lleꜘ hiꜙ gaꜙjäꜘ tiiˊ goˉteˈ jmɨɨˉ.

40Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉ kyaayꜗheꜘ:

—¿Heˉlaˈ gahꜗ hnähꜘ chaˉmiihˉ? ¿Heˉlaˈ ja saꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kinꜙ?

41 Peerꜙ gaꜙläꜙgohꜙ discípulo kyaaꜗ Jesús, heˉjagaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ:

—¿Hii baˊ naˉ, hehꜗ läꜙkye jmɨɨˉ hiꜙ läꜙkye lleꜘnʉʉhˊ kiyhˈ?

5Dsaˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ chee Legión(Mt. 8:28-34; Lc. 8:26-39)

1 Hiꜙ gaꜙllooꜗ Jesús jyohꜘ jwoo ˈ jmɨˉjʉʉhˉ jakyaahˊ discípulo kyaayꜗ, hwaꜗ kihꜗ dsaˉ gadareno.2 Läꜙ maˊ gaꜙjñaayꜗ nehꜙ naˊmooꜘ ja , jaꜗ jaa dsaˉhi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ, gaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús. Hi heꜘ maˊ gyaˈ jeeˊ laˈ toˉhøø kihꜗ hlɨɨꜘ. 3 Jeeˊ ja maˊlaˈ høøyˈ. Maꜙkeꜙ maˊ hñuuhˉ dsihꜘ kyaahˊ caden˜,niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙjmääꜘ. 4 Jaꜙ heˉ koo häˊ gaꜙhñuuhˉdsihꜘ kyaahˊ caden˜ hiꜙ gaꜙgwëꜗ dsaˉ tɨɨyˊ kyaahˊjwɨˊ hmaˉ heˉ hëˊ tooˉ, pero niꜙ koo saꜙ gaꜙjmääꜘ.Gaꜙsaꜗ gaꜙhnäꜗ bihꜗ läꜙjëꜙ heˉ kyaahˊ maˊ naˉhñʉʉꜚgooˉ tɨɨyˊ. Niꜙ jaa dsaˉ saꜙ gaꜙläꜙbeeꜘ kyaayhˊ.5 Läꜙjmɨɨ ˈ läꜙhwë ˈ maˊ ngëyꜙ mohꜘ kɨˉhooyh˜, hiꜙläꜙja jeeˊ la ˈ toˉhøø . Hiꜙ maˊ jmeeyꜙ dsooˊ kih ˈhñiiyꜘ kyaahˊ kuuˊ. 6 Ʉʉꜘ gaˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús, heˉjangooyꜗ koˉchihˊ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús. 7Mahꜗgaꜙhlëëyhꜘ koo ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Taꜙ kaahꜙ jnäꜘ Jesús, hneˉ Jooꜘ Dio Jøøhꜗ. Maꜙraꜙjuˈdsooꜘ, taꜙ jmeehˋ jnäꜘ.

8Gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja jëëhꜘ jääꜗ baˊ gaꜙjähꜘ Jesús:

—Hneˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ, goˉhëë ˈ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉnaˉ.

9Hiꜙ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Heeˉ cheehˉ hneˉ?Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Legión cheenˉ, jëëhꜘ jwëëꜘ jnäähˈ.10 Peerꜙ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Jesús, mahꜗ saꜙ hëëꜗ

Jesús kiyhꜗ ʉʉꜘ kihꜗ hwaꜗ ja . 11 Jähꜙ kihꜗ lleˊ hwa ˈja maˊ täähˊ koo nääꜗ ñeꜗ maˊ kuhˉ nuuˉ. 12Heˉjagaꜙngɨɨꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ kihꜗ Jesús, gaꜙjäyhꜘ:

—Cheeꜙ jnääh ˈ kihꜗ ñeꜗ hi täähˊ ooꜙ mahꜗ dsaˊ-toohˊ jnäähꜗ kiyhꜗ.

13 Gaꜙkwaꜘ baˊ Jesús jwë ˈ. Heˉja gaꜙhwëëjmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙtaayhˋ kih ˈläꜙjëëꜙ toꜗ mil ñeꜗ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja . Läꜙjëëꜙ ñeꜗheꜘ gaꜙkyʉʉꜗ. Maˊ gaꜙtëëyꜘ koo lleˊ hwaˈ, ko dsooꜘjwëˈ baˊ gaꜙsaayꜗ chaˊjmɨɨˉ jʉʉhˉ. Jeeˊ ja gaꜙjuuyꜗnehꜙ jmɨɨˉ. 14 Dsaˉ hi maˊ hää ñeꜗ heꜘ, gaꜙnääyꜗkoˉchihˊ chaˉhliiyꜙ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ hiꜙ taꜙ chʉʉhˊmohꜘ,naˊjmeeyhˊ juuˈ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘ, naˊnääˈ naˊjëëˉ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ. 15Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ chehˈJesús, gaꜙjëëyꜗ dsaˉ hi maˊ jääꜙ jwëëꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈheꜘ, maˊ gyayˈ kyeyhˊ hmɨɨhˉ, maˉnøhꜗ dsëyꜗ goˉte˜,heˉja gaꜙjwaahˈ dsaˉ. 16Hi gaꜙjëëꜗ läꜙjëꜙ heˉ ja ,gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ kihꜗ dsaˉ haˉ läꜙ gaꜙlaaꜘ hi maˊ jääꜙjmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ hiꜙ gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ läꜙkohꜘ gaꜙlaꜗkihꜗ ñeꜗ. 17 Ja gaˊ gaꜙløøꜗ dsaˉ heꜘ chuuyꜘ kyaahˊJesús mahꜗ waˊ llaayhꜘ kiyhꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ.

18 Läꜙ maˊ gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘ, dsaˉ hi maˊkye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ gaꜙchuuꜘ kyaahˊ Jesús, mahꜗmaˊ kwayˈ jwëˈ maˊ dsooyˈ kyaayhˊ.

19 Pero saꜙ gaꜙheehˉ Jesús:—Gwaahˉ kyahꜗ goˉkoo juuˈ kihꜗ hi chaa kyahꜗ,

haˉ läꜙ laꜗ heˉ jʉhˉgaa heˉ maˉjmeeꜘ Dio kyahꜗhneˉ. Goˉjmeehˋ juu ˈ haˉ läꜙ maˉläˉñihꜘ dsëꜗ Diokyahꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉ heꜘ.

20 Heˉja ngaayhꜗ, gaꜙngëëyꜘ läꜙkaa jwɨɨˉ heˉjähꜘ dsaˉ Decápoli gaꜙjmeeyhꜗ juu ˈ haˉ läꜙ laꜗ heˉjʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús kiyhꜗ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉhi gaꜙnuuꜘ gaꜙtaahˋ jëë˜ dsahꜙ.

Joˉmɨɨꜚ Jairo kyaahˊ jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ dsaahˊ(Mt. 9:18-26; Lc. 8:40-56)

21 Ngaahꜗ Jesús kaˉlähꜘ taꜙ hngaahˋ jmɨˉjʉʉhˉkyaahˊ naˊmooꜘ. Maˊ gaꜙllaayhꜗ jeeˊ ja , jwëëꜘ dsaˉgaꜙllaꜙnääꜗ kaˉlähꜘ. 22 Jeeˊ ja gaꜙllooꜗ jaa dsaˉchee Jairo hi laaꜗ taˊ kihˈ gwahꜙmähˉ jeeˊ jwɨɨˉ ja .Maˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëyˊ, 23 mahꜗgaꜙchuuyꜘ chaˉmiihˉ kyaahˊ Jesús, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjuuꜘ chihˉmëꜘ kyaanꜙ, ñaˉ mahꜗ goˊkyehˉgoohˉ nëˊ kiyhˈ mahꜗ hlääyꜘ, läꜙja moꜙsoꜙ juuyꜘ.

24Heˉja ngooꜗ Jesús kyaahˊ Jairo. Peerꜙ naˉläänaˉjlëë bihꜗ dsaꜙ, kihꜗ heˉ jwëëꜘ hi gaꜙnääꜗkyaayhˊ. 25 Jeeˊ gaꜙngëëꜘ Jesús ja , maˊ cheh ˈ jaadsaˉmëꜘ hi maˉhyaˉ koo gyaꜙtoꜘ ji ñeˉ heˉ maˊdsaayhˊ dsooˊ kiyhˈ. 26Maˉläˉhɨɨˋ jëëy˜ wɨɨꜘ, jaꜙ hi jaa tëꜙmë˜ maˉkaayhꜙ. Dsaˉmëꜘ heꜘ gaꜙmiꜙllayˉläꜙjëꜙ heˉ chaˉ kiyhꜗ, gaꜙheeyꜗ kyaahˊ tëꜙmë˜. Niꜙmiihˉ saꜙ gaꜙlaꜗmë˜, chaˉgaˊmiihˉmaˊ jaˈ kiyhꜗ koojmɨɨˊ koo jmɨɨˊ. 27 Maˊ gaꜙnuuyꜘ hlëëhꜙ dsaˉ kihꜗJesús, läꜙchahꜘ ja gaꜙtaayhˉ hñiiyꜘ jeeˊ kih ˈ jwëëꜘdsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙsuyꜗ miihˉ chaˊgooyˉ saˊhmɨɨhˉkihꜗ Jesús. 28 Jëëhꜘ maˊ laayꜘ: “Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ kootëënꜗ suꜗ miihˉ chaˊgoonꜙ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ, hläänꜘgoˉte˜.” 29 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhnaꜘ dsooˊ kiyh ˈ hiꜙ

Page 40: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 5:30 37 San Marcos 6:21gaꜙläꜙliihꜚ dsaˉmëꜘ heꜘ heˉ gaꜙäähꜗ goˉte˜ dsooˊkiyh ˈ. 30 Hiꜙ chahꜘ baˊ gaꜙläꜙliihꜚ Jesús hehꜗ beꜘkiyhꜗ gaꜙmiꜙhlääꜘ jaa dsaˉ, heˉja gaꜙjeeyhˉ hñiiyꜘgaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ:

—¿Hii naˉ hihꜗ maˉsuꜗ saˊhmɨɨhˉ kinꜙ?31Heˉja gaꜙjähꜘ discípulo kyaayꜗ:—Cheˊ saꜙ jëëhꜘ jeeˊ kih ˈ jwëëꜘ dsaˉ häähˊ, mahꜗ

jwahꜘ: “¿Hii naˉ maˉsuꜗ jnäꜘ?”32Pero chehꜗ bihꜗ jëëy˜ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ jeeˊ täähˊ dsaˉ,

hii naˉ hi maˉjmeeꜘ läꜙja . 33 Hihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘñeˉ bihꜗ heˉ maˉhlaayꜘ. Goyhꜙ hiꜙ jlääꜙ gyihꜗ läꜙja ,ngooyꜗ naˊjuuyhˊ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús hiꜙ gaꜙjmeeyhꜗjuu ˈ läꜙkohꜘ gaꜙlaꜗ kiyhꜗ. 34 Heˉja gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:

—Gyʉʉˉ kyaanꜙ, kihꜗ heˉ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ kinꜙ,maˉjäꜗ baˊ kyahˈ. Gwaahˉ baˊ hneˉ lluꜗ, waˊ jä goˉte˜dsooˊ kyahˈ.

35 Läꜙ maˉchehꜗ baˊ Jesús hlëëhꜙ, maˊ gaꜙllaꜙnääꜗdsaˉ hi chaa kihꜗ Jairo hi maˊ laaˈ taˊ kihˈ gwahꜙjeeˊ ja . Hi heꜘ maˊ kye juuˈ, jäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jairo:

—Maˉjuuꜙ baˊ gyʉʉˉ mëꜘ kyaahꜗ. Moꜙtoꜙ kwaˉ gaˊtaˊ kihˈ taˉjwohꜗ naˉ.

36 Läꜙchahꜘ maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús juu ˈ ja , gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ hi laaꜗ taˊ kihˈ gwahꜙ heꜘ:

—Taꜙ ka hʉʉˊdsëˉ, jmeeˊ dsooꜘ hohꜘ baˊ.37 Ja jiih ˈ moꜙsoꜙ gaꜙkwayꜘ jwë ˈ maˊ dsaˉnääꜗ

dsaˉ kyaayhˊ. Gaꜙjääyꜗ maꜙlaꜙ Peeˊ baˊ, kyaahˊ Jacobokyaahˊ Jwaaꜚ øøyhꜚ. 38 Läꜙ maˊ gaꜙllooyꜗ jähꜙ jeeˊchihˈ hneꜗ kihꜗ hi laaꜗ taˊ kihˈ gwahꜙ heꜘ, gaꜙnuuyꜘtäähˊ mɨɨhˊ kɨˉhooh˜ dsaˉ. 39Maˊ gaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ,gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉlaˈ toohꜘ hnähꜘ mɨɨhˊ heˉ kɨˊhoohˊ hnähꜘ?Saꜙ naˉjuuˊ chihˉmëꜘ naˉ, hi naˉgwɨɨ baˊ naˉ.

40 Gaꜙmiꜙkwahꜗ baˊ dsaˉ kihꜗ Jesús. Heˉja gaꜙh-wëëyꜗ kaˊhneꜚ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja ,mahꜗ gaꜙheyꜗ jeeˊ kyaaꜗ chihˉmëꜘ heꜘ kyaahˊ maꜙlaꜙcho ˈjmiiyˉ hiꜙ kyaahˊ discípulo kyaayꜗ baˊ. 41 Hiꜙgaꜙsooyhꜗ gooˉ chihˉmëꜘ heꜘ, gaꜙjäyhꜘ:

—Talita, cumi —juu ˈ laˉ hnøøꜗ jähꜙ: Chihˉmëꜘ,jnäꜘ jwëëhn˜ hneˉ nooˉ.

42 Läꜙchahꜘ ja gaꜙnooˉ chihˉmëꜘ heꜘ hiꜙ gaꜙløøyꜗngëyꜙ. Peerꜙ jëë˜ dsahꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja ,kihꜗ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja . Chihˉmëꜘ heꜘ maˊ hää gyaꜙtoꜘji ñeˉ. 43 Pero gaꜙtaayhˉ juuˈ mahꜗ saꜙ kooyhꜗ juuˈkyaahˊ niꜙ jaa dsaˉ. Hiꜙ gaꜙsɨɨyhꜙ heˉ kwëëyhꜗ heˉkuhꜙ chihˉmëꜘ heꜘ.

6Gaꜙllaahꜗ Jesús jwɨɨˉ Nazaret(Mt. 13:53-58; Lc. 4:16-30)

1Yaꜙhëëꜗ Jesús kihꜗ Jairo, jayhꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ kiyhꜗ,hiꜙ discípulo kyaayꜗ gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaayhˊ. 2 Jmɨɨˊheˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ gaꜙheyꜗ nehꜙ gwahꜙ mähˉ hiꜙgaꜙløøyꜗ kwayꜙ juu ˈ. Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ haˉ läꜙhlëëyhꜙ, gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ, heˉja maˊ jähꜘ dsaˉkiyhꜗ:

—¿Haˉ maˉmiˉtëë hi naˉ, heˉ hlëëyhꜙ läꜙnaˉ?¿Hii kwaꜙ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ? ¿Haˉ baˊ läꜙ jmeeyꜙ laꜘläꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉ jmeeyꜙ naˉ? 3 ¿Cheˊ jaꜙ heꜘtëꜙhmaꜙ naˉ? ¿Ja heꜘ jooꜘ María naˉ? Hihꜗ hi naˉ,¿ja heꜘ øøyhꜚ Jacobo, José, Juda, Simón, hiꜙ dsaˉmëꜘøøyhꜚ hi täähˊ kyaahˊ jneˊ jeeˊ laˉ?

Läꜙjëꜙ heˉ maˊ jmeeyꜙ, gaꜙtohꜘ wɨɨꜘ kihꜗ dsaˉ heꜘ.4Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Tɨh˜ baˊ dsë ˈ dsaˉ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio hi goˉnääꜘ jeeˊ jyohꜘ. Pero hi chaa jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ, hiꜙhi chaa chaˊnehꜙ kihꜗ, saꜙ hnääꜗ dsihꜘ.

5 Saꜙ gaꜙlaꜗ maˊ jmeey ˈ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaajeeˊ ja . Ko llaa dsaˉdsaahˊ heꜘ gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊkih ˈ mahꜗ gaꜙjäꜗ kiyhꜗ. 6 Kihꜗ heˉ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘdsëꜗ dsaˉgooyˈ, heˉja gaꜙläꜙdsaa dsëyꜗ chaˉmiihˉ.Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooyꜗ läꜙkaa jwɨɨˉ jeeˊ jähꜙnaˊkwayˉ juuˈ.

Gaꜙcheeꜗ Jesús dsaˉ kyaayꜗ mahꜗ kwayꜗ juˈhmëëꜘ(Mt. 10:5-15; Lc. 9:1-6)

7Gaꜙtëëyhꜗ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ discípulo kyaayꜗ mahꜗcheeyꜗ maꜙ uuꜗ maꜙ uuꜗ läꜙkoo jeeˊ jwɨɨˉ, hiꜙ gaꜙk-wëëyhꜗ beꜘ mahꜗ jmeeyꜗ hihꜙ hwëëꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈkihꜗ dsaꜙ. 8Gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ:

—Taꜙ ka hnähꜘ niꜙ miihˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ. Taꜙ kahnähꜘ hmɨhˉtuhˉ, niꜙ heˊñiihꜚ, niꜙ kuuˊ. Maꜙlaꜙhmaˉhuꜚ baˊ kahꜗ hnähꜘ. 9 Ja heehˉ hnähꜘ looˉ heˉhäˊ tɨɨhˊ hnähꜘ baˊ, taꜙ ka hnähꜘ jyohꜘ lëë hmɨɨhˉkyahꜗ hnähꜘ. 10 Läꜙkoo jwɨɨˉ jeeˊ tëëhˈ hnähꜘ, jähˈhnähꜘ koo chaˊnehꜙ kihꜗ dsaꜙ, läꜙjiihˈ hwëëhˉ hnähꜘjeeˊ ja . 11 Pero cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙheehˉ dsaˉ hnähꜘjeeˊ llaꜙnäähꜗ hnähꜘ, hiꜙ cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙnuuyꜘ juuˈheˉ kyehˊ hnähꜘ, ja hwëëhˉ hnähꜘ jeeˊ ja . Ja hlahꜘhnähꜘ waˊhløøˉ heˉ naˉbeh˜ tɨɨhˊ hnähꜘ. Heˉ jajmeeꜗ lii˜ heˉ maˉlaꜗ kwaat˜ kihꜗ bihꜗ ja . Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, waˊraˉ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ jmeeꜗ Diojwiz˜, jeeˊ jwɨɨˉ ja jëëꜗ chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ läꜙkohꜘ gaˊheˉ jëëꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Sodoma kyaahˊ Gomorra —gaꜙjähꜘJesús sɨɨhꜙ discípulo kyaayꜗ.

12Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙhwëë discípulo gaꜙnääyꜗkwayꜙ juu ˈ mahꜗ waˊ dsaˉjeeh˜ dsaˉ kyaahˊ Dio.13 Gaꜙhwëëyꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ hiꜙ gaꜙsuyꜗ miihˉ aceitdsaˉdsaahˊ, läꜙja gaꜙmiꜙhlääyꜘ jwëëꜘ hi maˊ dsaahˊ.

Jeeˊ laˉ jähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjuuꜗ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜jmɨɨˉ

(Mt. 14:1-12; Lc. 9:7-9)14 Gaꜙläꜙkaa maˊ chaˉ juu ˈ kihꜗ Jesús, heˉja

gaꜙnuuꜘ rey Herode. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Laanꜙ goꜚ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ maˉläˉjiihˋ

jeeˊ kihˈ hi maˉnaˉjuuˊ, heˉja maˉkyeyˉ chaˉmi-ihˉ beꜘ heˉ kyaahˊ jmeeyꜙ heˉ jʉhˉgaa .

15 Hiꜙ ko llaa jähꜘ Elía baˊ naˉ, hi lleˋ kihˈ jähꜘ.Hiꜙ jñahꜘ maˊ jähꜘ, jaa hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio baˊnaˉ, ja baˊ läꜙkoo laaꜗ hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Diolloꜘjooꜗ. 16Pero läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ Herode ja , gaꜙjäyhꜘ:

—Hi heꜘ heꜘ Jwaaꜚ , hi gaꜙjmeenꜗ madaꜚ gaꜙkuˋlleˊ, hi heꜘ naˉ maˉläˉjiihˋ jeeˊ kihˈ hi maˉnaˉjuuˊ.

17 Heꜘ baˊ Herode gaꜙjmeeꜘ hihꜙ jääꜗ , gaꜙsaahꜗdsaˉ Jwaaꜚ , gaꜙtaayhˉ nehꜙñe ˈ dsooˊ kih ˈ Herodía.Herodía heꜘ maˊ laa ˈ mëˊ Felipe dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚHerode. Pero maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙtëëˉ Herodedsaˉmëꜘ heꜘ, gaꜙjmääyꜗ läꜙkohꜘ dsaˉmëꜘ kyaayꜗ.18 Saꜙ gaˊ maˉhää Jwaaꜚ nehꜙñeˈ gaꜙsɨɨyhꜙ Herode:

—Saꜙ lleˋ kihˈ heˉmaˉkyaahˊ mëˊ dsaˉñʉʉhˉ øøhꜗ.19Heˉja gaꜙläꜙhøøhˋ Herodía kihꜗ Jwaaꜚ . Hnøøyꜗ

maˊ juuꜘ Jwaaꜚ , pero saꜙ gaꜙkwaꜘ Herode jwë ˈ.20 Jëëhꜘ, Herode maˊ gahꜙ Jwaaꜚ , ñeˉ bihꜗ maˊ laayˈ jaa dsaˉñʉʉhˉ lluuꜗ hi naˉjngëë ˈ kyaaꜗ Dio.Heˉja gaꜙhääꜗ bihꜗ. Läꜙkoo maˊ nuuyˉ juu ˈ kihꜗJwaaꜚ , maˉnuuˉ bihꜗ läꜙkaa tuhˉdsëyꜗ pero maˊjmeeyꜙ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ. 21 Pero gaꜙnaꜘ jwë ˈkihꜗ Herodía jmeeyꜗ heˉ llaꜙ dsëyꜗ läꜙ maˊ gaꜙhyaˉ

Page 41: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 6:22 38 San Marcos 7:4Herode ji ñeˉ. Gaꜙjmeeyꜘ koo jmɨɨˊ jʉʉhˉ gaꜙkwayꜘheˉ gaꜙkuhˉ dsaˉ. Gaꜙtëëhꜗ Herode läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊkaahˊ, läꜙjëëꜙ hi maˊ kye nëˊ kihˈ hløøꜘ hiꜙ läꜙjëëꜙdsaˉkaahˊ hi maˊ chaa Galilea. 22 Maˊja gaꜙheꜗjo mɨɨꜚ Herodía jmeeyꜙ ja . Gaꜙtɨhꜗ jwërte dsëꜗHerode hiꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊjmɨɨˊ. Heˉja gaꜙjähꜘ Herode sɨɨyhꜙ chihˉmëꜘ heꜘ:

—Ngɨɨˊ heˉ hnoohˉ kinꜙ. 23 Jnäꜘ bäähnˊ hñiinꜙkwëëhnꜚ hneˉ läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ läꜙjiihˈ toꜗ dsaahˋ heˉchaˉ kinꜙ.

24Heˉja yaꜙhëëꜗ chihˉmëꜘ heꜘ naˊngɨɨyˊ juuˈ kihꜗchooyˈ:

—¿Heeˉ lluꜗ ngɨɨnˊ laahꜘ? —jäyhꜘ sɨɨyhꜙ chooyˈ.—Ngɨɨˊ mɨˊlleˊ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ baˊ —

gaꜙjähꜘ chooyˈ.25 Chahꜘ baˊ ngooyˈ gaꜙheyꜗ jeeˊ gyaˈ rey:—Kwëëhˋ jnäꜘ naꜗ gaˉjʉhˉ mɨ ˈlleˊ Jwaaꜚ naˉhäˊ

nehꜙ koo wɨɨ ꜘ . Heˉ naˉ baˊ hnoonˈ —jähꜘ chihˉmëꜘheꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ rey.

26Heˉja gaꜙläꜙmeehꜙ dsëꜗ Herode. Pero gaꜙtääyˉhñiiyꜘ kwayꜗ heˉ gaꜙjäyhꜘ toꜙloꜙ nëˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ hi gaꜙtëëyhꜗ heꜘ, heˉja gaꜙmiꜙteyꜗ baˊ juu ˈ kiyhꜗ.27 Läꜙchahꜘ ja , gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ kihꜗ hløøꜘ kyaayꜗmahꜗ naˊkyeyꜘ lleˊ Jwaaꜚ . 28 Ngooꜗ hløøꜘ nehꜙñe ˈnaˊkuyˉ lleˊ Jwaaꜚ , hiꜙmaˊ kiiyꜗ lleˊ Jwaaꜚ naˉhäˊ nehꜙwɨɨ ꜘ , jayhꜗ yaꜙkwëëyhˋ chihˉmëꜘ heꜘ mahꜗ gaꜙngëëꜗchihˉmëꜘ heꜘ kihꜗ chooyˈ.

29Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉkyaahˊ Jwaaꜚ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja ,naˊnääyˈ naˊkiiyꜗ hnooˈ ja , mahꜗ naˊhooyˉ.

Gaꜙäähˉ Jesús hñaaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ(Mt. 14:13-21; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)

30Maˊ gaꜙllaꜙnääˋ apóstol kyaaꜗ Jesús, gaꜙjmeeyhꜗjuuˈ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjmeeyꜘ hiꜙ haˉ läꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉjeeˊ naˊnääyˈ. 31Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:

—Yaˉnäähꜘ hnähꜘ maꜙnøønˈ maꜙteehnˊ dsëˉ jneˊko hwëëꜘ taꜙ jeeˊ saꜙ chaa dsaˉ.

Jwëëꜘ dsaˉ maˊ dsaˉnääꜗ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja , niꜙheˉ maˊ kuyhꜙ saꜙ gaꜙkwaꜘ jwë ˈ. Kihꜗ heˉja baˊja , gaꜙjäyhꜘ läꜙja . 32 Ja gaˊ gaꜙtaayhˋ nehꜙ naˊmooꜘgaꜙnääyꜗ koo hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ.33 Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , gaꜙjëëꜗ dsihꜘhääyˊ nehꜙ naˊmooꜘ hiꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙ. Heˉja gaꜙnääꜗdsaˉ jwëꜘ tɨɨˊ. Maˊ gaꜙngëëyꜘ läꜙkoo läꜙkoo jwɨɨˉ,gaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ kyaayhˊ kaˉlähꜘ. Pero jääꜗ gaˊ dsaˉheꜘ gaꜙllaꜙnääꜗ läꜙkohꜘ gaˊ Jesús. 34Maˊ gaꜙjñaaꜗ Jesúsnehꜙ naˊmooꜘ ja , gaꜙjëëyꜗ jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi gaꜙllaꜙnääꜗ jeeˊ ja hiꜙ gaꜙläꜙñihꜘ dsëyꜗ kihꜗ. Jëëhꜘ,dsaˉ heꜘ laaꜗ läꜙkoo borrego hi saꜙ chaa jʉʉˊ.Heˉja gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ kyaahˊ chaˉmiihˉ juuˈ. 35Maˊ gaꜙhlooꜘ ja , gaꜙyaꜙjähꜙ discípulo kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Gaꜙhlooꜘ baˊ laˉ, hiꜙ saꜙ chaˉ niꜙ miihˉ heˉ kuhꜙdsaˉ jeeˊ laˉ. 36Chiihˊ dsaˉwaˊ llaˉnääyꜘ läꜙkaa jähꜙlaˉ, waˊ llaˉläyˉ heˉ kuyhꜙ —gaꜙjähꜘ discípulo sɨɨyhꜙJesús.

37—Kwëëhˋ hnähꜘ dsaˉ heˉ kuyhꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.—¿Niꜙ saꜙ leeꜙ toꜗ hñaˉlooꜘ kuuˊ heˉ dsaˊläˊ jnäähꜗ

heˉ kuhꜙ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ naˉ? —gaꜙjähꜘ discípulo.38 —Jëëˋ daˊ koo ¿Johꜘ heˊñiihꜚ kyehˊ hnähꜘ? —

gaꜙjähꜘ Jesús.Maˊ gaꜙjëëꜗ discípulo, mahꜗ gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ:—Hñaꜘ baˊ heˊñiihꜚ kye jnäähꜗ kyaahˊ uuˈ hmoohˉ

—gaꜙjäyhꜘ.39Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ kiyhꜗ:

—Chiihˊ dsaˉ naˉwaˊ dsaˉtaahˋ maꜙ koo nääꜗmaꜙkoo nääꜗ nëˊ yaˉmoohˉ naˉ.

40 Heˉja gaꜙtaahˋ dsaˉ maꜙ hña laaꜘ hiꜙ maꜙtoꜙ loꜙgyaaꜘ . 41 Hiꜙ gaꜙkaꜗ Jesús läꜙjëꜙ hñaꜘ heˊñiihꜚja kyaahˊ läꜙuuꜘ hmoohˉ heꜘ, gaꜙjëëyꜗ taꜙ gyʉʉh ˈgaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Ja gaˊ gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚja , gaꜙkwëëyhꜗ discípulo mahꜗ gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ kihꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ. Hiꜙ läꜙja gaꜙjmeeyꜘ kihꜗ hmoohˉheꜘ kaˉlähꜘ. 42Läꜙjëëꜙ dsaˉ gaꜙkuhˉ läꜙjiihˈ gaꜙkëëyꜗ.43 Jwɨˊ heˊñiihꜚ heˉ gaꜙchaaꜗ ja , gaꜙkah ˈ gyaꜙtoꜘsaˊmɨɨhˉ kyaahˊ hmoohˉ heꜘ. 44 Jeeˊ läꜙjëëꜙ maꜙlaꜙdsaˉñʉʉhˉ hi gaꜙkuhˉ heꜘ teeꜗ koo hñaꜘ mil dsaˉ.

Gaꜙngëꜘ Jesús nëˊ jmɨɨˉ(Mt. 14:22-27; Jn. 6:16-21)

45Läꜙchahꜘ ja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ discípulo kyaayꜗ:—Taˊko jiih ˈ hɨhnꜚ juu ˈ kihꜗ dsaˉ laˉ, goˉnääꜘ

hnähꜘ gaˉjʉhˉ kyaahˊ naˊmooꜘ taꜙ hngaahˋ Betsaida.Ja gaˊ nɨɨnˋ hñiinꜙ.

46 Maˉngëëꜘ maˉhɨyhꜗ juu ˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , ja gaˊ ngooyˈ taꜙ lleˊkohꜘ naˊngɨɨyˊkiyhˈ kihꜗ Dio. 47Ngooꜗ gaꜙnʉʉˉ baˊ ja , hiꜙ naˊmooꜘtoꜗ dsaahˋ jmɨɨˉ baˊ maˉllooꜗ. Pero chehꜗ gaˊ Jesúshwaꜗ kii ꜙ . 48 Gaꜙjëëyꜗ heˉlɨɨꜗ baˊ ngëꜙ naˊmooꜘ, jëëhꜘmaˊ gwaꜘ lleꜘ taꜙ jeeˊ ngoo ˈ naˊmooꜘ ja . Taꜙlaꜙyaꜙjnäꜙ, gaꜙløøꜗ Jesús ngëꜙ nëˊ jmɨɨˉ. Maˊ hnøøy ˈmaˊ ngëëyˈ jwëˈ naˊmooꜘ ja . 49Maˊ gaꜙjëëꜗ discípulongëyꜙ nëˊ jmɨɨˉ, maˊ laayꜘ, dsaˉ lleꜘ baˊ naˉ ngëꜙnëˊ jmɨɨˉ heˉja gaꜙhooyhꜗ ki gaa . 50 Läꜙjëëꜙ bihꜗgaꜙjëëyꜗ, heˉja gaꜙjwaayhˈ jwërte. Pero chahꜘ baˊgaꜙhlëëhꜘ Jesús kyaayhˊ:

—Taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ, jnäꜘ baˊ laˉ —gaꜙjäyhꜘ.51 Läꜙ maˊ gaꜙheyꜗ nehꜙ naˊmooꜘ, gaꜙhnaꜘ goˉte˜

lleꜘ. Peerꜙ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ discípulo kyaayꜗ, mahꜗgaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ. 52 Jëëhꜘ, maˊ naˉjlëˉ hʉʉˊdsëˉkiyhꜗ, heˉja saꜙ gaꜙläꜙngëëyꜘ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesúskihꜗ heˊñiihꜚ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ dsaˉdsaahˊ hi maˊchaa hwaꜗ Genesaret

(Mt. 14:34-36)53 Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ taꜙ hngaahˋ jeeˊ chee Gene-

saret, jeeˊ ja gaꜙhɨɨyꜘ naˊmooꜘ kiyhꜗ. 54 Maˊ gaꜙh-wëëyˉ nehꜙ naˊmooꜘ ja , chahꜘ baˊ gaꜙläꜙkyuuꜙ dsihꜘ.55 Hiꜙ gaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ läꜙkaa hwaꜗ ja . Läꜙkaajeeˊ ja gaꜙløøyꜗ naˊjääyˉ dsaˉdsaahˊ kyaay ˈ kyaahˊjii kiyh ˈ taꜙ jeeˊ maˊ ngëꜙ Jesús. 56 Läꜙkaa jeeˊmaˊ ngëꜙ Jesús, jwɨɨˉ mähˉ, maꜙkeꜙ jwɨɨˉ jʉʉhˉ, naˉmaˉhiiꜘ dsaˉjääꜙ dsaˉ dsaˉdsaahˊ kyaa chaˊjwëꜗ jeeˊmaˊ dsaˉngëëyꜘ. Maˊ chuuꜘ dsaˉ kyaayhˊ mahꜗ maˊkwayꜙ suꜗ miihˉ chaˊgooyˉ chaˊheeꜙ hmɨɨhˉ kiyhꜗ.Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙtëëꜘ gaꜙsuꜗ miihˉ mɨ ˈchaˊgooyˉhmɨɨhˉ kihꜗ Jesús maˊ dsaˉhlääyꜘ goˉte˜.

7Läꜙjëꜙ heˉ miˉsahꜘ dsaˉ(Mt. 15:1-20)

1 Gaꜙllaꜙnääꜗ fariseo hi maˊ chaa Jerusalén hiꜙgaꜙllaꜙnääꜗ ko llaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kaˉlähꜘ jeeˊmaˊ ngëꜙ Jesús. 2 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ heꜘ, läꜙ maˉ-sohꜘ ja baˊ gooˉ discípulo kyaaꜗ Jesús maˊ tääyhˊkuyhˉ, gaꜙhlëëyhꜘ wɨɨꜘ kiyhꜗ. 3 (Jëëhꜘ, dsaˉ fariseomaˊ miˉtehꜗ heˉ maˊ tëëꜗ jmeeꜙ dsaˉ maˉgyuhˉkyaayꜗ, saꜙ kuhˉhɨyh˜ cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙgyiyhꜗ gooyˉläꜙkoo tëë ˈ jmeeꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ judiu. 4 Hiꜙ

Page 42: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 7:5 39 San Marcos 8:3waˊraˉ yaꜙnääyˋ jeˊhmoohˊ, saꜙ kuyhꜙ cherˊmahꜗ saꜙgaꜙmiꜙteyꜗ heˉ tëë ˈ dsaˉ jmeeꜙ. Hiꜙ chaˉ gaˊ jyohꜘheˉ tëë ˈ dsaˉ høøꜙ, heˉ gyiyh˜ läꜙjëꜙ heˉ jmääyhˉtaˊ oˊjeˉ, läꜙkye jii jeeˊ gwɨɨyˉ.) 5 Heˉja gaꜙngɨɨꜘfariseo kyaahˊ taˉjwohꜗ heꜘ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Heˉla ˈ saꜙ gyih˜ discípulo kyaahꜗ gooˉ jääꜗja gaˊ kuyhꜙ, läꜙ nøøꜘ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ?

6 —Peerꜙ taˉjuuh ˈ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús —.Läꜙkoo jmeehˉ hnähꜘ naˉ, jeehˈ kweeˉ kyaahˊ heˉgaꜙhlëëhꜘ Isaía lloꜘjooꜗ, jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ:Dsaˉ laˉ, koo jähꜘ bihꜗ hnääyꜗ jnäꜘ.Pero taꜙ jeeˊ jyohꜘ baˊ häˊ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ.7 Saꜙ jmääꜗ niꜙ miihˉ heˉ jmeeyꜙ hnääyꜗ jnäꜘ.Läꜙjëꜙ nʉʉhꜚ heˉ kwayꜙ, laꜗ madaꜚ kihꜗ dsaˉ jmɨˉ-

gyʉʉꜙ baˊ, gaꜙjähꜘ Isaía.8 ʼJmeehˉ hnähꜘ taꜙ kooꜘ nʉʉhꜚ kihꜗ Dio mahꜗ

høøhˉ hnähꜘ maꜙlaꜙ heˉ tëëh ˈ hnähꜘ baˊ. Gyihꜙhnähꜘ kyahˊwɨɨ ꜘ jeeˊ kuhˉhuhꜘ hnähꜘ. Johꜘ nëëˈ heˉlaꜗ läꜙja saꜙ jmeehˉ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙdsaˉ heꜘ—. 9 Peerꜙ tëëhˉ hnähꜘ jmeehˉ hnähꜘ taꜙkooꜘ nʉʉhꜚ kihꜗ Dio mahꜗ høøhˉ hnähꜘ heˉ tëëh ˈhnähꜘ jmeehˉ baˊ. 10 Läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Moisé lloꜘjooꜗläꜙhihꜙ gaꜙjmeeꜘ Dio: “Waˊ hnaahꜙ maaˋ kyaahˈ, tääˋkyaah ˈ. Hi hlëëhꜙ wɨɨꜘ kihꜗ choˈjmiiˉ, hi heꜘ waˊjuuꜘ goˉte˜”, gaꜙjähꜘ Moisé. 11 Pero hnähꜘ fariseo,läꜙlaˉ baˊ jmeehˉ hnähꜘ. Kwahˉ hnähꜘ jwë ˈ kihꜗdsaˉ mahꜗ sɨɨyhꜙ choˈjmiiyˉ läꜙlaˉ: “Läꜙjëꜙ heˉ chaˉkinꜙ heˉ kyaahˊ maˊ jmeenˋ beꜘ kyahꜗ, heˉ ja naˉlaꜗ Corbán.” (Heˉ laˉ hnøøꜗ jähꜙ: maˉkwëëhnꜙ Diobaˊ ja .) 12Heˉ jmeehˉ hnähꜘ läꜙja , heˉ hahˉ hnähꜘkihꜗ hi jmeeꜙ beꜘ kihꜗ cho ˈjmiiˉ baˊ ja . 13 Kihꜗheˉ høøhˉ hnähꜘ heˉ maˉtëë høøꜙ dsaˉ maˉgyuhˉkyaahꜗ hnähꜘ naˉ, heˉja maˉjmeehˊ hnähꜘ taꜙ kooꜘnʉʉhꜚ kihꜗ Dio. Johꜘ nëëˈ heˉ laꜗ läꜙja saꜙ jmeehˉhnähꜘ.

14 Heˉja gaꜙhlëëhꜗ Jesús jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ,gaꜙjäyhꜘ:

—Nʉʉˉ daˊ hnähꜘ kweeˉ mahꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ.15 Saꜙ dsaˉläˉsahꜘ dsaˉ kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ tooyhˉhooyˊ. Läꜙjëꜙ heˉ hwëëˉ hooyˊ, kyaahˊ heˉ jabaˊ dsaˉläˉsayhꜘ. 16 Hi hnøøꜗ heehꜙ juu ˈ laˉ, waˊheeyhˉ —gaꜙjähꜘ Jesús.

17 Maˊ gaꜙhɨhꜗ Jesús juu ˈ kihꜗ dsaꜙ, gaꜙheyꜗ koochaˊnehꜙ. Jeeˊ ja gaꜙngɨɨꜘ discípulo juuˈ kiyhꜗ:

—Heˉ hnøøꜗ jähꜙ juu ˈ naˉhmääˊ heˉ maˉhlëëhˊnaˉ.

18Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Cheˊ niꜙ hnähꜘ saꜙ maˉläˉngëëhꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊ

saꜙ ngëëhꜘ hnähꜘ saꜙ dsaˉläˉsahꜘ dsaˉ kyaahˊ läꜙjëꜙheˉ tooyhˉ hooyˊ? 19 Jëëhꜘ, jaꜙ nehꜙ tuhˉdsëꜗ dsaˉdsoo˜heˉ kuhˉhɨyh˜, nehꜙ tuˉjla baˊ dsaˉ dsoo˜heˉja , ja gaˊ hwëëˉ kaˉlähꜘ dsoo˜ taꜙ chaˊsɨɨˉ —gaꜙjähꜘJesús.

Kyaahˊ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙjmeeyꜘ naˉjngɨɨˈläꜙjëꜙ heˉ kihˉhihˉ jneˊ.

20Hiꜙ ngooꜗ bihꜗ jäyhꜘ:—Läꜙjëꜙ heˉ hwëëˉ hooˊ dsaˉ, heˉ ja baˊ kyaahˊ

dsaˉläˉsayhꜘ. 21 Jëëhꜘ, nehꜙ tuhˉdsëꜗ baˊ dsaˉ gwaꜘläꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ hlɨɨh ˈ, hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ gwaꜘ heˉkaayh˜ hi saꜙ laaꜗ kyaayꜗ, kaayh˜ waˊ hi chaˉ hi ,hiꜙ jngëëyhꜙ dsaˉ. 22 Nehꜙ tuhˉdsëꜗ bihꜗ gwaꜘ heˉjmeeyꜙ hɨɨ , heeꜘ dsëyꜗ liyhꜙ läꜙjëꜙ heˉ gaˊ chaˉ,jmeeyꜙ läꜙjëꜙ heˉ hlɨɨhˈ, miˉgaayꜙ dsaˉ, jmeeyꜙ heˉlaꜗ oˉhihꜙ, wɨɨꜘ dsëyꜗ, hlëëyhꜙ wɨɨꜘ kihꜗ dsaꜙ, jmääy˜

hñiiꜘ kaahˊ, hiꜙ saꜙ chaˉ nʉʉhꜚ kiyhꜗ. 23 Läꜙjëꜙ heˉhlɨɨhˈ naˉ gwaꜘ nehꜙ tuhˉdsëꜗ dsaˉ. Kyaahˊ heˉ naˉbaˊ, miˉsahꜘ dsaˉ hñiiꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Jaaˉ dsaˉmëꜘ chaa ʉʉꜘ gaꜙheehˉ kihꜗ Jesús(Mt. 15:21-28)

24 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , ngooyꜗ jähꜙ kihꜗjeeˊ jwɨɨˉ Tiro kyaahˊ Sidón. Maˊ gaꜙllooyꜗ jeeˊ ja ,gaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ. Saꜙ maˊ hnøøy ˈ maˊ läꜙjnääyꜘchahꜘ, pero saꜙ gaꜙlaꜗ. 25 Chahꜘ baˊ gaꜙnuuꜘ jaadsaˉmëꜘ heˉ gaꜙllooꜗ Jesús jeeˊ ja . Dsaˉmëꜘ heꜘmaˊ chaa jaa jo mɨɨyꜚ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ, heˉja ngooyꜗ jeeˊ maˊ gyaˈ Jesús mahꜗ gaꜙjuuyhꜗjnëyˊ chaˊnëyˊ. 26 Dsaˉmëꜘ heꜘ saꜙ maˊ laay ˈ judiu,dsaˉ sirofenicia baˊ heꜘ. (Kihꜗ dsaˉ judiu, läꜙkohꜘdsaˉ heꜘ laayꜗ läꜙkoo saˊdsɨɨˉ baˊ.) Gaꜙchuuyꜘ kyaahˊJesús heˉ dsaˉlleeyꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi maˊ hää nehꜙtuhˉdsëꜗ jo mɨɨyꜚ. 27Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Kwaˊ jwëꜗ waˊ kuhˉ daˊ chihˉpih ˈ jääꜗ . Saꜙ lluꜗheˉ jñuuhnˊ heˉ kuhˉ chihˉ mahꜗ kwëëhnꜚ dsɨɨˉ.

28Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Dsooꜘ baˊ kyahˈ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Pero maꜙraꜙ

heˉ lɨhˈ baˊ dsɨɨˉ läꜙjëꜙ jwɨˊ heˉdsaˉsaaꜗ kihꜗ chihˉpihˈ.

29Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Kihꜗ heˉ lluꜗ juuˈ kyahꜗ, heˉja maˉyaˉhëë baˊ

jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kihꜗ chihˉmëꜘ kyaahꜗ. Gwaahˉ baˊhneˉ kyahꜗ.

30 Maˊ gaꜙllaahꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ chaˊnehꜙ kiyhꜗ,gaꜙjëëyꜗ naˉkyaa ˈ chihˉmëꜘ kyaayꜗ nëˊ jii ,maˉyaˉhëë jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kiyhꜗ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉ kooˋ31 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ Jesús kooꜘ jeeˊ jwɨɨˉ Tiro,

gaꜙngëëyꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Sidón, hiꜙ gaꜙngëëyꜘ taꜙ hwaꜗDecápoli. Ja gaˊ gaꜙllaayhꜗ kaˉlähꜘ taꜙ jeeˊ hlaˉjmɨˉjʉʉhˉ kihꜗ Galilea. 32 Jeeˊ ja naˊjää dsaˉ jaadsaˉ kooˋ chaˊnëˊ Jesús, hiꜙ dsaˉ hi maˊ jääꜙ hi kooˋheꜘ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Jesús mahꜗ kyeyꜙ gooyˉ nëˊ kihˈ hi kooˋ heꜘ. 33 Hiꜙ gaꜙllee Jesús dsaˉ kooˋ heꜘkahꜘ kihꜗ, mahꜗ gaꜙtäyꜗ chaˊgooyˉ läꜙkoo läꜙkootoˉgwayˊ, hiꜙ gaꜙmiꜙgyʉyhꜘ naˊsɨɨhˊ dsaˉ heꜘ kyaahˊjmɨɨˉ tʉˉheyh ˈ. 34 Mahꜗ gaꜙjëëꜗ Jesús taꜙ gyʉʉh ˈ,gaꜙchaahꜗ dsëyꜗ, hiꜙ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ:

—Efata —juuˈ laˉ hnøøꜗ jähꜙ: Waˊ näˉ kyahꜗ.35 Läꜙchahꜘ ja gaꜙnaꜘ toˉgwaˊ dsaˉ heꜘ hiꜙ gaꜙlɨɨꜗ

naˊsɨɨyhˊ, gaꜙhlëëyhꜘ jëë . 36Hiꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesús hihꜙkiyhꜗ saꜙ waˊ jmeeyhˈ juuˈ kihꜗ niꜙ jaa dsaˉ. Maꜙkeꜙgaꜙjmeeyꜘ chaˉmiihˉ madaꜚ läꜙja , chaˉgaˊmiihˉmaˊ kooyh˜ juu ˈ. 37 Gaꜙläꜙdsaa jwërte dsëꜗ dsaˉ.Gaꜙjäyhꜘ:

—Peerꜙ gaꜙläꜙjëꜙ baˊ lihꜙ Jesús jmeeꜙ. Jmeeyꜙhlëëhꜙ hi kooˋ, hiꜙ jmeeyꜙ nuuˉ hi gwɨɨˋ.

8Gaꜙäähˉ Jesús kyeeꜘ mil dsaˉ(Mt. 15:32-39)

1 Taˊko jiih ˈ gaꜙläꜙhëë Jesús jeeˊ ja , jwëëꜘ dsaˉgaꜙllaꜙnääꜗ kaˉlähꜘ hiꜙ niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉ maˊkuyhꜙ jeeˊ ja . Heˉja gaꜙtëëyhꜗ discípulo kyaayꜗmahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

2—Peerꜙ dsaˉläˉñihꜘ dsënꜙ dsaˉ hi täähˊ kyaahˊjneˊ jeeˊ laˉ. Jëëhꜘ, maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ tääyhˊ hiꜙ saꜙchaˉ niꜙ miihˉ heˉ kuyhˉ. 3 Cherˊmahꜗ gaꜙcheehˋ

Page 43: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 8:4 40 San Marcos 8:35jnihꜘ kiyhꜗ läꜙ maˉkyoyhꜙ naˉ, hwaayꜘ chaˊjwëꜗ,jëëhꜘ ʉʉꜘ gaˊ yaꜙnääꜗ ko llaa .

4Heˉja gaꜙjähꜘ discípulo kyaayꜗ:—¿Haˉ baˊ jäꜙ heˉ kuhꜙ dsaˉ hehꜗ hwaꜗ kii ꜙ laˉ?

Haˉ kohꜘ saꜙ hnøøꜗ mahꜗ leeꜙ kuhꜙ hi täähˊ jeeˊ laˉ.5Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Johꜘ heˊñiihꜚ kyehˊ hnähꜘ? —gaꜙjäyhꜘ.—Gyiiꜗ baˊ —gaꜙjähꜘ discípulo.6 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ mahꜗ dsaˉtaahˋ

läꜙjëëꜙ dsaˉ hwaꜗ hiꜙ gaꜙkayꜗ läꜙjëꜙ gyiiꜗ heˊñiihꜚ ja ,gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio. Maˉngëëꜘ maˉkwayꜘtiˊhmaahˊ kih ˈ Dio, gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚ ja hiꜙ gaꜙk-wëëyhꜗ discípulo mahꜗ gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ. 7 Hiꜙ maˊ jääyꜙ miihˉ hmoohˉ kaˉlähꜘ hiꜙläꜙja gaꜙkwaꜘ Jesús tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio. Maˉngëëꜘheˉ ja , gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ mahꜗ tiˊllooyhꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ. 8 Gaꜙkuhˉ dsaˉ läꜙjiih ˈ gaꜙkëëyꜗ. Maˊ gaꜙlaꜗkiyhꜗ, gaꜙkah ˈ gaˊ gyii ˈ saˊmɨɨhˉ jwɨˊ heˉ gaꜙchaaꜗja . 9 Teeꜗ koo kyeeꜘ mil dsaˉ hi gaꜙkuhˉ jeeˊ ja .Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙhɨyhꜗ juuˈ kihꜗ dsaꜙ. 10Läꜙchahꜘja gaꜙheyꜗ nehꜙ naˊmooꜘ kyaayhˊ discípulo kyaayꜗ,ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ Dalmanuta.

Dsaˉ fariseo maˊ hnøøyˈ maˊ jmee ˈ Jesús kooˉ heˉjʉhˉgaa

(Mt. 16:1-4; Lc. 12:54-56)11 Maˊ gaꜙllooꜗ Jesús jeeˊ ja , gaꜙllaꜙnääꜗ fariseo

hiꜙ gaꜙløøyꜗ tiˉchooyꜙ juu ˈ kyaahˊ Jesús. Maˊ kay˜dsëꜗ Jesús, heˉja gaꜙngɨɨyꜘ maˊ jmee ˈ Jesús kooheˉ jʉhˉgaa heˉ maˊ jäꜙ gyʉʉh ˈ. 12 Maˊ gaꜙnuuꜘJesús läꜙja , gaꜙjii ꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ, mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉlaˈ ngɨɨhˊ hnähꜘ hi chaa naꜗ jmeenˋ kooheˉ jʉhˉgaa ? Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, niꜙkoo heˉ jʉhˉgaa saꜙ jëëꜗ dsaˉ hi chaa naꜗ.

13 Jeeˊ ja gaꜙbeeyꜗ dsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙheyꜗ kaˉlähꜘnehꜙ naˊmooꜘ, ngooyꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ.

Levadura kihꜗ dsaˉ fariseo(Mt. 16:5-12)

14 Niꜙ saꜙ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ discípulo maˊ kay ˈheˊñiihꜚ, koo läꜙlaˉ baˊ heˊñiihꜚ maˊ kyeyˉ nehꜙnaˊmooꜘ. 15 Heˉja gaꜙmiꜙliihꜚ Jesús dsëꜗ discípulo,gaꜙjäyhꜘ:

—Leehꜚ hnähꜘ kyaahˊ levadura kihꜗ fariseo hiꜙleehꜚ hnähꜘ kyaahˊ levadura kihꜗ Herode kaˉlähꜘ.

16 Heˉja gaꜙtaahˋ discípulo heꜘ llayꜙ juuˈ kyaahˊdsaˉkyaayhˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Maˉhlëëyhꜘ läꜙnaˉ kihꜗ heˉ saꜙ maˊ kye jneˊheˊñiihꜚ.

17Pero gaꜙläꜙliihꜚ Jesús kiyhꜗmahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Heˉlaˈ jmeehˉ hnähꜘ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ

heˉ saꜙ chaˉ heˊñiihꜚ? ¿Cheˊ saꜙ hii˜ kwaꜗ kwaat˜kyahꜗ hnähꜘ? ¿Cheˊ saꜙ hii˜ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊläꜙ maˉnaˉjlëˉ baˊ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ hnähꜘ? 18 Häˊbaˊ mɨˊnëhˊ hnähꜘ mahꜗ saꜙ jëëhꜘ hnähꜘ, hëˉ baˊtoˉgwahˊ hnähꜘ mahꜗ saꜙ nuuhˉ hnähꜘ. ¿Cheˊ saꜙdsooh˜ hohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ jääꜗ ? 19 Läꜙ maˊgaꜙtiˊ gaꜙlloohnꜗ hñaꜘ heˊñiihꜚ ja , jeeˊ kih ˈ läꜙjëëꜙhñaꜘ mil dsaˉ heꜘ, ¿johꜘ saˊmɨɨhˉ gaꜙtëꜘ jwɨˊ heˉgaꜙchaaꜗ ja ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

—Gyaꜙtoꜘ saˊmɨɨhˉ —gaꜙjähꜘ discípulo kyaayꜗ.20 —¿Haˉ gaˉ maˊ gaꜙtiˊ gaꜙlloohnꜗ gyiiꜗ heˊñiihꜚ

ja , johꜘ saˊmɨɨhˉ gaꜙchaaꜗ ? —gaꜙjähꜘ Jesús.—Gaꜙchaaꜗ gaˊ gyiiˈ saˊmɨɨhˉ —gaꜙjähꜘ discípulo.

21—¿Cheˊ läꜙjiihˈ naꜗ saꜙ hii˜ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉtʉʉˊ22 Gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Betsaida. Maˉngëëꜘ heˉ

ja , yaꜙjääꜙ dsaˉ jaa hi tʉʉˊ chaˊnëˊ Jesús mahꜗgaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Jesús heˉ kyeyꜙ gooyˉ nëˊ kiyh ˈ.23 Heˉja gaꜙsoohꜗ Jesús gooˉ dsaˉ heꜘ, gaꜙjääyꜗ taꜙchʉʉhˊ jwɨɨˉ. Gaꜙmiꜙgyʉyhꜘ mɨˈnëˊ dsaˉ heꜘ kyaahˊjmɨɨˉ tʉˉheyh ˈ hiꜙ gaꜙkyeyˉ läꜙtoꜘ gooyˉ nëˊ kih ˈdsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ:

—¿Heeˉ jëëhꜘ miihˉ? —gaꜙjäyhꜘ.24Heˉja gaꜙløøꜗ dsaˉtʉʉˊ heꜘ jëë˜, hiꜙ gaꜙjäyhꜘ:—Jëënꜙ dsaˉ hi dsaˉngëëꜘ, pero jnääyꜘ läꜙkohꜘ

chaahˈ hmaˉ baˊ.25Mahꜗ gaꜙkyeˉ Jesús kaˉlähꜘ gooˉ nëˊ kiyhˈ. Hiꜙ

gaꜙsɨɨyhꜙ heˉ jëëyꜗ kaˉlähꜘ. Läꜙchahꜘ ja , gaꜙjäꜗ mɨˈnëyˊ. Gaꜙläꜙjnäꜘ jëë goˉte˜. 26 Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—Gwaahˉ ko dsooꜘ taꜙ kyahꜗ baˊ hneˉ. Moꜙtoꜙgoˉheꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ naˉ. Niꜙ taꜙ jwɨɨꜘ niꜙ jaa .

Gaꜙjähꜘ Peeˊ, Jesús laaꜗ Cristo(Mt. 16:13-20; Lc. 9:18-21)

27Ngooꜗ Jesús kaˉlähꜘ kyaahˊ discípulo kyaayꜗ taꜙjyohꜘ jwɨɨˉ mähˉ heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Cesarea kihꜗFilipo. Chaˊjwëꜗ jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗdiscípulo:

—¿Haˉ läꜙ jähꜘ dsaˉ kinꜙ, hii jnäꜘ laayꜘ? —gaꜙjähꜘJesús.

28 —Ko llaa jähꜘ, Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ baˊhneˉ. Ko llaa jähꜘ Elía baˊ hneˉ. Hiꜙ jñahꜘ ko llaajähꜘ, hneˉ laahꜗ jaa hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ—gaꜙjähꜘ discípulo kyaayꜗ.

29Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—¿Haˉ gaˉ hnähꜘ, heeˉ jwahꜘ hnähꜘ kinꜙ, hii baˊ

jnäꜘ laahꜘ hnähꜘ?Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Hneˉ heꜘ Cristo.30Pero gaꜙtaahˉ Jesús juuˈ läꜙjëëꜙ mahꜗ saꜙ kooyhꜗ

juuˈ ja kyaahˊ niꜙ jaa .Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mt. 16:21-28; Lc. 9:22-27)

31 Jmɨɨˊ ja gaꜙløøꜗ Jesús miˉjnääꜙ juu ˈ kihꜗ dis-cípulo kyaayꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ jëëꜗ chaˉmiihˉwɨɨꜘ. Dsaˉgyʉʉhˊ saꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ, läꜙja dsaˉkaahˊkyaa ˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley saꜙ läꜙh-nääꜗ dsihꜘ. Hiꜙ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ juuyꜘ mahꜗ läꜙjiiyhˊkaˉlähꜘ jeeˊ gaꜙtëꜘ hnëˉ jmɨɨˉ —gaꜙsɨɨyhꜙ discípulokyaayꜗ.

32Heˉ naˉ gaꜙhlëëyhꜘ jëë goˉte˜, heˉja gaꜙjääꜗPeeˊ Jesús taꜙ kooꜘ, gaꜙløøyꜗ jʉʉyh˜ kiyhꜗ. 33 Perogaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ gaꜙjëëyꜗ jeeˊ maˊ täähˊ läꜙjëëꜙdiscípulo, mahꜗ gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ Peeˊ:

—Jñuuhˊ hneˉ kinꜙ hi saꜙlluꜗ. Saꜙ jmeehˉ hʉʉˊd-sëˉ läꜙkohꜘ jmeeꜙ Dio. Läꜙkoo laꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ dsaˉbaˊ laˈ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ.

34 Ja gaˊ gaꜙtëëyhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ ko jøhꜘ kyaahˊdiscípulo kyaayꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ hi hnøøꜗ jmeeꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ,saꜙ waˊ jmääy ˈ hñiiyꜘ kwaat˜, waˊ jääy ˈ cruꜚ kyaayꜗmahꜗ waˊ jmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ. 35 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙhi hää hñiiꜘ mahꜗ saꜙ juuyꜘ, hi heꜘ juuꜘ baˊ. Peroläꜙjëëꜙ hi kwaa hñiiꜘ juuꜘ kwaat˜ kinꜙ o kwaat˜ kihꜗ

Page 44: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 8:36 41 San Marcos 9:32juˈhmëëꜘ, hi heꜘ baˊ lääꜘ . 36 ¿Heeˉ yaˊjøøꜚ kaꜗ dsaꜙmaꜙkeꜙ gaꜙlɨyhꜗ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗwaˊraˉ gaꜙjuuyꜗ, saꜙ tëëyhꜗ kihꜗ Dio? 37 ¿Heeˉ baˊkyaahˊ leꜘ miˉhmaayhˋ mahꜗ lääyꜘ? 38 Heˉ baˊ cheˉhlëëhˈ dsaˉ hi chaa jmɨɨˊ naˈ, jmeeyꜙ waˊ laˈ chaˉlaꜗ. Cherˊmahꜗ hi jmeeꜙ naˉhiihˊ kinꜙ, o kyaahˊ juuˈkinꜙ chaˊnëˊ dsaˉ hi chaa naꜗ, ja baˊ läꜙja jmeeꜗHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ naˉhiihˊ kyaayhˊ, waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊjäyhꜘ kyaahˊ beꜘ kihꜗ Tääˋ kyaayˈ kyaahˊ läꜙjëëꜙ ángelekyaayꜗ.

91 Jesús koo kaˉlähꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, chaa ko llaa

hi täähˊ jeeˊ laˉ saꜙ juuyꜘ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉjëëyꜙ haˉläꜙkoo laꜗ beꜘ kihꜗ Dio hi jmeeꜙ hihꜙ.

Gaꜙmiꜙsëëꜗ Jesús hñiiꜘ(Mt. 17:1-13; Lc. 9:28-36)

2 Maˉngëëꜘ gaˊ jñiiꜘ jmɨɨˊ, ja gaˊ gaꜙjääꜗ Jesúsmaꜙlaꜙ Peeˊ kyaahˊ Jacobo hiꜙ Jwaaꜚ baˊ, gaꜙnääyꜗkahꜘ taꜙ mohꜘ ñiiꜘ. Jeeˊ ja gaꜙläꜙsëëꜗ Jesús toꜙloꜙ nëˊhi maˊ jääyꜙ heꜘ. 3 Gaꜙlɨɨꜗ jih ˈgyehꜗ hmɨɨhˉ kiyhꜗ,gaꜙtøøꜘ jlëë ñihꜗ läꜙ tøøˉ hmooˉ. Niꜙ jaa saꜙ chaahwaꜗ laˉ hi lihꜙ gyihꜗ mahꜗ jmeeyꜗ tøˉjlëë läꜙja .4 Jeeˊ ja gaꜙläꜙjnääꜘ Elía kyaahˊ Moisé gaꜙtaayhˋ llayꜙjuuˈ kyaahˊ Jesús. 5Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ Jesús:

—Taˉjwohꜗ, heˉ baˊ cheˉ lluꜗ heˉ tøøhˊ jneˊko jøhꜘ jeeˊ laˉ. Jmeeˊ jnäähꜗ hnëˉ hneꜗ kyaahˊmooˉ, koo kyahꜗ, koo kihꜗMoisé, hiꜙ koo kihꜗ Elía.

6 Läꜙjëëyꜙ gaꜙjwaayh ˈ, saꜙ ñeyˉ heˉ maˊ jäyhꜙ,heˉja baˊ gaꜙhlëëhꜘ Peeˊ läꜙja . 7 Hor˜ ja jaꜗ koojniiꜘ, gaꜙjmeeꜘ hihˈ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja . Jeeˊ jniiꜘ jagaꜙläꜙnʉʉhꜘ gaꜙhlëëhꜘ koo juuˈ heˉ maˊ jähꜘ:

—Hi laˉ naˉ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Nʉʉˉhnähꜘ kiyhꜗ.

8 Maˊ gaꜙjëëyꜗ kaˉlähꜘ, moꜙsoꜙ chaa niꜙ jaa ,maꜙlaꜙ hñiiꜘ baˊ Jesús chehꜗ. 9 Jeeˊ jñaaꜙ Jesús mohꜘja gaꜙtaayhˉ juuˈ hi maˊ kyaayhˊ heꜘ:

—Taꜙ jwɨɨꜘ hnähꜘ niꜙ jaa , läꜙjëꜙ heˉ maˉjëëhˋhnähꜘ laˉ taˊko jiih ˈ saꜙ maˉläˉjiihˋ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ.

10 Gaꜙhøøyꜘ juu ˈ ja nehꜙ tuhˉdsëyꜗ. Pero taꜙjyohꜘ ko taa , läꜙuuˉ hi heꜘ maˊ ngɨɨyꜙ juu ˈ kihꜗdsaˉkyaayhˊ heeˉ hnøøꜗ jähꜙ heˉ läꜙjiihˊ dsaˉ jeeˊ kihˈ hi maˉnaˉjuuˊ. 11 Hiꜙ gaꜙngɨɨyꜘ kaˉlähꜘ juuˈ kihꜗJesús:

—¿Heˉla ˈ jähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, jmeeꜙ biiꜗ jähꜘElía jääꜗ gaˊ kihˈ Cristo?

12Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Ja baˊ dsooꜘ jähꜘ Elía toˉnëˊ, yaˉllayˉ lluꜗ läꜙjëꜙ

heˉ chaˉ jeeˊ laˉ. Hiꜙ hnähꜘ, ¿haˉ läꜙ ngëëhꜘ hnähꜘheˉ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ: jmeeꜙ biiꜗ jëëꜗ wɨɨꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ hiꜙ saꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ niꜙ miihˉ? 13 Pero jwëëhn˜hnähꜘ,maˉjah˜ baˊ Elía, hiꜙ gaꜙjmeeꜘ dsaˉ läꜙ tëˉ dsëꜗkiyhꜗ, läꜙkoo maˉnaˉsɨɨˉ kiyhꜗ jääꜗ .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa chihˉ hi maˊ kyejmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ

(Mt. 17:14-21; Lc. 9:37-43)14 Läꜙ maˊ gaꜙllooꜗ Jesús jeeˊ täähˊ läꜙjëëꜙ gaˊ dis-

cípulo kyaayꜗ, gaꜙjëëyꜗ jwëëꜘ dsaˉ maˊ täähˊ läꜙkuˊläꜙjii ꜗ kiyhꜗ, hiꜙ maˊ täähˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley tiˉ-chooyꜙ juu ˈ kyaayhˊ. 15 Maˊ gaꜙjëëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ yaꜙjähꜙ Jesús, gaꜙjëëꜗ dsayhꜙ, chahꜘ baˊ gaꜙnääyꜗ

naˊjmeeyꜘ Dio kiyhꜗ. 16Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kihꜗdsaˉ heꜘ:

—Heˉ juuˈ tiˉchoohˉ hnähꜘ kyaahˊ hi täähˊ naˉ.17 Mahꜗ gaꜙhlëëhꜘ jaa dsaˉ hi maˊ hää jeeˊ ja ,

gaꜙjäyhꜘ:—Taˉjwohꜗ, jäänꜙ jeeˊ laˉ jaa chihˉñʉʉhˉ

kyaanꜙ, hi kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ hi jmeeꜙ kaayˋ.18Waˊ haˉ chaˉ haˉ jeeˊ cheyhˈ, waˊraˉ gaꜙhiiꜙ dsooˊkiyhˈ jmeeꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ naˉ, jmiiyˉ baay˜ hñiiyꜘhwaꜗ, hwëëˉ pehꜘ nehꜙ toˉhooyˊ, jʉʉy˜ chaˉjayˊmahꜗ dsaˉläˉhwääyhˉ. Maˉjwɨɨnꜗ discípulo kyaahꜗheˉ lleeyꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ naˉ pero saꜙ maˉlɨyh˜.

19Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Heˉlaˈ saꜙ hii˜ läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ hi chaa

naꜗ? ¿Lɨhꜘ baˊ llaaꜙ heˉ gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ? Moꜙsoꜙläˉbeꜘ dsënꜙ gyaˋ gaˊ jnäꜘ kyaahˊ hnähꜘ. Yaˉjääꜙ daˊchihˉ naˉ taꜙ laꜙ.

20Mahꜗ naˊjää dsaˉ chihˉ heꜘ chaˊnëˊ Jesús. Maˊgaꜙjëëꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ Jesús, gaꜙsooyhꜗ kihꜗ chihˉheꜘ wɨɨꜘ jwërte. Gaꜙkɨˉ gaꜙbääyˉ hwaꜗ, läꜙjiih ˈgaꜙhwëëˉ pehꜘ nehꜙ toˉhooyˊ. 21 Ja gaˊ gaꜙngɨɨꜘJesús juuˈ kihꜗ jmiiˉ chihˉ heꜘ:

—¿Haˉ kohꜘ jiihˈ maˉläˉhɨɨˋ laꜗ läꜙnaˉ kiyhꜗ?—Heˉ laayꜗ läꜙ maˊ piyhꜗ naˉ—gaꜙjähꜘ jmiiˉ chihˉ

—. 22 Jaꜙ heˉ koo jiih˜ maˉtaayhˉ chaˊjeˉ hiꜙmaˉtaayhˉ chaˊjmɨɨˉ heˉ jngɨɨhꜙ kiyhꜗ. Cherˊmahꜗlehꜗ miihˉ kwaˊ beꜘ kinꜙ, waˊ läˉñihꜘ hohꜘ jnäähˈ.

23Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—¡Haˉ läꜙja jwahꜘ cherˊmahꜗ lehꜗ miihˉ! Läꜙjëꜙ

baˊ leꜘ kihꜗ hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ.24 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhlëëhꜘ jmiiˉ chihˉ heꜘ kyaahˊ

chaˉmiihˉ beꜘ, gaꜙjäyhꜘ:—Laaꜙ baˊ jnäꜘ dsooꜘ, kwaˊ beꜘ kinꜙ mahꜗ läꜙdsooꜘ

dsënꜙ chaˉgaˊmiihˉ.25 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús ngooꜗ dsaˉkuhꜗ jwëëꜘ dsaˉ,

gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Hneˉ jmɨˉlleꜘ kooˋ, jnäꜘ jmeenꜙ hihꜙ goˉhëë kihꜗ

chihˉ naˉ, moꜙtoꜙ jmeeˉ gaˊ jwɨɨhˋ kiyhˈ.26Heˉja naˊhøøꜘ gaˊ gaꜙhoohꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ,

mahꜗ koo gaˊ koo häˊ gaꜙsooyhꜗ wɨɨꜘ jwërte kihꜗchihˉ heꜘ, ja gaˊ yaꜙhëëyꜗ ngaayhꜗ. Gaꜙjäꜘ chihˉ heꜘläꜙkohꜘ heˉ naˉjuuyˊ. Jwëëꜘ dsaˉ maˊ jähꜘ:

—Maˉnaˉjuuˊ baˊ naˉ.27 Pero gaꜙsoohꜗ Jesús gooyˉ, gaꜙchaayhˉ, chahꜘ

baˊ gaꜙnooyˉ. 28 Läꜙ maˊ gaꜙheꜗ Jesús koo chaˊnehꜙ,gaꜙngɨɨꜘ discípulo kyaayꜗ juu ˈ kiyhꜗ jeeˊ saꜙ nuuˉdsaˉ:

—¿Heˉla ˈ saꜙ maˉläˉkëhˊ jnäähꜗ jmɨɨˊ maˊ lleejnäähꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ?

29Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Hihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ läꜙnaˉ, saꜙ hwëëꜙ cherˊmahꜗ

saꜙ gaꜙtʉꜗ dsaˉ kuhˉhɨh˜ mahꜗ chuuyꜗ kyaahˊ Dio.Kooˉ kaˉlähꜘ gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mt. 17:22-23; Lc. 9:43-45)

30Maˊ gaꜙhwëëyˉ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja , gaꜙnääyˋ taꜙGalilea. Saꜙ hnøøꜗ Jesús maˊ läꜙñeˉ dsaˉ haˉ taꜙngëyꜙ. 31 Jëëhꜘ, maˊ hlëëyh˜ discípulo kyaayꜗ, maˊjäyhꜘ:

—Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ ngëëꜗ dsihꜘ jaˊgooˉ dsaˉhñaaˉ dsëꜗ mahꜗ jngëëyhꜗ. Gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊnaˉjuuyˊ, läꜙjiiyhˊ kaˉlähꜘ.

32 Pero discípulo kyaayꜗ saꜙ gaꜙläꜙngëëyꜘ juuˈ ja ,hiꜙ maˊ goyhꜙ maˊ ngɨɨyˈ juuˈ kihꜗ Jesús.

Page 45: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 9:33 42 San Marcos 10:20Hii naˉ leeꜘ jøøhˈ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ(Mt. 18:1-5; Lc. 9:46-48)

33 Ja gaˊ gaꜙllaꜙnääyˋ jeeˊ jwɨɨˉ Capernaum.Läꜙ maˊ gaꜙtaahˋ discípulo chaˊnehꜙ kyaahˊ Jesús,gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—¿Heeˉ juuˈ naˉ tiˉchoohˉ hnähꜘ läꜙ häˊ jwëꜗ jeeˊmaˉyaˉnøøˋ jneˊ?

34 Tiˊsɨhꜘ goˉte ˈ baˊ gaꜙtaayhˋ, kihꜗ heˉ maˊ tiˉ-chooyꜙ juu ˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ läꜙ häˊ jwëꜗ, hii naˉ leeꜘ jøøh ˈ kihꜗ jeeˊ läꜙjëëyꜙ. 35 Heˉja gaꜙgyaˉJesús mahꜗ gaꜙhlëëyhꜗ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ discípulo heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Cherˊmahꜗ hi hnøøꜗ leeꜘ jøøh ˈ, taꜙ waˊ jmääy ˈhñiiyꜘ jøøhˈ, waˊ jmeeyꜘ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ.

36 Hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙtëëyhꜗ jaa gyʉʉˉ,gaꜙcheeyhˉ jeeˊ kiyh ˈ ja . Ja gaˊ gaꜙeeyꜗ, mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

37 —Hi jmeeꜙ he ˈ kihꜗ jaa gyʉʉˉ läꜙlaˉ kwaat˜kinꜙ, jnäꜘ heꜘ hi jmääy˜ heˈ. Hiꜙ hi jmää jnäꜘ heˈ,jmeeyꜙ heˈ kihꜗ Dio hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ.

Hi saꜙ naˉhøøhˊ jnänˋ laayꜗ dsaˉkyaahˊ jneˊ(Mt. 10:42; Lc. 9:49-50)

38Gaꜙjmeehꜗ Jwaaꜚ juuˈ kihꜗ Jesús:—Taˉjwohꜗ, maˉjëë jnäähꜗ jaa hi hwëë

jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ läꜙhihꜙ kyahꜗ, heˉja gaꜙhaˊ jnäähꜗkiyhꜗ, jëëhꜘ saꜙ ngëyꜙ kyaahˊ jnäähꜗ.

39 Pero Jesús gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙlaˉ:—Taꜙ haˉ hnähꜘ kiyhꜗ. Jëëhꜘ, niꜙ jaa saꜙ chaa

hi jmeeꜙ koo heˉ jʉhˉgaa läꜙhihꜙ kinꜙ, mahꜗchahꜘ baˊ hlëëyhꜙ wɨɨꜘ kinꜙ. 40Hi saꜙ hneeˉ kyaahˊjneˊ, dsaˉkyaahˊ baˊ jneˊ heꜘ. 41 Waˊ hi chaˉ hi ,hi kwëëh˜ hnähꜘ koo vas jmɨˉdsëꜚ, kihꜗ heˉ laahꜗhnähꜘ kyaaꜗ Cristo, maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,läꜙhmaahˊ baˊ jñeeyꜗ.

Gooˉ laꜗ kihꜗ hi jmeeꜙ tëhꜗ dsaˉkyaahˊ(Mt. 18:6-9; Lc. 17:1-2)

42 ʼWaˊ hi chaˉ hi , hi jmeeꜙ tëhꜗ jaa hi mähꜗlaˉ hi maˉläˉdsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, lluꜗ gaˊ la ˈ kiyhꜗwaˊraˉ jähꜘ kihꜗ hñʉʉꜗ dsaˉ luuyˊ koo chaˊtooꜗ kihꜗmolii mahꜗ hmäähꜗ dsihꜘ chaˊjmɨˉñeehꜚ. 43 Heˉjacherˊmahꜗmaˉgoohˉ gaꜙjmeeꜘ tähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ,hnäꜗ goˉte˜ baˊ. Lluꜗ gaˊ kyah ˈ gwaah ˈ jeeˊ täähˊhi naˊjiihꜙ, tʉʉhˊ maˉgoohˉ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉ gohˈ chaˊjeˉ kyaahˊ läꜙtoꜘ maˉgoohˉ jeeˊ moꜙsoꜙ ʉʉꜙjihˊkohꜘ. 44 Jeeˊ ja saꜙ juuꜘ jahˊ hiꜙ niꜙ saꜙ ʉʉꜙjeˉ jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ. 45 Hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ cherˊmahꜗmaˉtɨɨhˊ gaꜙjmeeꜘ tähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, hnäꜗ goˉte˜baˊ. Lluꜗ gaˊ kyah ˈ gwaah ˈ jeeˊ täähˊ hi naˊjiihꜙ,tʉʉhˊ maˉtɨɨhˊ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉ goh ˈ chaˊjeˉ kyaahˊläꜙtoꜘ maˉtɨɨhˊ jeeˊ moꜙsoꜙ ʉʉꜙ jihˊkohꜘ. 46 Jeeˊ jasaꜙ juuꜘ jahˊ hiꜙ niꜙ saꜙ ʉʉꜙ jeˉ jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ. 47Hiꜙcherˊmahꜗmɨˈnëhˊ gaꜙjmeeꜘ tähꜙ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, lleˊgoˉte˜ baˊ. Lluꜗ gaˊ kyahˈ gwaahˈ jeeˊ täähˊ hi naˊjiihꜙkyaahˊ koo mɨɨˈ mɨˊnëhˊ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ gohˈ kyaahˊläꜙtoꜘ mɨɨ ˈ mɨˊnëhˊ chaˊjeˉ. 48 Jeeˊ ja saꜙ juuꜘ jahˊ,hiꜙ niꜙ saꜙ ʉʉꜙ jeˉ jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ. 49 Läꜙjëëꜙ dsaˉläꜙñeeˋ kyaahˊ jeˉ, hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ kwëëh˜ dsaˉ Dio nëˊnaˊhyooꜘ, kyaahˊ ñeˊ baˊ läꜙñiiˋ. 50 Lluꜗ baˊ ñeˊ perowaˊ gaꜙdsaaꜗ heˉ ñiiˋ kihˈ, haˉ läꜙliiꜙ kaˉlähꜘ ñiiˋ. Waˊchaˉ baˊ ñeˊ kyah ˈ hnähꜘ mahꜗ goˊtaahˊ hnähꜘ lluꜗkyaahˊ dsaˉkyaahˊ.

10Gaꜙjähꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ heˉ bee dsaˉ øøhꜚ(Mt. 19:1-12; Lc. 16:18)

1 Yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ jwɨɨˉ Capernaum ja , ngooyꜗtaꜙ hwaꜗ Judea, hiꜙ ñeeyˊ taꜙ hngaahˋ jmɨɨˉ Jordán.Koo kaˉlähꜘ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙllaꜙnääꜗ maˊ gaꜙllooyꜗjeeˊ ja , hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉläꜙkoo tëëy ˈ jmeeyꜙ läꜙjëꜙ jiih˜. 2 Jeeˊ ja gaꜙl-laꜙnääꜗ kooꜘ kiyhꜗ ko llaa fariseo heˉmaˊ kay˜ dsëyꜗ,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ chaˉ jwëˈ beeꜗ dsaˉ dsaˉmëꜘ kyaaꜗ ?3Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Haˉ läꜙ jähꜘ nʉʉhꜚ heˉ gaꜙkwëëhꜗ Moisé jneˊ?4Heˉja gaꜙjähꜘ fariseo:—Gaꜙkwaꜘ baˊ Moisé jwëꜗ heˉ beeꜗ dsaˉ øøhꜚ pero

chooyhꜗ koo moˊjeˉ jeeˊ beeyˈ øøyhꜚ.5Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Kihꜗ heˉ chaahˉ hnähꜘ, heˉja baˊ ja gaꜙjähꜘ

Moisé läꜙja . 6 Pero läꜙ maˊ toˉnëˊ maˊ gaꜙjmeeꜘ Diojmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, “gaꜙjmääꜗ Dio hi mëꜘ hi ñʉʉhˉ.”7 “Heˉja baˊ beeꜗ dsaˉñʉʉhˉ choˈjmiiˉ mahꜗ gyayꜙkyaahˊ dsaˉmëꜘ kyaayꜗ. 8 Jeeˊ läꜙuuyꜘ laayꜗ jaa baˊ.”Läꜙja moꜙsoꜙ laayꜗ uuyꜗ, jaa baˊ maˉlaayꜗ. 9 Hehꜗläꜙja , hi maˉlaaꜗ jaa kaah˜ Dio, saꜙ lleˋ kihˈ llaayꜘ—gaꜙjähꜘ Jesús.

10 Läꜙkoo maˊ täähˊ discípulo kyaayꜗ chaˊnehꜙ,koo kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús haˉ läꜙ laꜗ heˉbee dsaˉ mëˊ. 11Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—Cherˊmahꜗ hi gaꜙbeeꜗ dsaˉmëꜘ kyaaꜗ mahꜗkaayꜗ jñahꜘ, heˉ maˉjmeeyꜘ dsoˊkyeˉ baˊ ja kihꜗhi toˉnëˊ. 12 Hiꜙ cherˊmahꜗ dsaˉmëꜘ gaꜙbiiꜗ kihꜗdsaˉñʉʉhˉ kyaayꜗ mahꜗ kaayꜗ jñahꜘ, heˉ maˉjmeeyꜘdsoˊkyeˉ baˊ ja —gaꜙjähꜘ Jesús.

Gaꜙmiꜙjääꜗ Jesús gyʉʉˉ(Mt. 19:13-15; Lc. 18:15-17)

13Maˊ dsaˉnääꜗ dsaˉ dsaˉjääꜙ gyʉʉˉ kyaaꜗ chaˊnëˊJesús mahꜗ kyeyꜙ gooyˉ nëˊ kiyh ˈ, pero discípulogaꜙjʉʉhꜗ kihꜗ dsaˉ heꜘ. 14 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús haˉ läꜙjmeeꜙ discípulo, saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëyꜗ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—Kwaˊ jwëꜗ yaˉnääꜘ gyʉʉˉ taꜙ laꜙ kinꜙ. Taꜙ haˉhnähꜘ kiyhꜗ, jëëhꜘ hi laaꜗ läꜙkoo gyʉʉˉ, hi heꜘbaˊ jääꜗ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ. 15Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, hi saꜙ heehˉ jääꜗ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ läꜙkooheehˉ jaa gyʉʉˉ, saꜙ heyhꜗ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.

16 Ja gaˊ gaꜙeeyꜗ maꜙ jaa maꜙ jaa gyʉʉˉ,gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊ kihˈ, mahꜗ gaꜙmiꜙjääyꜗ.

Jaaˉ dsaˉ kwaa hi chaˉ kuuˊ gaꜙhlëëhꜘ kyaahˊJesús

(Mt. 19:16-30; Lc. 18:18-30)17 Maˊ gaꜙheꜗ Jesús jwë ˈ ngooꜗ, jaꜗ jaa dsaˉ

koˉchihˊ, gaꜙjuuhꜗ jnëˊ chaˊnëyˊ mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈkihꜗ Jesús, gaꜙjäyhꜘ:

—Hneˉ hi laaꜗ Taˉjwohꜗ lluuꜗ, ¿heeˉ hnøøꜗjmeenˋ mahꜗ tëëhnꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juunꜘ?

18Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ ñehˊ hneˉ heˉ laanꜗ lluunꜗ? Jëëhꜘ niꜙ

jaa hi lluuꜗ saꜙ chaa , jaa Dio baˊ hi lluuꜗ.19 Maˉkyuuh˜ baˊ hneˉ läꜙjëꜙ madaꜚ kihꜗ Dio: “Taꜙkaahꜙ hi laaꜗ kyaaꜗ jñahꜘ, taꜙ jngëëhꜙ dsaˉ, taꜙ hɨɨ ꜘkihꜗ dsaꜙ, taꜙ jmeeˉ dsooꜘ kihꜗ juu ˈ taˉjuu ˈ, niꜙ taꜙmiˉgaa dsaˉ. Waˊ hnaahꜙ maaˋ kyaahˈ tääˋ kyaahˈ.”

20Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:

Page 46: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 10:21 43 San Marcos 10:51—Taˉjwohꜗ, läꜙjëꜙ heˉ naˉmaˉmiˉtenˋ läꜙjiihˈ maˊ

mähnˈ.21 Peerꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëˈ Jesús gaꜙjëëyꜗ dsaˉ heꜘ, mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Hnøøꜗ gaˊ koo heˉ jmeeh ˈ. Gwaahˉ goˉhnɨɨˊ

läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyahꜗ mahꜗ goˉkwëëhˋ läꜙjëëꜙ hi täˉñeeꜘ. Läꜙja baˊ läꜙchaˉ chaˉmiihˉ kyahꜗ gyʉʉhˈjmɨˉgyʉʉꜙ. Maˉngëëꜘ heˉ ja , ja gaˊ naꜙ ñeehˋ, jäähˈ cruꜚ kyaahꜗ mahꜗ jmeenˊ ko jøhꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

22 Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ juu ˈ ja , gaꜙheeꜗ dsëyꜗgoˉte˜. Mahꜗ ngaayhꜗ tiˉmeehˉ dsëyꜗ kihꜗ heˉmaˊ chayˉ chaˉmiihˉ kuuˊ. 23 Heˉja gaꜙjëëꜗ Jesúsdsaˉ hi maˊ täähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ jeeˊ maˊ cheyhˈ ja ,gaꜙjäyhꜘ:

—Haˉ kohꜘ saꜙ jwëëhˋ laˈ kihꜗ dsaˉ chaˉ kuuˊ heyhꜗjeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

24 Maˊ gaꜙnuuꜘ discípulo kyaayꜗ läꜙja , gaꜙtaayhˋjëë˜ dsayhꜙ. Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:

—Gyʉʉˉ kyaanꜙ. Jaa dsaˉ hi kye oˉjøhꜙ dsëˉkihꜗ kuuˊ kiyhˈ, haˉ kohꜘ saꜙ jwëëhˋ laˈ kiyhꜗ heyhꜗ jeeˊjmeeꜙ Dio hihꜙ. 25 Saꜙ gaˊ jwëëhˋ laˈ kihꜗ jaa camey˜ngëëꜘ toˉgwaˊ koo hmaˉkuuˊ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ hehꜗjaa dsaˉ chaˉ kuuˊ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

26 Chaˉgaˊmiihˉ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ discípulo maˊgaꜙnuuyꜘ juu ˈ ja , heˉja gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉkyaayhˊgaꜙjäyhꜘ:

—¿Hii baˊ lääꜘ ja ?27 Heˉja gaꜙjëëꜗ Jesús jeeˊ tääyhˊ ja , mahꜗ

gaꜙjäyhꜘ:—Heˉ saꜙ läꜙkëhˊ dsaˉ jmɨɨˊ jmee ˈ, saꜙ laꜗ läꜙnaˉ

kihꜗ Dio. Jëëhꜘ gaꜙläꜙjëꜙ baˊ liyhꜙ jmeeyꜗ.28Heˉja gaꜙløøꜗ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Maˉjäꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyaaꜗ jnääh ˈ mahꜗ

jmeeˊ jnäähꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ.29Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Läꜙjëëꜙ hi

maˉtuuˉ dsëꜗ maˉhwëë chaˊnehꜙ kihꜗ, maˉbeeyꜗdsaˉmëꜘ øøyhꜚ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, maˉbeeyꜗ choˈjmiiyˉ, maˉbeeyꜗ dsaˉmëꜘ kyaayꜗ, maˉbeeyꜗ chihˉkyaayꜗ, o maˉbeyꜗ hwaꜗ kiyhꜗ kwaat˜ kinꜙ hiꜙ kihꜗ juˈhmëëꜘ, 30 hi heꜘ hyohꜙ hñaˉlooꜘ gaˊ läꜙnaˉ läꜙkohꜘgaˊ heˉ gaꜙjäꜘ kiyhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Hyoyhꜙ hneꜗ,jeeyꜙ dsaˉmëꜘ øøyhꜚ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, jeeyꜙ chooyˈ, jeeyꜙ chihˉ kyaayꜗ, hyoyhꜙ hwaꜗ, hiꜙ jëëyꜗ wɨɨꜘjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Hiꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ heˉ naꜗ gaˊ läꜙjnäꜘ,tëëyꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juuyꜘ. 31Pero, jwëëꜘ hi laaꜗ kwaat˜jeeˊ kyahˈ hnähꜘ naꜗ, hi heꜘ leeꜘ mähꜗ gaˊ maˊja . Hiꜙhi saꜙ laaꜗ kwaat˜ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ naꜗ, hi heꜘ leeꜘjøøhˈ.

Ngooꜗ hnëˉ jiih˜ jmeeh˜ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mt. 20:17-19; Lc. 18:31-34)

32 Läꜙ maˉhää bihꜗ jwë ˈ ngooyꜗ taꜙ Jerusalén,hiꜙ kaahˋ kiyhˈ gaꜙnääꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘkyaayhˊ. Pero jëë˜ dsayhꜙ hiꜙ maˊ goyhꜙ maˊ chaayꜗkaahˋ.

Ja gaˊ gaꜙtëëˉ Jesús kahꜘ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ dis-cípulo, gaꜙløøyꜗ jmeeyh˜ juuˈ haˉ läꜙ dsaˉngëëyꜘ taꜙchaˊnëˊ:

33—Naꜗ dsaˊnøøˈ jneˊ taꜙ Jerusalén, jeeˊ ooꜙ ngëëꜗdsaˉ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ kihꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊ, hiꜙngëëyꜗ kihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Hi heꜘ bäähꜙ jnäꜘdsooˊ mahꜗ jngëëh ˈ dsaˉ jnäꜘ. Ja gaˊ ngëëy ˈ jnäꜘjaˊgooˉ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu. 34 Miˉkwayhꜗ jnäꜘ,

jmiˊbaayꜗ jnäꜘ, tiˊhñeyꜗ jnäꜘ, ja gaˊ jngëëyhꜗ jnäꜘ.Pero läꜙjiihnˊ kaˉlähꜘ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ.

Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ gaꜙngɨɨyꜘ heˉ gyayꜙ jwoo ˈkihꜗ Jesús

(Mt. 20:20-28)35 Maˉngëëꜘ heˉ ja , Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ jooꜘ

Zebedeo gaꜙnääyꜗ chuhꜙ kihꜗ Jesús mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Taˉjwohꜗ, hnøøˉ jnäähˈ jmeehˈ heˉ ngɨɨˊ jnäähꜗ

laˉ.36—¿Heeˉ hnoohˉ hnähꜘ jmeenˋ kyahˈ hnähꜘ? —

gaꜙjähꜘ Jesús.37—Kwaˊ jwëꜗ dsaˊtoohˊ jnäähꜗ jwooˈ kyahꜗ jeeˊ nahꜗ

jøøh ˈ heˉ jmeehˈ hihꜙ, jaa jwooˈ raˉlluuꜗ hiꜙ jaajwooˈ raˉkëhˈ kyahꜗ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús.

38Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ ñehˊ hnähꜘ heˉ naˉngɨɨhˊ hnähꜘ. ¿Cheˊ täähꜙ

hnähꜘ jëëh ˈ hnähꜘ lliꜘwɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊ jëënꜚ? ¿Cheˊläˉbeꜘ hohꜘ hnähꜘ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉwɨɨꜘ heˉ naꜗgaˊ dsaˉngëënꜘ?

39Heˉja gaꜙjäyhꜘ:—Tääꜙ baˊ jnäähꜗ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Maꜙraꜙ heˉ jëëh ˈ baˊ hnähꜘ lliꜘwɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊ

jëënꜚ, hiꜙ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉ wɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊdsaˉngëënꜘ. 40 Pero heˉ nahˈ hnähꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ ojwooˈ raˉkëhˈ kinꜙ, saꜙ gaꜙtëënꜘ kwanˋ. Heˉ ja hyohꜙhi naˉlleehˊ kyaa Tääˋ kyaanꜙ baˊ ja .

41 Jeeˊ läꜙjëëꜙ gyaaꜗ discípulo gaꜙläꜙlleeꜘ maˊgaꜙnuuyꜘ hlëëhꜙ Jwaaꜚ kyaahˊ Jacobo läꜙja .42Heˉja gaꜙhlëëhꜗ Jesús läꜙjëëꜙ discípulo, gaꜙjäyhꜘ:

—Ñehˊ baˊ hnähꜘ läꜙkoo jmeeꜙ dsaˉtaˊ hi jmeeꜙhihꜙ kihꜗ dsaˉgooyˈ, kaayh˜ läꜙ llaꜙ dsëyꜗ. Dsaˉkaahˊheꜘ läꜙ tëˉ dsëyꜗ kaayh˜ dsaˉgooyˈ. 43 Pero jeeˊ kyahˈ hnähꜘ saꜙ chaˉ heˉ kihꜗ jmeehˈ hnähꜘ läꜙja . Hi hnøøꜗ leeꜘ jøøh ˈ gaˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hnähꜘ, hi heꜘ tëëjmeeꜗ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ. 44 Hi hnøøꜗ kaꜗ nëˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëëꜙ , hi heꜘ tëë jmeeyꜗ taˊheꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙbaˊ. 45 Jëëhꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ saꜙ maˉjay˜ mahꜗjmeeꜗ dsaˉ taˊheꜗ kiyhꜗ, maˉjay˜ mahꜗ jmeeyꜗ taˊheꜗkihꜗ dsaˉ baˊ. Maˉjay˜ mahꜗ kwaayꜗ hñiiꜘ juuyꜘ, heˉja këëꜗ mahꜗ lääꜘ jwëëꜘ dsaˉ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús Bartimeo hi maˊ tʉʉˊ(Mt. 20:29-34; Lc. 18:35-43)

46Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙllaꜙnääyꜗ jwɨɨˉ Jericó. Läꜙmaˊ yaꜙhëëꜗ Jesús Jericó kyaayhˊ discípulo, hiꜙ kyaahˊjwëëꜘ dsaˉ, gaꜙngëëyꜘ jeeˊ maˊ gyaˈ jaa dsaˉtʉʉˊ hi maˊ ngɨɨꜙ kuuˊ kih ˈ dsaꜙ. Dsaˉtʉʉˊ heꜘ maˊ cheeBartimeo, jooꜘ Timeo. 47Maˊ gaꜙnuuyꜘ ngooꜗ yaꜙjähꜙJesús dsaˉ chaa Nazaret, gaꜙløøyꜗ hlëëyhꜙ ki gaa ,maˊ jäyhꜘ:

—Jesús, hneˉ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David, waˊ läˉñihꜘhohꜘ kiꜙ jnäꜘ.

48 Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙjʉʉhꜗ kiyhꜗ, mahꜗ saꜙ tooyhˈmɨɨhˊ.Pero dsaˉ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ mɨɨhˊ maˊ tooyh˜:

—Hneˉ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David, waˊ läˉñihꜘ hohꜘkiꜙ jnäꜘ.

49 Ja gaˊ gaꜙnooˉ Jesús, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ heˉdsaˉkyaaꜘ dsihꜘ. Heˉja naˊkyaaꜘ dsihꜘ, mahꜗ gaꜙjähꜘdsaˉ sɨɨyhꜙ:

—Taꜙ ka hʉʉˊdsëˉ, nooˉ tëëyh˜ hneˉ.50 Läꜙchahꜘ ja gaꜙjñuuyhꜗ hmɨɨhˉ heˉ maˊ

naˉbääyh˜, gaꜙnooyˉ koˉchihˊ, ngooyꜗ jeeˊ cheh ˈJesús. 51Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

Page 47: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 10:52 44 San Marcos 11:32—¿Heeˉ hnoohˉ jmeenˋ kyahˈ?Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉtʉʉˊ heꜘ:—Taˉjwohꜗ, hnoonꜗ läꜙjnäꜘ mɨˈnënꜙ.52Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Gwaahˉ baˊ hneˉ kyahꜗ. Kyaahˊ heˉ maˉdsooꜘ

hohꜘ naˉ, maˉjäꜗ baˊ kyahˈ.Hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëyˊ hiꜙ ngooyꜗ

kyaahˊ Jesús.11

Gaꜙheꜗ Jesús naˉdsëë burr˜ jwɨɨˉ Jerusalén(Mt. 21:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)

1 Ja gaˊ tëëy ˈ Jerusalén gaꜙnääyꜗ chʉʉhˊ jwɨɨˉBetfagé kyaahˊ Betania. Hiꜙ jähꜙ baˊ nøøꜘ jwɨɨˉ jakihꜗ mohꜘ Olivo. Jeeˊ jwɨɨˉ ja gaꜙcheeꜗ Jesús uuꜗdiscípulo. 2Gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ heˉ nøøꜘ taꜙ chaˊnëˊ.Waˊraˉ gaꜙtëëhꜘ hnähꜘ jeeˊ ooꜙ, jnäähꜙ hnähꜘ jaaburr˜ mähꜗ hi naˉhñuuhˊ, hi saꜙ gaˊ maˉwɨɨꜗdsaˉ. Ja cheehˋ hnähꜘ mahꜗ yaˊjäähꜙ hnähꜘ taꜙ laꜙ.3 Cherˊmahꜗ chaa hi ngɨɨꜙ juuˈ kyahꜗ hnähꜘ, heˉlaˈ jmeehˉ hnähꜘ läꜙnaˉ, ja jwɨɨhꜘ hnihꜘ: “Jmeeꜙ biiꜗkihꜗ Dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jnäähˈ baˊ laˉ, chahꜘ baˊ yaˊjääjnäähꜗ kaˉlähꜘ.”

4Heˉja gaꜙnääyꜗ hiꜙ gaꜙjnäähꜙ bihꜗ burr˜ heꜘ maˊchehˈ chaˊjwëꜗ, naˉhñuuhˊ chuhꜙ kihꜗ koo hoˊhaahˊ,mahꜗ gaꜙløøyꜗ cheeyhˉ burr˜ heꜘ. 5Pero dsaˉ hi maˊtäähˊ jeeˊ ja , gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ:

—¿Heeˉ jmeehˉ hnähꜘ, heˉlaˈ cheehˊ hnähꜘ burr˜naˉ?

6 Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jesús. Ja gaˊgaꜙkwaꜘ dsaˉ heꜘ jwë ˈ. 7 Hiꜙ naˊjääyˉ jeeˊ cheh ˈJesús mahꜗ gaꜙkyeˉ dsaˉ hmɨɨhˉ kihꜗ kaˊluuˊ burr˜heꜘ. Ja gaˊ gaꜙwɨɨꜗ Jesús ngooꜗ. 8 Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙjaꜗhmɨɨhˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ jeeˊ ngooyˈ ja hiꜙ jñahꜘ gaꜙhnäꜗnɨɨhˋ hmaˉ gaꜙjayꜗ chaˊjwëꜗ. 9 Dsaˉ hi chaaˈ kaahˋ,kyaahˊ hi gaꜙnääꜗ jääꜗ maˊ tooyh˜ chaˉmiihˉ mɨɨhˊmaˊ jäyhꜘ:

—¡Hosanna! ¡Heˉ baˊ cheˉ jøøhˈ hi jaꜗ naˉ läꜙhihꜙkihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ! 10 ¡Dio kyaahˊ hi naꜗ gaˊ jmeeˈhihꜙ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ dsaˉjøøhˈ jnänˋ David! ¡Peerꜙjøøhˈ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ!

11 Ja gaˊ gaꜙheꜗ Jesús jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén, ngooyꜗtaꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ. Maˉngëëꜘmaˉjëëyꜙ läꜙkuˊläꜙjii ꜗ jeeˊ chih ˈ gwahꜙ ja , yaꜙhëëyꜗ ngaayhꜗ taꜙBetania kyaayhˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ dsaˉ kyaayꜗ. Jëëhꜘmaˉngooꜗ gaꜙhlooꜘ jmɨɨˊ ja .

Gaꜙjwäꜗ Jesús dsoˊjwɨɨꜘ kihꜗ chaahˈ higo(Mt. 21:18-19)

12 Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙhwëëyˉ kaˉlähꜘ jeeˊjwɨɨˉ Betania, jaꜗ kyohꜙ Jesús. 13 Ʉʉꜘ gaˊ gaꜙjëëꜗ Jesúskoo chaah ˈ hmaˉ higo mahꜗ ngooyꜗ naˊjëëyˉ cheˊhɨɨꜚ mɨɨ ˈ. Maˊ gaꜙllooyꜗ jeeˊ chihˈ chaahˈ hmaˉ ja ,maꜙlaꜙ mooˉ jmahꜗ baˊ maˊ chooꜗ. Jëëhꜘ, jaꜙ jii kihꜗja . 14Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ chaahˈ hmaˉ ja :

—Niꜙ koo mɨɨ ˈ kyahꜗ moꜙsoꜙ kuhꜙ dsaˉ kaˉlähꜘjihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ.

Hiꜙ gaꜙnuuꜘ discípulo kyaayꜗ.Gaꜙhwëëꜗ Jesús dsaˉ hi maˊ täähˊ hnɨɨꜙ jeeˊ chih

ˈ gwahꜙ(Mt. 21:12-17; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)

15Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙllaꜙnääyꜗ Jerusalén, ja gaˊgaꜙllooꜗ Jesús hoˊhneꜚ kihꜗ gwahꜙ jʉʉhꜙ, hiꜙ gaꜙløøyꜗ

hëëyꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ llaꜙ hmoohˊ. Gaꜙsaaꜗgaꜙjaayꜗ naˊmes˜ kihꜗ dsaˉ hi maˊ miˉsɨɨꜗ kuuˊ, hiꜙgaꜙsaaꜗ gaꜙjaayꜗ läꜙjëꜙ heˉ laꜗ kihꜗ hi maˊ hnëë˜ juuˉ.

16 Moꜙsoꜙ gaꜙkwayꜘ jwë ˈ maˊ ngëë ˈ dsaˉ jeeˊ jakyaahˊ løøˈ kihꜗ mahꜗ maˊ llayˈ hmoohˊ.

17Hiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ saꜙ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ juu ˈ kihꜗ Dio? “Hneꜗ

kinꜙ laˉ läꜙchee hneꜗ jeeˊ ngɨɨ ˈ läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉ-gyʉʉꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio.” Pero hnähꜘ, maˉjmeehˊ hnähꜘläꜙkoo tooˉ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉhɨɨ baˊ.

18Gaꜙnuuꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley hiꜙ läꜙja dsaˉkaahˊkyaa jmiˉdsaˉ kaˉlähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesús. Heˉ-ja maˊ hnooyhˉ haˉ läꜙ jwëꜘ jeeˊ maˊ jngëëyhˈ, peromaˊ gayhꜙ Jesús. Jëëhꜘ jwëëꜘ dsaˉ maˊ täähˊ maˊ jëë˜dsahꜙ haˉ läꜙ laꜗ nʉʉhꜚ kiyhꜗ. 19 Taꜙ gaꜙhlooꜘ ja ,yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ jwɨɨˉ ja , ngaayhꜗ.

Gaꜙläꜙkii ꜙ chaahˈ hmaˉ higo(Mt. 21:20-22)

20 Taꜙlaꜙ høøˉ jyohꜘ jmɨɨˊ ja , gaꜙngëëyꜘ kaˉlähꜘjeeˊ maˊ chihˈ chaahˈ hmaˉ higo. Gaꜙjëëꜗ discípulokyaaꜗ Jesús maˉläˉkii ꜙ goˉte˜ chaah ˈ hmaˉ ja .21Heˉja gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ Peeˊ, gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ Taˉjwohꜗ, maˉläˉkii ꜙ hmaˉ higo heˉgaꜙjwähꜗ dsoˊjwɨɨꜘ kihꜗ llooꜘ.

22Hiꜙ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Waˊ läˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kihꜗ Dio. 23 Maꜙraꜙ

ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ hi gaꜙjähꜘsɨɨhꜙ mohꜘ laˉ: “Jñuuhˊ jeeˊ naˉ, jwääꜙ hñaahꜗchaˊjmɨˉñeehꜚ”, hiꜙ cherˊmahꜗ läꜙkaa tuhˉdsëyꜗgaꜙngɨɨyꜘ, hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjmeeyꜘ dsooꜘ leꜘ, maꜙraꜙheˉ leꜘ baˊ heˉ maˉngɨɨyꜘ ja . 24 Heˉja jwëëhn˜hnähꜘ, läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ kihꜗ Dio, jmeeˊ hnähꜘdsooꜘ maˉhñah˜ hnähꜘ, hiꜙ läꜙja baˊ hñahꜙ hnähꜘ.25 Hiꜙ jeeˊ täähˊ hnähꜘ ngɨɨhˊ hnähꜘ kihꜗ Dio, jmeeˊjøhˉ hohꜘ hnähꜘ cherˊmahꜗ hi kyaahˊ häˊ hohꜘ, mahꜗläꜙja Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ jmeeꜗ jøhˉ dsëꜗ kihꜗläꜙjëꜙ dsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ. 26 Jëëhꜘ, cherˊmahꜗ saꜙjmeehˉ hnähꜘ jøhˉ hohꜘ hnähꜘ kihꜗ dsaꜙ, niꜙ läꜙjaTääˋ jnänˋ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ saꜙ jmeeꜗ jøhˉ dsëꜗ kihꜗdsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ.

Heˉ jaꜗ gyʉʉhˈ baˊ hihꜙ heˉ jmeeꜙ Jesús(Mt. 21:23-27; Lc. 20:1-8)

27 Gaꜙllooꜗ Jesús kaˉlähꜘ Jerusalén kyaahˊ dis-cípulo. Gaꜙngëëyꜘ taꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ. Jeeˊ ja gaꜙl-laꜙnääꜗ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ taˉjwohꜗkyaaꜗ ley, hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ. 28Hiꜙ gaꜙjähꜘ dsaˉheꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Cheˊ chaˉ jwë ˈ kyahꜗ heˉ jmeehˉ läꜙjëꜙ heˉnaˉ? ¿Hii kihꜗ hihꜙ heˉ jmeehˉ läꜙnaˉ?

29Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Ngɨɨnˊ koo mɨˈjuuꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Jeehˋ

daˊ hnähꜘ kinꜙ jääꜗ , ja gaˊ jwahnꜚ hi kihꜗ hihꜙ heˉjmeenꜙ läꜙlaˉ. 30 ¿Hii gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ gaꜙchaaꜗJwaaꜚ dsaˉ jmɨɨˉ, cheˊ Dio o cheˊ dsaˉñʉʉhˉ? Jmeehˋdaˊ hnähꜘ juuˈ kinꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.

31 Jeeˊ tääyhˊ ja maˊ llayꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ,maˊ jäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, hihꜙ kihꜗ Dio baˊ ja ,Jesús jähꜙ: “¿Heˉlaˈ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kiyhꜗgaˉ ja ?” 32 Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, jaꜗ hihꜙ kihꜗdsaˉ baˊ ja , läꜙlleeꜘ dsaˉjwɨɨˉ —maˊ jähꜘ dsaˉkaahˊheꜘ.

Page 48: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 11:33 45 San Marcos 12:27Chaˉmiihˉ maˊ gayhꜙ dsaˉgooy ˈ, jëëhꜘ läꜙjëëꜙ

dsaˉ maˊ jmää kwaat˜ Jwaaꜚ maꜙraꜙ heˉ maˊ laa ˈjaa hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.

33Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉkaahˊ heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Saꜙ ñeˊ jnäähꜗ.Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kaˉlähꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Niꜙ jnäꜘ saꜙ jmeehnꜚ juuˈ hii gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ

jmeenꜙ heˉ laˉ.

12Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi gaꜙhøøꜘ taˊ

kihˈ jñahꜘ(Mt. 21:33-46; Lc. 20:9-19)

1 Jeeˊ ja gaꜙløøꜗ Jesús hlëëyh˜ dsaˉ heꜘ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ, gaꜙjäyhꜘ:

—Gaꜙtääꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉ koo nääꜗ chaah ˈ wɨɨ jëhˈ hiꜙ gaꜙjneyꜘ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ hiꜙ gaꜙmiꜙlluyꜗ jeeˊ maˊhwëëy ˈ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗ. Gaꜙchiyhꜘ koo naˊhyahˉheˉ ñiiꜘ jeeˊ gaꜙwɨɨꜗ dsaˉ hi gaꜙtaahˋ gaꜙhøøꜘ jeeˊnaˉjnääˊ chaahˈ jëhˈ. Maˊ gaꜙlaꜗ heˉ ja , gaꜙtooyhˉgooˉ dsaˉ heˉ høøyꜗ maꜙ toꜗ dsaahˋ. Ja gaˊ yaꜙhëëyꜗngooyꜗ ʉʉꜘ. 2 Maˊ gaꜙllooꜗ jii kihꜗ mɨ ˈjëhꜗ ja ,gaꜙcheeyꜗ jaa moz˜ kyaayꜗ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ høøꜙtaˊ kiyhˈ mahꜗ maˊ kooyꜙ heeyꜚ heˉ maˊ tëëyˉ. 3Maˊgaꜙllooꜗ moz˜ heꜘ jeeˊ naˉjnääˊ chaah ˈ jëh ˈ kihꜗdsaˉjʉʉyˊ, dsaˉ hi maˊ täähˊ høøꜙ heꜘ gaꜙsaahꜗ dsihꜘ,gaꜙkwayꜘ kihꜗ hiꜙ gaꜙhëëyꜗ kihꜗ taꜙjmahꜗ. 4 Ja gaˊgaꜙcheeyꜗ jñahꜘ kaˉlähꜘ moz˜ kyaayꜗ jeeˊ maˊ täähˊhi maˊ høøꜙ taˊ kiyh ˈ. Läꜙja gaꜙteyꜗ kuuˊ kih ˈhi heꜘ, läꜙjiihˈ gaꜙlaꜗ dsooˊ lleyˊ mahꜗ gaꜙhëëyꜗ kihꜗkyaahˊ oˉhihꜙ. 5 Koo kaˉlähꜘ gaꜙcheeꜗ dsaˉjʉʉˊ heꜘjñahꜘ dsaˉ kyaayꜗ. Hi heꜘ gaꜙjngëëyhꜗ. Hiꜙ ngooꜗbihꜗ cheeyꜙ dsaˉ läꜙja . Ko llaa hi heꜘ gaꜙhiiꜘ hiꜙko llaa hi heꜘ gaꜙjngëëyhꜗ goˉte˜. 6 Maˊ gaꜙdsaaꜗläꜙjëëꜙ moz˜ kyaayꜗ, maˊ chaa gaˊ jaa chihˉ kyaayꜗhi hnääyꜗ chaˉmiihˉ. Hi heꜘ gaꜙcheeyꜗ jeeˊ gaꜙd-saaꜗ . Maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ: “Goꜚ jmeeˈ gaˊ dsaˉ ooꜙheˈ kihꜗ chihˉ kyaanꜙ laˉ.” 7Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ hi maˊhøøꜙ chaahˈ jëhˈ ja , jaꜗ chihˉ heꜘ, gaꜙtaayhˋ gaꜙllayꜘjuuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ: “Hi ooꜙ naˉ, hi jäꜗ kyaahˊtaˊ jnänˋ laˉ. Waˊ jngëëhˊ jnihꜘmahꜗ jänˊ kyaahˊ heeyꜚheˉ maˊ tëëyˉ.” 8 Heˉja gaꜙsaayhꜗ chihˉ heꜘ mahꜗgaꜙjngëëyhꜗ. Ja gaˊ naˊbeeyˉ taꜙ kaˊhneꜚ jeeˊ maˊnaˉjnääˊ chaahˈ jëhˈ ja . 9 ¿Haˉ läꜙ jmeeꜗ dsaˉjʉʉˊlaahꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús—. Lloo˜ dsaˉjʉʉˊ jëhˈmahꜗ miˉllaayꜙ hi jmeeꜙ taˊ ja mahꜗ tooyhꜙ gooˉjñahꜘ dsaˉ hi jmeeꜗ taˊ kiyhˈ. 10 ¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉhnähꜘ juuˈ kihꜗ Dio jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ?Ja baˊ kuuˊ heˉ saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ tëꜙhyahꜙ,heˉ ja baˊ gaꜙjäꜘ läꜙkoo mɨ ˈkuuˊ heˉ kyeˉ dsaˉ

toˉnëˊ kihˈ koo hneꜗ jʉʉhˉ.11Heˉ laˉ gaꜙjmeeꜘ hñiiꜘ Dio,heˉja dsaa dsëˉ jneˊ, gaꜙjähꜘ Jesús.

12 Heˉja maˊ hnøø ˈ dsaˉkaahˊ heꜘ maˊ saayh ˈJesús. Jëëhꜘ, gaꜙtahꜘ dsëyꜗ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kiyhꜗkyaahˊ juuˈ heˉ naˉhmääˊ ja . Peromaˊ goyhꜙ kyaahˊdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , heˉja saꜙ gaꜙlaꜗ maˊsaayhˈ Jesús, gaꜙnääˋ bihꜗ.

Kwaat˜ kihꜗ kuˊsɨhˉ(Mt. 22:15-22; Lc. 20:20-26)

13 Gaꜙtaahˋ dsaˉ fariseo juu ˈ kweeˉ kyaahˊ dsaˉkyaaꜗ Herode, mahꜗ gaꜙcheeyꜗ dsaˉ hi ko taa gaˊ

gaꜙjmeeꜘ, haˉ läꜙ jeeˊ maˊ kaahˈ juuˈ kihꜗ Jesús. 14Maˊgaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ maˊ chehˈ Jesús, gaꜙjäyhꜘ:

—Taˉjwohꜗ, ñeˊ baˊ jnäähꜗ, hneˉ hlëëhˊ ju ˈdsooꜘjmahꜗ baˊ. Saꜙ gahꜗ kyaahˊ niꜙ jaa . Jëëhꜘ, saꜙ chaˉkwaat˜ kyehˊ haˉ läꜙ laaꜗ läꜙjaa läꜙjaa dsaˉ, hiꜙkyaahˊ juˈdsooꜘ baˊ hlëëhˊ dsaˉ haˉ läꜙ laꜗ jwëꜘ kihꜗDio. ¿Haˉ läꜙ laahꜘ hneˉ, cheˊ llu ˈ miˊhmaahˊ jneˊkuˊsɨhˉ kihꜗ dsaˉtaˊ César o saꜙ lluꜗ? ¿Cheˊ jmeeꜙ biiꜗmiˊhmaahˊ jneˊ o saꜙ jmeeꜙ biiꜗ?

15Pero ñeˉ baˊ Jesús haˉ läꜙ laꜗ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ heˉtaˉjuuyˈ baˊ ja , heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ kahˉ hnähꜘ dsënꜙ? Kye daˊ koo kuuˊmahꜗ jëënꜚ.

16Heˉja naˊkyeyꜘ koo kuuˊ, mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—¿Hii kihꜗ heehꜚ tooꜙ laˉ, hii kihꜗ jmɨɨˉ naˉsɨɨˉ

laˉ?Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Kihꜗ César baˊ naˉ.17Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Heˉ laꜗ kihꜗ César, kwëëhˋ baˊ César. Heˉ laꜗ kihꜗ

Dio, kwëëhˋ baˊ Dio heˉ laꜗ kihꜗ.Heˉja gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ kihꜗ Jesús.

Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juuˈ haˉ läꜙ leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊläꜙjiihˊ hi naˉjuuˊ

(Mt. 22:23-33; Lc. 20:27-40)18 Ja gaˊ gaꜙllaꜙnääꜗ saduceo kaˉlähꜘ jeeˊmaˊ chehˈ

Jesús. Dsaˉ heꜘ naˉ, saꜙ maˊ jmeeyꜙ dsooꜘ heˉ läꜙjiihˊdsaˉ hi maˉnaˉjuuˊ. Mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús,gaꜙjäyhꜘ:

19—Taˉjwohꜗ, gaꜙsɨɨꜘ Moisé jnänˋ kyaahˊ juuˈ laˉ.Waˊraˉ gaꜙjuuꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi saꜙ chaa jooꜘ ,dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚ hlɨɨꜘ heꜘ, lleˋ kih ˈ tëëyꜙ dsaˉmëꜘmahꜗ läꜙchaa jooꜘ sɨɨyhˊ hi leeꜘ kwaat˜ kyaaꜗ hlɨɨꜘøøyhꜚ. 20 Gaꜙläꜙchaaꜙ gyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ jaa baˊchoꜗjmiiyˉ. Hi toˉnëˊ heꜘ gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ. Perochahꜘ baˊ gaꜙjuuyꜗ, saꜙ chaa jooyꜘ gaꜙläꜙchaaꜙ .21 Heˉja jeeˊ gaꜙtëꜘ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ gaꜙkaaꜗdsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ heꜘ. Ja baˊ läꜙja gaꜙjuuyꜗ, saꜙgaꜙläꜙchaaꜙ jooyꜘ. Jñahꜘ kaˉlähꜘ dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚhlɨɨꜘ heꜘ gaꜙtëëyˉ dsaˉmëꜘ heꜘ. Jeeˊ ja gaꜙtëꜘ uuˉdsaˉñʉʉhˉ. Hiꜙ koo kaˉlähꜘ gaꜙjuuꜗ hi heꜘ, saꜙgaꜙläꜙchaaꜙ jooyꜘ. 22 Ja baˊ läꜙja , läꜙjëëꜙ gyeeꜗdsaˉñʉʉhˉ gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ hiꜙ gaꜙjuuꜗ läꜙjëëꜙgyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. Niꜙ jaa saꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ jooꜘ .Jeeˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙjuuꜗ hñiiꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ. 23 Waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙjiihˊ dsaˉ hi naˉjuuˊ, ¿hii kihꜗ jeeˊläꜙjëëꜙ gyeeꜗ leeꜘ kyaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ? Jëëhꜘ, gaꜙläꜙjëëꜙgyeeꜗ baˊ gaꜙläꜙkyaayhˋ —gaꜙjähꜘ dsaˉ saduceo sɨɨyhꜙJesús.

24Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Naˉheeꜚ hohꜘ baˊ hnähꜘ naˉ, jëëhꜘ, saꜙ kyehˊ

hnähꜘ kwaat˜ haˉ läꜙ jähꜘ juu ˈ kihꜗ Dio, niꜙ haˉläꜙ laꜗ beꜘ kiyhꜗ. 25 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙjiihˊ hi maˉnaˉjuuˊ, niꜙ jaa dsaˉmëꜘ dsaˉñʉʉhˉ moꜙsoꜙjeeꜗ gooˉ. Maˊja leeyꜘ läꜙkoo laaꜗ ángele hi täähˊgyʉʉhˈ baˊ. 26 Pero heˉ läꜙjiihˊ dsaˉ hi maˉnaˉjuuˊ,¿cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ juu ˈ heˉ gaꜙsɨɨꜘ Moiséläꜙkoo gaꜙlaꜗ kiyhꜗ jeeˊ kooˉ chaahˈ tooꜘ ja ? Jeeˊja gaꜙhlëëhꜘ Dio kyaayhˊ, gaꜙsɨɨyhꜙ: “Jnäꜘ laanꜗDio kyaaꜗ Abraham, laanꜗ Dio kyaaꜗ Isaac, laanꜗ Diokyaaꜗ Jacob.” 27Heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , saꜙ naˉjuuˊ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ heꜘ kihꜗ Dio. Jëëhꜘ Dio jnänˋ laayꜗDio kyaaꜗ hi naˊjiihꜙ baˊ. Heˉja naˉheeꜚ hohꜘ hnähꜘheˉ laahꜘ hnähꜘ saꜙ läꜙjiihˊ dsaˉ.

Page 49: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 12:28 46 San Marcos 13:13Nʉʉhꜚ heˉ kyeeꜘ gaˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ(Mt. 22:34-40)

28 Jeeˊ ja maˊ hää jaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Maˊgaꜙnuuyꜘ tiˉchooꜙ dsaˉ juu ˈ kyaahˊ Jesús, gaꜙjëëyꜗjeehˉ baˊ Jesús kweeˉ juuˈ kihꜗ dsaꜙ. Heˉja naˊngɨɨyˊjuuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Heeˉ koo jeeˊ läꜙjëꜙ heˉ lleˋ nëˊ ley kyeeꜘ gaˊmiihˉ?

29Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Heˉ laˉ baˊ nʉʉhꜚ heˉ kyeeꜘ gaˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ:

“Nʉʉˉ hnähꜘ dsaˉ Israel. Jaa baˊ Dio chaa jnänˋ.30 Waˊ hnaahꜙ Dio kyaahꜗ läꜙkaa tuhˉhohꜘ, kyaahˊläꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ, kyaahˊ läꜙjëꜙ beꜘ kyahꜗ.” Heˉlaˉ baˊ ja nʉʉhꜚ heˉ kyeeꜘ gaˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ. 31Hiꜙja baˊ läꜙja laꜗ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ nʉʉhꜚ: “Waˊ hnaahꜙdsaˉkyaahˊ läꜙkohꜘ hnaahꜙ hñaahꜗ.” Saꜙ chaˉ gaˊjyohꜘ nʉʉhꜚ heˉ kyeeꜘ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ laˉ —gaꜙjähꜘ Jesús.

32Heˉja gaꜙjähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley:—Lluꜗ baˊ jwahꜘ, Taˉjwohꜗ. Ju ˈdsooꜘ baˊ maˉh-

lëëhˊ, saꜙ chaa jñahꜘ Dio, jaa baˊ Dio laaꜗ . 33 Hiꜙcherˊmahꜗ hnääꜙ jneˊ Dio läꜙkaa tuhˉdsëˉ jneˊkyaahˊ läꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ jnänˋ, hiꜙ kyaahˊ läꜙjëꜙ beꜘjnänˋ, hiꜙ cherˊmahꜗ hnääꜙ jneˊ dsaˉkyaahˊ läꜙ hnääꜙjneˊ hñaanˈ, kyeeꜘ gaˊ heˉ naˉ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ kaajahꜘ o heˉ gaˊ jyohꜘ heˉ jee jneˊ nëˊ naˊhyooꜘ.

34Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús gaꜙjeehˉ bihꜗ kyaahˊ hʉʉˊdsëˉlluꜗ, mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Miihˉ gaˊ jmeeꜙ heehˉ heˉ jääꜗ Dio hneˉ läꜙhihꜙkihꜗ.

Ja jiih ˈ niꜙ jaa moꜙsoꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗ maˊ ngɨɨ ˈgyihꜗ jyohꜘ juuˈ kihꜗ Jesús.

Hii kihꜗ jaꜗ hi laaꜗ Cristo(Mt. 22:41-46; Lc. 20:41-44)

35 Läꜙ maˉchehꜗ baˊ Jesús kooꜘ gwahꜙ ja , hlëëyh˜dsaˉ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ:

—¿Haˉ läꜙ laꜗ heˉ jähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, Cristolaaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David? 36 Heꜘ baˊ hñiiꜘ David gaꜙsɨɨꜘjuuˈ laˉ läꜙkoo maˊ jøøꜙ Jmɨˉlleꜘ kiyhꜗ, heˉ gaꜙsɨɨyꜘläꜙlaˉ:Gaꜙjähꜘ Dio gaꜙsɨɨyhꜙ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ:“Naꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ kinꜙ laˉ,läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊ llaanꜚ hʉʉˊ tɨɨhˊ läꜙjëëꜙ hi

naˉhøøhˊ kyahˈ.”37 ¿Haˉ läꜙja laaꜗ Cristo saˊjuˉ kihꜗ David gaˉ ja ,cherˊmahꜗ hñiiꜘ David jähꜘ kihꜗ Cristo: “Dsaˉjøøh ˈkyaanꜙ?”

Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja gaꜙtɨhꜗ baˊ dsëˈläꜙkoo gaꜙhlëëhꜘ Jesús.

Gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley(Mt. 23:1-36; Lc. 11:37-54; 20:45-47)

38Hiꜙ gaꜙløøyꜗ gaꜙkwayꜘ juuˈ, gaꜙmiꜙtëëyˉ dsaˉ:—Leehꜚ hnähꜘ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, tɨh˜

dsëyꜗ ngëyꜙ kyeyhˊ hmɨɨhˉ kyooˉ jeeˊ kih ˈ dsaꜙhiꜙ hnøøyꜗ jmeeꜗ dsaˉ Dio kiyhꜗ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ.39 Hiꜙ tɨh˜ dsëyꜗ gyayꜗ toˉnëˊ hmaˉsii˜ nehꜙ gwahꜙmähˉ, hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ kuhˉ.40 Hwëëy˜ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ, ko taa gaˊjmeeyꜙ hlëëyhꜙ chaˉmiihˉ kyaahˊ Dio haˉ jeeˊ jëëˈ dsaˉ kiyhꜗ. Chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ heehꜗ Dio dsaˉ hi jmeeꜙ läꜙja .

Naˊkaˉ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ kuuˊ chaˊnëˊ Dio(Lc. 21:1-4)

41 Maˊ cheh ˈ Jesús jëë˜ haˉ läꜙ maˊ jmeeꜙ dsaˉtooyhˉ kuuˊ nehꜙ wɨɨ ꜘ kihꜗ gwahꜙ. Hiꜙ maˊ jëëy˜jwëëꜘ dsaˉ chaˉ kuuˊ maˊ tooyhˉ chaˉmiihˉ kuuˊ jeeˊja . 42 Ja gaˊ gaꜙllooꜗ jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hi täˉñeeꜘgoˉte ˈ. Gaꜙtooyhˉ toꜗ ñe ˈ nøøꜘ heˉ saꜙ kyeeꜘ niꜙmiihˉ. 43 Heˉja gaꜙhlëëhꜘ Jesús kyaahˊ discípulokyaayꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘlaˉ, maˉkwayꜘ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊ jeeˊ läꜙjëëꜙdsaˉ hi maˉtoohˉ jääꜗ . 44 Jëëhꜘ läꜙjëëꜙ hi chaˉkuuˊ, maˉkwayꜘ miihˉ heˉ maˉchaa kiyhꜗ baˊ,pero dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ laˉ, maꜙkeꜙ täˉñeeyꜘ, maˉkwayꜘläꜙkohꜘ teꜗ kuuˊ heˉ maˊ chaˉ kiyhꜗ heˉ kyaahˊ maˊlayˈ heˉ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

13Lloo˜ kooˉ jmɨɨˊ hlaˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ(Mt. 24:1-2; Lc. 21:5-6)

1Maˉngëëꜘ heˉ ja , yaꜙhëëꜗ Jesús kooꜘ gwahꜙ jeeˊmaˊ gyay ˈ ja , ja gaˊ gaꜙjähꜘ jaa discípulo kyaayꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, jëëˋ daˊ, heˉ baˊ cheˉ kahˊgaa kuuˊheˉ kyaahˊ gaꜙjäꜘ naˊhñaahꜗ hneꜗ naˉ.

2Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Läꜙjëꜙ hneꜗ kaahˊ heˉ jëëhꜘ hnähꜘ naˉ, lloo˜ koo

jmɨɨˊ niꜙ koo mɨˈkuuˊ naˉ, saꜙ jäꜗ naˉchuhꜙ nëˊ kihˈøøhꜚ, läꜙjëꜙ baˊ sohꜗhlaꜗ.

Jääꜗ ja gaˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ, johꜘ nëë ˈ saꜙ jmeeꜗlii˜

(Mt. 24:3-28; Lc. 21:7-24; 17:22-24)3 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙnääyꜗ taꜙ nëˊ mohꜘ Olivo

taꜙ chaˊnëˊ gwahꜙ ja . Jeeˊ ja gaꜙgyaˉ Jesús. HiꜙPeeˊ, Jacobo, Jwaaꜚ , kyaahˊ Andreˊ gaꜙngɨɨꜘ juuˈ kiyhꜗtaˊko jiihˈ maˊ tääyhˊ kahꜘ kihꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

4 —Chiihˊ jnäähꜗ lɨhꜘ leꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉjähꜘ, heeˉlii˜ jmeeꜗ waˊraˉ yaꜙjähꜙ läꜙteꜗ juuˈ naˉ.

5Heˉja gaꜙløøꜗ Jesús jmeeyh˜ juuˈ:—Hnøøꜗ leehꜚ hnähꜘ mahꜗ niꜙ jaa saꜙ miˉgaaꜙ

hnähꜘ. 6 Jëëhꜘ, jwëëꜘ dsaˉ yaˉnääꜘ hi kaꜗ nëˊ kinꜙ,mahꜗ jäyhꜙ: “Jnäꜘ heꜘ laanꜗ Cristo hi maˉcheeꜗ Dio.”Jwëëꜘ dsaˉ miˉgaayꜙ.

7 ʼGaˊ maˉnʉʉhˉ hnähꜘ kihꜗ hniiˉ hiꜙ läꜙchaˉ juuˈ kihꜗ hniiˉ taꜙ laꜙ taꜙ jnøꜙ, taꜙ jøøhˋ hnähꜘ hñaahꜗ.Jëëhꜘ läꜙja lleˋ kih ˈ leꜘ, pero jaꜙ läꜙchahꜘ ja llaaꜙjmɨˉgyʉʉꜙ. 8 Teeꜗ dsaˉ hi chaa koo hwaꜗ kyaahˊjyohꜘ hwaꜗ, hiꜙ teeꜗ dsaˉtaˊ kyaahˊ jñahꜘ dsaˉtaˊ. Jaꜙheˉ koo jeeˊ jwɨɨˉ jeeˊ jehˈ wɨɨꜘ hwaꜗ, jaꜙ heˉ koojeeˊ jwɨɨˉ jeeˊ jëëˈ dsaˉ hooˊ hiꜙ chiˊjwaaꜗ dsaˉ. Hehꜗläꜙja koo maˉløøꜗ baˊ jëë˜ dsaˉ wɨɨꜘ.

9 ʼLeehꜚ hnähꜘ, ngëëꜗ dsaˉ hnähꜘ kihꜗ dsaˉtaˊ,kwaꜗ dsaˉ kyahꜗ hnähꜘ nehꜙ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu,dsaˉjääyꜙ hnähꜘ chaˊnëˊ dsaˉtaˊ kaahˊ kwaat˜ kinꜙ.Jeeˊ ja kwah ˈ hnähꜘ ju ˈdsooꜘ kinꜙ. 10 Jmeeꜙ biiꜗkwaꜗ dsaˉ juˈhmëëꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ, jääꜗja gaˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ. 11 Taꜙ jmeeˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉhaˉ läꜙ jwah ˈ hnähꜘ waˊraˉ gaꜙtaahˉ dsaˉ hnähꜘjaˊgooˉ dsaˉtaˊ. Taꜙ ka hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ niꜙ miihˉ.Hor˜ ja , Dio baˊ kwaꜙ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ hlëëhˊ hnähꜘ.Jaꜙ heꜘ hñaahꜗ hnähꜘ hlëëhˊ, Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ baˊhlëëhˈ. 12Ngëëꜗ dsaˉ øøhꜚ kihꜗ dsaˉtaˊ mahꜗ jngëëhꜗdsihꜘ. Ja baˊ läꜙja jmeeꜗ dsaˉ kihꜗ jooꜘ , hiꜙ läꜙjakaˉlähꜘ jmeeꜗ dsaˉ kihꜗ cho ˈjmiiyˉ mahꜗ jngëëhꜗdsihꜘ. 13 Läꜙjëëꜙ dsaˉ jmeeꜗ naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ

Page 50: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 13:14 47 San Marcos 14:14kwaat˜ kinꜙ. Pero hi kwëëhꜗ dsëꜗ läꜙjiihˈ llaaꜙ , hi heꜘ baˊ lääꜘ .

14 ʼWaˊraˉ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ jëëhˈ hnähꜘ chehꜗ jahꜘ hi laaꜗ naˊhøøꜘ ngëë ˈ jeeˊ saꜙ gaꜙtëëꜘ nooyꜙ, läꜙkoogaꜙjähꜘ Daniel hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio. (Hi hëˉjuuˈ laˉ, waˊ läˉngëëyꜘ.) Maˊja , hnähꜘ hi täähˊ hwaˈ Judea kyʉʉꜘ hnähꜘ taꜙ mohꜘ. 15Hi täähˊ jeeˊ gaꜙtëꜘtoꜗ jwëëꜗ hneꜗ, waˊ jñaayˈ mahꜗ waˊ kyʉʉˈ bihꜗ, saꜙ waˊkyeyꜘ heˉ chaˉ chaˊnehꜙ. 16 Ja baˊ läꜙja hi täähˊjeeˊ nuuˉ kihꜗ, taꜙ waˊ llaˉnääyꜘ kiyhꜗ heˉ dsaˉkyeyꜘsaˊhmɨɨhˉ. 17 Peerꜙ jwɨɨ˜ dsaˉmëꜘ hi kyaa gyʉʉˉmaˊja , hiꜙ läꜙja dsaˉmëꜘ hi jääꜙ gyʉʉˉ gyuuˉkaˉlähꜘ. 18Ngɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ laꜗ jii gyʉʉꜘwaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ kyʉʉhꜗ hnähꜘ. 19 Maˊja jëëꜗ dsaˉwɨɨꜘ jwërte heˉ saꜙ maˉjëëꜙ dsaˉ läꜙ maˊ gaꜙnøøꜗjmɨˉgyʉʉꜙ läꜙjiih ˈ naꜗ. Ja jiih ˈ moꜙsoꜙ jëëꜗ gyihꜗjihˊkohꜘ. 20Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jøøꜗ gaˊ Dio chaˉgaˊmiihˉjmɨɨˊ jëëꜗ dsaˉ wɨɨꜘ, niꜙ jaa dsaˉ saꜙ jäꜗ jiihꜙ. Perotaꜙlaꜙ kihꜗ hi naˉlleehˊ kyaayˈ, chahꜘ baˊ miˉllaayꜙjmɨɨˊ heˉ jëëꜗ dsaˉ wɨɨꜘ.

21 ʼMaˊja cherˊmahꜗ chaa ko llaa dsaˉ jähꜘ:“Hii ꜚ Cristo chehꜗ laˉ”, o “Hii ꜚ Cristo chehꜗ jeeˊ ooꜙ”,taꜙ waˊ heehꜘ hnähꜘ kiyhꜗ. 22 Jwëëꜘ dsaˉ hi taˉjuuˈyaˉnääꜘ jäyhꜙ: “Jnäꜘ heꜘ laanꜗ Cristo, jnäꜘ ngëënˊ juuˈ kihꜗ Dio.” Jaꜙ heˉ koo nëëˈ heˉ jʉhˉgaa jmeeyꜗ,läꜙjwëꜘ jeeˊ miˉgaayꜙ dsaˉ, läꜙjiihˈ hi naˉlleehˊ kyaaˈ Dio miˉgaayꜙ cherˊmahꜗ gaꜙlaꜗ. 23 Heˉja leehꜚhnähꜘ. Maˉjwahꜗ baˊ jnäꜘ jääꜗ haˉ läꜙ leꜘ.

Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ(Mt. 24:29-35, 42, 44; Lc. 21:25-36)

24 ʼMaˉngëëꜘ maˉjëëꜙ dsaˉ läꜙjëꜙ heˉ wɨɨꜘ ja , jajiihˈ moꜙsoꜙ läꜙjnäꜘ jmëëꜗ hyooˉ, niꜙ jmëëꜗ kihꜗ sɨhˉsaꜙ läꜙjnäꜘ. 25Läꜙjëëꜙ nʉʉꜘ hi hëëꜚ gyʉʉhˈ läꜙsɨɨꜗ høøˈ hiꜙ läꜙjëꜙ gaˊ heˉ chaˉ gyʉʉhˈ saˊjehꜗ. 26 Ja gaˊ jëëˈ dsaˉ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi jähꜘ gyʉʉh ˈ jeeˊ jniiꜘkyaahˊ chaˉmiihˉ beꜘ, laayꜗ jøøh ˈ. 27 Ja gaˊ cheeyˈ ángele kyaayꜗ, jøøyhꜙ läꜙjëëꜙ hi naˉlleehˊ kyaay ˈhi täähˊ läꜙjëꜙ kyeꜘ kiihˋ jmɨˉgyʉʉꜙ, taꜙ ko taa läꜙgaꜙtëꜘ jyohꜘ ko taa .

28 ʼJëëˋ daˊ hnähꜘ haˉ läꜙ dsoo˜ juu ˈ kihꜗ chaahˈ higo mahꜗ miˉtëë ˈ hnähꜘ hñaahꜗ. Waˊraˉ gaꜙhyoˈ sɨhꜘjñohꜘ saˊjihꜘ kihꜗ, løø˜ dsaˉhyoꜙ mooˉ kihꜗ,maˉñehˊ baˊ hnähꜘ maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ jii jmaꜗ baˊja . 29 Läꜙja hnähꜘ kaˉlähꜘ, waˊraˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘdsaˉlaꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉjwahnꜗ laˉ, waˊ läˉñehˊ hnähꜘheˉ maˉchehnꜗ hoˊhaahˊ kyaahˊ heˉ jähnꜘ baˊ ja .30 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙ llaaꜙ dsaˉhi täähˊ naˈ taˊko jiihˈ saꜙ gaˊ maˉläˉteꜗ läꜙjëꜙ heˉmaˉjwahnꜗ laˉ. 31 Ngëëꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ gyʉʉhˈhwaꜗ, pero juuˈ kinꜙ läꜙ maˉchaˉ ja baˊ.

32 ʼPero niꜙ jaa saꜙ ñeˉ heeˉ jmɨɨˊ ja , heeˉ hor˜ja , niꜙ ángele hi täähˊ gyʉʉhˈ saꜙ ñeˉ, niꜙ Jooꜘ Diosaꜙ ñeˉ. Hñiiꜘ baˊ Tääˋ kyaanꜙ ñeˉ.

33 ʼHää hnähꜘ hñaahꜗ, miˉjnøøˊ hnähꜘ mɨˊnëhˊ,ngɨɨˊ hnähꜘ kyahꜗ kihꜗ Dio, jëëhꜘ saꜙ ñehˊ hnähꜘ lɨhꜘlloo˜ jmɨɨˊ ja . 34Kweeˉ baˊ laˈ kyahꜗ hnähꜘ läꜙ laꜗ kihꜗjaa dsaˉ hi yaꜙhëëꜗ ngooꜗ ʉʉꜘ. Gaꜙjäꜘ hneꜗ kiyhꜗ,mahꜗ läꜙkoo läꜙkoo taˊ kiyhˈ gaꜙtooyhˉ gooˉ dsaˉkyaayꜗ. Hiꜙ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ hi høøꜙ hoˊhaahˊ: “Høøˊkweeˉ, taꜙ gwɨɨ .” 35 Ja baˊ läꜙja hnähꜘ, taꜙ gwɨɨ hnähꜘ, jëëhꜘ saꜙ ñehˊ hnähꜘ lɨhꜘ jähꜘ dsaˉjʉʉˊ hneˈ.Saꜙ ñehˊ hnähꜘ cheˊ taꜙ gaꜙnʉʉˉ jäyhꜘ, o cheˊ llaꜙnʉʉˈ, o cheˊ koo hooh˜ chaahˊ dsoo ˈ, o taꜙlaꜙ høøˉ.36 Niꜙ saꜙ lii˜ gaˊ waˊraˉ jayhꜗ, hnøøꜗ maˉnaˊlluuhˋ

hnähꜘmahꜗ saꜙ täähˊ hnähꜘ naˉgwɨɨhˉ hnähꜘmaˊja .37 Läꜙjëꜙ heˉ jwahnꜙ laˉ, jwahnꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ.Hnøøꜗ maˉnaˊlluuhˋ hnähꜘ.

14Maˊ hnoohˉ dsaˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ saayhˈ Jesús(Mt. 26:1-5; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)

1Läꜙ hyuꜗ gaˊ tëˈ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu borregomähꜗ, hiꜙ kuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ saꜙ kyaahˊ levadura,jmɨɨˊ ja maˊ hnoohˉ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ läꜙjëëꜙtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley haˉ läꜙ maˊ saayh˜ Jesús kyaahˊjuuˈ taꜙ juuˈ, mahꜗ jngëëyhꜗ. 2Maˊ jäyhꜘ:

—Saꜙ waˊ kaahˊ jnihꜘ jeeˊ jmɨɨˊ laˉ, mahꜗ saꜙ dsaˉ-toohˋ mɨɨhˊ jeeˊ jwɨɨˉ.

Jaaˉ dsaˉmëꜘ gaꜙhuuꜗ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ lleˊ Jesús(Mt. 26:6-13; Jn. 12:1-8)

3Maˊ gyaˈ Jesús kaˉlähꜘ jeeˊ jwɨɨˉ Betania chaˊnehꜙkihꜗ Simón hi maˊ dsaahˊ dsooˊ hmihꜗ høøꜚ. Jeeˊja gyayꜗ kuhˉhɨyh˜, maˊ gaꜙllooꜗ jaa dsaˉmëꜘ maˊkyeyˉ koo sëꜗ heˉ maˊ haaˊ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ heˉchee nardo, heˉ kyeeꜘ hmoohˈ. Gaꜙjøøyꜗ luuˊ sëˈ ja ,mahꜗ gaꜙhuuyꜗ lleˊ Jesús. 4 Pero gaꜙläꜙlleeꜘ ko llaadsaˉ hi maˊ täähˊ kyaayhˊ heꜘ, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉla ˈ maˉheeꜗ dsaˉmëꜘ naˉ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉnaˉ? 5 Lluꜗ gaˊ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ gaꜙhnɨɨyꜘ mahꜗ maˊliyhꜙ läꜙkohꜘ lɨhˈ dsaˉ koo ji ñeˉ jmɨɨˊ taˊ. Mahꜗ kuuˊja , maˊ kwëëyhˈ hi täˉñeeꜘ.

Heˉja gaꜙhlëëyhꜘ wɨɨꜘ kihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ. 6 Mahꜗgaꜙjähꜘ Jesús:

—Taꜙ hlëëhˋ hnihꜘ. Taꜙ chuuˉ hnähꜘ kyaahˊdsaˉmëꜘ laˉ. Lluꜗ baˊ heˉ maˉjmeeyꜘ läꜙlaˉ kinꜙ.7 Jëëhꜘ läꜙmaˉtäähˊ naˉ baˊ hi täˉñeeꜘ kyaahˊ hnähꜘ,leꜘ kwahˈ beꜘ kiyhꜗ jyohꜘ jiih˜. Pero jnäꜘ, moꜙsoꜙ jänˋkiˉwëëꜘ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ. 8 Dsaˉmëꜘ laˉ maˉjmeeyꜘläꜙkoo teꜗ leꜘ baˊ. Kyaahˊ heˉ maˉhuuyˉ jnäꜘ jmɨɨˉmiˉjwɨɨˉ, heˉ maˉmiˉlluuyꜗ jnäꜘ jääꜗ baˊ laˉ, ja gaˊhaa ˈ dsaˉ jnäꜘ. 9 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙ jeeˊ kwa ˈ dsaˉ ju ˈhmëëꜘ kinꜙ,läꜙchaˉ juu ˈ haˉ läꜙkoo maˉjmeeꜘ dsaˉmëꜘ laˉ,mahꜗ läꜙja läˉdsooh˜ dsëꜗ dsaˉ kiyhꜗ.

Juda gaꜙngëëꜗ Jesús(Mt. 26:14-16; Lc. 22:3-6)

10 Maˉngëëꜘ heˉ ja , jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘdiscípulo hi chee Juda Iscariote ngooyꜗ kihꜗdsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ naˊhnëëyꜘ Jesús. 11 Maˊgaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ, gaꜙtɨhꜗ dsëyꜗ jwërte hiꜙ gaꜙbääyhˉhñiiyꜘ kwayꜗ kuuˊ. Heˉja gaꜙhnoohˉ Juda haˉ läꜙjmeeyꜗ mahꜗ ngëëyꜗ Jesús jaˊgooˉ dsaˉ heꜘ.

Gaꜙjmeeꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ maꜙnʉʉꜙ kyaahˊ gaꜙhɨyhꜗjuuˈ

(Mt. 26:17-29; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)12 Toˉnëˊ jmɨɨˊ heˉ gaꜙløøꜗ dsaˉtaahˋ dsaˉ jmeeyꜙ

jmɨɨˊ kuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ saꜙ kyaahˊ levadura, ja baˊjmɨɨˊ ja maˊ kuhˉ dsaˉ judiu borrego mähꜗ. Heˉjagaꜙjähꜘ discípulo sɨɨyhꜙ Jesús:

—¿Haˉ jwahꜘ miˊlluˋ jnäähꜗ jeeˊ kihnˊ maꜙnʉʉꜙ?13 Heˉja gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ uuꜗ discípulo

kyaayꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ jʉʉhˉ. Chaˊjwëꜗ ja ,

jeehꜙ hnähꜘ jaa dsaˉ hi kii koo mɨ ˈdsuuˊ jmɨɨˉ,ja llaˉllehꜚ hnähꜘ kaahˋ kiyhˈ. 14Haˉ jeeˊ dsaˉheyꜘ,ja jwɨɨhꜘ dsaˉjʉʉˊ hneˈ: “Läꜙlaˉ jähꜘ Taˉjwohꜗ kyaaꜗjnäähˈ. ¿Naꜚ jeeˊ hneˈ jeeˊ leꜘ kyehˊ jnäähꜗ borrego

Page 51: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 14:15 48 San Marcos 14:54

mähꜗ kyaahˊ discípulo kyaanꜙ?”, jwɨɨh ˈ dsaˉ heꜘ.15 Hi heꜘ heehꜗ hnähꜘ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜗ hneꜗ jeeˊchaˉ koo jeeˊ heˉmaˉnaˊlluˋ. Jeeˊ ja miˊlluhˋ hnähꜘmaꜙnʉʉꜙ jnänˋ.

16Gaꜙllaꜙnääꜗ baˊ discípulo heꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ jʉʉhˉ.Hiꜙ gaꜙlaꜗ baˊ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ. Jeeˊ jagaꜙmiꜙlluyꜗ jeeˊ kuyhꜙ maꜙnʉʉꜙ.

17 Taꜙ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja ngooꜗ Jesús kyaahˊ läꜙjëëꜙgyaꜙtuuꜘ discípulo kyaayꜗ. 18 Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊja gaꜙtaayhˋ kuyhˉ maꜙnʉʉꜙ. Taˊko jiih ˈ jmeeyꜙmaꜙnʉʉꜙ, gaꜙjähꜘ Jesús:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jaa jeeˊ läꜙjëëꜙhi kuhˉ kyaahˊ jnäꜘ ngëëyꜗ jnäꜘ.

19Maˊ gaꜙnuuꜘ discípulo läꜙja gaꜙläꜙmeehꜙ dsëyꜗ,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesúsmaꜙ jaa maꜙ jaa , maˊ jäyhꜘ:

—¿Cheˊ jnäꜘ naˉ taˉjwohꜗ?20Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Laaꜗ jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ hnähꜘ hi tä˜

gooˉ kyaahˊ jnäꜘ nehꜙ wɨɨ ꜘ laˉ. 21 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ,Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ leꜘ kiyhꜗ läꜙkohꜘmaˉnaˉsɨɨˉ. Perojwɨɨ˜ dsaˉ hi ngëëꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. Lluꜗ gaˊ laˈkihꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ gaꜙläꜙchaayꜙgoˉte˜ baˊ.

22 Taˊko jiih ˈ täähˊ discípulo kuhˉ, gaꜙkaꜗJesús heˊñiihꜚ mahꜗ gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio.Maˉngëëꜘ maˉkwayꜘ tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio gaꜙllaayꜗheˊñiihꜚ ja , mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ läꜙjëëꜙ discípulokyaayꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Kye hnähꜘ, heˉ laˉ naˉ jmɨˉngoꜗ kinꜙ.23Läꜙja kaˉlähꜘ gaꜙkayꜗ waˊkyaahˊ, gaꜙkwayꜘ tiˊh-

maahˊ kihˈ Diomahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ discípulo kyaayꜗ, hiꜙgaꜙhɨyhꜗ läꜙjëëyꜙ. 24Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ:

—Heˉ laˉ naˉ jmaˉ kinꜙ heˉ tʉʉꜙ kihꜗ jwëëꜘ dsaˉhiꜙ kyaahˊ jmaˉ kinꜙ jmeeꜗ Dio koo hmoohˊ hmëëꜘ.25 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, moꜙsoꜙ huhnˋkaˉlähꜘ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗ maˉää , läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊhuhnˋ kaˉlähꜘ läꜙhmëëꜘ jeeˊ jmeeˈ Dio hihꜙ.

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mt. 26:30-35; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)

26 Maˉngëëꜘ maˉhäyꜘ kihꜗ Dio, gaꜙnääyꜗ taꜙ nëˊmohꜘ Olivo. 27 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús:

—Gaꜙläꜙjëëꜙ hnähꜘ beeh ˈ jnäꜘ naꜗ hwë ˈ. Läꜙ-ja naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio: “Jmeenˋ dsooˊ kih ˈ hi hää läꜙjëëꜙ borrego, hiꜙ läꜙjëëꜙ borrego kyaayꜗsaˉjñeeꜘ.” 28 Pero gaˊ maˉläˉjiihnˋ kaˉlähꜘ, hii ꜚ jnäꜘnɨɨnˋ naˊjäänˋ hnähꜘ taꜙ Galilea.

29Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Maꜙkeꜙ läꜙjëëꜙ gaꜙbeeꜗ hneˉ, pero jnäꜘ saꜙ beenꜚ

hneˉ.30Heˉja jähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Peeˊ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, naꜗ hwë ˈ, jääꜗ

ja gaˊ tëˈ toꜗ jiih˜ hoohꜗ chaahˊ dsooˈ, hneˉ maˉtëꜘhnëˉ jiih˜ maˉhmähˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.

31 Pero maˊ kwaꜙ Peeˊ beꜘ jäyhꜘ:—Maꜙkeꜙ gaꜙjuunꜗ kyaahˊ hneˉ saꜙ jwahnꜚ läꜙnaˉ.Läꜙja kweeˉ baˊ gaꜙjähꜘ läꜙjëëyꜙ.

Ñeeˊ Jesús Getsemaní naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio(Mt. 26:36-46; Lc. 22:39-46)

32 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús koo jeeˊ cheeGetsemaní kyaahˊ discípulo kyaayꜗ. Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗjeeˊ ja , gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ :

—Jeeˊ laˉ baˊ goˉtaahˊ hnähꜘ taˊko jiihˈ naˊchuunˈkyaahˊ Dio.

33 Gaꜙjääyꜗ maꜙlaꜙ Peeˊ, Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ baˊ.Chahꜘ baˊ ja ˈ meehˉ dsëyꜗ hiꜙ chaayˉ chaˉmiihˉhʉʉˊdsëˉ. 34Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Peerꜙ meehˉ dsënꜙ, läꜙjiihˈ juunꜘ goˉte˜ laꜗ kinꜙ.Jeeˊ laˉ baˊ jää jnäꜘ. Kwëëhˋ hohꜘ hnähꜘ, taꜙ gwɨɨ hnähꜘ.

35 Ja gaˊ ngooˈ Jesús miihˉ gaˊ taꜙ chaˊnëˊ. Jeeˊ jagaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ mahꜗ gaꜙjluuyꜗ lleyˊ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ,gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Dio, maˊ hnøøyˈ saꜙ maˊ jëëyˈ wɨɨꜘ,waˊraˉ jähꜘ kihꜗ maˉleꜘ baˊ. 36Maˊ jäyhꜘ:

—Tääˋ kyaanꜙ, gaꜙläꜙjëꜙ baˊ leꜘ kyahꜗ. Lää jnäꜘ kihꜗheˉ wɨɨꜘ heˉ jëënꜚ naꜗ. Pero saꜙ waˊ la ˈ läꜙ hnoonꜗhñiinꜙ, waˊ leꜘ läꜙ hnoohˉ hñaahꜗ baˊ.

37 Maˊ jah ˈ Jesús kaˉlähꜘ, gaꜙjëëyꜗ maˉnaˉgwɨɨ discípulo. Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ Peeˊ:

—Simón, ¿cheˊ naˉgwɨɨhˉ, cheˊ niꜙ koo hor˜saꜙ maˉläˉbeꜘ hohꜘ heˉ maˉnahꜘ naˉnëhˊ? 38 Waˊnaˉnëhˊ hnähꜘ, ngɨɨˊ hnähꜘ kyahꜗ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙlehꜙ heˉ hlɨɨh ˈ hnähꜘ. Jmɨˉlleꜘ jnänˋ kwa ˈ baˊ beꜘ.Pero jmɨˉngoꜗ jnänˋ saꜙ beeꜘ .

39 Ngooyꜗ kaˉlähꜘ naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio, kyaahˊja baˊ juu ˈ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ toˉnëˊ. 40 Maˊ jayh ˈkaˉlähꜘ, gaꜙjëëyꜗ läꜙjëëꜙ baˊ maˉnaˉgwɨɨyˉ. Kihꜗheˉ läꜙgwɨɨyꜙ jwërte, heˉja saꜙ ñeyˉ heeˉ naˉ maˊhlëëyhˈ kyaahˊ Jesús. 41Ñeeˊ Jesús kaˉlähꜘ jeeˊ gaꜙtëꜘhnëˉ jiih˜ hiꜙ maˊ jayhˈ kaˉlähꜘ gaꜙjäyhꜘ:

—Gwɨɨ baˊ hnähꜘ, teehˋ hnähꜘ hohꜘ, maˉleeꜙ baˊko naˉ. Maˉllooꜗ hor˜ jaaꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, ngëëꜗdsihꜘ gooˉ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ. 42 Nooˉ hnähꜘ mahꜗmaanˋ. Maˉngooꜗ yaˉjähꜙ hi ngëëꜗ jnäꜘ.

Gaꜙsaayhꜗ Jesús(Mt. 26:47-56; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)

43 Llaꜙ gyihꜗ juu ˈ ja maˊ ja ˈ Juda, heꜘ baˊ jaajeeˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ discípulo kyaayꜗ. Jayꜗ kyaahˊkoo nääꜗ dsaˉ hi maˊ kye ñe ˈ, hi kye hmaˉ,läꜙhihꜙ kihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ dsaˉkaahˊ kyaaˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ. 44Gaꜙtaahˉ Juda dsaˉheꜘ juuˈ jääꜗ , gaꜙjäyhꜘ:

—Hi chʉhnˋ kihˈ, hi heꜘ heꜘ, ja saahꜙ hnähꜘ, taꜙlää .

45Maˊ gaꜙllooyꜗ, chahꜘ baˊ ngooyˈ kooꜘ kihꜗ Jesús:—Taˉjwohꜗ —gaꜙjäyhꜘ.Naˉ maˉhiiꜘ gaꜙchʉyhꜘ kihꜗ Jesús. 46 Läꜙchahꜘ ja

gaꜙsaahꜗ dsihꜘ.47 Pero jaa discípulo kyaaꜗ Jesús, gaꜙsëëyhꜗ ñe

ˈ, gaꜙkuyꜘ loˉgwaˊ jaa moz˜ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ.48Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:

—¿Cheˊ dsaˉhɨɨ jnäꜘ, heˉlaˈ maˉyaˉnäähꜗ hnähꜘkyaahˊ hmaˉ, kyaahˊ ñeꜗ, mahꜗ saahꜙ jnäꜘ? 49 Läꜙjëꜙjmɨɨˊ maˊ häänˊ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ maˊ kwanꜙ juuˈ kooꜘgwahꜙ mahꜗ saꜙ gaꜙchaahˈ jnäꜘ. Pero ko naˉ leꜘ baˊmahꜗ läꜙteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio.

50 Läꜙjëëꜙ discípulo heꜘ gaꜙbeeyꜗ mahꜗ gaꜙkyʉʉyꜗ.51 Jaa chihˉ baˊ gaꜙllaꜙlleꜗ kaahˋ kih ˈ Jesús,naˉbääyh˜ koo taˉjmaahˋ. Hiꜙ gaꜙsaayhꜗ chihˉ heꜘ.52 Maˊ gaꜙsaahꜗ dsihꜘ gaꜙbeyꜗ taˉjmaahˋ kiyh ˈ mahꜗgaꜙkyʉʉyꜗ toꜙloꜙkwayhꜙ.

Naˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ dsaˉtaˊ kaahˊ kyaaˈ dsaˉjudiu

(Mt. 26:57-68; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)53 Gaꜙjääyꜗ Jesús chaˊnëˊ jmiˉdsaˉ hi kye nëˊ.

Gaꜙkuhꜗ läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗley, hiꜙ kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ. 54Pero Peeˊ ʉʉꜘ baˊ ngooy

Page 52: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 14:55 49 San Marcos 15:18ˈ lleeyˋ kaahˋ kihˈ Jesús, läꜙ gaꜙtëꜘ hoˊhneꜚ nëˊtaˊ kihˈ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ heꜘ. Läꜙkoo gaꜙllooꜗ baˊ Peeˊ jeeˊja , gaꜙgyayˉ llooyh˜ jeˉ kyaahˊ pooˉ hi maˊ täähˊllooh˜ jeˉ.

55 Jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ heꜘ, maˊ hnaayhˉ dsaˉ hi maˊ bäähꜙ Jesús dsooˊ läꜙjwëꜘ jeeˊ maˊ jngëëyhˈ, perosaꜙ gaꜙjmääꜘ niꜙ miihˉ juu ˈ kihꜗ hi heꜘ. 56 Jëëhꜘ,jwëëꜘ dsaˉ maˊ bäähˉ dsihꜘ kyaahˊ juuˈ taˉjuuˈ, peroniꜙ jaa saꜙ gaꜙjäꜘ koo baˊ juuˈ kihꜗ. 57Gaꜙhwëë gaˊjaa uuꜗ dsaˉ hi gaꜙkwaꜘ juuˈ taˉjuuˈ, gaꜙjäyhꜘ:

58 —Gaꜙnʉʉˊ jnäähꜗ gaꜙjäyhꜘ: “Jnäꜘ hlanꜚ gwahꜙchihꜗ laˉ heˉ gaꜙlaꜗ kyaahˊ gooˉ dsaˉ, pero jnäꜘjmeenˋ jyohꜘ kyaahˊ hnëˉ jmɨɨˊ hiꜙ niꜙ saꜙ tänꜚ goonꜙ.”

59Niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ juuˈ kiyhꜗ.60Heˉja gaꜙnooˉ jmiˉdsaˉ hi kye nëˊ toꜗ dsaahˋ

jeeˊ ja , mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús:—¿Heeˉ jwahꜘ hneˉ, heˉ maˉjähꜘ hi naˉ kyahꜗ?

¿Heˉlaˈ saꜙ hlëëhˊ niꜙ miihˉ?61Pero Jesús gaꜙnooˉ tiiˊ goˉte˜, moꜙsoꜙ gaꜙngɨɨyꜘ

niꜙ miihˉ. Koo kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨꜘ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘjuuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ Cristo Jooꜘ Dio Jøøhꜗ?62Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ heꜘ. Hiꜙ lloo˜ koo jmɨɨˊ jëëh ˈ hnähꜘ Hi -

gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ gyaꜗ jwooˈ raˉlluuꜗ kihꜗ hi chaˉ beꜘkihꜗ, hiꜙ läꜙja jëëhˈ hnähꜘ jäyhꜘ kaˉlähꜘ jeeˊ jniiꜘ hiiꜘgyʉʉhˈ.

63 Heˉja läꜙ maˉkyehˊ ja jmiˉdsaˉ jøøh ˈ heꜘhmɨɨhˉ kihꜗ gaꜙgɨɨyꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Hii gaˊ jwaahꜚ jneˊ jñahꜘ hi jmeeꜗ ju ˈdsooꜘ?64 Jeeˊ naˉmaˉnʉʉhˉ hnähꜘ heˉmaˉmiˉkwayhꜗ Dio.¿Heeˉ jwahꜘ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ dsaˉjøøhˈ heꜘ.

Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ gaꜙbääyhˉ dsooˊ, gaꜙjäyhꜘ:—Ää jmɨɨˊ juuyꜘ.65Läꜙchahꜘ ja gaꜙløøꜗ ko llaa tiˉhñey˜ kihꜗ Jesús.

Gaꜙløøyꜘ moˉnëˊ Jesús, gaꜙkwayꜘ kihꜗ mahꜗ maˊsɨɨyhꜙ:

—Jähˊ daˊ, ¿hii naˉ maˉkwaꜘ kyahꜗ?Hiꜙ läꜙja gaꜙkwaꜘ pooˉ kiyhꜗ kaˉlähꜘ.

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mt. 26:69-75; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-29)

66 Läꜙ maˊ gyaˈ Peeˊ hoˊhneꜚ ja , jaꜗ jaa dsaˉmëꜘhi maˊ jmeeꜙ taˊ kih ˈ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ heꜘ. 67 Maˊgaꜙjëëyꜗ gyaꜗ Peeˊ llooh˜ jeˉ, gaꜙjäyhꜘ:

—Hneˉ kaˉlähꜘ maˊ ngëhˉ kyaahˊ Jesús hi chaaNazaret.

68 —Jahꜙha ˈ, saꜙ manꜙ hi kihꜗ naˉ hlëëhˊ, saꜙkyuunꜙ dsaˉ naˉ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

Yaꜙhëëyꜗ naˊnooyˉ läꜙ gaꜙtëꜘ hoˊhaahˊ jeeˊ dsaˉ-taahˋ dsaˉ. Hiꜙ gaꜙhoohꜗ chaahˊ dsooˈ. 69Maˊ gaꜙjëëꜗdsaˉmëꜘ heꜘ kaˉlähꜘ chehꜗ Peeˊ jeeˊ ja , gaꜙsɨɨyhꜙdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja :

—Goꜚ heꜘ baˊ dsaˉkyaahˊ Jesús naˉ.70 Koo kaˉlähꜘ gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ

Jesús. Ko hwëëꜘ gaˊ ja gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊjeeˊ ja , gaꜙsɨɨyhꜙ Peeˊ kaˉlähꜘ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, saꜙ naˉheeꜚ , hneˉ heꜘdsaˉkyaahˊ hi ooꜙ. Heꜘ baˊ hi chaa Galilea hneˉ.Kweeˉ baˊ hlëëhˊ kyaayhˊ.

71 Heˉja gaꜙløøꜗ Peeˊ hlëëhꜙ kyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ hiꜙgaꜙtääyˉ Dio.

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, saꜙ kyuunꜙ dsaˉñʉʉhˉ hi hlëëhˊ kihˈ naˉ —gaꜙjäyhꜘ.

72 Hor˜ ja gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜ hooh˜ chaahˊ dsoo ˈ,jeeˊ ja gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ Peeˊ juuˈ heˉ gaꜙjähꜘ Jesúsgaꜙsɨɨyhꜙ jääꜗ : “Jääꜗ ja gaˊ tëˈ to ˈ jiih˜ hoohꜗ chaahˊdsoo ˈ, hneˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜ maˉhmähˊ juu ˈ heˉsaꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.”

Maˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ Peeˊ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ Jesús,gaꜙhooyhꜗ läꜙjiihˈ llaꜙ dsëyꜗ.

15Gaꜙjääyꜗ Jesús chaˊnëˊ Pilato(Mt. 27:1-2, 11-14; Lc. 23:1-5; Jn. 18:28-38)

1 Tiih˜ gaˊ maˊ gaꜙjnäꜗ, gaꜙkuhꜗ dsaˉkaahˊ kyaa ˈjmiˉdsaˉ, kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ, kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗley, hiꜙ läꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉ hi laaꜗ taˊ. Hi heꜘgaꜙhñuuhˉ Jesúsmahꜗ naˊtääyhˉ gooˉ Pilato hi maˊlaa ˈ lleˊmohꜘ. 2 Maˊ gaꜙllooꜗ Jesús chaˊnëˊ Pilato,gaꜙngɨɨꜘ Pilato juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ dsaˉ judiu?Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Maˉjähˊ baˊ hneˉ.3 Pero dsaˉkaahˊ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ gaꜙhnɨɨyꜗ kihꜗ

Jesús. 4Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Pilato:—¿Cheˊ niꜙ miihˉ juuˈ saꜙ jiihˊ kihˈ dsaꜙ? Jëëˋ daˊ

johꜘ heˉ saꜙ bäähˉ dsaˉ hneˉ.5 Pero niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙjiihꜗ Jesús juuˈ, heˉja maˊ

jëë˜ dsahꜙ Pilato.Gaꜙjäꜘ juuˈ jngɨɨhꜗ dsaˉ kihꜗ Jesús(Mt. 27:15-31; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38-19:16)

6 Läꜙjëꜙ jiih˜ maˊ tëˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiuborrego mähꜗ, maˊ lää Pilato jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ nehꜙñeˈ hi maˊ tɨh˜ dsëꜗ dsaˉ baˊ. 7 Maˊhää jaa hi chee Barrabá nehꜙñe ˈ kyaahˊ jñahꜘdsaˉkyaayhˊ hi gaꜙjngëëhꜗ dsaˉ maˊ gaꜙhnooyꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉtaˊ. 8 Gaꜙllaꜙnääꜗ gaˊ jwëëꜘ dsaˉ maˊ ngɨɨyꜙkihꜗ Pilato mahꜗ waˊ jmeeyꜘ läꜙkoo maˊ jmeeyꜙ jääꜗ .

9Heˉja gaꜙjeehˉ Pilato juuˈ kiyhꜗ:—¿Cheˊ hnoohˉ hnähꜘ läänˊ hi laaꜗ rey kyaaꜗ dsaˉ

judiu? —gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ dsaˉ judiu heꜘ.10 Jëëhꜘ, läꜙlaˉ baˊ maˉñeyˉ heˉ maˊ naˉhøøhˊ

jmiˉdsaˉ kaahˊ heꜘ kihꜗ Jesús, heˉja baˊ ja hehꜗgaꜙtaahˉ dsihꜘ gooyˉ. 11 Pero jmiˉdsaˉ kaahˊ heꜘgaꜙtaayhˉ juu ˈ läꜙjëëꜙ dsaˉ heˉ ngɨɨyꜗ heˉ lääꜘBarrabá baˊ. 12Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Pilato gaꜙsɨɨyhꜙdsaˉ heꜘ:

—¿Heeˉ hnoohˉ hnähꜘ jmeenˋ kih ˈ hi jwahꜘhnähꜘ laaꜗ rey kyaaꜗ dsaˉ judiu?

13 Läꜙjëëꜙ dsaˉ gaꜙløøꜗ tooh˜ mɨɨhˊ:—Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.14Heˉja gaꜙjähꜘ Pilato:—¿Heeˉ hlɨɨhˈ maˉjmeeꜘ dsaˉ laˉ?Pero dsaˉ heꜘ, chaˉgaˊmiihˉ kii gaꜙtooyhꜗ mɨɨhˊ:—Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.15 Läꜙja gaꜙläꜙhnøøꜗ Pilato heˉ gaꜙjäyꜘ lluꜗ

kyaahˊ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙlääyꜗ Barrabá baˊ.Mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ gaꜙjmiˊ gaꜙbaaꜗ dsaˉ Jesús.Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙngëëyꜗ Jesús jaˊgooˉ hløøꜘmahꜗ dsaˉtääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. 16 Mahꜗ gaꜙtëëˉhløøꜘ taꜙ chaˊnehꜙ gaˊ kihˈ nëˊtaˊ ja . Jeeˊ ja gaꜙkuhꜗläꜙjëëꜙ dsaˉkyaayhˊ. 17 Gaꜙkyehˉ dsihꜘ koo hmɨɨhˉgyʉʉꜘ lähˉ (heˉ maˊ këhˉ rey), gaꜙkayꜗ wɨɨ tooꜘgaꜙjmeeyꜘ koo heˉ lɨhˉ mahꜗ gaꜙtooyhˉ lleˊ Jesúsllaꜚ coron. 18Gaꜙløøꜗ hløøꜘ heꜘ miˉkwayhꜗ Jesús maˊjmeeyꜙ Dio kiyhꜗ, maˊ jäyhꜘ:

Page 53: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 15:19 50 San Marcos 16:8—Peerꜙ jøøhˈ dsaˉtaˊ kyaa dsaˉ judiu.19 Gaꜙbayꜗ lleˊ Jesús kyaahˊ hmaˉ. Gaꜙtiˊ gaꜙhñeꜗ

dsihꜘ, gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús gaꜙjmääyꜗ jøøhˈ. 20 Maˉngëëꜘ maˉmiˉkwahꜗ dsihꜘ, gaꜙlleeꜗ dsaˉhmɨɨhˉ gyʉʉꜘ heˉ gaꜙkyeyhˉ ja , mahꜗ gaꜙkyeyhˉkaˉlähꜘ hmɨɨhˉ kiyhꜗ, ja gaˊ gaꜙjääyꜗ naˊtääyˊ dsohꜘhmaˉcruꜚ.

Gaꜙtääyˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ(Mt. 27:32-44; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)

21 Hor˜ ja gaꜙngëëꜘ jaa dsaˉ chaa Cirene hi jahꜗ jeeˊ nuuˉ kihꜗ. Dsaˉ heꜘ maˊ chee Simón, jmiiˉLeja kyaahˊ Rufo. Gaꜙjmeeꜘ hløøꜘ biiꜗ gaꜙjääꜗ dsaˉheꜘ hmaˉcruꜚ kyaaꜗ Jesús. 22Gaꜙjääyꜗ Jesús läꜙ gaꜙtëꜘjeeˊ chee Gólgota, heˉ hnøøꜗ jähꜙ: Mooˈ Lleˊ Hlɨɨꜘ.23 Jeeˊ ja gaꜙkwëëhꜗ dsihꜘ jmɨɨˉ jiihˉ heˉ naˉkaah˜më˜ chee mirra, pero saꜙ gaꜙhɨyhꜗ. 24 Maˊ taayꜙdsohꜘ hmaˉcruꜚ, gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ hmɨɨhˉ heˉ maˊkyehˊ Jesús. Gaꜙkooyhꜗ suert, maˊ jëëy˜ hi jaa jeeˊläꜙjëëyꜙ tëëyꜗ hmɨɨhˉ nääꜚ heˉ lluꜗ gaˊ.

25 Ko hi ñu ˈ taꜙlaꜙ høøˉ gaꜙtääyˉ Jesús dsohꜘhmaˉcruꜚ. 26 Jeeˊ taayꜙ ja gaꜙtøøꜗ dsaˉ koo hwëhꜘheˉ jähꜘ haˉ läꜙ laꜗ dsooˊ heˉ bäähˉ dsihꜘ: “Hi laˉnaˉ rey kyaaꜗ dsaˉ judiu.” 27Gaꜙtää dsaˉ kaˉlähꜘ nëˊhmaˉcruꜚ jñahꜘ gaˊ uuˈ dsaˉhɨɨ , jaa jwooˈ raˉlluuꜗ,hiꜙ jaa jwoo ˈ raˉkëh ˈ kiyhꜗ. 28 Jeeˊ ja gaꜙläꜙteꜗläꜙkoo naˉsɨɨˉ kiyhꜗ: “Gaꜙjmeeꜘ dsaˉ kwaat˜ laayꜗläꜙkoo hi ää dsooˊ.”

29Läꜙjëëꜙ hi maˊ dsaˉngëëꜘ taꜙ jaꜙ , maˊ jiiyh˜ lleyˊhiꜙ maˊ miˉkwayhꜗ kihꜗ Jesús, maˊ jäyhꜘ:

—Hneˉ naˉ hi maˊ hlaˈ gwahꜙ kihꜗ Dio mahꜗ maˊjmeehˊ kyaahˊ hnëˉ jmɨɨˊ, 30 lää hñaahˈ jeeˊ taahꜙ naˉmahꜗ jñaa dsohꜘ hmaˉcruꜚ naˉ —gaꜙjäyhꜘ.

31 Ja baˊ läꜙja gaꜙmiꜙkwahꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊkaˉlähꜘ llayꜙ juu ˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ hiꜙ kyaahˊtaˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, maˊ jäyhꜘ:

—Gaꜙlɨhꜗ bihꜗ gaꜙlääyꜗ dsaˉ,mahꜗ naꜗ saꜙ liyhꜙ lääyꜗhñiiyꜘ. 32Hi laaꜗ Cristo, rey jnäˋ jneˊ judiu, waˊ jñaayˈ jeeˊ taayꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ naˉ, mahꜗ jëënˊ koo ,ja gaˊ läꜙheehꜘ jneˊ kiyhˈ —gaꜙjäyhꜘ.

Ja baˊ läꜙja gaꜙmiꜙkwahꜗ hi maˊ taaꜙ jyohꜘhmaˉcruꜚ kooꜘ kiyhꜗ.

Gaꜙjuuꜗ Jesús(Mt. 27:45-56; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)

33 Maˊ gaꜙtëꜘ llaꜗ hyooꜙ, läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙgaꜙnʉʉˉ läꜙjiih ˈ gaꜙtëꜘ ko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ.34Maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ ko hi hnëˉ ja , gaꜙhlëëhꜘ Jesúskoo ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Elí, Elí, ¿lama sabactani? —heˉ laˉ hnøøꜗ jähꜙ:Dio kyaanꜙ, Dio kyaanꜙ, ¿heˉlaˈ maˉbeehꜙ jnäꜘ?

35 Ko llaa dsaˉ hi maˊ täähˊ jähꜙ gaꜙnuuꜘ heˉgaꜙhlëëyhꜘ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ, tëëyh˜ Elía.36 Heˉja ngooꜗ jaa dsaˉ koˉchihˊ, gaꜙkayꜗ koo

waˊjooˉ, gaꜙmiꜙgyʉyhꜘ jooˉ kyaahˊ jmɨɨˉ jiihˉ, gaꜙl-laꜙlleyꜗ lleˊ hmaˉ mahꜗ gaꜙchooyꜘ maˊ hɨhˈ Jesús, hiꜙgaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ:

—Tääꜘ baˊ kihˈ. Waˊ jëëˊ daˊ jneˊ cheˊ jäꜙ Elía mahꜗjñaayꜗ.

37Läꜙchahꜘ ja gaꜙhoohꜗ Jesús koo ki gaa , ja gaˊgaꜙjuuyꜗ. 38Hor˜ ja gaꜙgɨɨˉ hmɨɨhˉ heˉmaˊ naˉjnëˉllahˈ gwahꜙ, gaꜙløøꜗ taꜙ gyʉʉhˈ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ. 39Maˊchehˈ jʉʉˊ hløøꜘ romano chaˊnëˊ Jesús jeeˊ taayꜙ dsohꜘ

hmaˉcruꜚ ja . Maˊ gaꜙjëëyꜗ heˉ gaꜙhoohꜗ Jesús hiꜙhaˉ läꜙ gaꜙjuuyꜗ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, dsaˉñʉʉhˉ naˉ maˊ laa ˈ JooꜘDio.

40 Ʉʉꜘ gaˊ miihˉ maˊ täähˊ ko llaa dsaˉmëꜘ jëë˜heˉ jmeeꜙ dsaˉ kihꜗ Jesús. Jeeˊ ja maˊ hää MaríaMagdalena, kyaahˊ María chooˈ José, ja baˊ chooyˈkyaahˊ Jacobo mähꜗ, kyaahˊ jñahꜘ dsaˉmëꜘ hi cheeSalomé. 41 Dsaˉmëꜘ heꜘ maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaahˊJesús hiꜙmaˊ jmeeyꜙ beꜘ kiyhꜗ läꜙkoo maˊ tääyhˊ hwaˈ Galilea hiꜙmaˊ chaa gaˊ jñahꜘ dsaˉmëꜘ hi gaꜙjmeeꜘko jøhꜘ kyaayhˊ läꜙkoo maˊ gaꜙnääyꜗ taꜙ Jerusalén.

Gaꜙhaayꜗ Jesús(Mt. 27:57-61; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)

42 Taꜙ gaꜙhlooꜘ jmɨɨˊ heˉ miˉlluuꜗ dsaˉ hñiiꜘ,gaꜙhaayꜗ Jesús ja gaˊ dsaˉtaayhˋ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉdsëꜗ. 43 José, hi chaa Arimatea, maˊ laa ˈ jaadsaˉkyaahˊ dsaˉtaˊ kaahˊ, hi heꜘ kaˉlähꜘ maˊ jøømaˊ jëë ˈ jnäꜘhäꜘ heˉ jmeeꜙ Dio hihꜙ kihꜗ dsaꜙ. Jääꜗja gaˊ dsaˉtaayhˋ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, gaꜙtuuˉdsëꜗ José gaꜙheyꜗ nëˊtaˊ kih ˈ Pilato naˊngɨɨyˊ jyooyꜗjmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ. 44 Peerꜙ gaꜙjëëꜗdsahꜙ Pilato maˊ gaꜙnuuyꜘ gaꜙjuuꜗ Jesús. Heˉjagaꜙtëëyhꜗ jʉʉˊ hløøꜘ, mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈ kiyhꜗ cheˊdsooꜘ maˉjuuꜙ Jesús. 45 Maˊ gaꜙtëëyhꜗ juu ˈ, ja gaˊgaꜙkwayꜘ jwë ˈ naˊjyooꜘ José jmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús.46 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙlaꜗ José koo taˉjmaahˋwɨɨhˉ, heˉ ja chee lino. Gaꜙjñaayꜗ Jesús, gaꜙlääyˉkyaahˊ taˉjmaahˋ ja mahꜗ naˊtääyhˉ nehꜙ kootoˉhøø heˉ maˊ naˉhëˉ nëˊ kuuˊ hlooˉ. Maˉngëëꜘheˉ ja , gaꜙbäyꜗ koo mɨ ˈkuuˊ jʉʉhˉ mahꜗ gaꜙjlëyꜗhoˊtooˉ ja . 47Hiꜙ maˊ jëë˜ María Magdalena kyaahˊMaría chooˈ José, haˉ jeeˊ gaꜙkyaa dsaˉ heꜘ Jesús.

16Gaꜙläꜙjiihˋ Jesús(Mt. 28:1-10; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)

1 Läꜙ maˊ gaꜙgohꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, MaríaMagdalena hiꜙ María chooˈ Jacobo kyaahˊ dsaˉmëꜘhi chee Salomé gaꜙlayꜗ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ heˉ maˊdsaˉhuuyˋ Jesús. 2 Tiih˜ goˉte˜ toˉnëˊ jmɨɨˊ kih ˈseman˜ gaꜙnääyꜗ taꜙ jeeˊ gaꜙkyaa dsaˉ Jesús. Koomaˉhyaˉ baˊ hyooˉ gaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ jeeˊ ja .3Maˊ llayꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ:

—¿Hii kwaꜗ beꜘ jnänˋ mahꜗ bänˊ kuuˊ heˉ naˉjlëˉhoˊtooˉ ja ?

4 Pero maˊ gaꜙjëëyꜗ hooˊ toˉhøø , moꜙsoꜙ chaˉnaˉjlëˉ kyaahˊ kuuˊ jʉʉhˉ ja . 5Maˊ gaꜙtaayhˋ nehꜙtoˉhøø ja , gaꜙjëëyꜗ taꜙ jeeˊ maˊ kyaaꜗ Jesús. Jwooˈ raˉlluuꜗ kiyhꜗ jaˉ, gaꜙjëëyꜗ maˊ gya ˈ jaa chihˉkwaa hi maˊ kyehˉ koo hmɨɨhˉ tøøˉ kyooˉ. Peerꜙgaꜙjwaah ˈ jwërte dsaˉmëꜘ heꜘ maˊ gaꜙjëëyꜗ hi heꜘ.6Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ gyaˈ heꜘ:

—Taꜙ waˊ gah ˈ hnähꜘ. Jesús dsaˉ chaa Nazarethi gaꜙtää dsaˉ dsohꜘ hmaˉcruꜚ hi hnaahꜙ hnähꜘmoꜙsoꜙ chaa jeeˊ laˉ. Hii ꜚ maˉläˉjiihˋ. Jëëˋ daˊ hnähꜘjeeˊ gaꜙkyaa dsihꜘ. 7 Goˉnääꜘ hnähꜘ goˉjmeehˋ juuˈkihꜗ Peeˊ kyaahˊ läꜙjëëꜙ discípulo kyaayꜗ, dsooꜗ Jesúsdsaˉjää hnähꜘ taꜙ Galilea. Jeeˊ ooꜙ jëëh ˈ hnihꜘläꜙkoo gaꜙjäyhꜘ jääꜗ —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.

8 Koˉchihˊ gaꜙhwëë dsaˉmëꜘ heꜘ hooˊ toˉhøøja , jlääyꜙ gaˊ läꜙja gaꜙnääyˋ, gaꜙjwaayhˈ jwërte. Saꜙchaˉ juuˈ gaꜙjmeeyhꜗ kihꜗ niꜙ jaa kihꜗ heˉ goyhꜙ.

Page 54: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Marcos 16:9 51 San Marcos 16:20Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ María Magdalena(Jn. 20:11-18)

9 Tiih˜ toˉnëˊ jmɨɨˊ kih ˈ seman˜ gaꜙläꜙjiihˋ Jesús.Hiꜙ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ toˉnëˊ kih ˈ María Mag-dalena. Kihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ gaꜙhwëëꜗ Jesús gyeeꜗhi saꜙlluꜗ jääꜗ . 10 Ñeeˊ dsaˉmëꜘ heꜘ naˊjmeeyhˊjuu ˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ discípulo kyaaꜗ Jesús jeeˊ tääyhˊkɨˉhooyh˜ meehˉ dsëyꜗ. 11Gaꜙjäyhꜘ:

—Chaa baˊ Jesús, maˉjëëꜙ jnihꜘ.Maˊ gaꜙnuuꜘ discípulo juu ˈ kihꜗ María, saꜙ

gaꜙjmeeyꜘ dsooꜘ juuˈ ja .Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ uuꜗ discípulo kyaayꜗ(Lc. 24:13-35)

12 Jyohꜘ jmɨɨˊ ja , gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ uuꜗdiscípulo chaˊjwëꜗ jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , pero kahꜘ baˊlaay ˈ. 13 Hiꜙ gaꜙnääˋ discípulo heꜘ, naˊjmeeyhˊ juu ˈkihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉkyaayhˊ. Niꜙ kihꜗ hi heꜘ saꜙgaꜙjmeeyꜘ dsooꜘ kaˉlähꜘ.

Gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ kihꜗ apóstole kyaayꜗ(Mt. 28:16-20; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)

14 Jeeˊ gaꜙdsaaꜗ , gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ jeeˊ maˊtäähˊ gyaꜙkaaꜙ discípulo nëˊ mes˜ kuhˉhɨh˜. Jeeˊja gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ discípulo kyaayꜗ, kihꜗ heˉ saꜙ maˊdsooꜘ dsëyꜗ. Maˊ hwehˉ dsëyꜗ, heˉja saꜙ maˊ jmeeyꜙdsooꜘ juu ˈ kihꜗ hi gaꜙjähꜘ gaꜙjëëꜗ Jesús maˉngëëꜘmaˉläˉjiiyhˋ. 15Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ läꜙkaa läꜙjʉhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ goˉk-waˊ hnähꜘ juˈhmëëꜘ kinꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 16 Läꜙjëëꜙhi läꜙdsooꜘ dsëꜗ hiꜙ gaꜙheeyhˉ saayꜙ jmɨɨˉ, hi heꜘ baˊ lääꜘ . Pero hi saꜙ läꜙdsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, hi heꜘ jäꜗ kyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ. 17 Hi jmeeꜗ dsooꜘ dsëꜗkinꜙ, chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa jmeeyꜗ. Kyaahˊ hihꜙkinꜙ hwëëyꜗ hi saꜙlluꜗ kihꜗ dsaꜙ, hlëëyhꜗ maˊ lɨhꜘkohꜘ jyohꜘ juu ˈ. 18 Cherˊmahꜗ heˉ gaꜙjmeeꜘ mɨɨhˉkiyhꜗ, saꜙ chaˉ heˉ leꜘ kiyhꜗ niꜙ miihˉ, hiꜙ cherˊmahꜗgaꜙheehˉ dsihꜘ venen, saꜙ hnooꜗ dsooˊ kiyh ˈ. Hiꜙmiˉhlääyꜘ dsaˉdsaahˊ, waˊraˉ gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊkiyhˈ.

Ngaahꜗ Jesús gyʉʉhˈ(Lc. 24:50-53)

19 Maˉngëëꜘ maˉhlëëhꜘ Jesús läꜙja kyaahˊ dis-cípulo kyaayꜗ, ja gaˊ ngaayhˈ taꜙ gyʉʉhˈ, gaꜙgyayˉjwoo ˈ raˉlluuꜗ kihꜗ Dio. 20 Ja gaˊ gaꜙnääꜗ discípuloläꜙkaa läꜙjʉhꜗ kyaahˊ beꜘ kihꜗ Dio naˊkayˉ juˈhmëëꜘkihꜗ dsaꜙ. Hiꜙ gaꜙmiꜙjnääˉ Dio laꜗ dsooꜘ juu ˈ heˉkyeyˉ, kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeyꜘ.Waˊ laˈ läꜙja .

Page 55: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 1:1 52 San Lucas 1:42

San LucasJuˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús heˉ gaꜙsɨɨꜘ Luca1 Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙtaahˋ gaꜙsɨɨꜘ läꜙjëꜙ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ

jeeˊ kyaaˈ jnäähꜗ lloꜘjooꜗ. 2 Gaꜙsɨɨyꜘ ja baˊ läꜙkoo laꜗjuuˈ heˉ gaꜙngëëꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙjëëꜗ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ läꜙmaˊ toˉnëˊ. Dsaˉ hi gaꜙjëëꜗ heꜘ gaꜙngëëyꜗ juuˈ kyaaꜗjnäähˈ jëëhꜘ maˉnaˉhñaayˊ baˊ mahꜗ kwayꜗ juuˈ ja .3 Jnäꜘ kaˉlähꜘ gaꜙkoonꜗ kwaat˜ kweeˉ läꜙjëꜙ haˉ läꜙgaꜙlaꜗ läꜙ maˊ toˉnëˊ, heˉja laanꜙ lluꜗ sɨɨnˋ kweeˉ läꜙngooꜗ juuˈ laˉ kyahꜗ hneˉ dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ Teófilo.4 Waˊraˉ gaꜙhehˉ juu ˈ laˉ läꜙñehˊ kweeˉ, laꜗ dsooꜘläꜙjëꜙ heˉ maˉhlëëhꜗ dsaˉ hneˉ.

Gaꜙjmeehꜗ ángel juuˈ heˉ läꜙchaaˉ Jwaaꜚ5 Läꜙ maˊ laaˈ Herode rey kihꜗ hwaꜗ Judea ja , maˊ

chaa jaa jmiˉdsaˉ hi maˊ chee Zacaría. Hi heꜘmaˊ naˊjnääꜘ koo nääꜗ jmiˉdsaˉ hi maˊ tëëyh˜ Abía.Hiꜙ mëyˊ Elizabet maˊ laaˈ saˊjuˉ kihꜗ Aarón kaˉlähꜘ.6 Zacaría kyaahˊ Elizabet maˊ laa ˈ lluuꜗ chaˊnëˊ Dio.Maˊmiˉteyꜗ baˊ läꜙjëꜙmadaꜚ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ. Niꜙmiihˉ saꜙ chaˉ heˉ maˊ dsaˉhlääyhꜙ. 7 Pero saꜙ maˊchaa niꜙ jaa chihˉ kyaayꜗ. Saꜙ maˊ kaa Elizabetgyʉʉˉ, hiꜙ kweeˉ baˊ maˉgyuhˉ läꜙuuꜘ.

8 Maˊ täähˊ jmiˉdsaˉ dsaˉkyaahˊ Zacaría jmeeꜙtaˊheꜗ nehꜙ gwahꜙ. Koo jmɨɨˊ kihꜗ jeeˊ läꜙjëꜙ gaꜙtëëꜘZacaría heˉ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗ Dio. 9 Jëëhꜘ, gaꜙkooyhꜗsuert läꜙkoo maˊ tëëyꜗ jmeeyꜙ. Zacaría baˊ gaꜙtëëꜘsuert ja , heˉ dsaˉjeyꜙ waˊchuˉ nehꜙ gwahꜙ jʉʉhˉkihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ. 10 Taˊko jiihˈ maˊ chehˈ Zacaríajë waˊchuˉ ja , kaˊhneꜚ baˊmaˊ täähˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙkuhꜗ jeeˊ ja ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio. 11 Läꜙchahꜘ jagaꜙläꜙjnääꜘ jaa ángel kyaaꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ chaˊnëˊZacaría. Ángel heꜘ maˊ cheh ˈ jwoo ˈ raˉlluuꜗ kihꜗnaˊhyooꜘ jeeˊ maˊ jë jmiˉdsaˉ waˊchuˉ. 12 Peerꜙgaꜙheeꜗ dsëꜗ Zacaríamaˊ gaꜙjëëyꜗ. Gaꜙjwaayhˈ jwërte.13Heˉja gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ:

—Taꜙ waˊ gah ˈ Zacaría, jëëhꜘ maˉnuuꜘ baˊ Diokyahꜗ. Kihꜗ Elizabet, dsaˉmëꜘ kyaahꜗ läꜙchaa jaagyʉʉˉ ñʉʉhˉ mahꜗ miˊcheehꜗ hnihꜘ Jwaaꜚ . 14 Haˉkohꜘ saꜙ läꜙchaahˉ lluꜗ. Hiꜙ läꜙja jwëëꜘ dsaˉläꜙchaa lluꜗ waˊraˉ gaꜙläꜙchaayꜙ. 15 Jëëhꜘ, leeyꜘ jøøhˈ chaˊnëˊ Dio. Saꜙ leꜘ hɨyhꜗ vin niꜙ heˉ gaˊ jyohꜘ jmɨɨˉlliiꜘ. Hiꜙ tëëyꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ kihꜗ Dio jääꜗ ja gaˊläꜙchaayˉ. 16 Jmeeyꜗ dsaˉjeeh˜ jwëëꜘ dsaˉ Israelkyaahˊ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ, heꜘ baˊ Dio kyaayꜗ. 17 Hi heꜘ dsooꜗ taꜙ chaˊnëˊ kih ˈ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ. Tëëyꜗja baˊ jmɨˉlleꜘ hiꜙ ja baˊ beꜘ heˉ maˊ kye Elía mahꜗhlëëyhꜗ dsaˉ juuˈ kihꜗ Dio. Läꜙjwëꜘ ja jiihꜙ juuˈ kihꜗdsaˉmaˉkaahˊ kyaahˊ jooꜘ . Hiꜙ läꜙja läꜙsɨɨꜗ hʉʉˊdsëˉkihꜗ hi chaahˉ mahꜗ kayꜗ koo nëë ˈ baˊ hʉʉˊdsëˉläꜙkoo laꜗ kihꜗ hi lluuꜗ. Läꜙjwëꜘ ja , miˉlluuyꜗläꜙjëëꜙ dsaˉgooy ˈ mahꜗ heeyhꜙ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ —gaꜙjähꜘ ángel.

18Heˉja gaꜙjähꜘ Zacaría sɨɨhꜙ ángel:—¿Haˉ läꜙja jmeenˋ dsooꜘ heˉ laˉ? Jëëhꜘ, maˉ-

gyuhˉ baˊ jnäꜘ hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ dsaˉmëꜘ kyaanꜙ.19Mahꜗ gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ heꜘ Gabriel, hi naˉhñaa chehˈ chaˊnëˊ Dio.

Maˉcheeyꜗ jnäꜘ heˉ maˉyaˉkanˋ juˈhmëëꜘ laˉ kyahꜗ.20 Naꜗ taꜙ chaˊnëˊ leehꜘ jaa hi kooˋ. Moꜙsoꜙ leꜘhlëëhˊ läꜙjiihˈ läꜙteꜗ juuˈ laˉ, kihꜗ heˉ saꜙ maˉjmeehˊ

dsooꜘ juu ˈ heˉ maˉjwëëhnꜗ hneˉ. Juu ˈ laˉ läꜙteꜗwaˊraˉ gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊ kihˈ —gaꜙjähꜘ ángel heꜘ.

21Dsaˉ hi maˊ täähˊ jää Zacaría taꜙ kaˊhneꜚ, maˊdsaa dsëyꜗ. Heˉla ˈ ngooꜗ gaꜙläꜙhëë Zacaría nehꜙgwahꜙ maˊ laayꜘ. 22 Läꜙkoo maˊ yaꜙhëëyꜗ moꜙsoꜙgaꜙlaꜗ maˊ hlëëyh ˈ kyaahˊ dsaˉ. Gaꜙläꜙliihꜚ dsaˉ,heˉ gaꜙjëëꜗ Zacaría miihˉ heˉ gaꜙmiꜙjnääˉ Dio kiyhꜗnehꜙ gwahꜙ. Hiꜙ gaꜙløøyꜗ jmeeyꜗ lii˜ kyaahˊ gooyˉbaˊ. Läꜙ gaꜙjäyꜘ ja baˊ kaayˋ.

23 Maˉlaꜙ maˉdsëëꜗ jmɨɨˊ heˉ maˊ jmeeyꜙ taˊheꜗnehꜙ gwahꜙ ja , ngaayhꜗ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 24 Miihˉjmɨɨˊ ja baˊ, maˊ gaꜙhläähˉ Elizabet mëyˊ. Mahꜗgaꜙjäyꜘ chaˊnehꜙ hñaaꜘ sɨhˉ, maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ:25 “Heˉ baˊ cheˉ lluꜗ dsëꜗ Dio heˉ gaꜙjmeeyꜘ läꜙlaˉkinꜙ mahꜗ moꜙsoꜙ miˉkwahꜗ dsaˉ jnäꜘ.”

Gaꜙjmeehꜗ ángel juuˈ heˉ läꜙchaaˉ Jesús26 Maˊ gaꜙhyaˉ jñeeꜘ sɨhˉ, gaꜙcheeꜗ Dio ángel

Gabriel heꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Nazaret heˉ nøøꜘ hwaꜗGalilea. 27 Gaꜙcheeyꜗ kihꜗ jaa chihˉmëꜘ hi saꜙ gaˊmaˉjëëꜙ dsaˉñʉʉhˉ. Hi heꜘ maˊ chee María. Maˊlaayˈ hmoohˊ kyaahˊ José, jaa dsaˉñʉʉhˉhi maˊ laaˈ saˊjuˉ kihꜗ David. 28Maˊ gaꜙheꜗ ángel jeeˊ maˊ gyayˈja , gaꜙjäyhꜘ:

—Jmeenꜙ Dio kyahꜗ, hneˉ hi naˉjääꜚ kyaaꜗ Dio.Dio kyaahˊ hneˉ hi naˉjääꜚ jeeˊ kihˈ läꜙjëëꜙ dsaˉmëꜘ.

29 Pero maˊ gaꜙnuuꜘ María heˉ gaꜙhlëëhꜘ án-gel heꜘ, gaꜙheeꜗ baˊ dsëy ˈ. Maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ,heeˉ naˉ hnøøꜗ jähꜙ heˉ maˉhlëëhꜘ ángel läꜙnaˉ.30Heˉja gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ:

—Taꜙ waˊ gah ˈ, María. Maˉhñah˜ koo heˉ lluꜗheˉ maˉkwaꜘ Dio. 31 Naꜗ kaah ˈ jaa gyʉʉˉ ñʉʉhˉhi läꜙchaa kyahꜗ hi miˊcheehꜗ Jesús. 32 Hi heꜘleeꜘ jøøhˈ. Jähꜙ dsaˉ kiyhꜗ, laayꜗ Jooꜘ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. Hiꜙ Dio llaayꜗ heˉ leeyꜘ rey llaꜚ Daviddsaˉ maˉgyuhˉ kyaayꜗ. 33 Hñiiꜘ bihꜗ gyayꜙ jmeeyꜗhihꜙ tääꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ Israel. Saꜙ llaaꜙ jihˊkohꜘheˉ jmeeyꜗ hihꜙ —gaꜙjähꜘ ángel.

34 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ María sɨɨhꜙ ángel heꜘ:—¿Haˉ läꜙ leꜘ heˉ laˉ, jëëhꜘ saꜙ gaˊ maˉjëënꜙ

dsaˉñʉʉhˉ?35Mahꜗ gaꜙjeehˉ ángel juuˈ kiyhꜗ:—Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ jäꜙ nëˊ kyah ˈ. Hiꜙ läꜙja beꜘ

kihꜗ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ, jäꜙ nëˊ kyah ˈ mahꜗ lääꜙ hneˉkyaahˊ hihˈ kiyhꜗ. Heˉja baˊ naˉ, gyʉʉˉ hi läꜙchaakyahꜗ leeyꜘ naˉjngëëˈ goˉte˜ hiꜙ tëëhꜗ dsihꜘ Jooꜘ Dio.36 Läꜙja kaˉlähꜘ Elizabet hi teˉjuˉ kyahꜗ kyaahˊ,gaꜙhlääyhˉ, maꜙkeꜙ maˉgyuyhˉ. Hi maˊ jähꜘ dsaˉkihꜗ hi saꜙ kaaꜗ gyʉʉˉ, maˉhyaˉ jñeeꜘ sɨhˉ dsaayhˊ.37 Jëëhꜘ, niꜙ koo saꜙ chaˉ heˉ jwëëhˋ kih ˈ Dio —gaꜙjähꜘ ángel.

38Heˉja gaꜙjähꜘ María:—Hii ꜚ jnäꜘ laˉ hi nʉʉhˊ kihˈ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ. Waˊ

jmeeyꜘ kinꜙ läꜙkoo maˉjähꜘ naˉ.Ja gaˊ ngaahˈ ángel kihꜗ.

Ñeeˊ María naˊjëëyˉ Elizabet39 Jmɨɨˊ ja , gaꜙheꜗ María jwëˈ ngooꜗ koˉchihˊ taꜙ

koo jeeˊ jwɨɨˉ heˉ hlaˉ jeeˊ mohꜘ heˉ naˉheeꜚ hwaꜗJudea. 40Maˊ gaꜙllooyꜗ, gaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ kihꜗ Zacaríamahꜗ gaꜙjmeeyꜘ Dio kihꜗ Elizabet. 41 Läꜙkoo maˊgaꜙnuuꜘ Elizabetheˉ gaꜙjmeeꜘ María Dio kiyhꜗ, koobaˊ gaꜙjehꜗ gyʉʉˉ. Läꜙchahꜘ ja , jaꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ nëˊ kih ˈ Elizabet. 42 Mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa ,gaꜙjäyhꜘ:

Page 56: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 1:43 53 San Lucas 2:6—Naˉjääꜚ laaꜗ hneˉ jeeˊ kihˈ läꜙjëëꜙ dsaˉmëꜘ. Hiꜙ

naˉjääꜚ laaꜗ gyʉʉˉ hi kyaahˊ. 43 ¿Hii laaꜗ jnäꜘ mahꜗjäꜙ choo ˈ Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ yaꜙjëëꜙ jnäꜘ? 44 Jëëhꜘ,läꜙchahꜘ baˊ maˊ gaꜙnuunꜗ maˉjmeehˊ Dio kinꜙ, maˉ-jehꜗ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi kyaanˊ laˉ, kihꜗ heˉ chaayˉlluꜗ. 45 Lluꜗ laꜗ kyahꜗ hneˉ, jëëhꜘ gaꜙjmeehˊ dsooꜘläꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Dio jmeeyꜗ kyaahˊ hneˉ.

Gaꜙhäꜘ María kwayꜙ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio46Mahꜗ gaꜙjähꜘ María:

Läꜙkaa tuhˉdsënꜙ jmeenꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Dsaˉjøøh ˈkyaanꜙ.

47 Peerꜙ chaanˉ lluꜗ kyaahˊ Dio hi lää jnäꜘ.48 Jëëhꜘ, gaꜙjëëꜗ bihꜗ kihꜗ jaa hi hwaa hi miˉtehꜗ

kiyhꜗ.Naꜗ taꜙ chaˊnëˊ, läꜙjëëꜙ dsaˉ jähꜙ lluꜗ laꜗ kinꜙ.49 Jëëhꜘ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa gaꜙjmeeyꜘ kinꜙ hi

chaˉ gaꜙläꜙjëꜙ beꜘ kihꜗ.Naˉjngëëˈ goˉteˈ baˊ laayˈ.50 Läˉñihꜘ dsëyꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi gayhꜙ, kihꜗ hi chaa

naꜗ, hiꜙ läꜙja kihꜗ läꜙjëëꜙ hi naꜗ gaˊ yaˉnääꜘtaꜙ chaˊnëˊ.

51Gaꜙmiꜙjnääyˉ beꜘ heˉ llaˉdsëëˋ kihˈ läꜙjëꜙ.Gaꜙjmeeyꜘ taꜙ kooꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ hi jmää hñiiꜘ

kaahˊ.52 Gaꜙhëëyꜗ kihꜗ hi chaˉ beꜘ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ jeeˊ

maˊ tääyhˊ jmeeyꜙ hihꜙ.Høø hi heꜘ, gaꜙllaayꜗ läꜙjëëꜙ hi hwaa baˊ.53 Läꜙjëëꜙ hi saꜙ chaˉ heˉ kuhꜙ, gaꜙkwëëyhꜗ läꜙjëꜙ

heˉ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ.Kihꜗ hi chaˉ kuuˊ gaꜙhëëyꜗ kihꜗ taꜙjmahꜗ.54Gaꜙkwayꜘ beꜘ kihꜗ dsaˉ Israel hi nʉʉhˊ kiyhˈ.Maꜙraꜙ heˉ gaꜙläꜙñihꜘ dsëyꜗ,55 läꜙkoo gaꜙbääyhˉ hñiiyꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ maˉ-

gyuhˉ jnänˋ,heˉ gaꜙløøꜗ kihꜗ Abraham kyaahˊ läꜙjëëꜙ saˊjuˉ kiyhꜗ

läꜙjiihˈ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ, gaꜙjähꜘ María.56 Jeeˊ ja gaꜙjäꜘ María kyaahˊ Elizabet koo uuˉ

sɨhˉ. Ja gaˊ ngaayhˈ taꜙ kiyhꜗ.Gaꜙläꜙchaaꜙ Jwaaꜚ

57Maˊ gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊ heˉ läꜙchaa gyʉʉˉ kyaaꜗ Eliz-abet, gaꜙläꜙchaaꜙ jaa gyʉʉˉ ñʉʉhˉ kiyhꜗ. 58 Läꜙjëëꜙhi maˊ täähˊ jähꜙ kiyhꜗ hiꜙ läꜙkye hi teˉjuˉkyaayhˊ gaꜙnuuyꜘ haˉ läꜙ kohꜘ saꜙ jʉhˉgaa heˉgaꜙjmeeꜘ Dio kihꜗ Elizabet. Heˉja gaꜙläꜙjëëꜙ baˊdsaˉ heꜘ gaꜙläꜙchaaꜙ lluꜗ kyaayhˊ. 59Läꜙkoo gaꜙhyaˉbaˊ jñaa ˈ jmɨɨˋ, yaꜙnääꜗ dsaˉ mahꜗ gaꜙtʉyꜘ jmɨˉngoꜗkihꜗ gyʉʉꜙ läꜙkoo tëëˈ jmeeꜙ dsaˉ judiu kihꜗ gyʉʉˉñʉʉhˉ kyaaꜗ . Maˊ hnøøˈ dsaˉ maˊ miˉcheeyꜙ Zacaríaläꜙchee jmiiyˉ.

60 —Saꜙ läꜙcheeyˉ läꜙnaˉ. Jwaaꜚ baˊ läꜙcheeyˉ —gaꜙjähꜘ chooyˈ.

61Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ sɨɨyhꜙ:—¿Heˉla ˈ miˊcheehꜗ hnihꜘ Jwaaꜚ ? Niꜙ jaa hi

teˉjuˉ kihꜗ kyaayhˊ, saꜙ chaa hi chee läꜙnaˉ.62Heˉja gaꜙjmeeꜘ dsaˉ lii˜ kyaahˊ jmiiyˉ haˉ läꜙ

maˊ hnøøy ˈ miˉcheeyꜙ gyʉʉˉ. 63 Heˉja gaꜙngɨɨꜘjmiiˉ gyʉʉˉ koo jwɨˊ hmaˉ, jeeˊ gaꜙsɨɨyꜘ läꜙlaˉ:“Jwaaꜚ baˊ läꜙcheeyˉ.” Peerꜙ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja . 64 Läꜙchahꜘ ja gaꜙløøꜗhlëëhꜙ Zacaría kaˉlähꜘ, gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio.65 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ kooꜘ kiyhꜗ gaꜙläꜙgooꜙdsëꜗ. Hiꜙ läꜙkaa jwɨɨˉ heˉ täähˊ jeeˊ mohꜘ heˉnaˉheeꜚ hwaꜗ Judea, gaꜙläꜙnʉʉhꜘ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ.

66 Gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘ juu ˈ ja , maˊ kyeyˉhʉʉˊdsëˉ, maˊ laayꜘ:

—¿Hii baˊ leeꜘ gyʉʉˉ naˉ? Jëëhꜘ, Dio chehꜗkyaayhˊ.

Suꜚ kihꜗ Zacaría67 Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ jaꜗ nëˊ kihˈ Zacaría, heˉja naˉ

gaꜙhyoyhꜗ juuˈ heˉ ngëëyꜗ jnänˋ, gaꜙjäyhꜘ:68 Heˉ baˊ cheˉ lluuꜗ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ, hi laaꜗ Dio

kyaaꜗ jnäähˈ dsaˉ Israel,jëëhꜘ, maˉjay˜ mahꜗ lääyꜗ dsaˉ kyaayꜗ.69Gaꜙkwaayꜗ jaa hi chaˉ beꜘ kihꜗ mahꜗ lääyꜗ jneˊ.Gaꜙhñaayꜗ jaa kihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ saˊjuˉ kihꜗ David hi

maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kiyhꜗ.70Gaꜙjmeeꜘ Dio ja baˊ läꜙkohꜘ gaꜙjäyhꜘ läꜙ maˊ toˉnëˊ

taꜙlaꜙ kihꜗ dsaˉ hi naˉjngëë ˈ kyaayꜗ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kiyhꜗ lloꜘjooꜗ.

71Gaꜙjäyhꜘ, lääyꜗ jneˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hi naˉhøøhˊ jnänˋ.Hiꜙ läꜙja lääyꜗ jneˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hi saꜙ hnääꜗ jneˊ.72 Läˉñihꜘ dsëyꜗ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ hi maˊ

chaa lloꜘjooꜗ.Maꜙraꜙ heˉ miˉteꜗ bihꜗ hmoohˊ naˉjngɨɨ ˈ heˉ

gaꜙjmeeyꜘ ja .73Miˉteyꜗ hmoohˊ heˉ gaꜙtääyˉ hñiiyꜘ jmeeyꜗ kyaahˊ

Abrahamdsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋmahꜗ leeꜘ jneˊkwaat˜ kihꜗ Dio.

74Hi heꜘ lääꜗ jneˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hi naˉhøøhˊ jnänˋ,mahꜗ saꜙ hɨɨꜗ gooˉ jnänˋ niꜙ miihˉ jeeˊ hnäähnˊ Dio.75 Läꜙja dsaˊtoohˊ jneˊ naˉjngëën ˈ hiꜙ lluuꜗ jneˊ

chaˊnëyˊ läꜙjiihˈ jmɨɨˊ chaa jneˊ.76 Hneˉ gyʉʉˉ kyaanꜙ, lloo˜ koo jmɨɨˊ jähꜙ dsaˉ

kyahꜗ laahꜗ jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.Jëëhꜘ, hneˉ gohˈ taꜙ chaˊnëˊ kihˈ Dsaˉjøøhˈ jnänˋmahꜗ

miˉlluuhˋ jwëꜗ kiyhꜗ.77 Läꜙja läꜙñeˉ dsaˉgoohꜘ haˉ läꜙ jeeˊ lääyꜘ kihꜗ

dsoˊkyeˉ,jëëhꜘ Dio kooꜙ dsëꜗ kiyhꜗ.78 Jëëhꜘ, läꜙjnäꜘ baˊ heˉ läˉñihꜘ dsëꜗ Dio kyaahˊ jneˊ.Heˉ jmeeyꜗ jeeˊ jnänˋ, laꜗ läꜙkohꜘ jmëëꜗ kihꜗ hyooˉ

heˉ chooꜗ nëˊ jnänˋ läꜙ gaꜙtëꜘ gyʉʉhˈ.79 Chooyꜗ waˊjeˉ kihꜗ hi täähˊ jeeˊ naˉhoo jeeˊ hiiꜘ

gooˉ juuyꜘ.Läꜙja miˉjnääyꜙ haˉ läꜙ jeeˊ hɨɨ ˈ tiiˊ jnänˋ, gaꜙjähꜘ

Zacaría.80Gaꜙløøꜗ dsaˉkwaaꜙ gyʉʉˉ, läꜙja kaˉlähꜘ hʉʉˊd-

sëˉ lluꜗ kiyhꜗmaˊ dsaˉkwaaꜙ kyaayhˊ. Maˊ gaꜙkwaayꜗ,ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ kii ꜙ , jeeˊ saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ, läꜙjiihˈ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ heˉ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ kihꜗ dsaˉIsrael.

2Gaꜙläꜙchaaꜙ Jesús(Mt. 1:18-25)

1 Ji ñeˉ ja , gaꜙjmeeꜘ Augusto rey toˉnëˊ madaꜚllaˉlleeꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ jeˉ, läꜙkaa jeeˊ maˊ jmeeyꜙhihꜙ. 2 Heˉ ja laꜗ toˉnëˊ jeˉ heˉ gaꜙchooyhꜗ kihꜗdsaꜙ, läꜙkoo maˊ laa ˈ Cirenio lleˊmohꜘ hwaꜗ Siria.3 Heˉja gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ gaꜙnääyꜗ taꜙ jwɨɨˉ jeeˊtëëyˉ llaꜙlleeyꜗ jeˉ.

4 Heˉja yaꜙhëëꜗ José jeeˊ jwɨɨˉ Nazaret heˉ nøøꜘhwaꜗ Galilea ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ Judea jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗDavid heˉ chee Belén. Jëëhꜘ, Josémaˊ laa saˊjuˉ kihꜗDavid. 5Ñeeyˊ gaꜙllaꜙlleeyꜗ hñiiyꜘ jeˉ ko jøhꜘ kyaahˊMaría hi kyaahˊ maˊ laay ˈ hmoohˊ jeey ˈ gooyˉ.Hiꜙ María heꜘ maˊ kyaayˊ gyʉʉˉ. 6 Taˊko jiih ˈ maˊ

Page 57: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 2:7 54 San Lucas 2:48tääyhˊ jeeˊ jwɨɨˉ ja , gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊ läꜙchaa gyʉʉˉkyaaꜗ María. 7 Jeeˊ jwɨɨˉ ja gaꜙläꜙchaaꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉtoˉnëˊ kyaay ˈ. Mahꜗ gaꜙbääyhˉ gyʉʉˉ waˊsɨɨhˊ.Gaꜙkyaayˉ nehꜙ naˊmooꜘ jeeˊ maˊ kuhˉ jahꜘ, kihꜗ heˉsaꜙ maˊ jooˉ chaˊnehꜙ jeeˊ täähˊ dsaˉ.

Gaꜙläꜙjnääꜘ ángele kihꜗ dsaˉ hi maˊ hää jahꜘ8 Kooꜘ jeeˊ jwɨɨˉ ja , maˊ täähˊ dsaˉ hi maˊ hää

jahꜘ kyaaꜗ taꜙlaꜙ hwë ˈ. 9 Niꜙ saꜙ gaꜙläꜙliihꜚ gyihꜗ,gaꜙläꜙjnääꜘ kiyhꜗ jaa ángel kyaaꜗ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ.Gaꜙläꜙjnääꜘ jëë ñihꜗ waˊjeˉ kihꜗ Dio läꜙkuˊ läꜙjii ꜗkiyhꜗ. Peerꜙ gaꜙjwaahˈ dsaˉ heꜘ. 10Pero ángel gaꜙjähꜘsɨɨyhꜙ:

—Taꜙ waˊ gah ˈ hnähꜘ. Jëëhꜘ, maˉjan˜ kyenˊ juuˈ heˉ jmeeꜗ jëë jwërte dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 11 Naꜗmaˉläˉchaaꜙ kyahꜗ hnähꜘ jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ David jaahi lääꜗ hnähꜘ. Hi heꜘ heꜘ Cristo, Dsaˉjøøh ˈjnänˋ. 12 Läꜙlaˉ jmeeꜗ lii˜ kyahꜗ hnähꜘ kihꜗ gyʉʉˉheꜘ. Naˉbääyh˜ waˊsɨɨhˊ naˉkyaayˈ nehꜙ naˊmooꜘ jeeˊkuhˉ jahꜘ —gaꜙjähꜘ ángel.

13 Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙjnääꜘ kooꜘ kihꜗ ángel heꜘ,jwëëꜘ gaˊ ángele hi chaa gyʉʉhˈ hi maˊ häꜙ kihꜗDio, maˊ jäyhꜘ:14 ¡Heˉ baˊ cheˉ jøhˈgaa Dio hi gyaꜗ gyʉʉhˈ!Waˊ hiiꜘ tiiˊ kihˈ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ hi jmeeꜙ läꜙ hnøøꜗ

Dio.15 Läꜙkoo maˊ gaꜙnääˋ läꜙjëëꜙ ángele heꜘ gyʉʉh

ˈ, dsaˉ hi maˊ hää jahꜘ kyaaꜗ heꜘ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙdsaˉkyaayhˊ:

—Maˋ jneˊ ja taꜙ Belén, maꜙjëëˊ jneˊ koo haˉ läꜙmaˉlaꜙ, läꜙkohꜘ juuˈ heˉ maˉnʉʉˊ jneˊ kihˈ Dsaˉjøøhˈjnänˋ.

16 Heˉja gaꜙnääyꜗ koˉchihˊ, gaꜙjnääyhꜙ Maríakyaahˊ José. Jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ naˉkyaa ˈ gyʉʉˉ nehꜙnaˊmooꜘ jeeˊ maˊ kuhˉ jahꜘ. 17 Läꜙkoo maˊ gaꜙjëëyꜗgyʉʉˉ, gaꜙtaayhˋ jmeeyh˜ juuˈ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ ángelkihꜗ gyʉʉꜙ. 18 Peerꜙ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘ juuˈ kihꜗ hi maˊ hää jahꜘ kyaaꜗ heꜘ. 19 PeroMaría ngooꜗ baˊ dsooh˜ dsëyꜗ hiꜙ kyeyˉ hʉʉˊdsëˉ kihꜗläꜙjëꜙ heˉ gaꜙnuuyꜘ ja . 20Dsaˉ hi maˊ hää jahꜘ heꜘgaꜙnääyˋ jmeeyꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Dio, hiꜙmaꜙläꜙhäyꜙ kiyhꜗ,kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙnuuyꜘ hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjëëyꜗ. Jëëhꜘ,maꜙraꜙ heˉ gaꜙlaꜗ baˊ läꜙkoo teꜗ heˉ gaꜙjähꜘ ángelsɨɨyhꜙ.

Gaꜙjääyꜗ Jesús jeeˊ maˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ21 Maˊ gaꜙtëꜘ jñaaꜗ jmɨɨˋ, gaꜙtʉyꜘ jmɨˉngoꜗ kihꜗ

gyʉʉꜙ mahꜗ gaꜙmiꜙcheeyˉ Jesús, ja baˊ jmɨɨˉ heˉgaꜙjähꜘ ángel läˉcheeyˉ, jääꜗ ja gaˊ läꜙdsaahˊ María.

22 Maˊ gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊ heˉ gaꜙmiꜙlluuꜗ cho ˈjmiiyˉhñiiyꜘ läꜙhihꜙ kihꜗ ley kihꜗ Moisé, gaꜙjääyꜗ gyʉʉˉtaꜙ Jerusalén mahꜗ taayhꜙ gooˉ Dio. 23 (Gaꜙjmeeyꜘläꜙja , jëëhꜘ nëˊ ley kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ jähꜘ läꜙlaˉ:“Läꜙjëëꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉhi toˉnëˊ laꜗ kwaat˜ laaꜗ kyaaꜗDio baˊ.”) 24 Heˉja naˊnääyˈ naˊjmeeyꜘ läꜙkoo lleˋley kihꜗ Dio heˉ jähꜘ: kwaahˈ koo gyaahꜚ chaˊbëˉ okoo gyaahꜚ chaˊjuuˉ.

25 Ji ñeˉ ja , maˊ gya ˈ jwɨɨˉ Jerusalén jaa dsaˉhi maˊ chee Simeón. Dsaˉ heꜘ maˊ laa ˈ jaa hi lluuꜗ, maˊ hnaayhˉ Dio, maˊ kyeyˉ oˉjøhꜙ dsëˉ lloo˜koo jmɨɨˊ lääꜘ dsaˉ Israel. Hiꜙ maˊ kyaayhˊ JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨˈ. 26 Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ gaꜙmiꜙjnääˉ kiyhꜗ heˉsaꜙ juuyꜘ taˊko jiihˈ saꜙ maˉjëëyꜙ hi naˉhñaa kyaaˈ Dio. 27 Gaꜙjøøꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ kihꜗ Simeón heˉngooyꜗ taꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ. Ja baˊ hor˜ ja gaꜙllooꜗ

choˈjmiiˉ Jesús naˊjääyˉ gyʉʉˉ kyaayꜗ gwahꜙ mahꜗleꜘ kiyhꜗ läꜙkoo tëë ˈ dsaˉ jmeeꜙ läꜙkoo jähꜘ ley.28 Jeeˊ ja gaꜙeeꜗ Simeón heꜘ gyʉʉˉ, mahꜗ gaꜙkwayꜘtiˊhmaahˊ kihˈ Dio, gaꜙjäyhꜘ:29 Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, naꜗ maˉdsëëꜗ jmɨɨˊ kiꜙ jnäꜘ hi

jmeeꜙ taˊheꜗ kyahꜗ yaˉhëën ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ,läꜙkoo gaꜙchiihˊ jnäꜘ.

30 Jëëhꜘ, maˉtëënꜘ maˉjëënꜙ hi maˉcheehꜗ mahꜗlääyꜗ dsaˉ.

31Hi heꜘ gaꜙmiꜙlluuhˋ toꜙloꜙ nëˊ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi chaa hwaꜗ laˉ.

32 Laayꜗ läꜙkoo waˊjeˉ heˉ läꜙjnäꜘ kihꜗ hi saꜙ laaꜗjudiu.

Hiꜙ kihꜗ waˊjeˉ ja jäꜗ jøøhˈ dsaˉ Israel hi laaꜗ kyaahꜗ,gaꜙjähꜘ Simeón.

33 Peerꜙ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ José kyaahˊ María maˊgaꜙnuuyꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˊ hlëëhꜙ Simeón kihꜗ gyʉʉꜙ.34Mahꜗ gaꜙmiꜙjääꜗ Simeón choˈjmiiˉ gyʉʉˉ, gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ María:

—Jëëˋ daˊ, gyʉʉˉ laˉ maˉnaˉhñaaˊ jmeey ˈ tëhꜗjwëëꜘ dsaˉ Israel, hiꜙ läꜙja jmeeyꜗ dsaˉjeeh˜ jwëëꜘkaˉlähꜘ. Maˉnaˉhñaayˊ jmeeyꜗ lii˜ laayꜗ kyaahˊ Dio,pero saꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ. 35 Hiꜙ kyahꜗ leꜘ läꜙkohꜘ heˉdsaˉhiihˋ ñe ˈtuuhꜚ nehꜙ tuhˉhohꜘ. Hiꜙ miˉjnääyꜙhaˉ läꜙ laꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ jwëëꜘ dsaˉ—gaꜙjähꜘ Simeón.

36 Ja baˊ jeeˊ ja maˊ hää kaˉlähꜘ jaa dsaˉmëꜘhi maˊ chee Ana jo mɨɨꜚ Fanuel. Dsaˉmëꜘ heꜘ maˊngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio. Maˊ laay ˈ saˊjuˉ kihꜗ Aser jooꜘJacob. Maˉgyuhˉ jwërte dsaˉmëꜘ heꜘ. Gyiiꜗ ji ñeˉbaˊ gaꜙgyayˉ kyaahˊ dsaˉñʉʉhˉ kyaayꜗ. 37Maˉhyaˉtoꜙ loꜙgyaꜘ naˉdsë˜ gyiiꜘgyaꜘ kyeꜘ ji ñeˉ heˉ gaꜙjäyꜘhnëëyꜘ. Saꜙ maˊ dsaˉhlääyhꜙ maˊ dsooy˜ jeeˊ chihˈ gwahꜙ, läꜙjmɨɨ ˈ läꜙhwë ˈ maˊ hnaayhˉ Dio. Johꜘjiih˜ saꜙ gaꜙtʉyꜗ kuhˉhɨyh˜ maˊ chuuyꜘ kyaahˊ Dio.38 Ja baˊ hor˜ ja jaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ chuhꜙ kihꜗ choˈjmiiˉgyʉʉˉ, mahꜗ gaꜙløøyꜗ kwayꜙ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Hiꜙmaˊ hlëëyhꜙ kihꜗ gyʉʉꜙ Jesús, chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ hi maˊtäähˊ jøø lɨhꜘ baˊ lää Dio dsaˉ hi chaa Jerusalén.

39Maˉlaꜙ maˉmiˉtehꜗ choˈjmiiˉ gyʉʉˉ läꜙkohꜘ lleˋley kihꜗ Dio, gaꜙnääyˋ taꜙ jwɨɨˉ Nazaret heˉ nøøꜘhwaꜗ Galilea. 40Koo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ maˊ dsaˉkwaaꜙgyʉʉˉ, hiꜙ chaˉgaˊmiihˉ beꜘ maˊ dsaˉläˉchaˉ kiyhꜗ,hiꜙ läꜙja hʉʉˊdsëˉ lluꜗ kiyhꜗ maˊ dsaˉkwaaꜙ kyaayhˊ.Haˉ kohꜘ saꜙ gaꜙmiꜙjääꜗ Dio gyʉʉˉ kyaaꜗ .

Läꜙ mähꜗ Jesús gaꜙjäꜘ jeeˊ kihˈ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley41Gaꜙläꜙjëꜙ ji ñeˉ baˊmaˊ dsoo˜ choˈjmiiˉ Jesús taꜙ

Jerusalén maˊ tëˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu borregomähꜗ. 42Maˊ gaꜙhyaˉ Jesús gyaꜙtoꜘ ji ñeˉ, gaꜙnääyꜗkaˉlähꜘ jmɨɨˊ läꜙkoo tëë ˈ dsaˉ jmeeꜙ. 43 Maˉlaꜙmaˉgoh˜ jmɨɨˊ gaꜙnääˋ cho ˈjmiiyˉ taꜙ kihꜗ, niꜙ saꜙliihꜚ gyihꜗ gaꜙjäꜘ Jesús jwɨɨˉ Jerusalén. 44Maˊ jmeeyꜙhʉʉˊdsëˉ, hää Jesús jeeˊ kih ˈ dsaˉ hi gaꜙnääˋchaˊjwëꜗ ja . Läꜙtaa jmɨɨˊ gaꜙtaayhˋ jwëˈ, ja gaˊ gaꜙh-naayhˉ jeeˊ kihˈ dsaˉ hi chaa kyaayꜗ, hiꜙ läꜙja jeeˊkihˈ dsaˉ hi kyuuyꜙ kaˉlähꜘ. 45Maˊ saꜙ gaꜙjnääyhꜙ,gaꜙkëyhꜗ kaˉlähꜘ taꜙ Jerusalén naˊhnääyhˉ.

46 Gaꜙtëꜘ hnëˉ jmɨɨˊ, ja gaˊ gaꜙjnääyhꜙ Jesús jeeˊchihˈ gwahꜙ naˉgyayꜗ jeeˊ kihˈ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, maˊnuuyˉ haˉ läꜙ hlëëhꜙ dsaˉ heꜘ hiꜙ Jesús maˊ ngɨɨꜙ juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ. 47 Läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ nuuˉ kiyhꜗmaˊ dsaa dsëyꜗ haˉ koo saꜙ maˊ kyʉʉh˜ Jesús hiꜙläꜙja kihꜗ juuˈ heˉ maˊ jeeyhˉ ja . 48Maˊ gaꜙjëëꜗ choˈjmiiyˉ, gaꜙläꜙdsaa dsëyꜗ, mahꜗ gaꜙjähꜘMaría sɨɨyhꜙ:

Page 58: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 2:49 55 San Lucas 3:27—Gyʉʉˉ kyaanꜙ, ¿heˉlaˈ maˉjmeehˊ läꜙnaˉ kyaaꜗ

jnäähˈ? Haˉ kohꜘ saꜙ lleˋ dsënꜙ kyaahˊ Tääˋ kyaahˈ jeeˊgaꜙnøøˊ jnäähꜗ hnäähꜙ jnäähˈ hneˉ.

49Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Heˉla ˈ gaꜙnääˊ hnähꜘ hnaahꜙ jnäꜘ? ¿Cheˊ saꜙ

ñehˊ hnähꜘ heˉ gaꜙtëënꜘ miˊtenˋ kinꜙ kyaahˊ Tääˋkyaanꜙ?

50 Pero saꜙ gaꜙläꜙngëëꜘ choˈjmiiyˉ heˉ gaꜙhlëëyhꜘläꜙja . 51 Ja gaˊ yaꜙhëëyꜗ mahꜗ gaꜙnääyˋ ko jøhꜘkyaayhˊ taꜙ Nazaret. Jeeˊ ja gaꜙmiꜙteyꜗ gaꜙläꜙjëꜙ baˊheˉ maˊ jähꜘ choˈjmiiyˉ. Hiꜙ María ngooꜗ baˊ dsooh˜dsëyꜗ läꜙjëꜙ juuˈ heˉ gaꜙnuuyꜘ. 52Hiꜙ Jesús koo jmɨɨˊkoo jmɨɨˊ dsaˉläˉjøøh ˈ gyihꜗ. Läꜙja chaˉgaˊmiihˉdsaˉläˉkyʉʉyh˜ koo häˊ koo häˊ. Maˊ tɨh˜ dsëˈ Dioläꜙjëꜙ heˉ maˊ jmeeyꜙ, hiꜙ läꜙkye dsaˉ kaˉlähꜘ maˊtɨh˜ dsëꜗ.

3Gaꜙløøꜗ Jwaaꜚ kwaꜙ juuˈ(Mt. 3:1-12; Mr. 1:1-8; Jn. 1:19-28)

1Maˉhyaˉ gyaꜙhñaꜘ ji ñeˉ laaꜗ Tiberio rey toˉnëˊ.Ji ñeˉ ja maˊ laa Poncio Pilato lleˊmohꜘ hwaꜗ Judea.Herodemaˊ laa taˊ hwaˈ Galilea, Felipe øøyhꜚ maˊ laaˈ taˊ hwaˈ Iturea kyaahˊ hwaˈ Traconite. Lisania maˊlaa taˊ hwaˈ Abilinia. 2 Ja baˊ ji ñeˉ ja , Aná kyaahˊCaifá maˊ laaˈ jmiˉdsaˉ kaahˊ. Läꜙ maˊja gaꜙhlëëhꜘDio kyaahˊ Jwaaꜚ jooꜘ Zacaría läꜙkoo maˊ gyayˈ hwaꜗkii ꜙ jeeˊ saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ. 3 Heˉja maˊ dsooy˜läꜙkaa jeeˊ laˈ chaˊhooˊ jmɨɨˉ Jordán maˊ dsaˉkwayꜙjuu ˈ heˉ saaꜙ dsaˉ jmɨɨˉ hiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ mahꜗwaˊ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio mahꜗ kooꜙ Dio dsëꜗ kihꜗdsoˊkyeˉ kiyhꜗ. 4Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈheˉ gaꜙhlëëhꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ,gaꜙjäyhꜘ:Kii nʉʉhꜙ koo lleꜘ heˉ hlëëhꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙ

kwaꜙ niꜙ miihˉ:“Miˉlluˋ hnähꜘ jwëˈ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ,miˉlluuˋ hnähꜘ hñaahꜗ mahꜗ heehˊ hnihꜘ waˊraˉ

gaꜙtëꜘ jeeˊ jäyꜙ.5 Läꜙkaa jeeˊ laˈ chaˊgwaaˉ hnøøꜗ kahꜙ gwaahˊ,hnøøꜗ liiꜘ koo mëëˉ mohꜘ jeeˊ laˈ chaˊsɨɨˉ.Jwëˈ jlʉˉgyeh˜ hnøøꜗ liiꜘ ko dsooꜘ.Jwëˈ heˉ laꜗ taˉjuhˉ, hnøøꜗ liiꜘ koo mëëˉ baˊ.6 Maˊja gaˊ jëë ˈ läꜙjëëꜙ dsaˉ, haˉ läꜙ lääꜗ Dio jneˊ

taꜙlaꜙ kihꜗ hi jäꜙ”, gaꜙjähꜘ Isaía.7 Heˉja läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ sɨɨhꜙ gaꜙläꜙjëëꜙ hi

naˊnääˈ maˊ saaꜙ jmɨɨˉ:—Hnähꜘ laahꜗ läꜙkohꜘ mɨɨhˉ hi kyʉʉꜙ. ¿Hii

maˉsɨɨhꜙ hnähꜘ heˉ läähꜘ hnähꜘ hñaahꜗ kihꜗ heˉ wɨɨꜘheˉ naꜗ gaˊ jäꜙ? 8 Toˉnëˊ daˊ miˉjnää ˈ hnähꜘ heˉmaˉtʉhꜗ hnähꜘ jwëꜘ hlɨɨh ˈ mahꜗ jmeeh ˈ hnähꜘ heˉlluꜗ jmahꜗ baˊ, ja gaˊ la ˈ dsooꜘ heˉ maˉjeeh˜ hnähꜘkyaahˊ Dio. Moꜙtoꜙ jmeeˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ läähꜘhnähꜘ läꜙlluꜗ heˉ jwahꜘ hnähꜘ: “Abraham baˊ laa tääˋjnänˋ.” Jëëhꜘ jnäꜘ jwahnꜙ, lihꜙ baˊ Dio jmeeꜗ hwëëꜙsaˊjuˉ kihꜗ Abraham läꜙkye kihꜗ kuuˊ laˉ. 9Heeꜚ ñeˈlähˉ maˉkyeˉ maˉnaˊlluˋ hʉʉˊ hmaˉ. Läꜙjëꜙ chaahˈ hmaˉ heˉ saꜙ lluꜗ mɨɨ ˈ kihꜗ, heˉ ja dsaˉtuˋ mahꜗdsooꜗ chaˊjeˉ —gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ .

10 Läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ maˊ ngɨɨꜙ juuˈ kiyhꜗ, maˊ jäyhꜘ:—¿Haˉ läꜙ jmeeˊ jnäähꜗ ja ?11Mahꜗ gaꜙjeeyhˉ kihꜗ dsaˉ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hnähꜘ hi chaˉ toꜗ lëë hmɨɨhˉ kihꜗ, kwëëhˋkoo hi saꜙ chaˉ kihꜗ. Hiꜙ hnähꜘ hi kuhˉhɨh˜ lluꜗ,kwëëhˋ miihˉ hi jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ.

12Hiꜙ naˊnääˈ kaˉlähꜘ hi kooˈ kuˊsɨhˉ mahꜗ saayꜙjmɨɨˉ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ Jwaaꜚ :

—Taˉjwohꜗ, hiꜙ jnääh ˈ, ¿haˉ läꜙ jmeeˊ jnäähꜗkaˉlähꜘ?

13Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ sɨɨyhꜙ:—Läꜙkoo teꜗ lleˋ kihˈ baˊ koohˈ hnähꜘ kihꜗ dsaꜙ.14Hløøꜘ kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨꜘ juuˈ kiyhꜗ:—¿Haˉ gaˊ jnäähꜗ naꜙ, haˉ läꜙ jmeeˊ jnäähꜗ ja ?Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Taꜙ jøøhˋ hnähꜘ dsaˉ mahꜗ jñuuhˊ hnähꜘ heˉ

chaˉ kiyhꜗ, niꜙ taꜙ hnëëꜙ hnähꜘ dsaˉ hi saꜙ ää dsooˊkyaahˊ juuˈ taˉjuuˈ. Heehˋ baˊ hnähꜘ läꜙkoo teꜗ heˉlëhˈ hnähꜘ.

15 Peerꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ judiu maˊ hnøøˈ waˊraˉ jähꜘkihꜗ maˉllooꜗ baˊ jmɨɨˊ heˉ lääyꜘ, heˉja maˊ jmeeyꜙhʉʉˊdsëˉ cheˊ heꜘ baˊ Jwaaꜚ naˉ hi laaꜗ Cristo hi naˉhñaa kyaaˈ Dio. 16 Gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ gaꜙsɨɨhꜙ läꜙjëëꜙdsaˉ heꜘ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jnäꜘ chaanˊ dsaˉjmɨɨˉ kyaahˊ jmɨɨˉ baˊ. Pero jäꜙ jaa hi jøøh ˈ gaˊläꜙkohꜘ gaˊ jnäꜘ. Hiꜙ niꜙ saꜙ të dsëënꜗ chiihnˊ mahꜗllenˋ looˉ heˉ häˊ tɨɨyˊ. Hi heꜘ chaaꜗ hnähꜘ jmɨɨˉkyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, hiꜙ kyaahˊ jeˉ kaˉlähꜘ.17 Hii ꜚ chehꜗ miˉlluꜗ mɨ ˈtrigo, maˉchooyhˉ heˉkyaahˊ jwäyˈ. Maˉlaꜙ maˉkooyˈ mɨˈtrigo kiyhꜗ, llayꜗlluꜗ, ja gaˊ jëyˈ waˊhløøˉ kihꜗ kyaahˊ jeˉ heˉ moꜙsoꜙhʉʉꜙ jihˊkohꜘ.

18 Hiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ kyaahˊ chaˉgaˊmiihˉ juuˈ heˉ gaꜙmiꜙjnääyˉ haˉ läꜙ laꜗ ju ˈhmëëꜘ heˉ maˊkwayꜙ. 19 Hiꜙ gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ Herode hi maˊ laa ˈtaˊ, kihꜗ heˉ maˊ kyaayhˊ Herodía mëˊ Felipe, heꜘ baˊdsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ. Hiꜙ gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ Herode, kihꜗgaꜙläꜙjëꜙ heˉ hlɨɨhˈ heˉ maˊ jmeeyꜙ. 20 Hiꜙ këë gaˊgaꜙbäähˉ Herode jyohꜘ dsooˊ, hehꜗ heˉ gaꜙtaayhˉJwaaꜚ nehꜙñeˈ.

Gaꜙsaaˉ Jesús jmɨɨˉ(Mt. 3:13-17; Mr. 1:9-11)

21Koo jmɨɨˊ läꜙ maˊ chehˈ Jwaaꜚ chaa dsaˉ jmɨɨˉ,Jesús kaˉlähꜘ gaꜙsaa jmɨɨˉ. Taˊko jiih ˈ maˊ ngɨɨꜙJesús kiyhꜗ kihꜗ Dio gaꜙnaꜘ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. 22Hiꜙgaꜙjyooꜗ nëˊ kiyh ˈ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, gaꜙläꜙjnääyꜘ,laayꜗ läꜙkohꜘ jaa juuˉ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙnʉʉhꜘkoo juuˈ heˉ jaꜗ gyʉʉhˈ heˉ maˊ jähꜘ:

—Hneˉ laahꜗ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Peerꜙchaanˉ lluꜗ kyaahˊ hneˉ.

Jeeˊ laˉ naˉsɨɨˉ jmɨɨˉ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaaꜗJesús

(Mt. 1:1-17)23Maˊ hää Jesús koo gyiiꜘgyaꜘ ji ñeˉmaˊ gaꜙløøyꜗ

kwayꜙ juuˈ. Maˊ jmää dsihꜘ laayꜗ jooꜘ José. José heꜘmaˊ laa jooꜘ Elí. 24 Elí heꜘ maˊ laa jooꜘ Matat. Matatheꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Leví. Leví heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Melqui.Melqui heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Jana. Jana heꜘ maˊ laaˈ jooꜘJosé. 25 José heꜘmaˊ laa jooꜘ Matatía. Matatía heꜘmaˊlaa jooꜘ Amó. Amó heꜘ maˊ laa jooꜘ Nahum. Nahumheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Esli. Esli heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Nagai.26 Nagai heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Maat. Maat heꜘ maˊ laa ˈjooꜘ Matatía. Matatía heꜘ maˊ laa jooꜘ Semei. Semeiheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ José. José heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Judá.27 Judá heꜘ maˊ laa jooꜘ Joana. Joana heꜘ maˊ laa jooꜘ

Page 59: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 3:28 56 San Lucas 4:25Resa. Resa heꜘmaˊ laa jooꜘ Zorobabel. Zorobabel heꜘmaˊ laaˈ jooꜘ Salatiel. Salatiel heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Neri.28 Neri heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Melqui. Melqui heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Adi. Adi heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Cosam. Cosam heꜘmaˊ laa jooꜘ Elmodam. Elmodam heꜘ maˊ laa jooꜘ Er.29 Er heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Josué. Josué heꜘ maˊ laaˈ jooꜘEliezer. Eliezer heꜘ maˊ laa jooꜘ Jorim. Jorim heꜘ maˊlaaˈ jooꜘ Matat. 30Matat heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Leví. Levíheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Simeón. Simeón heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘJudá. Judá heꜘmaˊ laa jooꜘ José. José heꜘmaˊ laa jooꜘJonán. Jonán heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Eliaquim. 31 Eliaquimheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Melea. Melea heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘMainán. Mainán heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Matata. Matataheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Natán. 32 Natán heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘDavid. David heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Isaí. Isaí heꜘ maˊ laaˈjooꜘ Obed. Obed heꜘ maˊ laa jooꜘ Booz. Booz heꜘ maˊlaa ˈ jooꜘ Salmón. Salmón heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Naasón.33Naasón heꜘ maˊ laa jooꜘ Aminadab. Aminadab heꜘmaˊ laa ˈ jooꜘ Aram. Aram heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Esrom.Esrom heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Fare. Fare heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘJudá. 34 Judáheꜘmaˊ laa jooꜘ Jacob. Jacobheꜘmaˊ laajooꜘ Isaac. Isaac heꜘmaˊ laa jooꜘ Abraham. Abrahamheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Taré, Taré heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Nacor.35 Nacor heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Serug. Serug heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Ragau. Ragau heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Peleg. Pelegheꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Heber. Heber heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Sala.36 Sala heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Cainán. Cainán heꜘ maˊ laaˈ jooꜘ Arfaxad. Arfaxad heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Sem. Semheꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Noé. Noé heꜘ maˊ laa ˈ jooꜘ Lamec.37 Lamec heꜘ maˊ laa jooꜘ Matusalén. Matusalén heꜘmaˊ laa jooꜘ Enoc. Enoc heꜘ maˊ laa jooꜘ Jared. Jaredheꜘ maˊ laa jooꜘ Mahalaleel. Mahalaleel heꜘ maˊ laajooꜘ Cainán. 38 Cainán heꜘ maˊ laa jooꜘ Enó. Enó heꜘmaˊ laa jooꜘ Set. Set heꜘ maˊ laa jooꜘ Adán. Adán heꜘmaˊ laa jooꜘ Dio.

4Gaꜙkaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëꜗ Jesús(Mt. 4:1-11; Mr. 1:12-13)

1 Chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ maˉkyeJesús. Heˉja maˉlaꜙ maˉsaayˉ jmɨɨˉ chaˊjmɨɨˉJordan, läꜙchahꜘ ja gaꜙjøøꜗ Jmɨˉlleꜘ kiyhꜗ ngooyꜗ taꜙjeeˊ la ˈ hwaꜗ kii ꜙ . 2 Jeeˊ ja gaꜙjäyꜘ toꜗ looꜗ jmɨɨˋ jeeˊgaꜙkaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëyꜗ. Saꜙ chaˉ gaꜙkuyhˉ niꜙ miihˉtaˊko jiih ˈ maˊ gyayˈ jeeˊ ja . Maˉngëëꜘ heˉ ja , jaꜗkyoyhꜙ. 3Heˉja gaꜙjähꜘ hi saꜙlluꜗ sɨɨyhꜙ:

—Cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio, jmeeˊ hihꜙ mahꜗliiꜙ heˊñiihꜚ kuuˊ laˉ.

4Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—Maˉnaˉsɨɨˉ baˊ: “Jaꜙ maꜙlaꜙ kyaahˊ heˉ ki-

hˉhihnˉ jmeeꜙ chaa jneˊ. Kyaahˊ läꜙjëꜙ juuˈ kihꜗ Diobaˊ jmeeꜙ chaa jneˊ.”

5 Heˉja gaꜙjøøꜗ hi saꜙlluꜗ kiyhꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ koomohꜘ ñiiꜘ mahꜗ kyaahˊ ko hwëëꜘ pihˈ baˊ gaꜙheeyhꜗläꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ kaahˊ heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. 6Mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—Kwanˋ jwëˈ mahꜗ jmeehˈ hihꜙ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉnaˉ, hiꜙ kwëëhnꜚ hneˉ läꜙjëꜙ gaˊ heˉ laꜗ naˊhñaahꜗheˉ chaˉ kihꜗ. Jëëhꜘ, jnäꜘ gaꜙhyohnꜗ läꜙjëꜙ heˉ naˉhiꜙ leꜘ kwëëhnꜚ hi llaꜙ dsënꜙ. 7 Läꜙjëꜙ heˉ naˉkwëëhnꜚ hneˉ cherˊmahꜗ gaꜙjuuhˊ jnëhˊ chaˊnënꜙ,jmäähˈ jnäꜘ jøøhnˈ.

8Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Gwaahˉ kiꜙ jnäꜘ Tanaˊ, jëëhꜘ maˉnaˉsɨɨˉ baˊ jeeˊjyohꜘ kaˉlähꜘ: “Kihꜗ Dsaˉjøøhˈ hi laaꜗ Dio kyaahꜗ baˊjmeehˈ jʉʉhˉ. Kihꜗ jaa hñiiꜘ bihꜗ jmeehˈ taˊheꜗ.”

9 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjøøꜗ hi saꜙlluꜗ kiyhꜗ taꜙjeeˊ chih ˈ gwahꜙ jwɨɨˉ Jerusalén. Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗjeeˊ ja , gaꜙjääyꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ gyʉʉhˈ kihꜗ gwahꜙ jʉʉhꜙ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio, jwääꜙ hñaahꜗ läꜙgaꜙtëꜘ hwaꜗ. 10 Jëëhꜘ naˉsɨɨˉ baˊ kaˉlähꜘ:Dio cheeꜗ ángele kyaayꜗ kooꜘ kyahꜗ mahꜗ hääyꜗ hneˉ.11Läꜙja jääyꜗ hneˉ läꜙ hääyˉ goohˉ,mahꜗ saꜙ llaˉñuꜗ

tɨɨhˊ kyaahˊ kuuˊ.12Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—Maˉnaˉsɨɨˉ baˊ kaˉlähꜘ: “Taꜙ ka dsëꜗ Dio hi

laaꜗ Dsaˉjøøhˈ kyaahꜗ.”13Maˉlaꜙ maˉkaꜗ hi saꜙlluꜗ dsëꜗ Jesús, gaꜙläꜙøøyꜘ

kiyhꜗ miihˉ jmɨɨˊ.Gaꜙløøꜗ Jesús kwayꜙ juuˈ hwaꜗ Galilea(Mt. 4:12-17; Mr. 1:14-15)

14Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngaahꜗ Jesús taꜙ hwaꜗ Galileakyeyˉ chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. Maˊ hiiꜘjuu ˈ kiyhꜗ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ heˉ täähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗhwaꜗ ja . 15 Maˊ miˉtëëyꜙ dsaˉ hi täähˊ läꜙkooläꜙkoo gwahꜙ mähˉ hiꜙ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ gaꜙjmeeꜘjʉʉhˉ kiyhꜗ. 16 Gaꜙllaayhꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Nazaret jeeˊgaꜙkwaayꜗ. Gaꜙheyꜗ nehꜙ gwahꜙ mähˉ läꜙkoo maˊtëëyꜗ jmeeyꜙ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ. Jeeˊ jagaꜙnooyˉmahꜗ gaꜙhëyꜘ juuˈ kihꜗ Dio heˉmaˉnaˉsɨɨˉjääꜗ . 17 Gaꜙkwëëhꜗ dsihꜘ jeˉ heˉ gaꜙsɨɨꜘ Isaía hi maˊngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio. Gaꜙjiiyꜗ moˊjeˉ mahꜗ gaꜙjnøøyhꜗjeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ:18Kyenˊ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio nëˊ kinꜙ.Maˉhñaayꜗ jnäꜘ mahꜗ kwanˋ ju ˈhmëëꜘ kihꜗ hi

täˉñeeꜘ.Gaꜙcheeyꜗ jnäꜘmahꜗ hlëëhnˊ hi saꜙ chaˉ oˉjøhꜙ dsëˉ

kihꜗ.Jmeenˋ juuˈ haˉ läꜙ jeeˊ lääꜘ hi täähˊ nehꜙñeˈ.Jmeenˋ jëëˈ hi tʉʉˊ.Läänˊ dsaˉ hi dsaˉngëëꜘ lliꜘwɨɨꜘ.19 Jmeenˋ juuˈ heˉ maˉtøøhnˊ ji ñeˉ heˉ miˉjääꜗ Dio

dsaˉ.20Maˉngëëꜘ maˉhëꜘ Jesús juuˈ ja , gaꜙbääyꜗ moˊ-

jeˉ mahꜗ gaꜙngëëyꜗ kihꜗ hi maˊ häˊ gooˉ, ja gaˊgaꜙgyayˉ. Läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja maˊ jëëy˜koo hwehˉ. 21Mahꜗ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ heꜘ:

—Naꜗ maˉläˉteꜗ juu ˈ kihꜗ Dio heˉ maˉhënꜗchaˊnëhˊ hnähꜘ.

22Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ maˊ hlëëhꜙ lluꜗ kihꜗ Jesús, hiꜙmaˊ dsaa dsëyꜗ kihꜗ jnaah ˈ laꜗ juu ˈ heˉ maˊ hlëëhꜙJesús. Mahꜗ maˊ jäyhꜘ:

—¿Cheˊ jaꜙ heꜘ jo ñʉʉhꜚ José hi naˉ?23Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉ heꜘ:—Maꜙ baˊ jnäꜘ heˉ jwɨɨhˈ jnäꜘ juuˈ heˉ tëëhˈ hnähꜘ

hlëëhˊ, heˉ jähꜘ läꜙlaˉ: “Jmeeˊ më˜ kyahꜗ hñaahꜗ,cherˊmahꜗ dsooꜘ laahꜗ tëꜙmë˜. Jmeeˊ kaˉlähꜘ jeeˊ laˈ jwɨɨˉ kyahꜗ läꜙjëꜙ heˉ maˉnʉʉˊ jnäähꜗ gaꜙjmeehˊjwɨɨˉ Capernaum, ja gaˊ laˈ dsooꜘ.”

24Hiꜙ gaꜙhlëëhꜘ gyihꜗ jyohꜘ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Niꜙ jaa dsaˉ

hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio saꜙ heehˉ dsihꜘ jeeˊ jwɨɨˉgooy ˈ. 25 Ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Läꜙkoo maˊgya ˈ Elía hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio gaꜙhnaꜘ jmaꜗhnëˉ ji ñeˉ naˉdsë˜ jñeeꜘ sɨhˉ hiꜙ haˉ kohꜘ hooˊsaꜙ gaꜙläꜙchaꜙ läꜙkaa hwaꜗ ja . Jmɨɨˊ ja , maˊ chaa

Page 60: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 4:26 57 San Lucas 5:12jwëëꜘ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hwaꜗ Israel. 26 Pero saꜙ gaꜙcheeꜗDio Elía kihꜗ niꜙ jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ heꜘ. Gaꜙcheeyꜗkihꜗ jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hi maˊ chaa Sarepta kooꜘkihꜗ Sidón baˊ. 27 Läꜙja kaˉlähꜘ jmɨɨˊ kihˈ Eliseo hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ. Maˊ chaa jwëëꜘ dsaˉhi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ hwaꜗ Israel. Pero niꜙ jaahi heꜘ saꜙ gaꜙhlaaꜘ . Maꜙlaꜙ Naamán hi maˊ chaahwaꜗ Siria baˊ gaꜙjäꜗ kihꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

28 Läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ nehꜙ gwahꜙ ja ,gaꜙläꜙlleeyꜘ jwërte läꜙ maˊ gaꜙnuuyꜘ juu ˈ ja .29 Gaꜙnooˉ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙsëëhˉ dsihꜘ taꜙchʉʉhˊ jwɨɨˉ. Gaꜙjääyꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ gyʉʉh ˈ mohꜘ jeeˊlaˈ jeeˊ jwɨɨˉ ja , mahꜗ maˊ jwääy ˈ taꜙ chaˊsɨɨˉ ñiihˊ.30Pero heˉ gaꜙlaꜗ, gaꜙkoo Jesús jwëꜗ kiyhꜗ gaꜙngëëyꜘtoꜗ dsaahˋ jeeˊ kihˈ dsaˉ heꜘ, ngooyꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ.

Gaꜙllee Jesús jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ jaa dsaˉ(Mr. 1:21-28)

31Ngooꜗ Jesús taꜙ Capernaum, koo jwɨɨˉ heˉ nøøꜘhwaꜗ Galilea. Gaꜙkwayꜘ juuˈ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ.32Läꜙjëëꜙ dsaˉmaˊ dsaa dsëꜗ kihꜗ juuˈ heˉmaˊ kwayꜙja . Jëëhꜘ, maˊ hlëëyhꜙ kyaahˊ chaˉmiihˉ beꜘ.

33 Maˊ hää nehꜙ gwahꜙ, jaa dsaˉ hi maˊkye jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ koo ki gaa .34Gaꜙjäyhꜘ:

—Taꜙ kaahꜙ jnääh ˈ, Jesús dsaˉ Nazaret. ¿Cheˊmaˉñehꜗ mahꜗ miˊllaahꜗ jnäähˈ? Kyuuꜙ jnäähˈ hneˉ.Hneˉ baˊ heꜘ hi naˉjngëëˈ kyaaꜗ Dio.

35 Mahꜗ gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taꜙ toohꜘ mɨɨhˊ. Goˉhëë ˈ kihꜗ dsaˉ naˉ —gaꜙjäyhꜘ.

Läꜙjiih ˈ gaꜙtahꜘ dsaˉ heꜘ hwaꜗ toꜙloꜙ nëˊ dsaˉgaꜙjmeeꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ mahꜗ yaꜙhëëꜗ bihꜗ. Peroniꜙ miihˉ dsooˊ saꜙ gaꜙjmeeyꜘ kihꜗ dsaˉ heꜘ. 36 Peerꜙgaꜙjwaahˈ dsaˉ kyaahˊ juuˈ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ ja , maˊhlëëyh˜ dsaˉkyaayhˊ, maˊ jäyhꜘ:

—¿Heeˉ baˊ juuˈ naˉ? Heˉ baˊ cheˉ beeꜘ juuˈ kiyhꜗ.Haˉ läꜙ liyhꜙ jmeeyꜗ madaꜚ kihꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ mahꜗhwëëyꜙ.

37 Gaꜙläꜙchaꜙ juuˈ kihꜗ Jesús läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ heˉtäähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kihꜗ hwaꜗ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús maˉchooˈ Simón(Mt. 8:14-15; Mr. 1:29-31)

38 Maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús nehꜙ gwahꜙ ja , ngooyꜗ taꜙkihꜗ Simón. Jeeˊ ja maˊ kyaaꜗ maˉchoo ˈ Simóndsaahˊ kyaahˊ lliiꜘ. Heˉja gaꜙchuuꜘ dsaˉ kyaahˊJesús mahꜗ miˉhlääyꜘ. 39 Heˉja gaꜙtøhꜗ Jesús lleˊjeeˊ kyaayꜗ, gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ kihꜗ lliiꜘ ja . Mahꜗ yaꜙhɨɨꜗlliiꜘ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙnooˉ maˉchoo ˈ Simón heꜘ,gaꜙjmeeyꜘ heˉ gaꜙkuhˉ gaꜙhɨhꜗ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ hi dsaahˊ(Mt. 8:16-17; Mr. 1:32-34)

40 Maˊ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja , läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊchaa dsaˉdsaahˊ kyaa ˈ naˊnääy ˈ naˊjääyˉ chaˊnëˊJesús. Naˉkuˊ naˉngɨɨ ˈ dsooˊ maˊ laa ˈ dsaˉdsaahˊheꜘ. Heˉja gaꜙkyeˉ Jesús gooˉ nëˊ kih ˈ läꜙjaaläꜙjaa mahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ. 41 Kihꜗ jwëëꜘ dsaˉdsaahˊheꜘ gaꜙhwëë jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ, hi maˊ tooyh˜ mɨɨhˊmaˊ jäyhꜘ:

—Hneˉ laahꜗ Jooꜘ Dio.Peromaˊ jʉʉh˜ Jesús kiyhꜗ. Saꜙmaˊ kwayꜙ jwëˈmaˊ

hlëëyh ˈ, jëëhꜘ maˉñeˉ baˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heˉ laayꜗCristo.

Gaꜙkwaꜘ Jesús juuˈ nehꜙ gwahꜙ mähˉ kihꜗ dsaˉgooyˈ(Mr. 1:35-39)

42Maˊ gaꜙjnäꜗ ja , yaꜙhëëꜗ Jesús ngooꜗ taꜙ jeeˊ saꜙchaa dsaˉ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙtaahˋ dsaˉ gaꜙhnaayhˉläꜙjiih ˈ gaꜙjnääyhꜙ. Hiꜙ gaꜙhaꜘ dsaˉ kiyhꜗ, saꜙ maˊkwayꜙ jwë ˈ maˊ dsooy ˈ taꜙ jeeˊ jyohꜘ. 43 Pero Jesúsgaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ:

—Jmeeꜙ biiꜗ kinꜙ nɨɨnˋ taꜙ jeeˊ jyohꜘ naˊkanˋ juˈhmëëꜘ heˉ miˉjnääꜙ haˉ läꜙ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙkihꜗ. Kihꜗ heˉ laˉ baˊ naˉhñaanˊ janˈ.

44 Heˉja ngooyꜗ naˊkwayˉ juu ˈ läꜙkoo läꜙkoogwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu heˉ tøøꜘ hwaꜗ Galilea.

5Jwëëꜘ hmoohˉ gaꜙtaahˋ nehꜙ saˊhmaˈ(Mt. 4:18-22; Mr. 1:16-20)

1Koo häˊ maˊ chehˈ Jesús chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ heˉhlaˉ hwaꜗ Genesaret. Jeeˊ ja gaꜙkuhꜗ jwëëꜘ jwërtedsaˉ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kiyhꜗ hi hnøøꜗ maˊ nuuˈ juuˈ kihꜗDio. 2 Gaꜙjëëꜗ Jesús toꜗ naˊmooꜘ heˉ maˊ naˉhɨɨꜚchaˊhooˊ jmɨɨˉ ja . Jëëhꜘ, maˉngëëꜘ saˊhmaˉhwëëhi maˊ kaah˜ hmoohˉ, gaꜙtaayhˋ gaꜙgyiyhꜗ ma ˈkiyhꜗ. 3 Heˉja gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘ heˉ maˊla ˈ kihꜗ Simón. Gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ Simón mahꜗhläyhꜗ gaˊ miihˉ naˊmooꜘ ja taꜙ jeeˊ juuhˉ jmɨɨˉ.Mahꜗ gaꜙgyayˉ nehꜙ naˊmooꜘ ja , gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜läꜙjëëꜙ dsaˉ. 4 Maˊ gaꜙdsaaꜗ juu ˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙSimón:

—Maꜙnøøn ˈ taꜙ jeeˊ juuhˉ gaˊ mahꜗ hɨɨh ˈ hnähꜘsaˊhmaˈ kyahꜗ hnähꜘ.

5Mahꜗ gaꜙjeehˉ Simón juuˈ kiyhꜗ:—Taˉjwohꜗ kyaanꜙ. Läꜙtaa hwëˈ maˉkoohˊ jnäähꜗ

saˊhmaˈ. Saꜙ chaa maˉlëëhꜙ jnäähˈ niꜙ miihˉ. Perocherˊmahꜗ läꜙja jwahꜘ, hɨɨˋ baˊ jnäꜘ saˊhmaˈ.

6 Maˉngëëꜘ maˉhɨɨyꜘ saˊhma ˈ ja , läꜙchahꜘ jagaꜙsëëyhꜗ. Peerꜙ jwëëꜘ jwërte hmoohˉ gaꜙtaahˋnehꜙ hmaꜗ ja , läꜙjiih ˈ gaꜙløøꜗ dsaˉgyiiꜙ. 7 Heˉjagaꜙjmeeyꜘ lii˜ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ hi maˊ täähˊ jyohꜘnaˊmooꜘ mahꜗ yaˉnääyꜘ kwayꜗ beꜘ. Heˉja yaꜙnääyꜗ,hiꜙ gaꜙkayhˈ läꜙtoꜘ naˊmooꜘ kiyhꜗ ja . Heˉja miihˉgaˊ saꜙ gaꜙhmähꜗ nehꜙ jmɨɨˉ. 8 Maˊ gaꜙjëëꜗ SimónPeeˊ heˉ ja , gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús, mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Saꜙ høøꜙ kwaat˜ nooh ˈ kooꜘ kinꜙ Dsaˉjøøh ˈkyaanꜙ. Jëëhꜘ chaˉ chaˉmiihˉ dsoˊkyeˉ kinꜙ.

9 Jëëhꜘ, gaꜙjwaah ˈ jwërte Peeˊ läꜙkye hi maˊtäähˊ ko jøhꜘ kyaayhˊ, maˊ gaꜙjëëyꜗ haˉ läꜙkoo jwëëꜘhmoohˉ hi gaꜙsaayhꜗ. 10 Ja baˊ läꜙja gaꜙlaꜗ kihꜗ Ja-cobo kyaahˊ Jwaaꜚ jo ñʉʉhꜚ Zebedeo hi maˊ jmeeꜙtaˊ ko jøhꜘ kyaahˊ Simón. Pero gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙSimón:

—Taꜙ waˊ gahˈ. Naꜗ taꜙ chaˊnëˊ dsaˉ baˊ leehꜙ naꜗ,llaꜚ heˉ maˊ leehꜙ hmoohˉ.

11 Ja gaˊ gaꜙllaꜙnääyˋ chaˊhooˊ jmɨɨˉ kyaahˊ naˊ-mooꜘ. Jeeˊ ja baˊ gaꜙllayꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˊ kooyh˜ ja ,mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ(Mt. 8:1-4; Mr. 1:40-45)

12 Koo jmɨɨˊ ja maˊ hää Jesús koo jeeˊ jwɨɨˉ.Gaꜙllooꜗ jaa dsaˉ hi maˊ dsaahˊ hmihꜗ høøꜚ. Maˊgaꜙjëëyꜗ Jesús gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ mahꜗ gaꜙjluuyꜗ lleyˊläꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ chaˊnëˊ Jesús. Gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ,gaꜙjäyhꜘ:

Page 61: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 5:13 58 San Lucas 6:3—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ leꜘ, lehꜗ baˊ hneˉ

chehˈ dsooˊ heˉ miˉsahꜘ jnäꜘ.13 Heˉja gaꜙhɨɨꜘ Jesús maˉgooˉ mahꜗ gaꜙkyeyˉ

nëˊ kihˈ dsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Leꜘ baˊ. Waˊ dsaˉcheˋ dsooˊ heˉ miˉsahꜘ hneˉ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙäähꜗ goˉte˜ hmihꜗ høøꜚ ja .

14 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙtaahˉ Jesús juu ˈ mahꜗ saꜙkooyhꜗ juuˈ kyaahˊ niꜙ jaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Gwaˉ goˉhäähˋ hñaah ˈ kihꜗ jmiˉdsaˉ läꜙkohꜘjähꜘ ley kihꜗ Moisé. Kye miihˉ heˉ kwëëyhˈ läꜙlluꜗheˉmaˉnaˊlluuhˋ. Läꜙja goˉjmeeˊ mahꜗ läꜙñeˉ dsaˉheˉ maˉjäꜗ kyahꜗ.

15 Pero koo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ chaˉgaˊmiihˉ maˊhiiꜘ juuˈ kiyhꜗ. Jwëëꜘ dsaˉ maˊ dsaˉkuhꜗ nuuˉ juuˈheˉ kwayꜙ, hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ maˊ dsaˉkuhꜗ jwëëꜘ hi dsaahˊ hi hnøøꜗ jäꜗ kiyhꜗ. 16 Pero Jesús maˊ dsooy˜maˊ dsaˉngɨɨyˋ kiyhˈ kihꜗ Dio jeeˊ saꜙ chaa niꜙ jaadsaˉ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ(Mt. 9:1-8; Mr. 2:1-12)

17 Koo jmɨɨˊ maˊ gya ˈ Jesús kwayꜙ juu ˈ. Jeeˊja maˊ täähˊ ko llaa fariseo kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗley. Dsaˉkaahˊ heꜘ yaꜙnääꜗ läꜙjëꜙ jwɨɨˉ mähˉ heˉnaˉheeꜚ hwaꜗ Galilea, hiꜙ läꜙja hi maˊ chaa hwaꜗJudea kaˉlähꜘ, läꜙkye hi maˊ chaa Jerusalén. Maˊkye Jesús chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Dio kyaahˊ heˉ maˊmiˉhlääyꜘ hi dsaahˊ. 18 Jmɨɨˊ ja gaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉ hi maˊ jääꜙ jaa hi dsaahˊ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ naˉkyaaˈ nëˊ jii . Maˊ hnøøyˈ maˊ dsaˉtaayhˋ chaˊnehꜙ mahꜗdsaˉkyaayꜙ chaˊnëˊ Jesús. 19Kihꜗ heˉ maˊ täähˊ jwëëꜘdsaˉ, saꜙ gaꜙlaꜗ maˊ taayhꜙ chaˊnehꜙ. Heˉja gaꜙwɨɨyꜗtaꜙ gyʉʉh ˈ hneꜗ mahꜗ gaꜙjñiyhꜗ miihˉ kaˊluuˊ hneˈ. Taꜙ jwëꜘ ja , gaꜙjñaayꜗ dsaˉdsaahˊ heꜘ läꜙkye jii kiyh ˈ toꜙloꜙ nëˊ dsaˉ chaˊnëˊ Jesús. 20 Maˊ gaꜙjëëꜗJesús haˉ läꜙkoo dsooꜘ dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ, heˉjagaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉdsaahˊ:

—Dsaˉñʉʉhˉ, maˉnaˉcheˊ baˊ dsoˊkyeˉ kyahꜗ.21 Heˉja läꜙjëëꜙ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ dsaˉ

fariseo gaꜙløøyꜗ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ: “¿Heeˉ laaꜗdsaˉñʉʉhˉ naˉ heˉmiˉkwayhꜗ Dio? Jaa Dio baˊ lihꜙcheꜗ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaꜙ.”

22 Pero gaꜙläꜙliihꜚ baˊ Jesús heˉ hʉʉˊdsëˉ maˊjmeeꜙ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ läꜙnaˉ?23 ¿Heeˉ gaˊ naˉ saꜙ jwëëhˋ, laahꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊ heˉchiihˊ jneˊ jaa hi dsaahˊ: “Maˉnaˉcheˊ baˊ dsoˊkyeˉkyahꜗ”, o heˉ chiihˊ jnihꜘ: “Nooˉ, kii jii kyahˈ, mahꜗgwaahˉ”? 24 Heˉja jmeenˋ heˉ jwëëhˋ gaˊ mahꜗläꜙngëëhꜘ hnähꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ naˉngëˈ jwëˈjmɨˉgyʉʉꜙ mahꜗ cheyꜗ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaꜙ.

Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ heꜘ:—Jnäꜘ jwahnꜙnooˉ, kii jii kyahˈ, gwaahˉ chaˊnehꜙ

kyahꜗ.25 Läꜙchahꜘ ja gaꜙnooˉ dsaˉ heꜘ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ

dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , gaꜙkooy ˈ jii kiyh ˈ jeeˊmaˊ kyaayꜗ, ngaayhꜗ chaˊnehꜙ kiyhꜗ, jmeeyꜙ jʉʉhˉkihꜗ Dio. 26 Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ gaꜙläꜙdsaa jwërte dsëꜗmaˊ gaꜙjëëyꜗ heˉ ja , mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗ Dio.Gaꜙläꜙgoyhꜙ jwërte, maˊ jäyhꜘ:

—Naꜗ baˊ raꜘ si˜ maˉjëënˊ koo heˉ jʉhˉgaa heˉjmeeꜙ dsaa dsëˉ jneˊ.

Gaꜙtëëhꜗ Jesús Leví(Mt. 9:9-13; Mr. 2:13-17)

27Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús taꜙ jeeˊ jyohꜘ. Jeeˊngooy ˈ ja , gaꜙjëëyꜗ jaa hi koo ˈ kuˊsɨhˉ hi maˊchee Leví, maˊ gyaˈ nëˊtaˊ kihˈ kooyˈ kuˊsɨhˉ. Mahꜗgaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Ñaˉ waˊ jmeenˊ ko jøhꜘ.28 Gaꜙjäꜘ baˊ taˊ kiyh ˈ heˉ maˊ jmeeyꜙ ja , mahꜗ

gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús. 29 Leví hi maˊ kooꜗkuˊsɨhˉ heꜘ gaꜙjmeeyꜘ koo jmɨɨˊ jʉʉhˉ kihꜗ Jesúschaˊnehꜙ kiyhꜗ. Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉkyaahˊ jñahꜘ gaˊ dsaˉ maˊ täähˊ nëˊ mes˜ ko jøhꜘkyaayhˊ. 30 Pero dsaˉ fariseo kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗley gaꜙtaayhˋ gaꜙtiˉ gaꜙchooyꜘ juuˈ kyaahˊ discípulokyaaꜗ Jesús, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉlaˈ kuhˉhuhꜘ hnähꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ dsaˉ hi koo kuˊsɨhˉ naˉ, hiꜙ läꜙja kyaahˊ dsaˉ waˊ hi chaˉhi ?

31Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Saꜙ jmeeꜙ biiꜗ tëꜙmë˜ kihꜗ dsaˉ hi lluuꜗ, kihꜗ

dsaˉdsaahˊ baˊ jmeeꜙ biiꜗ. 32 Saꜙ maˉjan˜ kihꜗ hi lluuꜗ, maˉjan˜ kihꜗ hi chaˉ dsoˊkyeˉ kihꜗ baˊ mahꜗwaˊ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio.

Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juuˈ heˉlaˈ saꜙ tʉ˜ discípulo ko h-wëëꜘ heˉ kuhˉhɨyh˜

(Mt. 9:14-17; Mr. 2:18-22)33 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ tiˉchooꜙ juu ˈ heꜘ,

sɨɨyhꜙ Jesús:—Dsaˉ kyaaꜗ Jwaaꜚ ko llaˉjiih˜ baˊ saꜙ kuhˉhɨyh˜

maˊ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio, hiꜙ läꜙja jmeeꜙ dsaˉ fariseokaˉlähꜘ. ¿Heˉlaˈ saꜙ jmeeꜙ läꜙja discípulo kyaahꜗ?

34Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Dsaˉ hi täähˊ jeeˊ dsaˉjeeꜘ gooˉ dsaˉ, saꜙ chaˉ

heˉ kihꜗ heˉ tʉyꜗ heˉ kuhˉhɨyh˜ taˊko jiih ˈ gyaꜗdsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ jeeˊ ja . 35 Pero lloo˜koo jmɨɨˊ waˊraˉ gaꜙlleeyˉ dsaˉñʉʉhˉ hi dsaˉjeeꜘgooˉ heꜘ. Maˊja gaˊ tʉˈ dsaˉ kyaayꜗ heˉ kuhˉhɨh˜mahꜗ chuuyꜗ kyaahˊ Dio.

36Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ juuˈ naˉhmääˊ laˉ:—Niꜙ jaa dsaˉ saꜙ kwaꜙ kihꜗ, kaꜗ koo jwɨˊ

hmɨɨhˉ hmëëꜘmahꜗ tøøyꜗ nëˊ kihˈ hmɨɨhˉmaˉgyuhˉ.Cherˊmahꜗ läꜙja laꜗ, koo heeyꜗ hmɨɨhˉ hmëëꜘ baˊja . Hiꜙ niꜙ saꜙ jeehꜙ kweeˉ hmɨɨhˉ maˉgyuhˉkyaahˊ jwɨˊ hmɨɨhˉ hmëëꜘ ja . 37 Hiꜙ läꜙja , niꜙjaa dsaˉ saꜙ kwaꜙ kihꜗ chiyhꜗ vin hmëëꜘ nehꜙ looˉmaˉgyuhˉ. Cherˊmahꜗ gaꜙchihꜗ dsaˉ vin hmëëꜘ nehꜙlooˉ maˉgyuhˉ, chahꜘ baˊ gyiiꜙ, jëëhꜘ saꜙ kwaꜗ jwëˈääꜙ . Tʉʉꜙ vin hmëëꜘ hiꜙ heeꜘ looˉ kaˉlähꜘ. 38Heˉjanehꜙ looˉ hmëëꜘ baˊ dsaˉhooˋ vin hmëëꜘ. Mahꜗläꜙja baˊ miˉheeꜙ vin hmëëꜘ ja , kyaahˊ looˉ hmëëꜘkaˉlähꜘ. 39 Niꜙ jaa hi tëë ˈ hɨh˜ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗmaˉää , saꜙ tɨhꜗ dsëyꜗ heˉ hmëëꜘ läꜙchahꜘ ja . Jëëhꜘjäyhꜘ: “Lluꜗ gaˊ heˉ maˉgyuhˉ.” —gaꜙjähꜘ Jesús.

6Gaꜙhlëëhꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ(Mt. 12:1-8; Mr. 2:23-28)

1 Koo jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, gaꜙngëëꜘ Jesúsjeeˊ maˉnaˉjnääˊ chaah ˈ trigo. Gaꜙhnäꜗ discípulokyaayꜗ miihˉ saˊgwahꜘ trigo, gaꜙgyeyꜗ kyaahˊ gooyˉmahꜗ gaꜙkuyhˉ. 2 Heˉja ko llaa fariseo gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ discípulo heꜘ:

—¿Heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ heˉ saꜙ lleˋ kih ˈ jmeeh ˈhnähꜘ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ?

3Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

Page 62: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 6:4 59 San Lucas 6:36—¿Cheˊ saꜙ maˉhehˉ hnähꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙkoo

gaꜙjmeeꜘ David koo häˊ, läꜙ maˊ ja ˈ kyoyhꜙ kyaahˊhi maˊ gaꜙnääˊ kyaayhˊ? 4Gaꜙheyꜗ nehꜙ gwahꜙ mahꜗgaꜙkuyhˉ heˊñiihꜚ heˉ maˉnaˉjøøꜚ heˉ saꜙ lleˋ kihˈmaˊ kuyhꜙhiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ dsaˉ kyaayꜗ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ,maꜙlaꜙ jmiˉdsaˉ baˊ maˊ naˉngëˈ jwëˈ kuyhꜙ heˊñiihꜚja .

5Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ:—Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ baˊ naˉngëˈ jwëˈ jmeeyꜗ hihꜙ,

heeˉ naˉ heˉ gaꜙtëëꜘ jmeeꜗ dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉdsëꜗ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉdsëꜗ

(Mt. 12:9-14; Mr. 3:1-6)6 Jyohꜘ kaˉlähꜘ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ gaꜙheꜗ

Jesús nehꜙ gwahꜙ mähˉ mahꜗ gaꜙløøyꜗ kwayꜙ juuˈ. Jeeˊ ja maˊ hää jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˉläˉkii ꜙmaˉgooˉ raˉlluuꜗ. 7 Hiꜙ maˊ täähˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗley kyaahˊ dsaˉ fariseo tääy˜ Jesús, maˊ jëëy˜ cheˊmiˊhlääyꜘ dsaˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ mahꜗ läꜙjamaˊ leꜘ maˊ hnɨɨyˈ kiyhꜗ. 8 Pero maˊ ñeˉ baˊ Jesús heˉhʉʉˊdsëˉ maˊ jmeeꜙ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉhi maˉläˉkii ꜙ maˉgooˉ heꜘ:

—Nooˉ, mahꜗ ñaˉ jeeˊ toꜗ dsaahˋ laˉ.Mahꜗ gaꜙnooˉ dsaˉ heꜘ jeeˊ toꜗ dsaahˋ ja . 9Heˉja

gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉkaahˊ heꜘ:—Ngɨɨnˊ koo mɨ ˈjuuꜗ kyahꜗ hnähꜘ. ¿Heeˉ naˉ

naˉngëˈ jneˊ jwëˈ jmeenˊ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ,cheˊ heˉ lluꜗ o cheˊ heˉ hlɨɨhˈ? ¿Cheˊ lää jneˊ jaa hi maˉngooꜗ gaꜙjuuꜗ o kwanˊ jwëꜗ juuyꜘ?

10Gaꜙjëëꜗ Jesús ko hwëëꜘ läꜙja kihꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊtäähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kiyhꜗ ja , mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ hi maˊdsaahˊ heꜘ:

—Nɨɨhˋ maˉgoohˉ.Mahꜗ gaꜙnɨɨhꜗ dsaˉ heꜘ maˉgooˉ. Läꜙchahꜘ

ja , gaꜙjäꜗ goˉte˜ maˉgooyˉ. 11 Peerꜙ gaꜙläꜙlleeꜘdsaˉkaahˊ heꜘ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ:

—¿Haˉ läꜙ jmeenˊ kihˈ Jesús?Gaꜙhñaaꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ apóstole(Mt. 10:1-4; Mr. 3:13-19)

12 Jmɨɨˊ ja ñeeˊ Jesús taꜙ koo mohꜘ naˊngɨɨyˊkiyhꜗ kihꜗ Dio läꜙjiih ˈ gaꜙjnäyhꜗ hwë ˈ ja . 13 Maˊgaꜙjnäꜗ ja , gaꜙtëëyhꜗ läꜙjëëꜙ discípulo kyaayꜗ, mahꜗgaꜙlleeyhˉ gyaꜙtuuꜘ baˊ. Hi heꜘ gaꜙtëëyhꜗ apóstole.14 Gaꜙlleeyhˉ Simón hi maˊ tëëyh˜ Peeˊ, Andreˊøøhꜚ Simón, Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ , Felipe kyaahˊBartolomé, 15 Matäˊ, Tamá, Jacobo jo ñʉʉhꜚ Alfeo,Simón hi maˊ tëëyh˜ Zelote, 16 Juda øøhꜚ Jacobo,kyaahˊ Juda Iscariote hi gaꜙngëëꜗ Jesús.

Gaꜙkwaꜘ Jesús juuˈ kihꜗ jwëëꜘ dsaˉ(Mt. 4:23-25)

17 Gaꜙjñaaꜗ Jesús taꜙ hwaꜗ mɨɨꜙ ko jøhꜘ kyaahˊdiscípulo kyaayꜗ. Peerꜙ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙllaꜙnääꜗ jeeˊja , dsaˉ chaa läꜙkaa hwaꜗ Judea, kyaahˊ dsaˉchaa Jerusalén, dsaˉ chaa Tiro kyaahˊ Sidón jwɨɨˉheˉ täähˊ chaˊhooˊ jmɨˉñeehꜚ. Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘgaꜙllaꜙnääꜗ heˉ hnøøyꜗ nuuyꜗ juu ˈ kihꜗ Jesús hiꜙgaꜙllaꜙnääꜗ hi dsaahˊ mahꜗ jäꜗ kiyhꜗ. 18 Läꜙjëëꜙ hi maˊ jëë˜ wɨɨꜘ heˉ maˊ jmeeꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kiyhꜗ,läꜙja kaˉlähꜘ gaꜙjäꜗ kiyhꜗ. 19 Heˉja maˊ jmeeꜙdsaˉ biiꜗ haˉ läꜙ jeeˊ tëëyˈ suyꜗ miihˉ saˊhmɨɨhˉ kihꜗJesús, kihꜗ heˉ maˊ hwëëˉ beꜘ kiyhꜗ heˉ kyaahˊ maˊmiˉhlääyꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉ.

Lluꜗ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi hnaahˉ Dio(Mt. 5:1-12)

20 Gaꜙjëëꜗ Jesús jeeˊ maˊ täähˊ läꜙjëëꜙ discípulokyaayꜗ mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Lluꜗ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ hi täˉñeeꜘ, jëëhꜘ jääꜗ baˊ Diohnähꜘ läꜙhihꜙ kihꜗ. 21 Lluꜗ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ hi kyohꜙnaꜗ, jëëhꜘ lloo˜ koo jmɨɨˊmoꜙsoꜙ läꜙkyahꜗ hnähꜘ. Lluꜗlaꜗ kyahꜗ hnähꜘ hi kɨˉhooh˜ naꜗ, jëëhꜘ ja baˊ läꜙjalloo˜ koo jmɨɨˊ läꜙchaahˉ hnähꜘ lluꜗ.

22 ʼLluꜗ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ waˊraˉ gaꜙläꜙhøøhˋ dsaˉkyahꜗ hnähꜘ, o waˊraˉ gaꜙhwëëꜗ dsaˉ hnähꜘ jeeˊ kiyhˈ, waˊraˉ gaꜙhlëëhꜘ dsaˉ wɨɨꜘ kyahꜗ hnähꜘ, o waˊraˉgaꜙjmääyꜗ hnähꜘ läꜙkohꜘ jaa dsaˉ hlëëh ˈ kwaat˜kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 23 Läꜙ maˊ dsaˉngëëꜘ hnähꜘläꜙja , waˊ jëë hohꜘ hnähꜘ, waˊ chaahˉ hnähꜘ lluꜗ,jëëhꜘ chaˉ koo heˉ lluꜗ jwërte heˉ hñahꜙ hnähꜘgyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ. Maꜙraꜙ heˉ jmeehꜙ baˊ dsaˉ hnähꜘ,jëëhꜘ läꜙja maˊ jmeeꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaayꜗ kihꜗläꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio.

24 ʼPeerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ dsaˉ chaˉ kuuˊ. Jëëhꜘ, ja baˊjiih ˈ kyehˊ hnähꜘ oˉjøhꜙ dsëˉ. 25 Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘhi naˉkëꜚ naꜗ, jëëhꜘ lloo˜ koo jmɨɨˊ läꜙkyahꜗ hnähꜘ.Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ hi täähˊ ngɨɨ˜ naꜗ. Jëëhꜘ, ja baˊläꜙja lloo˜ koo jmɨɨˊ kɨˊhoohˊ hnähꜘ. 26 Peerꜙ jwɨɨ˜hnähꜘ waˊraˉ gaꜙhlëëhꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘ.Jëëhꜘ läꜙja maˊ jmeeꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaayꜗ kihꜗhi maˊ ngëë˜ juuˈ taˉjuuˈ kihꜗ dsaꜙ.

Hnøøꜗ hnääꜙ jneˊ hi naˉhøøhˊ jnänˋ(Mt. 5:38-48; 7:12)

27 ʼPero jnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ läꜙjëëꜙ hnähꜘ hi täähˊ nuuˉ jeeˊ laˉ. Waˊ hnaahꜙ hnähꜘ läꜙjëëꜙ hi naˉhøøhˊ kyahˈ hnähꜘ. Jmeeˊ lluˈ kihꜗ hi saꜙ hnääꜗhnähꜘ. 28 Ngɨɨˊ hnähꜘ lluꜗ kihꜗ hi jwä˜ dsoˊjwɨɨꜘkyahꜗ hnähꜘ. Ngɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio kihꜗ hi jnaahˉhnähꜘ juu ˈ wɨɨꜘ. 29 Cherˊmahꜗ hi gaꜙjnooꜗ koojwoo ˈ moˉnëhˊ, kwëëyhˋ kaˉlähꜘ jyohꜘ jwoo ˈ. Hiꜙcherˊmahꜗ hi gaꜙjñuuhˉ hmɨhˉllooꜘ kyahꜗ, kwëëyhˋkaˉlähꜘ saˊkoohˉ. 30 Cherˊmahꜗ hi gaꜙngɨɨꜘ miihˉheˉ chaˉ kyahꜗ, ja kwëëyhꜘ baˊ. Hiꜙ cherˊmahꜗhi gaꜙjñuuhꜗ heˉ laꜗ kyahꜗ, moꜙtoꜙ ngɨɨhˋ heˉ ja .31 Läꜙkoo hnoohˉ hnähꜘ jmeeꜗ dsaˉ kyahꜗ hnähꜘ,ja baˊ läꜙja jmeeˊ hnähꜘ kiyhꜗ kaˉlähꜘ.

32 ʼPero, cherˊmahꜗ hnaahꜙ hnähꜘmaꜙlaꜙ hi hnääꜗhnähꜘ baˊ, ¿haˉ jmääꜗ heˉ naˉ kyahꜗ hnähꜘ? Jëëhꜘ,läꜙja kaˉlähꜘ hi hñaaˉ dsëꜗ, hnääyꜗ maꜙlaꜙ hi hnääꜗ hñiiyꜘ baˊ. 33Hiꜙ cherˊmahꜗ jmeehˉ hnähꜘ lluꜗkihꜗ hi jmeeꜙ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘ, ¿haˉ jmääꜗ heˉ naˉkyahꜗ hnähꜘ? Jëëhꜘ, ja baˊ läꜙja jmeeꜙ hi hñaaˉdsëꜗ kaˉlähꜘ. 34 Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙmiꜙhääh ˈ hnähꜘdsaˉ hi laahꜘ hnähꜘ ngëëyꜗ baˊ, ¿haˉ jmääꜗ heˉ naˉkyahꜗ hnähꜘ? Jëëhꜘ, ja baˊ läꜙja jmeeꜙ hi hñaaˉdsëꜗ, miˉhääyꜙ dsaˉ hi laayꜗ ngëëꜗ baˊ. 35Heˉja waˊläˉhnaahꜙ hnähꜘ hi naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ, jmeeˊhnähꜘ heˉ lluꜗ baˊ, miˉhääh ˈ hnähꜘ heˉ chaˉ kyahꜗhnähꜘ. Taꜙ jøø heˉ ngëëyꜗ kaˉlähꜘ. Läꜙja baˊ hñahꜙhnähꜘ heˉ lluꜗ jwërte. Hiꜙ leehꜘ hnähꜘ jooꜘ Dio hi gyaꜗ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ. Jëëhꜘ, lluꜗ dsëyꜗ kyaahˊ hi saꜙkwaꜙ tiˊhmaahˊ hiꜙ läꜙkye kyaahˊ hi hñaaˉ dsëꜗkaˉlähꜘ. 36 Waˊ läˉñihꜘ hohꜘ hnähꜘ ja baˊ läꜙkohꜘdsaˉläˉñihꜘ dsëꜗ Tääˋ jnänˋ.

Saꜙ gaꜙtëëꜘ jneˊ kyenˊ kwaat˜ kihꜗ jñahꜘ(Mt. 7:1-5)

Page 63: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 6:37 60 San Lucas 7:19

37 ʼTaꜙ ka hnähꜘ kwaat˜ kihꜗ jñahꜘ, mahꜗ saꜙ kaꜗDio kwaat˜ kyahꜗ hnähꜘ. Taꜙ jwäꜘ hnähꜘ dsoˊjwɨɨꜘkihꜗ dsaꜙ mahꜗ saꜙ jwäꜗ Dio dsoˊjwɨɨꜘ kyahꜗ hnähꜘ.Jmeeˊ hnähꜘ jøhˉ hohꜘ mahꜗ jmeeꜗ Dio jøhˉ dsëꜗ kihꜗdsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ. 38 Kwëëhˋ hnähꜘ dsaˉ, mahꜗkwëëhꜗ Dio hnähꜘ. Kwaꜗ baˊ Dio heˉ saꜙ kyaahˊ hihꜙ,jmeeyꜗ naˉhlaahˊ lluˈ, naˉkahˈ läꜙjiihˈ gaꜙsaaꜗ goˉte˜.Jëëhꜘ, kyaahˊ ja baˊ heˉ llahˉ hnähꜘ hihꜙ, llaaꜗ Diohnähꜘ hihꜙ.

39 Hiꜙ gaꜙhlëëhꜗ Jesús dsaˉ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊlaˉ:

—¿Heeˉ jmääꜗ kihꜗ jaa hi tʉʉˊ mahꜗ llaˉlleyꜗkaahˋ kih ˈ jñahꜘ hi tʉʉˊ? ¿Cheˊ saꜙ tähꜙ läꜙuuꜘnehꜙ koo tooˉ? 40 Saꜙ jøøh ˈ gaˊ discípulo läꜙkohꜘgaˊ taˉjwohꜗ kyaayꜗ. Pero maˉlaꜙ maˉhñaaˉ tëëyˉ,ja gaˊ leeyꜘ kweeˉ baˊ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaayꜗ.

41 ʼ¿Heˉlaˈ jëëhꜘ waˊhløøˉ heˉ häˊmɨˊnëˊ øøhˈ mahꜗsaꜙ jëëhꜘ daˊ waˊhløøˉ jʉʉhˉ heˉ häˊ mɨˊnëhˊ hñaahˈ? 42 ¿Haˉ läꜙja jwɨɨh ˈ øøhꜗ: “Kwaˊ daˊ waˊ llenˋwaˊhløøˉ heˉ häˊ mɨˊnëhˊ”, mahꜗ saꜙ jëëhꜘ häˊ gaˊ heˉjʉʉhˉ gaˊ kyahˈ hñaahꜗ? ¡Heˉ baˊ cheˉ taˉjuuhˈ hneˉ!Lleˊ daˊ jääˈ waˊhløøˉ jʉʉhˉ heˉ häˊ mɨˊnëhˊ hñaahˈ.Ja gaˊ naꜙ jëëhˈ kweeˉ mahꜗ llehˈ waˊhløøˉ heˉ häˊmɨˊnëˊ øøhˈ.

Mɨɨˈ kihꜗ jmeeꜙ lii˜ haˉ läꜙ laꜗ chaahˈ hmaˉ(Mt. 7:17-20; 12:34-35)

43 ʼChaahˈ hmaˉ lluꜗ saꜙ hɨɨˉ mɨɨ ˈ heˉ hlɨɨhˈ. Hiꜙläꜙja chaahˈ hmaˉ hlɨɨhˈ saꜙ hɨɨˉ mɨɨˈ heˉ lluꜗ. 44Mɨɨˈ kihꜗ jmeeꜙ lii˜ haˉ läꜙ laꜗ chaahˈ hmaˉ. Jëëhꜘ, saꜙchooh˜ dsaˉ mɨ ˈhigo kihꜗ chaah ˈ tooꜘ , niꜙ läꜙjasaꜙ chooh˜ dsaˉ mɨ ˈjëhꜗ kihꜗ chaah ˈ tooꜘ kaˉlähꜘ.45Dsaˉ lluuꜗ hlëëyhꜙ juuˈ lluꜗ jmahꜗ, jëëhꜘ heˉ naˉ baˊtäähˊ tuhˉdsëyꜗ. Dsaˉ hi hlëëhˈ, hlëëyhꜙ juuˈ hlɨɨhꜗjmahꜗ, jëëhꜘ heˉ naˉ baˊ täähˊ tuhˉdsëyꜗ. Jëëhꜘ heˉnaˉmahꜘ nehꜙ tuhˉdsëꜗ dsaˉ, heˉ ja baˊ hlëëyhꜙ.

Juuˈ naˉhmääˊ kihˈ hneꜗ(Mt. 7:24-27)

46 ʼ¿Heˉla ˈ tëëhꜙ hnähꜘ kinꜙ, “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ,Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ” mahꜗ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉjwahnꜙ? 47 Jwëëhn˜ hnähꜘ haˉ läꜙ laaꜗ hi gwaꜘgoˉnʉʉꜘ juuˈ kinꜙ mahꜗ jmeeyꜙ läꜙ jwahnꜙ. 48 Laayꜗläꜙkoo jaa dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ koo hneˉ. Gaꜙgyuyꜗñiihˊ nëˊ kuuˊ hlooˉ, mahꜗ gaꜙchiyhꜘ maˉtɨɨˊ kihˈ nëˊkuuˊ ja . Maˊ gaꜙjʉʉhꜗ jmɨɨˉ, gaꜙhlähꜘ hneꜗ ja . Peroniꜙ miihˉ saꜙ gaꜙjehꜗ, jëëhꜘ maˊ chihˈ hwehˉ nëˊ kuuˊhlooˉ. 49Pero hi nuuˉ juuˈ kinꜙ mahꜗ saꜙ gaꜙjmeeyꜘhe ˈ, laayꜗ läꜙkoo jaa dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ hneꜗ kihꜗnëˊ gwaahˊ jmahˈ. Niꜙ saꜙ chaˉ gaꜙchiyhꜘ maˉtɨɨˊ kihˈ. Maˊ gaꜙjʉʉhꜗ jmɨɨˉ, gaꜙhlähꜘ hneꜗ ja kyaahˊ beꜘmahꜗ gaꜙtohꜘ, läꜙjiihˈ gaꜙheeꜗ goˉte˜ —gaꜙjähꜘ Jesús.

7Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús moz˜ kyaaꜗ jʉʉˊ hløøꜘ(Mt. 8:5-13)

1Maˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙhlëëhꜗ Jesús läꜙjëëꜙ dsaˉ, ngooyꜗtaꜙ Capernaum. 2 Jeeˊ ja maˊ gya ˈ jaa jʉʉˊ hløøꜘhi maˊ chaa jaa moz˜ kyaaꜗ hi maˊ hnääy ˈjwërte. Moz˜ heꜘ maˉngooꜗ gaꜙjuuꜗ maˊ jaꜙ kiyhꜗ.3 Maˊ gaꜙnuuꜘ jʉʉˊ hløøꜘ heꜘ hlëëhꜙ dsaˉ kihꜗ Jesús,gaꜙcheeyꜗ ko llaa dsaˉgyʉʉhˊ kyaa dsaˉ judiumahꜗnaˊchuuyˊ kyaahˊ Jesús heˉ dsooyꜗ miˉhlääyꜘ moz˜kyaayꜗ. 4Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ jeeˊ maˊ gyaˈ Jesús,chaˉmiihˉ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ heˉ gaꜙtëëꜘ baˊ hneˉ kwahˈ beꜘ kihꜗ jʉʉˊhløøꜘ. 5 Jëëhꜘ, hnääyꜗ baˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgoo˜ jneˊ hiꜙgaꜙjmeeyꜘ koo gwahꜙ mähˉ kyaaꜗ jnäähˈ.

6 Heˉja ngooꜗ baˊ Jesús kyaahˊ dsaˉ heꜘ. Maˊngooˈ yaꜙjäyhꜙ jeeˊ gyaˈ jʉʉˊ hløøꜘ heꜘ, läꜙchahꜘ jagaꜙcheeꜗ jʉʉˊ hløøꜘ heꜘ omeꜚ kyaaꜗ mahꜗ naˊchiiyhˊJesús läꜙlaˉ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, maˉjan˜ madaꜚ kihꜗ jʉʉˊhløøꜘ, jäyhꜘ, taꜙ jmeeˉ biiꜗ goh ˈ läꜙ gaꜙtëꜘ ooꜙ. Niꜙmiihˉ saꜙ chaˉ heˉ laaꜗ jnäꜘ mahꜗ goˊhehꜘ chaˊnehꜙkinꜙ. 7Heˉja saꜙ gaꜙtuuˉ dsënꜙ maˊ nɨɨnˋ hñiinꜙ maˊnaˊjëënꜙ hneˉ. Leeꜙ baˊ koo hlëëhˊ baˊ hneˉ, jäꜗ kihꜗmoz˜ kyaanꜙ. 8 Jëëhꜘ jnäꜘ kaˉlähꜘ, chaa hi jmeeꜙmadaꜚ kinꜙ, hiꜙ täähˊ hløøꜘ hi jmeenꜙ hihꜙ kihꜗ.Waˊraˉ gaꜙjmeenꜗ hihꜙ kihꜗ jaa : “Gwaˉ jeeˊ ooꜙ”,dsooyꜗ baˊ. Waˊraˉ gaꜙjwɨɨnꜗ jñahꜘ: “Ñaˉ taꜙ laꜙ”, jäyꜙbaˊ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙjwɨɨnꜗ moz˜ kyaanꜙ: “Jmeeˊ heˉlaˉ”, jmeeyꜙ baˊ.

9Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús juuˈ ja , gaꜙläꜙdsaa dsëyꜗ kihꜗjʉʉˊ hløøꜘ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ chaaꜗ kaahˋkiyhˈ jeeˊ ja :

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙkaa hwaꜗIsrael saꜙ maˉjeen ˈ niꜙ jaa dsaˉ hi dsooꜘ dsëꜗläꜙkoo dsooꜘ dsëꜗ jʉʉˊ hløøꜘ ooꜙ.

10Maˊ gaꜙllaꜙnääˋ dsaˉ heꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ jʉʉˊ hløøꜘ,gaꜙjëëyꜗ maˉjäꜗ goˉte˜ kihꜗ moz˜ kyaayꜗ hi maˊdsaahˊ heꜘ.

Gaꜙmiꜙjiihˋ Jesús jaaˉ jo ñʉʉhꜚ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ11 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙheꜗ Jesús jwë ˈ ngooꜗ taꜙ

jeeˊ jwɨɨˉ heˉ chee Naín, kyaayhˊ discípulo kyaayꜗhiꜙ jwëëꜘ jwërte dsaˉ gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaayhˊ.12 Läꜙ maˊ gaꜙtëëyꜘ chʉʉhˊ jwɨɨˉ ja , gaꜙjeey ˈ dsaˉhi gaꜙnääꜗ gaꜙhaa jaa hlɨɨꜘ hi maˊ laa jaa gyʉʉˉkoo mëëˈ kyaaꜗ jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ. Hiꜙ jwëëꜘ jwërtedsaˉ hi chaa jeeˊ ja maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ.13Maˊ gaꜙjëëꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ dsaˉmëꜘ heꜘ, gaꜙläꜙñihꜘdsëyꜗ kiyhꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taꜙ hoohˋ.14Läꜙchahꜘ ja ngooꜗ Jesús chuhꜙ kihꜗ dsaˉ hi maˊ

kye gooꜘ mahꜗ gaꜙsooyhꜗ. Heˉja gaꜙnooˉ dsaˉ hi maˊ jääꜙ hlɨɨꜘ heꜘ. Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ hlɨɨꜘ heꜘ:

—Chihˉmähꜗ, jnäꜘ hlëëhnˊ hneˉ. Nooˉ.15 Läꜙchahꜘ ja , gaꜙgyaˉ chihˉ hi maˊ naˉjuuˊ heꜘ

mahꜗ gaꜙløøyꜗ hlëëyhꜙ. Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙchooyˈ:

—Hii ꜚ laˉ chihˉ kyaahꜗ.16 Läꜙjëëꜙ baˊ gaꜙläꜙgohꜙ. Gaꜙløøyꜗ jmeeyꜙ jʉʉhˉ

kihˈ Dio, maˊ jäyhꜘ:—Heˉ baˊ cheˉ jøøh ˈ hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio hi

maˉyaˉhëë jeeˊ jnänˋ laˉ.Hiꜙ maˊ jäyhꜘ läꜙlaˉ kaˉlähꜘ:—Maˉja˜ Dio kwayꜙ beꜘ kihꜗ dsaˉ kyaayꜗ.17Gaꜙhɨɨꜘ jwërte juuˈ kihꜗ Jesús läꜙkaa hwaꜗ Judea

kyaahˊ jwɨɨˉ heˉ täähˊ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ jeeˊ ja .Gaꜙcheeꜗ Jwaaꜚ dsaˉ kyaayꜗ naˊhlëëyhˊ kyaahˊ

Jesús(Mt. 11:2-19)

18 Läꜙjëꜙ juu ˈ laˉ gaꜙnuuꜘ Jwaaꜚ gaꜙjmeehꜗ dis-cípulo kyaayꜗ. Heˉja gaꜙtëëyhꜗ uuꜗ discípulo.19Gaꜙcheeyꜗ kihꜗ Jesús mahꜗ naˊngɨɨyˊ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ hi nøøꜘ juuˈ jäꜙ o cheˊ jää jnäähꜗjñahꜘ?

Page 64: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 7:20 61 San Lucas 8:220 Läꜙkoo maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ jeeˊ maˊ gya ˈ

Jesús, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ maˉcheeyꜗ jnääh ˈ

mahꜗ ngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kyahꜗ: “¿Cheˊ hneˉheꜘ hi nøøꜘjuuˈ jäꜙ o cheˊ jää jnäähꜗ jñahꜘ?”

21 Ja baˊ hor˜ ja gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jwëëꜘ dsaˉd-saahˊ, dsaˉ hi maˊ jëë˜ wɨɨꜘ kihꜗ naˉkuˊ naˉngɨɨ ˈdsooˊ, dsaˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. Hiꜙ gaꜙnäyꜗmɨˈnëˊ jwëëꜘ dsaˉtʉʉˊ. 22 Ja gaˊ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈkihꜗ hi gaꜙcheeꜗ Jwaaꜚ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääˊ hnähꜘ, mahꜗ goˉjmeehˋ juuˈ kihꜗ Jwaaꜚläꜙjëꜙ heˉ maˉnʉʉhˉ hnähꜘ hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ maˉjëëhˋhnähꜘ laˉ. Hi tʉʉˊ maˉjëëy˜ baˊ, hi jluuhˊ maˉ-gaꜙnääyˊ baˊ, maˉhlaaꜘ baˊ hi maˊ dsaahˊ dsooˊhmihꜗ høøꜚ, hi gwɨɨˋ maˉnuuyˉ baˊ, hi maˉjuuꜙmaˉläˉjiiyhˋ baˊ, hiꜙ hi täˉñeeꜘ maˉnuuˉ bihꜗ juˈhmëëꜘ. 23 Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi saꜙ jmeeꜙ toꜗ dsëꜗ kwaat˜kinꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

24 Läꜙkoo maˊ gaꜙnääˋ discípulo kyaaꜗ Jwaaꜚ heꜘ,gaꜙløøꜗ Jesús hlëëh˜ dsaˉ kihꜗ Jwaaꜚ mahꜗ läˉdsooh˜dsëyꜗ haˉ läꜙ maˊ laayˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ laaꜗ hi naˊjëëhˋ hnähꜘ maˊ naˊnääh ˈhnähꜘ jeeˊ ooꜙ hwaꜗ kii ꜙ ? ¿Cheˊ maˊ laay ˈ läꜙkohꜘhmaˉtahˉ heˉ gwaˉgyaa lleꜘ? 25 ¿Cherˊmahꜗ saꜙlaayꜗ läꜙja hi naˊjëëhˋ hnähꜘ, haˉ baˊ läꜙ laayꜗja ? ¿Cheˊ maˊ laa ˈ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ këhˉhmɨɨhˉ lluꜗ? Ñeˊ baˊ jneˊ, läꜙjëëꜙ hi këhˉ hmɨɨhˉlluꜗ, hi täähˊ lluˈ, hi heꜘ täähˊ chaˊnehꜙ kihꜗ rey baˊ.26 Heˉja , ¿heeˉ baˊ laa ˈ hi naˊjëëhˋ hnähꜘ? ¿Cheˊlaa jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio? Jnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘlaayꜗ baˊ. Hiꜙ maꜙraꜙ heˉ laayꜗ jøøh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊjñahꜘ hi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio. 27 Jëëhꜘ, Jwaaꜚ heꜘhi naˉsɨɨˉ kihꜗ läꜙlaˉ:Cheenꜚ jaa hi dsaˉkwaꜙ juuˈ kinꜙ.Hi heꜘ dsooꜗ taꜙ chaˊnëhˊ mahꜗ miˉlluyꜗ jwëˈ kyahꜗ.

28 ʼMaꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Jeeˊ kihˈ läꜙjëëꜙhi gaꜙläꜙchaaꜙ kihꜗ dsaˉmëꜘ, saꜙ chaa hi ngëë˜juuˈ kihꜗ Dio hi jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Jwaaꜚ hi maˊchoo˜ jmɨɨˉ. Pero hi laaꜗ mähꜗ gaˊ kih ˈ gyʉʉh ˈyaꜙjwɨɨꜗ, hi heꜘ jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Jwaaꜚ .

29 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘ kihꜗ Jwaaꜚ läꜙkyehi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ gaꜙjmeeꜘ dsooꜘ dsëꜗ kihꜗ Dio,gaꜙheeyhˉ saayꜙ jmɨɨˉ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ . 30Perodsaˉ fariseo kyaahˊ dsaˉ hi kyʉʉh˜ ley gaꜙjmeeyꜘtaꜙ kooꜘ baˊ heˉmaˊ jmeeˈ Dio kiyhꜗ. Saꜙ gaꜙläꜙhnøøyꜗmaˊ saayꜙ jmɨɨˉ.

31Mahꜗ gaꜙjähꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ:—Jeeˊ laˉ jwëëhn˜ hnähꜘ haˉ läꜙ laaꜗ dsaˉ hi

chaa naꜗ. Läꜙlaˉ baˊ laay ˈ. 32 Dsaˉ hi chaa naꜗchaayhˉmiihˉ läꜙkohꜘ chihˉ hi täähˊ jeˊhmoohˊ hi tooh˜ mɨɨhˊ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ. Jäyhꜘ: “Maˉjʉʉˊjnäähꜗ suꜚ heˉ jmeeꜙ jëë hohꜘ hnähꜘ kyaahˊ luuꜘhmaˉtaˉ pero saꜙ gaꜙhiihꜘ hnähꜘ maˊ jmeehꜗ hnähꜘja . Maˉhäˊ jnäähꜗ suꜚ heˉ tiˉmeehˉ dsëꜗ, niꜙ läꜙjasaꜙ maˉhoohˊ hnähꜘ”, jähꜘ chihˉ sɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ.

33 ʼLäꜙja kaˉlähꜘ jmeeꜙ dsaˉ hi chaa naꜗ. Jëëhꜘ,jaꜗ Jwaaꜚ hi gaꜙkuhˉ gaꜙhɨhꜗ miihˉ goˉte ˈ mahꜗgaꜙjähꜘ dsaˉ kiyhꜗ: “Kyeyˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.” 34 Läꜙjakaˉlähꜘ, jaꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi kuhˉhɨh˜ naˊteeˋkih ˈ mahꜗ jähꜘ dsaˉ kiyhꜗ: “Jlaayˊ ngëë ˈ, mahꜗllaˊheeyhꜚ kaˉlähꜘ. Jwayhꜘ kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi koo ˈkuˊsɨhˉ, hiꜙ laayꜗ omeꜚ kyaaꜗ dsaˉ waˊ hi chaˉ hi ”,jähꜘ dsaˉ hi chaa naꜗ. 35Pero kyaahˊ heˉ jmeeꜙ Dio,lii˜ lluꜗ baˊ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Gaꜙkuhˉ gaꜙhɨhꜗ Jesús chaˊnehꜙ kihꜗ Simón, jaadsaˉ fariseo

36 Gaꜙchuuꜘ jaa fariseo kyaahˊ Jesús mahꜗ dsooyꜗchaˊnehꜙ kiyhꜗ, dsaˉkuhꜙ dsaˉhiyhꜙ kyaayhˊ. Läꜙmaˊgaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ kihꜗ fariseo heꜘ, gaꜙgyayˉ nëˊ mes˜.37 Hiꜙ ja baˊ jeeˊ jwɨɨˉ ja , maˊ chaa jaa dsaˉmëꜘhi maˊ kaah˜ waˊ hi chaˉ hi . Pero läꜙkoo maˊgaꜙnuuyꜘ heˉ gyaꜗ Jesús kuhˉhɨh˜ kyaahˊ fariseo heꜘ,heˉja ngooyꜗ jeeˊ ja , maˊ kyeyˉ koo sëꜗ jmɨɨˉmiˉjwɨɨˉ. 38 Gaꜙllooyꜗ hooyh˜ hʉʉˊ tɨɨˊ Jesús, läꜙjiihˈ gaꜙläꜙgyʉhꜘ tɨɨˊ Jesús kyaahˊ jmɨɨˉ heˉ gaꜙtuuˉmɨ ˈnëyˊ. Gaꜙmiꜙkiyhꜘ kyaahˊ jñuˉ lleyˊ. Ja gaˊgaꜙchʉyhꜘ tɨɨˊ Jesús mahꜗ gaꜙhuuyꜗ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ.39Maˊ gaꜙjëëꜗ fariseo läꜙkoo jmeeꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ, maˊjmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ: “Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ Jesús laaꜗ jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio, läꜙliiyhꜚ haˉ läꜙ laaꜗ dsaˉmëꜘ hi gyaꜗ chuˉbë˜ tɨɨyˊ. Cheˊ saꜙ ñeyˉ, heˉ hlɨɨh ˈ jmahꜗbaˊ jmeeꜙ dsaˉmëꜘ naˉ”, maˊ laayꜘ. 40 Ja gaˊ gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ:

—Chaˉ koo mɨˈjuuꜗ heˉ jwëëhn˜ hneˉ, Simón.—Chiihˊ jnäꜘ, Taˉjwohꜗ —gaꜙjähꜘ Simón.41Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Uuꜗ dsaˉ maˊ ää kih ˈ hi chaˉ kuuˊ. Jaa

hi heꜘ, maˊ ää hñaꜘ hñaˉlooꜘ kuuˊ. Hi jñahꜘheꜘ maˊ ää toꜙ loꜙgyaꜘ. 42 Saꜙ maˊ chaˉ heˉ kyaahˊmaˊ miˉhmaahˋ dsaˉ heꜘ. Hihꜗ dsaˉ chaˉ kuuˊ heꜘgaꜙjneyꜘ läꜙja baˊ kwaat˜ kihꜗ läꜙuuꜘ. Jähˊ daˊ koo .¿Hii jaa jeeˊ läꜙuuꜘ, hnääyꜗ chaˉgaˊmiihˉ dsaˉ chaˉkuuˊ heꜘ?

43Gaꜙjähꜘ Simón:—Goꜚ laanꜙ hi maˊ ää chaˉgaˊmiihˉ kuuˊ kiyhˈ.—Heˉ dsooꜘ naˉ kyahꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.44 Ja gaˊ gaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ, gaꜙjëëyꜗ dsaˉmëꜘ

heꜘ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ Simón:—Jiihˋ daˊ nëhˊ mahꜗ jëë dsaˉmëꜘ laˉ. Läꜙkoo

maˉhen˜ chaˊnehꜙ kyahꜗ, saꜙ maˉkwëëhˋ jnäꜘ jmɨɨˉheˉ maˊ jñiiꜘ tɨɨnꜙ. Pero dsaˉmëꜘ laˉ, maˉhuuyꜗjmɨɨˉ heˉ haaˊ mɨˊnëyˊ mahꜗ maˉcheyꜗ kyaahˊ jñuˉlleyˊ. 45 Hneˉ saꜙ maˉchʉhˊ kinꜙ. Pero dsaˉmëꜘlaˉ, läꜙjiih ˈ maˊ gaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ laˉ, saꜙ maˊ tʉy˜chʉyhꜙ tɨɨnꜙ. 46 Saꜙ maˉhuuhꜙ aceit kaˊllenꜙ. Perodsaˉmëꜘ laˉ, maˉhuuyꜗ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ maˉtɨɨnꜙ.47 Heˉja jwëëhn˜ hneˉ. Maꜙkeꜙ maˉjmeeyꜘchaˉmiihˉ dsoˊkyeˉ, maˉnaˉcheˊ baˊ, jëëhꜘ chaˉmi-ihˉ maˉläˉhnääyꜗ jnäꜘ. Pero jaa hi maˊ ää miihˉ,miihˉ goˉte˜ baˊ hnääy ˈ hi maˉjmeeꜘ jøhˉ dsëꜗkiyhꜗ.

48Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Maˉnaˉcheˊ baˊ dsoˊkyeˉ kyahꜗ.49 Jñahꜘ hi maˊ naˉteehˊ kyaay ˈ, gaꜙløøyꜗ ngɨɨyꜙ

juuˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ:—¿Heeˉ laaꜗ dsaˉ naˉ, cheˊ läꜙkye dsoˊkyeˉ kihꜗ

dsaꜙ chey˜?50 Pero gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Kihꜗ heˉ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ, maˉlaahꜘ hneˉ kihꜗ

dsoˊkyeˉ. Gwaahˉ baˊ hneˉ lluꜗ.8

Maˊ chaaˉ dsaˉmëꜘ hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗJesús

1 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús läꜙkaa jwɨɨˉkaahˊ jwɨɨˉ mähˉ naˊkwayˉ ju ˈhmëëꜘ, gaꜙhlëëyhꜗdsaˉ läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. Hiꜙ läꜙjëëꜙgyaꜙtuuꜘ apóstole maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ. 2 Hiꜙ

Page 65: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 8:3 62 San Lucas 8:29maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús ko llaa dsaˉmëꜘ hi gaꜙhwëëyˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ, kyaahˊ hi maˊ dsaahˊkaˉlähꜘ. Jeeˊ kihˈ dsaˉmëꜘ heꜘ maˊ hää María hi maˊtëëyh˜ Magdalena, hi maˊ jääꜙ gyeeꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. 3 Maˊ hää Juana kaˉlähꜘ, hiꜙ maˊ hää mëˊ Chusa.Chusa heꜘ maˊ kye miihˉ taˊ kihˈ Herode. Hiꜙ maˊhää Susana, kyaahˊ jwëëꜘ gaˊ dsaˉmëꜘ hi maˊ jmeeꜙtaˊheꜗ kihꜗ Jesús.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi jñee˜ mɨˈjuˉ

(Mt. 13:1-9; Mr. 4:1-9)4 Jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi yaꜙnääꜗ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ

kihꜗ, hi gaꜙkuhꜗ jeeˊ maˊ cheh ˈ Jesús. Heˉjagaꜙsɨɨyhꜙ kyaahˊ juuˈ naˉhmääˊ laˉ:

5 —Jaa dsaˉ ngooꜗ gaꜙjñeeˋ mɨ ˈjuˉ. Jeeˊ ngooyˈ jñeey˜ mɨ ˈjuˉ ja , gaꜙsaaꜗ miihˉ chaˊjwëꜗ. Maˊgaꜙngëëꜘ dsaˉ, gaꜙheeꜘ gaꜙsoyhꜗ kihꜗ mɨˈjuˉ ja , hiꜙgaꜙjñaaꜗ ta hi hëëꜙ gyʉʉhˈ gaꜙkuyhˉ. 6 Jyohꜘ mɨˈjuˉgaꜙsaaꜗ nëˊ gwaahˊ heˉ nøøꜘ miihˉ nëˊ kuuˊ. Gaꜙhyaˉbaˊ mɨˈjuˉ ja , pero chahꜘ baˊ gaꜙläꜙkii ꜙ kihꜗ heˉ saꜙgyʉhꜘ gwaahˊ ja . 7Hiꜙ jyohꜘ kaˉlähꜘ mɨˈjuˉ gaꜙsaaꜗjeeˊ chaahˈ tooꜘ . Gaꜙkwaaꜗ gaˊ chaahˈ tooꜘ ja , heˉjagaꜙuuˉ chaah ˈ kihꜗ jeeˊ naˊtooꜘ . 8 Hiꜙ jyohꜘ mɨ ˈjuˉja , gaꜙsaaꜗ jeeˊ la ˈ hwaꜗ jmahꜗ, heˉ ja baˊ gaꜙhɨɨꜘ,gaꜙkwaꜘ hñaˉlooꜘ mɨɨˈ läꜙkoo chaahˈ.

Maˊ gaꜙdsaaꜗ juu ˈ heˉ maˊ kwayꜙ ja , gaꜙhlëëyhꜘkoo ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, waˊ heeyhˉ.9Heˉja gaꜙngɨɨꜘ discípulo juuˈ kiyhꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊ heˉ maˉkwahˊ

naˉ?10Heˉja gaꜙjäyhꜘ:—Hnähꜘ baˊ naˉngëhˈ hnähꜘ jwëˈ läꜙkyuuh˜ hnähꜘ

haˉ läꜙ jääꜗ Dio hnähꜘ läꜙhihꜙ kihꜗ, heˉ saꜙ maˊkyʉʉh˜ dsaˉ jääꜗ . Pero hi jñahꜘ, hlëëhnˊ kyaahˊjuu ˈ naˉhmääˊ baˊ. Läꜙja , maꜙkeꜙ heˉ gaˊ jëëy˜,saꜙ läꜙjnäꜘ kiyhꜗ. Hiꜙ maꜙkeꜙ nuuyˉ, niꜙ läꜙja saꜙläꜙngëëyꜘ.

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ heˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊkihˈ hi naˊjñeeˊ mɨˈjuˉ

(Mt. 13:18-23; Mr. 4:13-20)11 ʼLäꜙlaˉ hnøøꜗ jähꜙ juuˈ naˉhmääˊ ja . Mɨˈjuˉ ja

laꜗ kwaat˜ juu ˈ kihꜗ Dio. 12 Hiꜙ mɨ ˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗchaˊjwëꜗ, laꜗ kwaat˜ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘ juuˈ kihꜗ Dio.Mahꜗ chahꜘ baˊ gwaꜘ hi saꜙlluꜗ jñuuyh˜ juu ˈ heˉmaˉnaˉjnääˊ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ. Mahꜗ saꜙ läꜙheeyꜘ juuˈkihꜗ Dio hiꜙ läꜙja saꜙ lääyꜘ kihꜗ dsoˊkyeˉ. 13Hehꜗ mɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ nëˊ gwaahˊ heˉ nøøꜘ miihˉ nëˊ kuuˊ.Läꜙja laaꜗ dsaˉ hi nuuˉ juuˈ kihꜗ Dio. Jëë baˊ dsëyˈ läꜙ maˊ toˉnëˊ gaꜙnuuyꜘ. Hi heꜘ laaꜗ läꜙkoo heˉsaꜙ chaˉ jmooˈ kihꜗ. Heeyhˉ ko hwëëꜘ juuˈ kihꜗ Dio.Pero waˊraˉ jaꜗ heˉ wɨɨꜘ nëˊ kiyhˈ, beeyꜗ Dio. 14Hehꜗmɨ ˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗ jeeˊ kih ˈ chaah ˈ tooꜘ ja , läꜙjalaaꜗ dsaˉ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio. Pero maꜙ miihˉläꜙja baˊ dsaˉläˉøøyꜘ kihꜗ Dio. Kihꜗ heˉ kye gyihꜗhʉʉˊdsëˉ läꜙchayˉ kuuˊ, hiꜙ tɨh˜ dsëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ chaˉjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Heˉja niꜙ miihˉ saꜙ gaꜙjmääꜘ kiyhꜗhehꜗ juuˈ heˉ gaꜙnuuyꜘ ja . 15Peromɨˈjuˉ heˉ gaꜙsaaꜗhwaꜗ lluꜗ, läꜙja laaꜗ dsaˉ hi nuuˉ läꜙkaa tuhˉdsëꜗ,ngooꜗ bihꜗ chooyhˉ koo hwehˉ juuˈ heˉ gaꜙnuuyꜘja . Heˉja baˊ ja jmeeyꜗ chaˉmiihˉ taˊ lluˈ kihꜗ heˉkwëëh˜ dsëyꜗ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ waˊjeˉ(Mr. 4:21-25)

16 ʼNiꜙ jaa saꜙ hih˜ jeˉ mahꜗ jlëyꜗ kyaahˊ kookyaahˊ, niꜙ saꜙ chiyhꜗ nehꜙ jii . Heˉ chiyhꜗ jeeˊ ñiiꜘbaˊ mahꜗ läꜙjnäꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi dsaˉtaahˋ chaˊnehꜙ.17 Läꜙjëꜙ heˉ naˉhmääˊ, lloo˜ koo jmɨɨˊ läꜙjnäꜘ. Hiꜙläꜙjëꜙ heˉ saꜙ jnäꜘ, laꜗ kwaat˜ läꜙjnäꜘ. 18 Kye daˊhnähꜘ kwaat˜ kihꜗ juu ˈ heˉ nuuhˉ hnähꜘ. Jëëhꜘ,läꜙjëëꜙ hi ngëëꜘ miihˉ, hi heꜘ läꜙngëëꜘ chaˉgaˊmi-ihˉ. Läꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ ngëëꜘ, läꜙkye heˉ ja llaaꜙbaˊ.

Øøhꜚ Jesús kyaahˊ chooyˈ(Mt. 12:46-50; Mr. 3:31-35)

19 Gaꜙllaꜙnääꜗ øøhꜚ Jesús kyaahˊ chooy ˈ jeeˊ maˊkwayꜙ juuˈ. Pero saꜙ gaꜙlaꜗ maˊ llaˉnääyꜗ chuhꜙ kiyhꜗ,kihꜗ heˉ maˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉ. 20 Gaꜙheꜗ jaa hi naˊjmeehˊ juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Hii ꜚ maaˋ kyaah ˈ kyaahˊ øøh ˈ täähˊ kaˊhneꜚ,hnøøyꜗ jëëyꜗ hneˉ.

21Heˉja gaꜙjeeyhˉ kihꜗ dsaˉ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Hi nuuˉ juuˈ kihꜗ Dio mahꜗ jmeeyꜙ heˈ, hi heꜘ

baˊ laa maaˋ kyaanꜙ, hi heꜘ baˊ laa øøhnꜗ.Gaꜙjmeeꜘ Jesús hihꜙ kihꜗ lleꜘ mahꜗ hɨɨꜗ tiiˊ(Mt. 8:23-27; Mr. 4:35-41)

22 Koo jmɨɨˊ ja , gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ koo naˊmooꜘkyaahˊ discípulo kyaayꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Waˊ haanˊ taꜙ hngaahˋ ko taa jmɨˉjʉʉhˉ laˉ.Mahꜗ gaꜙnääyꜗ. 23 Taˊko jiih ˈ gaꜙnääyꜗ nëˊ jmɨɨˉ

ja , gaꜙgwɨɨ Jesús. Niꜙ juuˈ gaˊ saꜙ hiiꜘ maˊ jaˈ koolleꜘ täꜘ nëˊ jmɨɨˉ ja . Gaꜙhɨɨꜘ gooˉ jwërte kiyhꜗ heˉmaˊ hmääyhˈ chaˊjmɨɨˉ ja . 24Heˉja gaꜙchaayꜗ Jesúsjeeˊ maˉnaˉgwɨɨyˉ, gaꜙjäyhꜘ:

—Taˉjwohꜗ, taˉjwohꜗ. Ngooꜗ gaꜙjuuꜗ jneˊ jeeˊ laˉ.Maˊ gaꜙnooyˉ, gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ gaꜙjäꜘ tiiˊ lleꜘ, hiꜙ

gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ kihꜗ jmɨɨˉ kaˉlähꜘ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙjäꜘtiiˊ goˉte˜.

25 —Miihˉ goˉte˜ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ.

Peerꜙ gaꜙläꜙgoyhꜙ hiꜙ gaꜙjëëꜗ dsayhꜙ. Mahꜗ maˊjäyhꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ:

—¿Heeˉ laaꜗ dsaˉ naˉ heˉ liyhꜙ jmeeyꜗ hihꜙ kihꜗlleꜘ hiꜙ jmeeyꜗ hihꜙ kihꜗ jmɨɨˉ, hiꜙ läꜙja nʉʉhˊ kiyhˈkaˉlähꜘ?

Dsaˉ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ chee Legión(Mt. 8:28-34; Mr. 5:1-20)

26 Ja gaˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ täähˊ dsaˉ hi cheegadareno. Hwaꜗ kihꜗ hi heꜘ jäꜙ taꜙ hngaahˋ jmɨɨˉ kihꜗhwaꜗ Galilea. 27Maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘ jeeˊlaˈ chaˊhooˊ jmɨɨˉ ja , jaꜗ jaa dsaˉ hi maˊ chaa jeeˊjwɨɨˉ ja gaꜙmiꜙjeeyꜚ. Maˉläꜙhɨɨˋ jøøꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kiyhꜗ. Saꜙ chaˉ hmɨɨhˉ maˊ këyhˉ. Saꜙ maˊ gyayˈ chaˊnehꜙ. Maˊ gyayˈ jeeˊ laˈ toˉhøø kihꜗ hlɨɨꜘ baˊ.28 Läꜙkoo maˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús, gaꜙhooyhꜗ kii mahꜗgaꜙjwääyꜗ hñiiyꜘ chaˊnëˊ Jesús, gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa :

—¿Heeˉ hnoohˉ jmeehˈ kinꜙ, Jesús, Jooꜘ Dio hi gyaꜗ gyʉʉhˈ? Taꜙ jmeeˉ hñaaˉ hohꜘ, taꜙ jmeehˋ jnäꜘ—gaꜙjähꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ.

29 (Jëëhꜘ, maˉngëëꜘ maˉjmeeꜘ Jesús hihꜙ kihꜗjmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heꜘ jääꜗ , heˉ yaˉhëëy ˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ.Maˉläˉhɨɨˋ heeh˜ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ wɨɨꜘ. Maꜙkeꜙ maˊhñʉʉꜙ dsaˉ gooyˉ kyaahˊ caden˜ hiꜙ maˊ gwëy˜ tɨɨyˊkyaahˊ jwɨˊ hmaˉ heˉ hëˊ tooˉ, heˉmaˊ hnäy˜ baˊ ja .

Page 66: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 8:30 63 San Lucas 9:6Hiꜙ maˊ jøøꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kiyhꜗ taꜙ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ saꜙkwaꜙ niꜙ miihˉ.) 30Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—¿Heeˉ cheehˉ hneˉ?—Jwëëꜘ chee jnäähˈ —gaꜙjähꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ.Gaꜙjäyhꜘ läꜙja kihꜗ heˉ maˊ laa jwëëꜘ jwërte dsaˉ

hlëëhˈ hi maˊ täähˊ tuhˉdsëꜗ dsaˉ heꜘ. 31Gaꜙchuuyꜘkyaahˊ Jesús mahꜗ saꜙ maˊ cheey ˈ chaˊjeˉ. 32 Mohꜘja maˊ täähˊ koo nääꜗ ñeꜗ maˊ kuhˉ nuuˉ. Heˉjagaꜙchuuꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ kyaahˊ Jesús mahꜗ kwayꜗjwëˈ dsaˉtaayhˋ kihˈ ñeꜗ heꜘ. Gaꜙkwaꜘ baˊ Jesús jwëˈ. 33 Gaꜙhwëë jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ gaꜙnääyꜗ gaꜙtaayhˋtuhˉdsëꜗ ñeꜗ. Läꜙchahꜘ ja läꜙjëëꜙ ñeꜗ heꜘ gaꜙkyʉʉꜗ.Maˊ gaꜙtëëyꜘ koo lleˊ hwa ˈ, ko dsooꜘ jwë ˈ baˊgaꜙsaayꜗ läꜙ gaꜙtëꜘ chaˊjmɨɨˉ jʉʉhˉ. Jeeˊ ja gaꜙjuuyꜗnehꜙ jmɨɨˉ.

34 Dsaˉ hi maˊ täähˊ hää ñeꜗ heꜘ, maˊgaꜙjëëyꜗ gaꜙlaꜗ läꜙja , gaꜙnääyˋ koˉchihˊ chaˉhliiyꜙnaˊjmeeyhˊ juuˈ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ hiꜙ läꜙkaa kihꜗ hi maˊtäähˊ jeeˊ nuuˉ kihꜗ. 35Heˉja gaꜙhwëë dsaˉ naˊnääˈ naˊjëëyˉ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ. Läꜙkoo maˊ gaꜙtëëꜘ dsaˉchuhꜙ kihꜗ Jesús gaꜙjëëyꜗ dsaˉ hi gaꜙhwëë jmɨˉlleꜘhlɨɨh ˈ kihꜗ heꜘ. Maˊ gya ˈ hʉʉˊ tɨɨˊ Jesús, maˉkyeyhˊhmɨɨhˉ, hiꜙ maˉjäꜗ kiyhꜗ. Heˉja gaꜙläꜙgohꜙ läꜙjëëꜙdsaˉ. 36 Dsaˉ hi gaꜙjëëꜗ, gaꜙjmeeyhꜗ juu ˈ haˉ läꜙgaꜙlaꜗ heˉ gaꜙhlaaꜘ hi maˊ kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ.37 Heˉja läꜙjëëꜙ dsaˉ gadareno gaꜙchuuyꜘ kyaahˊJesús mahꜗ waˊ llaayhꜘ kihꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ, jëëhꜘ maˊgoyhꜙ jwërte. Heˉja gaꜙheꜗ Jesús nehꜙ naˊmooꜘngaahꜗ bihꜗ. 38Dsaˉ hi gaꜙhwëë jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗheꜘ, gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Jesús mahꜗ maˊ kwayˈ jwëˈ maˊdsooy ˈ kyaayhˊ. Pero Jesús gaꜙjmeeꜘ madaꜚ kiyhꜗ,heˉ jäyꜗ baˊ. Gaꜙjäyhꜘ:

39—Gwaahˉ chaˊnehꜙ kyahꜗ. Goˉjmeehˋ juuˈ kihꜗdsaꜙ, haˉ koo saꜙ jʉʉhˉ heˉ maˉjmeeꜘ Dio kyaahˊhneˉ.

Heˉja ngaayhꜗ, gaꜙløøyꜗ jmeeyh˜ juuˈ läꜙkaa jeeˊjwɨɨˉ haˉ kohꜘ saꜙ jʉʉhˉ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús kiyhꜗ.

Joˉmɨɨꜚ Jairo kyaahˊ jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ dsaahˊ(Mt. 9:18-26; Mr. 5:21-43)

40 Maˊ gaꜙllooꜗ Jesús taꜙ hngaahˋ ko taa , peerꜙjwëëꜘ dsaˉ maˊ täähˊ jääy˜ heˉja gaꜙheehˉ dsihꜘläꜙkaa tuhˉdsëꜗ. 41 Jeeˊ ja gaꜙllooꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉhi chee Jairo hi maˊ laaˈ taˊ kihˈ gwahꜙ. Dsaˉ heꜘgaꜙjuuhꜗ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús, gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ mahꜗdsooyꜗ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 42Maˊ chaa jaa jo mɨɨyꜚ hi maˊ laaˈ gyʉʉˉ koo mëëˈ kyaayꜗ. Chihˉmëꜘ heꜘ maˊhää koo gyaꜙtoꜘ ji ñeˉ. Hi heꜘ naˉ kyaa ˈ ngooꜗgaꜙjuuꜗ.

Jeeˊ hää Jesús jwë ˈ ngooꜗ kyaahˊ Jairo, peerꜙnaˉlää naˉjlëë bihꜗ dsaˉ, jëëhꜘ jwëëꜘ jwërte dsaˉhi gaꜙnääꜗ kyaayhˊ. 43 Jeeˊ kih ˈ dsaˉ heꜘ maˊ hääjaa dsaˉmëꜘ hi maˉhyaˉ gyaꜙtoꜘ ji ñeˉ dsaahˊdsooˊ kih ˈ. Dsaˉmëꜘ heꜘ gaꜙmiꜙllaˉ läꜙjëꜙ goˉte ˈheˉ maˊ chaˉ kiyhꜗ, gaꜙheeyꜗ kyaahˊ tëꜙmë˜. Peroniꜙ jaa tëꜙmë˜ saꜙ gaꜙlɨhꜗ maˊ jmee ˈ më˜ kiyhꜗ.44 Gaꜙllooyꜗ taꜙ kaˊluuˊ Jesús mahꜗ gaꜙsuyꜗ miihˉchaˊgooyˉ chaˊhooˊ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ. Läꜙchahꜘ jagaꜙhnaꜘ heˉ maˊ jëëy˜ dsooˊ kiyhˈ. 45Heˉja gaꜙjähꜘJesús:

—¿Hii naˉ hi maˉsuꜗ chaˊhooˊ saˊhmɨɨhˉ kinꜙ?Pero niꜙ jaa saꜙ gaꜙbäähˉ hñiiꜘ. Heˉja gaꜙjähꜘ

Peeˊ kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉkyaayhˊ:

—Taˉjwohꜗ, jwëëꜘ dsaˉ hi dsaˉkyaˉ dsaˉjnaahꜗhneˉ mahꜗ jwahꜘ: “¿Hii naˉ maˉsuꜗ chaˊhooˊ saˊh-mɨɨhˉ kinꜙ?”

46Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Chaa jaa hi maˉsuꜗ saˊhmɨɨhˉ kinꜙ. Jëëhꜘ

maˉläˉliihnꜚ hehꜗ beꜘ kinꜙ maˉmiˉhlääꜘ jaa dsaˉ.47 Maˊ gaꜙläꜙjnääꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ, gohꜙ bihꜗ ngooyꜗ

naˊjuuyhˊ jnëyˊ chaˊnëˊ Jesús. Gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ chaˊnëˊläꜙjëëꜙ dsaˉ, heˉ kihꜗ ja heˉ gaꜙtëëyꜘ chaˊhooˊhmɨɨhˉ kihꜗ Jesús. Hiꜙ gaꜙjmeeyhꜗ juu ˈ heˉ gaꜙjäꜗkiyhꜗ läꜙchahꜘ ja . 48Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Maˉhlaahꜘ baˊ hneˉ heˉ maˊ dsaahˊ, läꜙlluꜗ heˉmaˉläˉdsooꜘ hohꜘ. Gwaahˉ baˊ hneˉ kyahꜗ läꜙkaatuhˉhohꜘ.

49 Läꜙ maˉchehꜗ baˊ Jesús hlëëhꜙ, maˊ gaꜙllooꜗjaa moz˜ kyaaꜗ hi maˊ laa ˈ taˊ kih ˈ gwahꜙ, mahꜗgaꜙjmeeyhꜗ juuˈ kihꜗ Jairo, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉjuuꜙ baˊ gyʉʉˉ mëꜘ kyaahꜗ. Moꜙtoꜙ kwaˉ gaˊtaˊ kihˈ Taˉjwohꜗ naˉ.

50 Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús juuˈ heˉ maˉkye dsaˉ heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ Jairo:

—Taꜙ ka hʉʉˊdsëˉ. Jmeeˊ dsooꜘ hohꜘ baˊ. Mahꜗjëëhˈ läꜙjiihˊ baˊ chihˉmëꜘ kyaahꜗ.

51 Maˊ gaꜙheꜗ Jesús chaˊnehꜙ kihꜗ Jairo, saꜙ gaꜙk-wayꜘ jwë ˈ maˊ dsaˉtaahˋ jñahꜘ dsaˉ. Maꜙlaꜙ Peeˊkyaahˊ Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ hiꜙ kyaahˊ choˈjmiiˉ chi-hˉmëꜘ hi maˉnaˉjuuˊ heꜘ baˊ gaꜙtaahˋ. 52Gaꜙläꜙjëëꜙbaˊ hi täähˊ jeeˊ ja maˊ kɨˉhooh˜ kihꜗ chihˉmëꜘ heꜘ.Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Taꜙ hoohˋ hnähꜘ. Chihˉmëꜘ naˉ saꜙ naˉjuuyˊ,heˉ naˉgwɨɨyˉ baˊ naˉ.

53 Gaꜙmiꜙkwahꜗ baˊ dsaˉ kihꜗ Jesús maˊ gaꜙnuuyꜘjuuˈ ja . Jëëhꜘ, ñeˉ bihꜗ heˉ maˊ naˉjuuˊ goˉte˜ baˊchihˉmëꜘ heꜘ. 54Mahꜗ gaꜙsoohꜗ Jesús gooˉ chihˉmëꜘheꜘ, gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Chihˉmëꜘ, nooˉ.55Heˉja johꜗ kaˉlähꜘ jmɨˉlleꜘ kiyhꜗ. Läꜙchahꜘ ja

gaꜙläꜙjiiyhˋ, mahꜗ gaꜙnooyˉ. Ja gaˊ gaꜙjmeeꜘ Jesúsmadaꜚ kwëëyhꜗ heˉ kuyhꜙ. 56Peerꜙ gaꜙjëëꜗ dsahꜙ choˈjmiiˉ chihˉmëꜘ heꜘ. Hiꜙ gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ mahꜗsaꜙ kooyhꜗ juuˈ kyaahˊ niꜙ jaa heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja .

9Gaꜙcheeꜗ Jesús läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ naˊkwaˉ juuˈ(Mt. 10:5-15; Mr. 6:7-13)

1 Gaꜙjøøhˉ Jesús läꜙjëëꜙ discípulo kyaayꜗ, gaꜙk-wëëyhꜗ beꜘ mahꜗ jmeeyꜗ hihꜙ hwëëꜙ hi saꜙlluꜗ hi jmeehꜙ dsaˉ hiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ beꜘ mahꜗ miˉhlääyꜘdsaˉdsaahˊ. 2Gaꜙcheeyꜗ mahꜗ dsaˉkwayꜙ juuˈ haˉ läꜙjääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ, hiꜙ läꜙkye heˉ miˉhlääyꜘdsaˉdsaahˊ. 3Gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ läꜙjëëꜙ :

—Taꜙ ka hnähꜘ niꜙ miihˉ kihꜗ chaˊjwëꜗ. Taꜙ kahnähꜘ hmaˉhuꜚ, taꜙ ka hnähꜘ hmɨhˉtuhˉ, taꜙ kahnähꜘ heˊñiihꜚ, niꜙ kuuˊ, niꜙ taꜙ ka hnähꜘ jyohꜘ lëëhmɨɨhˉ kyahꜗ hnähꜘ. 4 Waˊ heˉ chaˉ heˉ hneꜗ jeeˊllaˉnääꜗ hnähꜘ, ja goˉtaahˊ hnähꜘ haˉ koo jiih ˈläꜙhëëhˊ hnähꜘ jeeˊ ja . 5 Cherˊmahꜗ chaˉ koo jeeˊjwɨɨˉ jeeˊ saꜙ heeyhꜙ hnähꜘ, ja hwëëhˉ hnähꜘ goˉte˜jeeˊ ja . Ja hlahꜘ hnähꜘ waˊhløøˉ heˉ naˉbeh˜ tɨɨhˊhnähꜘ mahꜗ jmeeꜗ lii˜ heˉmaˉlaꜗ kwaat˜ kihꜗ bihꜗ ja—gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ.

6 Ja gaˊ gaꜙtaayhˋ jwëˈ, gaꜙnääyꜗ läꜙkoo läꜙkoojwɨɨˉ kwayꜙ ju ˈhmëëꜘ kihꜗ Dio, maꜙlaꜙ miˉhlääyꜘdsaˉdsaahˊ läꜙkaa jeeˊ gaꜙnääyꜗ.

Page 67: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 9:7 64 San Lucas 9:38Herode gaꜙjmeeꜘ hʉʉˊdsëˉ heˉ maˉläˉjiihˋ Jwaaꜚ(Mt. 14:1-12; Mr. 6:14-29)

7 Herode hi maˊ laa ˈ lleˊmohꜘ, gaꜙnuuꜘ läꜙjëꜙheˉ maˊ jmeeꜙ Jesús. Saꜙ ñeyˉ heˉ hʉʉˊdsëˉ maˊjmeey ˈ, jëëhꜘ ko llaa maˊ jähꜘ Jwaaꜚ baˊ heꜘ hi maˉläˉjiihˋ. 8 Hi jñahꜘ koo nääꜗ maˊ jäyhꜘ: “Elíabaˊ ooꜙ hi maˉhñaaꜘ .” Hiꜙ jñahꜘ gaˊ maˊ jähꜘ: “Goꜚlaa jaa hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ baˊ naˉ hi maˉläˉjiihˋ.” 9Heˉja gaꜙjmeeꜘ Herode hʉʉˊdsëˉ:

—¿Haˉ läꜙja ? ¿Ja ˈ jnäꜘ gaꜙjmeenꜗ madaꜚ heˉgaꜙkuꜘ dsaˉ lleˊ Jwaaꜚ ? ¿Hii baˊ naˉ, hi nuunꜙ kihꜗjmeeyꜙ jaꜙ koo nëˊ heˉ jʉhˉgaa ?

Hiꜙ maˊ hnøøyˈ maˊ dsaˉjëëyꜙ.Gaꜙäähˉ Jesús hñaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ(Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Jn. 6:1-14)

10Maˊ gaꜙllaꜙnääˋ läꜙjëëꜙ apóstole heꜘ, gaꜙjmeeyhꜗjuuˈ kihꜗ Jesús läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjmeeyꜘ. Ja gaˊ gaꜙjääyꜗkahꜘ apóstole, gaꜙnääyꜗ taꜙ hwaꜗ kii ꜙ jähꜙ jeeˊ jwɨɨˉheˉ chee Betsaida. 11 Pero maˊ gaꜙläꜙliihꜚ dsaˉ,gaꜙnääyꜗ chaay ˈ kaahˋ kiyh ˈ. Gaꜙheehˉ bihꜗ dsaˉheꜘ. Mahꜗ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ haˉ läꜙ jääꜙ Dio dsaˉläꜙhihꜙ kihꜗ. Hiꜙ gaꜙmiꜙhlääyꜘ läꜙjëëꜙ hi maˊ dsaahˊ.12 Läꜙkoo maˊ ngooˈ gaꜙhlooꜘ jmɨɨˊ ja , läꜙjëëꜙ gyaꜙ-tuuꜘ discípulo gaꜙyaꜙjähꜙ kihꜗ Jesús mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Chiihˊ dsaˉ naˉ waˊ llaˉnääyꜘ läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉmähˉ hiꜙ läꜙkaa jeeˊ nuuˉ jeeˊ täähˊ dsaˉ läꜙkuˊläꜙjii ꜗ laˉ. Waˊ llaˉhnøøyꜘ heˉ kuyhꜙ hiꜙ läꜙkye jeeˊjäyˈ. Jëëhꜘ, hwaꜗ kii ꜙ jmahꜗ baˊ laˈ jeeˊ tøøhnˊ laˉ.

13Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:—Hnähꜘ baˊ kwëëyhˋ heˉ kuyhꜙ.Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:—Kye jnäähꜗ maꜙlaꜙ hñaꜘ heˊñiihꜚ baˊ kyaahˊ uu

ˈ hmoohˉ. ¿Cheˊ dsaˊnøø ˈ jnäähꜗ dsaˊläˊ jnäähꜗ heˉkuhꜙ dsaˉ naˉ?

14Koo hñaꜘ mil maˊ tee dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ täähˊjeeˊ ja . Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ discípulo kyaayꜗ:

—Jmeeˊ hnähꜘ madaꜚ mahꜗ dsaˉtaahˋ dsaˉ maꜙkihˉkihꜗ, maꜙ toꜙ loꜙgyaaꜘ läꜙkoo nääꜗ.

15 Läꜙja gaꜙjmeeꜘ discípulo. Gaꜙjmeeyꜘ madaꜚgaꜙtaahˋ dsaˉ hwaꜗ. 16 Ja gaˊ gaꜙkaꜗ Jesús läꜙjëꜙ hñaꜘheˊñiihꜚ ja , kyaahˊ läꜙuuꜘ hmoohˉ heꜘ, gaꜙjëëyꜗ taꜙgyʉʉh ˈ mahꜗ gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio. Ja gaˊgaꜙllaayꜗ mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ discípulo kyaayꜗ naˊllayˉchaˊnëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 17 Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ gaꜙkuhˉläꜙjiih ˈ gaꜙkëëꜗ . Maˉlaꜙ maˉkuhˉ läꜙjëëꜙ dsaˉ,gaꜙkahˈ gyaꜙtoꜘ saˊmɨɨhˉ jwɨˊ heˉ gaꜙchaaꜗ ja .

Gaꜙjähꜘ Peeˊ Jesús heꜘ laaꜗ Cristo(Mt. 16:13-19; Mr. 8:27-29)

18 Koo häˊ maˊ gya ˈ Jesús ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Diojeeˊ saꜙ chaa dsaˉ. Maꜙlaꜙ discípulo baˊ maˊ täähˊkyaayhˊ jeeˊ ja . Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—¿Haˉ läꜙ jähꜘ dsaˉ kinꜙ, hi jnäꜘ laayꜘ?19—Ko llaa dsaˉ jähꜘ, Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ

baˊ hneˉ. Jñahꜘ jähꜘ, Elía baˊ hneˉ. Jñahꜘ ko llaajähꜘ, hneˉ laahꜗ jaa hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗhi maˉläˉjiihˋ —gaꜙjähꜘ discípulo kyaayꜗ.

20Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Haˉ gaˉ hnähꜘ naˉ, heeˉ jwahꜘ hnähꜘ kinꜙ, hi

baˊ jnäꜘ laahꜘ hnähꜘ?Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Hneˉ heꜘ Cristo hi gaꜙcheeꜗ Dio.

Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mt. 16:20-28; Mr. 8:30-9:1)

21 Pero gaꜙtaahˉ Jesús juuˈ discípulo kyaayꜗ mahꜗsaꜙ kooyhꜗ juuˈ ja kyaahˊ niꜙ jaa . 22Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:

—Jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ jëëꜗ chaˉmi-ihˉ wɨɨꜘ. Hiꜙ dsaˉgyʉʉhˊ saꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ, läꜙjadsaˉkaahˊ kyaa jmiˉdsaˉ, kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ leysaꜙ läꜙhnääꜗ dsihꜘ. Hiꜙ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ juuyꜘ mahꜗläꜙjiiyhˊ kaˉlähꜘ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ.

23 Ja gaˊ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ:—Cherˊmahꜗ hi hnøøꜗ jäꜙ kyaahˊ jnäꜘ, saꜙ waˊ

jmääy ˈ hñiiyꜘ kwaat˜, waˊ jääy ˈ cruꜚ kyaayꜗ koojmɨɨˊ koo jmɨɨˊ mahꜗ waˊ jmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ.24 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi hää hñiiꜘ mahꜗ saꜙ juuyꜘ, hi heꜘjuuꜘ baˊ. Pero läꜙjëëꜙ hi kwaa hñiiꜘ juuꜘ kwaat˜kinꜙ, hi heꜘ baˊ lääꜘ . 25 ¿Heeˉ yaˊjøøꜚ kaꜗ dsaꜙmaꜙkeꜙ gaꜙlɨyhꜗ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗwaˊraˉ gaꜙjuuyꜗ, saꜙ tëëyhꜗ kihꜗ Dio? ¿Heeˉ jmääꜗkiyhꜗ cherˊmahꜗ gaꜙheeyꜗ hñiiyꜘ? 26 Cherˊmahꜗ hi jmeeꜙ naˉhiihˊ kinꜙ o kyaahˊ juuˈ kinꜙ, ja baˊ läꜙjajmeeꜗ naˉhiihˊ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ kyaayhˊ, waˊraˉjayhꜗ kaˉlähꜘ jeeˊ jeˉ jihˈgyehꜗ kiyhꜗ, ja baˊ kyaahˊ jeˉkihꜗ Tääˋ, hiꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ ángele hi naˉjngëëˈ kyaayꜗ.27Pero juˈdsooꜘ jwahnꜙ, chaa ko llaa dsaˉ hi täähˊjeeˊ laˉ, saꜙ juuyꜘ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉjëëyꜙ haˉ läꜙ laꜗ beꜘkihꜗ Dio hi jmeeꜙ hihꜙ.

Gaꜙläꜙsëëꜗ Jesús toꜙloꜙ nëˊ ko llaa discípulo(Mt. 17:1-8; Mr. 9:2-8)

28 Maˉngëëꜘ gaˊ koo jñaaꜗ jmɨɨˋ heˉ gaꜙhlëëyhꜘjuu ˈ ja , gaꜙwɨɨꜗ Jesús koo mohꜘ naˊngɨɨyˊ kiyh ˈkihꜗ Dio ko jøhꜘ kyaahˊ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ kyaahˊJacobo. 29 Taˊko jiih ˈ maˊ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio,gaꜙläꜙsɨɨꜗ moˉnëyˊ. Hmɨɨhˉ kiyhꜗ gaꜙlaꜗ tøˉjlëëñihꜗ. 30 Gaꜙläꜙjnääꜘ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ llaꜙ juuˈ kyaayhˊ. Jaa heꜘ Moisé, hiꜙ jaa heꜘ Elía, 31 hi gaꜙläꜙjnääꜘ jeeˊ jnäꜘ jih ˈgyehꜗ ja . Maˊ hlëëyhꜙ haˉläꜙ yaˉhëë Jesús jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, heˉ läꜙteꜗ jeeˊ jwɨɨˉJerusalén baˊ ja . 32 Peeˊ kyaahˊ hi maˊ jmeeꜙko jøhꜘ kyaayhˊ jeeˊ ja , maꜙkeꜙ läꜙgwɨɨyꜙ maˊ kwayꜙbeꜘ. Gaꜙjëëꜗ bihꜗ haˉ koo saꜙ jøøhˈ Jesús hää jeeˊ kihˈ läꜙuuꜘ dsaˉ heꜘ. 33Läꜙkoo maˊ ngooˈ gaꜙläꜙøøꜘ dsaˉheꜘ, gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ Jesús:

—Taˉjwohꜗ, heˉ baˊ cheˉ lluꜗ heˉ tøøhˊ jneˊko jøhꜘ jeeˊ laˉ. Jmeeˊ jnäähꜗ hnëˉ hneꜗ kyaahˊmooˉ, koo kyahꜗ, koo kihꜗMoisé, hiꜙ koo kihꜗ Elía.

Pero saꜙmaˊ ñeˉ Peeˊ heˉ ja maˊ hlëëhꜙ. 34Hlëëhꜙgyihꜗ läꜙja , maˊ gaꜙjyooꜗ koo jniiꜘ heˉ gaꜙlääyˉläꜙjëëyꜙ. Maˊ gaꜙjëëꜗ Peeˊ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊnaˉlääyˉ jniiꜘ ja , jaꜗ gaꜙläꜙgoyhꜙ. 35 Jeeˊ jniiꜘ jagaꜙhlëëhꜘ koo juuˈ heˉ jähꜘ läꜙlaˉ:

—Hi laˉ naˉ gyʉʉˉ kyaanꜙ hi hnaanꜙ. Nʉʉˉhnähꜘ kiyhꜗ.

36Maˉngëëꜘ maˉhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙjäꜘ hñiiꜘ Jesús.Pero discípulo kyaayꜗ saꜙ gaꜙkoohꜗ niꜙ miihˉ juu ˈkyaahˊ niꜙ jaa , gaꜙläꜙhɨɨˋ miihˉ gaꜙhmäyꜘ läꜙjëꜙ heˉgaꜙjëëyꜗ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa chihˉ hi maˊ kyejmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ

(Mt. 17:14-21; Mr. 9:14-29)37Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙjñaayꜗ mohꜘ jeeˊ maˊ

tääyhˊ ja . Jwëëꜘ jwërte dsaˉ yaꜙnääꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚJesús. 38 Jeeˊ kihˈ dsaˉ heꜘ maˊ hää jaa dsaˉñʉʉhˉhi gaꜙhlëëhꜘ ki gaa , maˊ jäyhꜘ:

Page 68: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 9:39 65 San Lucas 10:10—Taˉjwohꜗ, chuunꜘ kyaahˊ hneˉ. Jëë daˊ chi-

hˉñʉʉhˉ kyaanꜙ laˉ, hi laaꜗ gyʉʉˉ koo mëë ˈkyaanꜙ. 39 Läꜙlaˉ jmeeꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kiyhꜗ. Sooyh˜kiyhꜗ mahꜗ jmeeyꜙ hooyh˜ jeeˊ kɨˉbääyˉ. Jmeeyꜙhwëëˉ pehꜘ hooyˊ. Maˉhwaayꜘ goˉte ˈ, ja gaˊ tʉ˜jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heꜘ kiyhꜗ. 40 Maˉchuunꜗ kyaahˊ dis-cípulo kyaahꜗ mahꜗ maˊ lleeyꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ perosaꜙ maˉlɨyh˜ —gaꜙjähꜘ jmiiˉ chihˉ heꜘ.

41Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¡Heˉ baˊ cheˉ hwehˉ hohꜘ hnähꜘ dsaˉ chaa naꜗ!

Saꜙ hii˜ läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kweeˉ. ¿Lɨhꜘ baˊ llaaꜙheˉ gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ? Moꜙsoꜙ läˉbeꜘ dsënꜙ gyaˋgaˊ jnäꜘ kyaahˊ hnähꜘ. Yaˉjääꜙ daˊ chihˉ naˉ taꜙ laꜙ.

42 Läꜙkoo maˊ ngoo ˈ yaˉjähꜙ chihˉ heꜘ kihꜗJesús, jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ heꜘ gaꜙjwääyꜗ hwaꜗ mahꜗ gaꜙkɨˉgaꜙbääyˉ wɨɨꜘ jwërte. Pero gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗjmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ mahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ chihˉ heꜘ. Ja gaˊgaꜙngëëyꜗ chihˉ heꜘ kihꜗ jmiiyˉ. 43 Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊgaꜙläꜙdsaa dsëꜗ haˉ kohꜘ saꜙ jøøhˈ laaꜗ Dio.

Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús juuˈ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜ heˉ juuyꜘ(Mt. 17:22-23; Mr. 9:30-32)

Taˊko jiih ˈ täähˊ jëë˜ dsayhꜙ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉgaꜙjmeeꜘ Jesús ja , gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:

44 —Waˊ läˉngëëhꜘ hnähꜘ kweeˉ juu ˈ laˉ. Hi -gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, lloo˜ koo jmɨɨˊ ngëëꜗ dsihꜘ gooˉjñahꜘ dsaˉ.

45 Pero discípulo kyaayꜗ saꜙ gaꜙläꜙngëëꜘ juuˈ ja .Maˊ naˉjlëˉ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ heˉja saꜙ gaꜙläꜙngëëyꜘ.Hiꜙ maˊ goyhꜙ maˊ ngɨɨy ˈ juu ˈ kihꜗ Jesús heˉ hnøøꜗjähꜙ juuˈ ja .

Hii naˉ leeꜘ jøøhˈ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ(Mt. 18:1-5; Mr. 9:33-37)

46 Discípulo kyaayꜗ gaꜙtaahˋ gaꜙtiˉ gaꜙchooꜘ juuˈ hii jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ leeyꜘ jøøh ˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ.47Pero gaꜙläꜙkyʉʉh˜ Jesús hʉʉˊdsëˉ heˉmaˊ jmeeyꜙ.Heˉja gaꜙtëëyhꜗ jaa gyʉʉˉ mahꜗ gaꜙcheeyhˉ kooꜘkiyhꜗ. 48Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hi jmeeꜙ heˈ kihꜗ gyʉʉˉ laˉ kwaat˜ kinꜙ, jnäꜘheꜘ hi jmääy˜ heˈ. Hiꜙ hi jmää jnäꜘ heˈ, jmeeyꜙ heˈ kihꜗ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ. Jëëhꜘ, hi mähꜗ gaˊ jeeˊ kyahˈhnähꜘ, hi heꜘ baˊ hi jøøhˈ.

49 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ :—Taˉjwohꜗ, maˉjëë jnäähꜗ jaa hi hwëë

jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ läꜙhihꜙ kyahꜗ, heˉja gaꜙhaˊ jnäähꜗkiyhꜗ, jëëhꜘ saꜙ ngëyꜙ kyaahˊ jnäähꜗ.

50Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Taꜙ haˉ hnähꜘ kiyhꜗ. Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi saꜙ

naˉhøøhˊ jnänˋ, dsaˉkyaahˊ baˊ jneˊ heꜘ.Gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ Jacobo kyaahˊ Jwaaꜚ

51Maˊ ngooˈ yaꜙjähꜙ jmɨɨˊ dsaahˈ Jesús gyʉʉhˈ, heˉ-ja koo häˊ baˊ maˉllaꜘ dsëyꜗ ngooyꜗ taꜙ Jerusalén.52Gaꜙcheeyꜗ dsaˉ hi gaꜙnääꜗ jääꜗ kiyhꜗ taꜙ hwaꜗ kihꜗdsaˉ samaritano. Jeeˊ ja gaꜙtaayhˋ koo jeeˊ jwɨɨˉngɨɨyꜙ haˉ jeeˊ maˊ jäy ˈ. 53 Pero saꜙ gaꜙhiiꜗ dsaˉsamaritano maˊ heeyhꜙ. Jëëhꜘ, maˊ jmeeyꜙ kwaat˜heˉ dsooꜗ Jesús taꜙ Jerusalén baˊ. 54 Maˊ gaꜙnuuꜘJacobo kyaahˊ Jwaaꜚ juuˈ ja , gaꜙjäyhꜘ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿cheˊ hnoohˉ ngɨɨˊ jnäähꜗ heˉjyooꜗ jeˉ gyʉʉhˈ mahꜗ miˉllaaꜙ dsaˉ hi chaa jwɨɨˉooꜙ, läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ Elía?

55Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ mahꜗ gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗläꜙuuꜘ discípulo heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Saꜙ ñehˊ hnähꜘ heˉ jmɨˉlleꜘ naˉ jøøꜙ kyahꜗhnähꜘ. 56 Jëëhꜘ, saꜙ jaꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ mahꜗjngëëyhꜗ dsaˉ. Jayꜗ mahꜗ lääyꜗ dsaˉ baˊ —gaꜙjähꜘJesús.

Ja gaˊ gaꜙnääyꜗ taꜙ jyohꜘ jwɨɨˉ mähˉ.Maˊ hnøøˈ dsaˉ maˊ jmeeyˈ koˉjøhꜘ kyaahˊ Jesús(Mt. 8:19-22)

57 Läꜙkoo maˊ gaꜙtaayhˋ jwëˈ gaꜙnääyꜗ, jaa dsaˉgaꜙsɨɨhꜙ Jesús:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, hnoonꜗ jmeenˋ ko jøhꜘ kyaahˊhneˉ waˊ haˉ chaˉ haˉ jeeˊ gohꜗ.

58Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Chaˉ baˊ tooˉ jeeˊ gwɨɨ hyahˉ. Chaˉ baˊ sɨɨˉ kihꜗ

ta . Pero Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ saꜙ chaˉ jeeˊ jäyˈ.59Mahꜗ jñahꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Jmeeˊ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, kwaˊ jwëꜗ kinꜙ naˊhaanꜙ

toˉnëˊ Tääˋ kyaanꜙ, ja gaˊ nɨɨnˋ kyaahˊ hneˉ.60Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊ haaˈ baˊ dsaˉ naˉjuuˊ hlɨɨꜘ kyaaꜗ . Hiꜙ hneˉ,

gwaˉ goˉkwaˊ juuˈ haˉ läꜙ jääꜗ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ.61 Jñahꜘ kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:—Jmeeˋ baˊ jnäꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ, Dsaˉjøøh ˈ

kyaanꜙ. Pero kwaˊ jwëꜗ kinꜙ nɨɨnˋ toˉnëˊ naˊhihnˈ juuˈ hi täähˊ chaˊnehꜙ kinꜙ.

62Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Niꜙ jaa hi jëë˜ taꜙ kaˊluuˊ maˉlaꜙ maˉløøyꜗ

kyayhˉ hwaꜗ, saꜙ jmääyꜗ dsaˉheyꜘ jeeˊ jmeeꜙ Diohihꜙ.

10Gaꜙcheeꜗ Jesús toꜙ loꜙgyaaꜘ naˉdsë˜ gyeeꜘ dsaˉ

hi gaꜙkwaꜘ juuˈ1 Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙhñaaꜗ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ

jñahꜘ gaˊ toꜙ loꜙgyaaꜘ naˉdsë˜ gyeeꜘ dsaˉ. Hi heꜘgaꜙcheeyꜗ läꜙkaa jwɨɨˉ kaahˊ hiꜙ läꜙkaa gaˊ jeeˊjyohꜘ haˉ jeeˊ dsooy ˈ. Gaꜙcheeyꜗ maꜙ uuꜗ maꜙ uuꜗ.2Gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsooꜘ baˊ chaˉ chaˉmiihˉ taˊ heˉ hnøøꜗ soohꜙpero miihˉ goˉte ˈ baˊ dsaˉ hi jmeeꜗ taˊ. Heˉjachuuˊ hnähꜘ kyaahˊ dsaˉjʉʉˊ taˊ mahꜗ cheeyꜗ jñahꜘgaˊ hi dsaˉchoohˋ taˊ kiyh ˈ. 3 Goˉnääꜘ hnähꜘ ja .Pero leehꜚ hnähꜘ. Jnäꜘ cheenꜚ hnähꜘ läꜙkoo borregohi gaꜙnääꜗ jeeˊ kih ˈ jahꜘ hää ˈ. 4 Taꜙ ka hnähꜘhmɨhˉtuhˉ, taꜙ ka hnähꜘ saˊtuhˉ kihꜗ kuuˊ, niꜙ looˉheˉ dsaˉheꜘ tɨɨhˊ hnähꜘ. Niꜙ taꜙ llaˉ hnähꜘ juu ˈkyaahˊ dsaˉ chaˊjwëꜗ. 5 Waˊ heˉ chaˉ heˉ hneꜗ jeeˊgoˊtaahˊ hnähꜘ, toˉnëˊ jwɨɨh ˈ hnähꜘ dsaˉ: “Waˊ hiiꜘtiiˊ chaˊnehꜙ kyahꜗ hnähꜘ.” 6Cherˊmahꜗ chaa hi hiiꜘtiiˊ dsëˈ jeeˊ ja , läꜙja hɨɨꜗ tiiˊ kiyhˈ. Hiꜙ cherˊmahꜗsaꜙ chaa hi hiiꜘ tiiˊ dsëˈ, saꜙ läꜙjmääꜗ kiyhꜗ juuˈ heˉmaˉhlëëhˊ hnihꜘ. 7 Pero jeeˊ heeyhꜙ hnähꜘ, ja jähˉhnähꜘ ja baˊ chaˊnehꜙ ja . Ja kuhˉhuhꜘ baˊ hnähꜘläꜙjëꜙ heˉ llaꜗ dsaˉ chaˊnëhˊ hnähꜘ. Jëëhꜘ, jaa hi jmeeꜙ taˊ, lleˋ kihˈ hyoyhꜙ jñeeyˈ. Taꜙ miˉsɨɨˋ hnähꜘøøhˈ hnähꜘ mahꜗ goˊnäähˈ hnähꜘ läꜙjohꜘ hneꜗ chihꜗ.8Waˊ heˉ chaˉ heˉ jwɨɨˉ jeeˊ gaꜙllaꜙnäähꜗ hnähꜘ, jeeˊheehꜙ dsaˉ hnähꜘ, ja kuhˉhuhꜘ baˊ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉllaꜗ dsaˉ chaˊnëhˊ hnähꜘ. 9 Ja miˉhläähˈ hnähꜘ hi dsaahˊ hi täähˊ jeeˊ ja . Ja jwɨɨhꜘ hnähꜘ dsaˉ: “Kyebaˊ jnäähꜗ juu ˈ haˉ läꜙ jääꜗ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ.”10 Pero cherˊmahꜗ gaꜙllaꜙnäähꜗ hnähꜘ koo jwɨɨˉ jeeˊsaꜙ heeyhꜙ hnähꜘ, ja hwëëhˉ hnähꜘ taꜙ chaˊjwëꜗ

Page 69: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 10:11 66 San Lucas 10:42

mahꜗ jwahˈ hnähꜘ: 11 “Waˊhløøˉ heˉ chaˉ jeeˊ jwɨɨˉkyahꜗ hnähꜘ laˉ, heˉ maˉbehꜗ maˉtɨɨˊ jnäähꜗ, jeeˊ laˉmaˉkyahˊ jnäähꜗ maˉtɨɨˊ jnäähꜗ mahꜗ laꜗ lii˜ maˉjäꜘnëˊ kyah ˈ hnähꜘ läꜙjëꜙ dsooˊ heˉ naˉbäähˋ hnähꜘ.Pero maˉñehˊ baˊ hnähꜘ, maˉja˜ baˊ juu ˈ haˉ läꜙjääꜗ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ”, jwɨɨh ˈ hnihꜘ. 12 Heˉjajwëëhn˜ hnähꜘ. Miihˉ gaˊ wɨɨꜘ jëëꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊjeeˊ jwɨɨˉ Sodoma kyaahˊ Gomorra waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊjmeeˈ Dio jwiz˜, läꜙkohꜘ heˉ jëëꜗ dsaˉ hi chaa jeeˊjwɨɨˉ ja .

Jëëꜗ wɨɨꜘ läꜙjëëꜙ hi saꜙ nʉʉhˊ(Mt. 11:20-24)

13 ʼ¡Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉ Corazín!¡Peerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉ Betsaida!Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ dsaˉ hi täähˊ jwɨɨˉ Tiro kyaahˊjwɨɨˉ Sidón, maˉjëëꜙ haˉ läꜙ laꜗ heˉ jʉhˉgaa heˉmaˉjmeenꜗ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, maˉlɨhꜘ saꜙ gaꜙjeeyh˜kyaahˊ Dio, maˊ këyhꜙ hmɨɨhˉ jwäꜘ hiꜙ maˊ suy ˈhñiiyꜘ tʉˊjwaˉ, heˉ maˊ jmeey ˈ lii˜ heˉ tiˉmeehˉdsëyꜗ. 14 Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊjmee ˈ Dio jwiz˜, chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ jëëh ˈ hnähꜘ,läꜙkohꜘ gaˊ hi chaa Tiro kyaahˊ Sidón. 15Hnähꜘ hi chaa Capernaum, jmeehˉhnähꜘ hʉʉˊdsëˉheˉ tëëhꜗhnähꜘ gyʉʉh ˈ. Pero ñiihˊ gaˊ kih ˈ chaˊjeˉ goˊnääh ˈhnähꜘ.

16 ʼHi nuuꜗ juuˈ heˉ kwahˈ hnähꜘ, kinꜙ ja nuuyꜗ.Hi saꜙ heehꜙ hnähꜘ, jnäꜘ heꜘ saꜙ heeyhꜙ. Hi saꜙheehˉ jnäꜘ, saꜙ heeyhˉ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ.

Yaꜙnääˋ kaˉlähꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙcheeꜗ Jesús17Peerꜙ jëë dsëꜗ läꜙjëëꜙ toꜙ loꜙgyaaꜘ dsë˜ gyeeꜘ heꜘ

maˊ gaꜙllaꜙnääyˋ jeeˊ maˊ gyaˈ Jesús. Gaꜙjäyhꜘ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, läꜙkye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ gaꜙlëhꜗ

jnäähˈ gaꜙhwëë jnäähꜗ kyaahˊ hihꜙ kyahꜗ.18Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ gaꜙjëënꜗ gaꜙtahꜘ Tanaˊ jeeˊmaˊ gyayˈ, läꜙkohꜘ

jeꜚñihꜗ gaꜙtayhꜘ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ. 19Maˉkwëëhnꜗ baˊhnähꜘ beꜘ mahꜗ heˈsohˈ hnähꜘ nëˊ kihˈ mɨɨhˉ, nëˊ kihˈchaˊhneꜗ, hiꜙ llaˉdsëëˋ hnähꜘ läꜙjëꜙ beꜘ kihꜗ hi saꜙlluꜗ.Niꜙ koo dsooˊ saꜙ leꜘ kyahꜗ hnähꜘ. 20 Pero taꜙ waˊjëë hohꜘ hnähꜘ kihꜗ heˉ nʉʉhˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kyahꜗhnähꜘ. Waˊ jëë hohꜘ hnähꜘ kihꜗ heˉ maˉnaˉsɨɨˉjmɨɨˉ kyahꜗ hnähꜘ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ baˊ.

21 Ja baˊ hor˜ ja , gaꜙjëëꜘ dsëꜗ Jesús gaꜙjmeeꜘJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Kwanꜙ tiˊhmaahˊ kyahˈ, Tääˋ kyaanꜙ, hneˉ laahꜗDsaˉjøøh ˈ kihꜗ gyʉʉh ˈ hwaꜗ, jëëhꜘ gaꜙhmähˊ läꜙjëꜙjuu ˈ laˉ kihꜗ hi kyʉʉh˜ hiꜙ läꜙja kihꜗ hi ngëëꜘ.Mahꜗ gaꜙmiꜙjnääh ˈ juu ˈ kyahꜗ kihꜗ hi laaꜗ läꜙkohꜘjaa gyʉʉˉ baˊ. Jëëhꜘ, läꜙja gaꜙtɨhꜗ hohꜘ hneˉ jmeehˈ Tääˋ.

22 ʼGaꜙläꜙjëꜙ goˉte˜ baˊ gaꜙtoohˉ Tääˋ kyaanꜙgoonꜙ. Niꜙ jaa saꜙ kyuuꜙ Jooꜘ Dio, maꜙlaꜙ Tääˋ baˊkyuuꜙ jnäꜘ. Niꜙ saꜙ chaa hi kyuuꜙ Tääˋ. Maꜙlaꜙ jnäꜘhi laaꜗ jooyꜘ baˊ kyuuꜙ jnihꜘ, hiꜙ läꜙja läꜙkyuuꜙ hi hnoonꜗ miˊjnäänꜗ kihꜗ.

23 Ja gaˊ gaꜙjeeyhˉ hñiiyꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ maꜙlaꜙdiscípulo kyaayꜗ baˊ:

—Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi jëë˜ heˉ jëëhꜘ hnähꜘ naˉ. 24 Jëëhꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, jwëëꜘ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio hiꜙjwëëꜘ dsaˉtaˊ kaahˊ maˊ hnøøyˈ maˊ jëëyˈ heˉ jëëhꜘhnähꜘ naˉ. Pero saꜙ gaꜙtëëyꜘ maˊ jëëyˈ. Maˊ hnøøyˈmaˊ nuuyˈ heˉ nuuhˉ hnähꜘ naˉ, pero saꜙ gaꜙnuuyꜘ.

Juuˈ naˉhmääˊ kihˈ samaritano hi lluꜗ dsëꜗ

25 Jeeˊ ja gaꜙnooˉ jaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, heˉmaˊkay˜ dsëꜗ Jesús gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, ¿heeˉ hnøøꜗ jmeenˋ mahꜗ tëëhnꜗ jeeˊmoꜙsoꜙ juunꜘ?

26Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ jähꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ nëˊ ley, läꜙkohꜘmaˊ hëhˉ?27Mahꜗ gaꜙjeehˉ taˉjwohꜗ heꜘ juuˈ kiyhꜗ:—“Waˊ hnaahꜙ Dio läꜙkaa tuhˉhohꜘ, kyaahˊ läꜙjëꜙ

beꜘ kyahꜗ, kyaahˊ läꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ. Hiꜙ waˊläˉhnaahꜙ dsaˉkyaahˊ läꜙkoo hnaahꜙ hñaahꜗ.”

28Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Lluꜗ baˊ maˉjähˊ. Jmeeˊ läꜙnaˉ mahꜗ moꜙsoꜙ

juuhꜘ.29 Pero taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley heꜘ, hnøøyꜗ maˊ jäyˈ lluꜗ

kyaahˊ juu ˈ heˉ gaꜙjäyhꜘ ja , heˉja gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈkihꜗ Jesús:

—¿Hii heꜘ dsaˉkyaahnˊ?30Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jaa dsaˉ yaꜙhëëꜗ Jerusalén ngooyꜗ taꜙ Jericó.

Chaˊjwëꜗ ja gaꜙjeey ˈ dsaˉhɨɨ hi gaꜙsoohꜗ kiyhꜗ.Gaꜙlleyˉ gaꜙläꜙjëꜙ heˉ maˊ kyeyˉ. Gaꜙkwayꜘ jwërtekiyhꜗ. Ja gaˊ gaꜙnääyˋ. Jeeˊ ja gaꜙjäꜘ dsaˉ heꜘ miihˉgaˊ liiyhꜚ. 31 Pero heˉ gaꜙlaꜗ. Jeeˊ ja gaꜙngëëꜘ jaajmiˉdsaˉ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ kyaa ˈ dsaˉ hi laꜗ dsooˊ kihˈ, taꜙ kooꜘ baˊ gaꜙjlʉʉyꜗ. 32 Ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘjaa levita, dsaˉ hi maˊ laa taˊ gwahꜙ. Maˊ gaꜙjëëyꜗdsaˉ heꜘ, gaꜙjlʉʉyꜗ taꜙ kooꜘ kaˉlähꜘ. 33 Pero jaasamaritano hi ngooꜗ ja baˊ taꜙ jwëꜘ ja , maˊ gaꜙjëëyꜗkyaa ˈ hi laꜗ dsooˊ kih ˈ, ngooyꜗ chuhꜙ kihꜗ hi heꜘ.Maˊ gaꜙjëëyꜗ, gaꜙläꜙñihꜘ dsëyꜗ kihꜗ. 34 Läꜙchahꜘ jagaꜙjmeeyꜘ më˜ nëˊ dsooˊ kyaahˊ aceit hiꜙ kyaahˊvin, mahꜗ gaꜙløøyꜘ kyaahˊ hmɨɨhˉ. Ja gaˊ gaꜙkyaayˉkaˊluuˊ jahꜘ kyaayꜗ, naˊjääyˉ jeeˊ chih ˈ hneꜗ jeeˊ jäꜙdsaˉ. Jeeˊ ja gaꜙgyayˉ gaꜙhääyꜗ. 35 Jyohꜘ jmɨɨˊ maˊngaah ˈ dsaˉ heꜘ, gaꜙlleyˉ toꜗ kuuˊ gaꜙkwëëyhꜗ jʉʉˊhne ˈ heꜘ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Hää kweeˉ dsaˉ naˉ.Cherˊmahꜗ gaꜙääꜗ gyihꜗ kyahꜗ, jnäꜘ miˊhmaahnˋ kyahˈ waˊraˉ jahnꜗ.” 36 Heˉja jähˊ daˊ. ¿Hii jaa jeeˊläꜙjëëꜙ uuˉ laahꜘ hneˉ, laaꜗ dsaˉkyaahˊ hi gaꜙjmeeꜘlluꜗ kihꜗ hi gaꜙtahꜘ jaˊgooˉ dsaˉhɨɨ heꜘ? —gaꜙjähꜘJesús sɨɨhꜙ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley.

37 —Hi gaꜙläꜙñihꜘ dsëꜗ kiyhꜗ heꜘ, hi heꜘ baˊ laa ˈdsaˉkyaayhˊ —gaꜙjähꜘ taˉjwohꜗ heꜘ.

Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Naꜗ taꜙ chaˊnëˊ, ja jmeehˉ, ja baˊ läꜙkoo

gaꜙjmeeꜘ dsaˉ heꜘ.Ñeeˊ Jesús naˊjëëyˉ Marta kyaahˊ María

38Gaꜙheꜗ Jesús jwëˈ ngooꜗ kyaahˊ discípulo kyaayꜗ,gaꜙtëëyꜘ koo jwɨɨˉ mähˉ. Jeeˊ ja maˊ gya ˈ jaadsaˉmëꜘ hi maˊ chee Marta hi gaꜙheehˉ Jesúschaˊnehꜙ kihꜗ. 39Marta heꜘ maˊ chaa jaa dsaˉmëꜘøøhꜚ hi maˊ chee María. Hi heꜘ gaꜙgyaˉ hʉʉˊ tɨɨˊJesús maˊ nuuyˉ juu ˈ heˉ hlëëyhꜙ. 40 Pero Martatääꜘ saꜙ jääyˊ, maˊ chaˉ chaˉmiihˉ taˊ heˉmaˊ jmeeyꜙchaˊnehꜙ kiyhꜗ. Heˉja jayꜗ jeeˊ gya ˈ Jesús mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿Cheˊ saꜙ kyehˊ miihˉ hʉʉˊd-sëˉ kinꜙ heˉmaˉkyaa dsaˉmëꜘ øøhnꜗ jnäꜘ läꜙjëꜙ taˊ?Chiiyhˊ waˊ lääyˈ jnäꜘ.

41—Marta, Marta. Tääꜘ saꜙ hiiꜘ tiiˊ tuhˉhohꜘ heˉkyehˊ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ läꜙjëꜙ taˊ heˉ jmeehˉnaˉ. 42 Koo baˊ heˉ jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ dsaꜙ. Maríamaˉjnøøyh˜ heˉ lluꜗ gaˊ heˉ saꜙ leꜘ jñuuhꜗ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Page 70: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 11:1 67 San Lucas 11:3111

Jesús gaꜙmiꜙtëë dsaˉ haˉ läꜙ ngɨɨyꜗ kiyhꜗ kihꜗ Dio(Mt. 6:9-15; 7:7-11)

1 Koo häˊ maˊ gya ˈ Jesús ngɨɨꜙ kiyhꜗ kihꜗDio. Maˉlaꜙ maˉngɨɨyꜘ kiyhꜗ, jaa discípulo kyaayꜗgaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, miˉtëë ˈ jnäähꜗ haˉ läꜙ ngɨɨˊjnäähꜗ kihꜗ Dio, läꜙkoo gaꜙmiꜙtëë Jwaaꜚ discípulokyaaꜗ .

2Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ ngɨɨhˊ hnähꜘ kyahꜗ, jwah ˈ

hnähꜘ läꜙlaˉ:Tääˋ kyaa ˈ jnäähꜗ hi gyaꜗ yaꜙjwɨɨꜗ, läꜙjëëꜙ baˊ waˊ

jmeeꜘ dsooꜘ heˉ laahꜗ hneˉ naˉjngëëˈ goˉte˜.Ñaˉ mahꜗ jmeehˈ hihꜙ jeeˊ laˉ.Waˊ leꜘ läꜙ hyohˉ hohꜘ hñaahꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, ja baˊ

läꜙkoo jmeehˉ gyʉʉhˈ yaꜙjwɨɨꜗ.3Kwëëhˋ jnäähꜗ naꜗ heˉ kihˊhihˊ jnäähꜗ heˉ jmeeꜙ biiꜗ

kyaaꜗ jnäähˈ.4 Jmeeˊ jøhˉ hohꜘ kihꜗ heˉ maˉhläähˉ jnäähˈ, jëëhꜘ

läꜙja jøhˉ dsëˉ jnäähˈ kyaahˊ hi dsaˉhläähꜙkyaahˊ jnäähꜗ.

Taꜙ kwaˉ jwëˈ kaꜗ heˉ hlɨɨhˈ dsëˉ jnäähˈ, lää jnäähꜗkihꜗ heˉ ja .

5Gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ sɨɨyhꜙ:—Waˊ jmeenˊ, jaa hnähꜘ chaa omeꜚ kyaaꜗ mahꜗ

gohˈ kiyhꜗ koo llaꜙnʉʉˈ, goˉchiihˊ hnihꜘ: “Lleˊ hnëˉheˊñiihꜚ kyahꜗ kinꜙ, omeꜚ. 6 Jëëhꜘ, maˉja˜ jaa omeꜚkyaanꜙ hi hää jwëꜗ ngooꜗ, hiꜙ saꜙ chaˉ niꜙ miihˉheˉ llanˋ chaˊnëyˊ.” 7 Pero hi hää chaˊnehꜙ kihꜗ heꜘjähꜙ: “Taꜙ chuuˉ kyaahˊ jnäꜘ. Maˉnaˉjnëˉ baˊ haahˊkinꜙ, läꜙjëëꜙ gyʉʉˉ pihˈ kyaanꜙ maˉnaˉgwɨɨ . Saꜙ leꜘnoonˋ mahꜗ kwëëhnꜚ hneˉ.” 8 Jnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,cherˊmahꜗ ngooꜗ baˊ chuuꜘ hi chehꜗ kaˊhneꜚ heꜘ,maꜙraꜙ heˉ nooꜙ bihꜗ mahꜗ dsaˉkwëëyhˋ. Jaꜙ taꜙlaꜙkihꜗ heˉ laaꜗ omeꜚ kyaayꜗ, kihꜗ heˉ chuuyꜘ baˊ ja heˉkwëëyhꜗ heˉ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ mahꜗ moꜙsoꜙ chuuyꜗchaˉgaˊmiihˉ. 9Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ. Ngɨɨˊ hnähꜘkihꜗ Dio, mahꜗ hñahꜙ hnähꜘ. Hnøøh ˈ hnähꜘ mahꜗjnäähꜙ hnähꜘ. Teeˉ hnähꜘ kiyhꜗ mahꜗ näyꜗ hoˊhaahˊ.10 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi ngɨɨꜙ, hyoyhꜙ baˊ. Hi hnoohˉ,jnøøyhꜙ baˊ. Hi tëë˜ hoˊhaahˊ, näꜙ baˊ hoˊhaahˊ kiyhˈ.

11 ʼ¿Haˉ läꜙja kwëëhˈ hnähꜘ chihˉ kyaahꜗ, koomɨ ˈkuuˊ waˊraˉ gaꜙngɨɨyꜘ heˊñiihꜚ? Hiꜙ cherˊmahꜗgaꜙngɨɨyꜘ kuyhꜙ jaa hmoohˉ, ¿haˉ läꜙja kwëëyhˈjaa mɨɨhˉ? 12Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ koo mɨˈjlɨɨˉ,¿haˉ läꜙja kwëëyhˈ jaa chaˊhneꜗ? 13Maꜙkeꜙ hlëëhˈ hnähꜘ, lehꜗ baˊ hnähꜘ kwëëhˈ chihˉ kyaahꜗ heˉ lluꜗ.Pero Tääˋ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ, kwayꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈheˉ saꜙ kyaahˊ hihꜙ, kwëëyhꜗ läꜙjëëꜙ hi ngɨɨꜙ kiyhꜗ—gaꜙjähꜘ Jesús.

Gaꜙjähꜘ dsaˉ, kye Jesús jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ(Mt. 12:22-30; Mr. 3:20-27)

14Maˊ chehˈ Jesús llee jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi gaꜙjmeeꜘkaa jaa dsaˉ. Maˊ yaꜙhëëꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ heꜘ,dsaˉ hi maˊ kaa heꜘ gaꜙløøꜗ hlëëyhꜙ. Läꜙjëëꜙ dsaˉgaꜙläꜙdsaa dsëꜗmaˊ gaꜙjëëyꜗ heˉ ja . 15Pero ko llaahi maˊ täähˊ jeeˊ ja maˊ jähꜘ:

—Kyaahˊ beꜘ kihꜗ Beelzebú hi kye nëˊ kih ˈjmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ baˊ naˉ, hwëëy˜ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

16Hi jñahꜘ maˊ ka dsëꜗ Jesús, maˊ ngɨɨyꜙ heˉ maˊjmee ˈ Jesús koo heˉ jʉhˉgaa gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ.

17Peromaˊ kyʉʉh˜ bihꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ dsaˉ heꜘ, mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉ hi täähˊ koo hwaꜗ, cherˊmahꜗ teey˜kyaahˊ heꜘ baˊ dsaˉkyaayhˊ, heˉ miˉllaayꜙ hñiiyꜘbaˊ ja . Läꜙja kaˉlähꜘ hi täähˊ koo chaˊnehꜙ,cherˊmahꜗ te jëëyꜘ, saꜙ läꜙwëëyꜘ. 18 Läꜙja kaˉlähꜘTanaˊ, cherˊmahꜗ teey˜ kyaahˊ heꜘ baˊ dsaˉkyaayhˊ,¿haˉ läꜙja miˉheeyꜙ kyaahˊ taˊ kiyh ˈ? Mahꜗjwahꜘ hnähꜘ kyaahˊ beꜘ kihꜗ Beelzebú heˉ hwëëjnäꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ. 19 Cherˊmahꜗ jnäꜘ hwëënˊjmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kyaahˊ beꜘ kihꜗ Beelzebú, ¿haˉ baˊkih ˈ dsaˉkyaahˊ hnähꜘ, hii baˊ kih ˈ beꜘ gaꜙhwëëꜗdsaˉkyaahˊ hnähꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ? Heꜘ baˊ dsaˉkyaahˊhnähꜘ naˉ, miˉjnääyꜙ heˉ naˉheeꜚ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗhnähꜘ. 20 Pero cherˊmahꜗ jnäꜘ hwëënˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈkyaahˊ beꜘ kihꜗ Dio, heˉ ja jmeeꜙ dsooꜘ heˉ maˉløøꜗDio jmeeꜙ hihꜙ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ.

21 ʼJaa dsaˉ beeꜘ hi maˉnaˊlluuˋ, høøyꜙ kweeˉchaˊnehꜙ kiyhꜗ, heˉja saꜙ chaˉ hiiꜘ gooˉ heˉdsaˉhëëꜘ heˉ täähˊ chaˊnehꜙ kiyhꜗ ja . 22Pero waˊraˉjaꜗ jaa hi beeꜘ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hñiiyꜘ, kwayꜗ kiyhꜗmahꜗ jñuuyhꜗ läꜙjëꜙ heˉ kyaahˊ maˊ lääy ˈ hñiiyꜘ.Hiꜙ hwëëꜗ hi gaꜙllooꜗ heꜘ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ chaˊnehꜙ,ja gaˊ tiˊllooyhꜗ läꜙjëꜙ heˉ ja .

23 ʼHi saꜙ jwahꜘ kyaahˊ jnäꜘ, heˉ hneeyˉ kyaahˊjnäꜘ baˊ ja . Hi saꜙ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗteehnˊ dsaˉ, heˉ jmeeyꜙ dsaˉläˉøøꜘ dsaˉ kinꜙ baˊ ja .

Jaaˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ jayhꜗ kaˉlähꜘ høøyˈ(Mt. 12:43-45)

24 ʼWaˊraˉ yaꜙhëëꜗ jaa jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ kihꜗ jaadsaˉ, dsooyꜗ läꜙkaa jeeˊ la ˈ hwaꜗ kii ꜙ dsaˉhnøøyhꜙhaˉ jeeˊ teeyhꜙ dsëyꜗ. Waˊraˉ saꜙ gaꜙjnøøyhꜗ,jmeeyꜗ hʉʉˊdsëˉ: “Naahnꜚ kaˉlähꜘ chaˊnehꜙ kinꜙjeeˊ yaꜙhëënꜗ.” 25 Waˊraˉ gaꜙllaayhꜗ tuhˉdsëꜗ dsaˉ,laꜗ läꜙkohꜘ hneꜗ heˉ maˉnaˊlluˋ hiꜙ naˉtiˊ naˉhyahˊkaˉlähꜘ. 26 Ja gaˊ naꜙ dsooyꜗ dsaˉkyaayꜘ jñahꜘ gaˊgyeeˈ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi hlëëhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hñiiyꜘmahꜗ dsaˉtaayhˋ ko jøhꜘ jeeˊ ja . Hlɨɨhˈ gaˊ leꜘ kihꜗdsaˉ heꜘ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ maˊ laayˈ jääꜗ .

Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi miˉteꜗ kihꜗ Dio27 Taˊko jiihˈ maˊ chehˈ Jesús hlëëhꜙ juuˈ laˉ, jaa

dsaˉmëꜘ gaꜙhlëëhꜘ ki gaa jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:

—Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi gaꜙkaaꜗ hneˉ hiꜙ gaꜙmiꜙkwaayˉhneˉ.

28Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—Lluꜗ gaˊ la ˈ kihꜗ hi nuuˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ

miˉteyꜗ.Dsaˉ hñaaˉ dsëꜗmaˊ hnøøyˈmaˊ jmeeˈ Jesús kooˉheˉ

jʉhˉgaa(Mt. 12:38-42; Mr. 8:12)

29Chaˉgaˊmiihˉ jwëëꜘ dsaˉ yaꜙnääꜗ kooꜘ kihꜗ Jesúsmahꜗ gaꜙløøꜗ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Heˉ baˊ cheˉ hlëëh ˈ hnähꜘ dsaˉ hi chaa naꜗ,ngɨɨhˊ hnähꜘ jmeenˋ koo heˉ jʉhˉgaa . Heˉ jʉhˉ-gaa läꜙkohꜘ gaꜙlaꜗ kihꜗ Joná lloꜘjooꜗ, maꜙlaꜙ heˉ jabaˊ heehnꜚ hnähꜘ. 30 Jëëhꜘ, dsaˉ hi maˊ chaa jeeˊjwɨɨˉ Nínive gaꜙjëëꜗ koo heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙlaꜗkihꜗ Joná. Ja baˊ läꜙja jëëꜗ dsaˉ hi chaa naꜗ kooheˉ jʉhˉgaa heˉ leꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 31 Hiꜙwaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jmee ˈ Dio jwiz˜ kyahꜗ hnähꜘ hi täähˊ na ˈ, maˊja dsaˉmëꜘ hi maˊ jmeeꜙ hihꜙ hwaꜗtaꜙ kyeꜗ , nooyꜙ jeeˊ gyayˈ mahꜗ bääyhꜙ hnähꜘ dsooˊ,

Page 71: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 11:32 68 San Lucas 12:9kihꜗ heˉ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ he ˈ kihꜗ Dio. Jëëhꜘ,dsaˉmëꜘ heꜘ jaꜗ ʉʉꜘ jwërte mahꜗ yaꜙnʉʉyꜘ läꜙjëꜙ heˉmaˊ kyʉʉh˜ Salomón, hiꜙ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ chaajaa hi jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Salomón. 32Hiꜙ waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ jmeeˈ Dio jwiz˜ kyahꜗ hnähꜘ hi täähˊ naˈ, maˊja nooˉ dsaˉ Nínive jeeˊ tääyhˊ mahꜗ bääyhꜙhnähꜘ dsooˊ, kihꜗ heˉ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ heˈ kihꜗ Dio.Jëëhꜘ, dsaˉ heꜘ gaꜙjeeyh˜ kyaahˊ Dio maˊ gaꜙnuuyꜘjuu ˈ heˉ naˊkwaˉ Joná, hiꜙ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ chaajaa hi jøøhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ Joná.

Waˊjeˉ kihꜗ jmɨˉngoꜗ jnänˋ(Mt. 5:15; 6:22-23)

33 ʼNiꜙ jaa saꜙ chihꜗ jeeˊ naˉhmääˊ mɨˈsëꜗ naˉhih˜jeˉ, niꜙ saꜙ tooyhˉ nehꜙ koo waˊgooꜘ. Heˉ chiyhꜗjeeˊ ñiiꜘ baˊ mahꜗ läꜙjnäꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi dsaˉtaahˋchaˊnehꜙ. 34 Mɨ ˈnëˊ jneˊ laꜗ läꜙkoo waˊjeˉ kihꜗjmɨˉngoꜗ jnänˋ. Läꜙja , cherˊmahꜗ mɨ ˈnëhˊ laꜗ lluꜗ,ngooꜗ baˊ la ˈ lluꜗ kihꜗ läꜙkaa jmɨˉngoꜗ kyahꜗ. Perocherˊmahꜗ laꜗ hlɨɨh ˈ mɨ ˈnëhˊ, läꜙja laꜗ hlɨɨh ˈ kihꜗläꜙkaa jmɨˉngoꜗ kyahꜗ. 35 Leehꜚ ja , hehꜗ waˊjeˉheˉ naˉhih˜ kyahꜗ taꜙ waˊ ʉʉˉ. 36 Jëëhꜘ, cherˊmahꜗläꜙkaa tuhˉhohꜘ maˉheehˋ juˈdsooꜘ heˉ laꜗ läꜙkoowaˊjeˉ, hiꜙ saꜙ chaˉ niꜙ koo heˉ hlɨɨh ˈ nëˊ kyah ˈ,ja gaˊ naꜙ jnäꜘ lii˜ häähˊ jeeˊ waˊjeˉ. Laꜗ läꜙkoo heˉnaˉhih˜ jeˉ heˉ chooꜗ nëˊ kyahˈ.

Gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ hi maˊ laaꜘ miˉteyꜗ jwërte(Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 20:45-47)

37 Läꜙkoo maˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙhlëëhꜘ Jesús läꜙ-ja , jaa fariseo gaꜙtëëyhꜗ chaˊnehꜙ kiyhꜗ mahꜗkuhˊhɨyhꜗ. Heˉja gaꜙheꜗ Jesús chaˊnehꜙ mahꜗ gaꜙ-gyayˉ nëˊ mes˜. 38 Peerꜙ gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ fariseoheꜘ, maˊ gaꜙjëëyꜗ saꜙ gaꜙgyihꜗ Jesús gooˉ jääꜗ ja gaˊkuhˊhɨyhꜗ. 39Mahꜗ gaꜙjähꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ sɨɨyhꜙ:

—Hnähꜘ dsaˉ fariseo, laahꜗ hnähꜘ läꜙkoo jaa hi gyih˜ maꜙlaꜙ taꜙ kaˊluuˊ kyahˊwɨɨ ꜘ baˊ. Jëëhꜘ gyihꜙbaˊ hnähꜘ goohˉ mahꜗ nehꜙ tuhˉhohꜘ hnähꜘ naˉkahˈbaˊ hʉʉˊdsëˉ hɨɨ hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ hlɨɨhˈ jmahꜗ. 40 Heˉbaˊ cheˉ taahˉ hnähꜘ. ¿Cheˊ saꜙ ñehˊ hnähꜘ, heꜘbaˊ hi gaꜙjmeeꜘ gooˉ jneˊ gaꜙjmeeyꜘ tuhˉdsëˉ jneˊkaˉlähꜘ? 41 Kwëëhˋ hnähꜘ dsaˉ hi llaˉkyaaꜗ , miihˉheˉ chaˉ kyahꜗ hnähꜘ, mahꜗ läꜙja baˊ jä ˈ naˉjngɨɨ ˈnehꜙ tuhˉhohꜘ hnähꜘ.

42 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ dsaˉ fariseo. Kwahˉ baˊ hnähꜘoˉmeeˊ, nuuˉ ruda, kyaahˊ läꜙjëꜙ johꜗ heˉ kihˉ jneˊ,kwëëhꜘ baˊ hnähꜘ Dio läꜙjëꜙ heˉ laꜗ heeyꜚ. Pero saꜙjmeehˉ hnähꜘ heˉ lluꜗ jmahꜗ niꜙ saꜙ hnaahꜙ hnähꜘDio. Heˉ laˉ baˊ ja jmeeꜙ biiꜗ jmeehˈ hnähꜘ ko jøhꜘkyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ kwahˉ hnähꜘ naˉ.

43 ʼPeerꜙ jwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ dsaˉ fariseo. Hnoohˉhnähꜘ nah ˈ hnähꜘ nëˊ hmaˉsii˜ jeeˊ gyaꜙ dsaˉkaahˊnehꜙ gwahꜙ mähˉ. Tɨh˜ hohꜘ hnähꜘ jmeeꜗ dsaˉ Diokyahꜗ hnähꜘ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ.

44 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊfariseo, hnähꜘ hi taˉjuu ˈ. Laahꜗ hnähꜘ läꜙkootoˉhøø heˉ saꜙ jnäꜘ. Heˉja läꜙjëëꜙ hi gaꜙnääˊ nëˊkihˈ saꜙ ñeyˉ haˉ kohꜘ naˊhøøꜘ saꜙ laꜗ jeeˊ gaꜙnääyˊja . (Véase: Nu. 19:16)

45 Mahꜗ gaꜙjeehˉ jaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, heˉ hlëëhˊ läꜙnaˉ, läꜙkye kyaaꜗ jnäähˈ tohˉ wɨɨꜘ kaˉlähꜘ.

46Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Peerꜙ jwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ kaˉlähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley.Jëëhꜘ, kyaahˊ hnähꜘ dsaˉ løøˈ hiiˉ heˉ saꜙ øøhꜙ dsaˉkaꜗ . Mahꜗ niꜙ miihˉ beꜘ saꜙ kwahˉ hnähꜘ.

47 ʼJwɨɨ˜ baˊ hnähꜘ, jmeehˉ hnähꜘ naˊhyahˉ nëˊtoˉhøø jeeˊ naˉhaa ˈ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio,heꜘ baˊ hi gaꜙjngëëhꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaahꜗ hnähꜘ.48Kyaahˊ heˉ jmeehˉ hnähꜘ läꜙja , miˉjnäähˈ hnähꜘhñaahꜗ hnähꜘ heˉ täähˊ hnähꜘ juu ˈ kweeˉ läꜙkoogaꜙjmeeꜘ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaahꜗ hnähꜘ. Jëëhꜘ, dsaˉmaˉgyuhˉ kyaahꜗ hnähꜘ gaꜙjngëëyhꜗ mahꜗ hnähꜘjmeehˉ hnähꜘ naˊhyahˉ nëˊ toˉhøø kihꜗ hi heꜘ.

49 ʼHeˉja Dio hi kyʉʉh˜ chaˉmiihˉ, gaꜙjäyhꜘkaˉlähꜘ: “Cheenꜚ kyaayꜗ dsaˉ hi ngëëꜗ juu ˈ kinꜙ.Hiꜙ cheenꜚ kyaayꜗ apóstole kaˉlähꜘ. Ko llaa hi heꜘ jngëëyhꜗ, hiꜙ ko llaa jmeehꜙ dsihꜘ.” 50 Läꜙja ,hnähꜘ hi täähˊ na ˈ naˉbäähˋ jmaˉ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio läꜙjiihˈ maˊ gaꜙnøøꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ.51 Läꜙ gaꜙtëꜘ jmaˉ kihꜗ Abel naˉbäähˋ hnähꜘ läꜙjiihˈ jmaˉ kihꜗ Zacaría hi gaꜙjngëëyhꜗ taꜙ kaˊhneꜚ jeeˊkihˈ gwahꜙ kyaahˊ naˊhyooꜘ. Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ,läꜙjëꜙ heˉ ja maˉjäꜘ nëˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hi täähˊ naˈ.

52 ʼPeerꜙ jwɨɨ˜ hnähꜘ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Saꜙ kwahˉhnähꜘ jwëˈ läꜙkyʉʉh˜dsaˉ juuˈ kihꜗ Dio. Ja baˊ hñaahˈ hnähꜘ saꜙ heehˊ hnähꜘ, mahꜗ hahˉ hnähꜘ kihꜗ hi hnøøꜗ läꜙkyʉʉh˜ —gaꜙjähꜘ Jesús.

53 Maˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja , taˉjwohꜗ kyaaꜗley kyaahˊ dsaˉ fariseo gaꜙläꜙhneeyꜙ jwërte kyaahˊJesús. Hiꜙ gaꜙløøyꜗ ngɨɨyꜙ chaˉmiihˉ juuˈ kiyhꜗ, 54maˊjëëy˜ cheˊmaˊ kaahˈ juuˈ kihꜗ Jesúsmahꜗ läꜙja maˊ leꜘmaˊ hnɨɨyˈ kiyhꜗ.

12Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kihꜗ hi taˉjuuˈ

1 Taˊko jiih ˈ dsaˉkuhꜗ jwëëꜘ jwërte dsaˉ, läꜙjiihˈ maˊ kyaˉhlääyh˜ øøyhꜚ, gaꜙløøꜗ Jesús sɨɨhꜙ toˉnëˊdiscípulo kyaayꜗ:

—Taꜙ jmeeˉ hnähꜘ läꜙkohꜘ jmeeꜙ dsaˉ fariseo heˉjäyhꜘ hnaayhˉ Dio pero taˉjuuˈ bihꜗ ja . 2 Jëëhꜘ saꜙchaˉ niꜙmiihˉ heˉ naˉjlëˉ, heˉ saꜙ läꜙjnäꜘ. Hiꜙ läꜙjëꜙheˉ naˉhmääˊ, lloo˜ koo jmɨɨˊ läꜙñeˉ dsaˉ. 3Heˉjaläꜙjëꜙ heˉ maˉhlëëhˊ hnähꜘ jeeˊ naˉhoo , nuuꜗ dsaˉjmɨɨ ˈ hiiꜘ hyooˉ. Läꜙjëꜙ heˉ maˉhlëëhˊ hnähꜘ jeeˊnaˉhmääˊ, läꜙnʉʉhꜘ kihꜗ dsaꜙ.

Hääꜗ baˊ Dio hi laaꜗ kyaaꜗ(Mt. 10:26-31)

4 ʼHnoonꜗ jwëëhnꜚ hnähꜘ omeꜚ kyaanꜙ. Taꜙ waˊgah ˈ hnähꜘ kihꜗ dsaˉ hi jngɨɨhꜙ kihꜗ jmɨˉngoꜗ. Gaˊmaˉnaˉjuuˊ jmɨˉngoꜗ, heeˉ gaˊ ja moꜙ leꜘ jmeeyꜗ.5 Jwëëhn˜ hnähꜘ omeꜚ kyaanꜙ. Waˊ gahˈ hnähꜘ kihꜗhi naˉngë ˈ jwëꜗ cheeyꜗ jmɨˉlleꜘ kihꜗ dsaˉ chaˊjeˉmaˉngëëꜘ maˉjngëëyhꜙ. Kihꜗ hi heꜘ baˊ waˊ gah ˈhnähꜘ. 6 Ñehˊ baˊ hnähꜘ, toꜗ ñeˈ nøøꜘ baˊ këë hñaaꜘgyʉʉˉ taˈ. Pero niꜙ jaa gyʉʉˉ taˈ heꜘ, saꜙ dsaˉhëëꜗkihꜗ Dio. 7 Läꜙkye jñuˉ llehˊ hnähꜘ naˉheˈ gaꜙläꜙjëꜙkihꜗ Dio. Heˉja , taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ. Jëëhꜘ, kyeeꜘ gaˊhnähꜘ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊ jwëëꜘ gyʉʉˉ ta .

Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ kwaꜗ beꜘ waˊraˉ gaꜙhnëëꜗ dsaˉjneˊ

(Mt. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)8 ʼJwëëhn˜ hnähꜘ. Läꜙjëëꜙ hi miˉjnääꜙ hñiiꜘ heˉ

laayꜗ dsaˉ kyaanꜙ chaˊnëˊ dsaˉ, ja baˊ läꜙja jähꜙHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ kiyhꜗ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ ángele kyaaꜗDio. 9 Pero hi jähꜙ saꜙ kyuuꜙ jnäꜘ chaˊnëˊ dsaˉ,

Page 72: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 12:10 69 San Lucas 12:47läꜙja jwahnꜚ saꜙ kyuuꜙ jnihꜘ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ ángelekyaaꜗ Dio. 10 Jmeeꜗ baˊ Dio jøhˉ dsëꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi hlëëhꜙ wɨɨꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. Pero cherˊmahꜗgaꜙhlëëhꜘ dsaˉwɨɨꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, saꜙ jmeeyꜗjøhˉ dsëyꜗ kihꜗ heˉ ja . 11 Waˊraˉ gaꜙhnëëꜗ dsaˉhnähꜘ nehꜙ gwahꜙ mähˉ o chaˊnëˊ dsaˉtaˊ, o chaˊnëˊjwëëꜚ, taꜙ ka hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ läähꜙ hnähꜘhñaahˈ o haˉ läꜙ jwahˈ hnähꜘ. 12 Jëëhꜘ, läꜙchahꜘ jaJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ kwëëhꜗ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ haˉ läꜙjwahˈ hnähꜘ.

Kooˉ juuˈ naˉhmääˊ kihˈ jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ13 Jaa hi maˊ hää jeeˊ ja gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Taˉjwohꜗ, chiihˊ dsaˉñʉʉhˉ øøhnˈ kwëëyhꜗ jnäꜘ

heenꜚ heˉ gaꜙtëënꜘ.14Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jaꜙ heꜘ jwëëꜚ jnäꜘ, saꜙ gaꜙtëënꜘ tiˊlloohnꜚ heeꜚ

dsaˉ.15 Gaꜙjähꜘ kaˉlähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ

jeeˊ ja :—Leehꜚ hnähꜘ, taꜙ waˊ heeꜘ hohꜘ hnähꜘ niꜙ koo

heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Jëëhꜘ, jaꜙ kihꜗ heˉ chaˉjnänˋ chaˉmiihˉ, heˉ ja jmeeꜙ chaa jneˊ.

16 Ja gaˊ gaꜙhlëëyhꜗ juuˈ naˉhmääˊ, gaꜙjäyhꜘ:—Maˊ chaa jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ hiꜙ maˊ chaˉ

chaˉmiihˉ heˉ naˉjnääˊ hwaˈ kiyhꜗ heˉ maˊ chooyhˈ. 17Heˉja maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ, maˊ jäyhꜘ: “¿Heeˉbaˊ jmeenˋ? Saꜙ chaˉ jeeˊ llanˋ läꜙjëꜙ heˉ choohnˊ.”18 Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ: “Läꜙlaˉ baˊ jmeenˋ. Hlanꜚ hneꜗkihꜗ kwɨɨˉ kinꜙ mahꜗ jmeenˋ jʉʉhˉ gaˊ nëˊ jeeˊ maˊchih ˈ. Jeeˊ ja baˊ llanˋ läꜙjëꜙ taˊ kinꜙ heˉ choohnˊ.19 Mahꜗ jwahnꜚ kiꜙ hñiinꜙ: Maˉchaˉ baˊ kyah ˈchaˉmiihˉ. Leeꜙ kyahꜗ chaˉmiihˉ ji ñeˉ. Teehˋhohꜘ, ja kuhˉhuhꜘ baˊ hneˉ kyahꜗ. Waˊ chaa baˊhneˉ lluꜗ.” 20 Pero Dio gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ läꜙlaˉ: “Heˉ baˊcheˉ taahˉ hneˉ. Naꜗ hwëˈ baˊ juuhꜘ. Kihꜗ jñahꜘ baˊ jäläꜙjëꜙ heˉ maˉjʉʉhˊ maˉläähˊ,” gaꜙjähꜘ Dio. 21 Läꜙjalaꜗ kihꜗ dsaˉ hi llaꜙ chaˉmiihˉ kuuˊ nëˊ hwa ˈ laˉ,mahꜗ chaˊnëˊ Dio laayꜗ dsaˉ täˉñeeꜘ baˊ.

Dio lihꜙ hääꜗ hi laaꜗ kyaayꜗ(Mt. 6:25-34)

22 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:—Kihꜗ heˉja naˉ jwëëhn˜ hnähꜘ. Taꜙ ka hnähꜘ

hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ koo jmɨɨˊ koojmɨɨˊ, heeˉ naˉ kuhˊhuhꜗ hnähꜘ niꜙ taꜙ ka hnähꜘhʉʉˊdsëˉ kihꜗ hmɨɨhˉ heˉ këh ˈ hnähꜘ. 23 Kyeeꜘgaˊ heˉ chaa hnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ kuhˉhuhꜘhnähꜘ. Hiꜙ kyeeꜘ gaˊ jmɨˉngoꜗ kyahꜗ hnähꜘ läꜙkohꜘgaˊ hmɨɨhˉ heˉ këhꜙ hnähꜘ. 24 Jëëˋ daˊ hnähꜘ läꜙkoolaꜗ kihꜗ ta ˈ. Saꜙ chaˉ jngëëyˉ niꜙ saꜙ chooyh˜ niꜙkoo , niꜙ heˉ hnøøꜗ jeeˊ llayˈ. Pero Tääˋ jnänˋ hi gyaꜗgyʉʉh ˈ, maꜙraꜙ heˉ äähˉ bihꜗ. ¿Cheˊ saꜙ kyeeꜘ gaˊhnähꜘ läꜙkohꜘ gaˊ taꜗ heꜘ? 25 ¿Hii hnähꜘ lehꜙ jmeehˈsaaꜙ gaˊ koo lëëˉ, kihꜗ heˉ jmeehˈ hnähꜘ chaˉmiihˉhʉʉˊdsëˉ? 26Cherˊmahꜗ saꜙ tääꜙ hnähꜘ jmeehˈ heˉ laꜗkoo heˉ pihˈ, ¿heˉlaˈ kye hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ läꜙjëꜙheˉ jwëëhˋ kyahˈ hnähꜘ?

27 ʼJëëˋ daˊ hnähꜘ haˉ läꜙ dsaˉkwaaꜙ waˊleꜗ. Saꜙchaˉ taˊ jmeeꜙ, niꜙ saꜙ hwëë˜ waˊñeˉ. Pero jwëëhn˜hnähꜘ. Maꜙkeꜙ naˊhñaahꜗ laꜗ hmɨɨhˉ heˉ gaꜙkëhˉ reySalomón, pero saꜙ gaꜙllooꜗ heˉ laꜗ naˊhñaahꜗ läꜙkoolaꜗ waˊleꜗ. 28 Cherˊmahꜗ läꜙja jmeeꜙ Dio naˊhñaahꜗwaˊleꜗ heˉ chooˈ nëˊ nuuˉ naꜗ, mahꜗ høꜗ jëꜗ dsaˉ nehꜙhwɨɨ , haˉ läꜙja saꜙ kwayꜗ heˉ këhˈ hnähꜘ, dsaˉ hi

miihˉ goˉte ˈ baˊ dsooꜘ dsëꜗ. 29 Heˉja moꜙtoꜙ kahnähꜘ hʉʉˊdsëˉ heeˉ naˉ kuhˊhuhꜗ hnähꜘ. Taꜙ jmeeˉhnähꜘ chaˉmiihˉ ngëëˈ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ naˉ.30 Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi saꜙ maˉheehˉ kihꜗ Dio, hnooyhˉläꜙjëꜙ heˉ naˉ jmahꜗ baˊ. Pero Tääˋ jnänˋmaˉñeyˉ baˊläꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙ biiꜗ jnänˋ. 31Hnäähˈ daˊ hnähꜘ toˉnëˊDio hi laaꜗ dsaˉtaˊ jøøh ˈ jnänˋ. Läꜙja baˊ hñahꜙhnähꜘ läꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙ biiꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ.

Lluꜗ gaˊ heˉ chaˉ heˉ laꜗ hmoohˈ jnänˋ gyʉʉhˈ(Mt. 6:19-21)

32 ʼTaꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ borrego kyaanꜙ, maꜙkeꜙ saꜙjwëëꜘ hnähꜘ, jëëhꜘ Tääˋ jnänˋ hyohˉ dsëyꜗ tooyhˉgoohˉ hnähꜘ heˉ jmeehˈ hnähꜘ hihꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ.33Hnɨɨˊ hnähꜘ heˉ chaˉ kyahꜗ hnähꜘmahꜗ kwëëhˋ hi jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ. Hnøøhˈ hnähꜘ heˉ saꜙ heeꜘ goˉte˜.Hnøøh ˈ hnähꜘ heˉ laꜗ hmooh ˈ heˉ chaˉ gyʉʉh ˈheˉ saꜙ heeꜘ jihˊkohꜘ. Jeeˊ ja saꜙ lloo˜ dsaˉhɨɨ niꜙsaꜙ chaa jahꜘ hi jwëꜗ kaˉlähꜘ. 34 Jeeˊ hlaˉ heˉ laꜗhmoohˈ kyahꜗ hnähꜘ, jeeˊ ja baˊ kye hnähꜘ oˉjøhꜙdsëˉ.

Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi jøø waˊraˉ jahꜗ Jesús35 ʼHnøøꜗ maˉnaˊlluuhˋ hnähꜘ, hiꜙ naˉnëhˊ hnähꜘ

kaˉlähꜘ. 36Hnøøꜗ jmeehˈ hnähꜘ läꜙkoo jmeeꜙ moz˜hi täähˊ jää dsaˉjʉʉˊ hi jähꜘ jeeˊ maˉjeeꜘ gooˉdsaˉ. Waˊraˉ jahꜗ dsaˉjʉʉyˊ heꜘ tëëyꜗ, naˉ maˉhiiꜘnäꜗ moz˜ heꜘ hoˊhaahˊ. 37 Lluꜗ laꜗ kihꜗ moz˜ heꜘ,cherˊmahꜗ naˉnëyˊ waˊraˉ jayhꜗ. Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘjwëëhn˜ hnähꜘ, dsaˉjʉʉyˊ miˉlluuyꜗ hñiiꜘ jääꜗ , ja gaˊllaay ˈ moz˜ heꜘ nëˊ mes˜ mahꜗ jmeeyꜗ taˊheꜗ kiyhꜗ.38Maꜙkeꜙ jayhꜗ koo llaꜙnʉʉˈ o ja gaˊ jnäꜙ, peerꜙ lluꜗlaꜗ kihꜗmoz˜ heꜘ, cherˊmahꜗ naˉnëyˊmaˊja . 39Hnøøꜗläꜙngëëhꜘ hnähꜘ heˉ laˉ. Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jaadsaˉjʉʉˊ chaˊnehꜙ ñeyˉ heeˉ hor˜ jäꜙ jaa dsaˉhɨɨ dsaˉheꜘ chaˊnehꜙ kiyhꜗ, jmeeyꜗ biiꜗ saꜙ gwɨɨyˉ høøyꜗhneꜗ kiyhꜗ mahꜗ saꜙ dsaˉheꜘ dsaˉhɨɨ heꜘ chaˊnehꜙkiyhꜗ. 40 Läꜙja hnähꜘ, hnøøꜗ maˉnaˊlluuhˋ hnähꜘkaˉlähꜘ. Jëëhꜘ, hor˜ heˉ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ,jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.

Dsaˉ hi miˉtehꜗ, hiꜙ dsaˉ hi saꜙ jmeeꜙ taˊheꜗ(Mt. 24:45-51)

41 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿cheˊ maˉhlëëhˊ juu ˈ naˉh-

määˊ läꜙnaˉ kyaaꜗ jnääh ˈ o maˉhlëëhˊ kaˉlähꜘ kihꜗläꜙjøhꜗ?

42Heˉja gaꜙjähꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ sɨɨyhꜙ:—Jaa dsaˉ hi miˉtehꜗ hi chaˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ

kihꜗ, hi heꜘ baˊ naˉhñaa mahꜗ hääyꜗ hi täähˊchaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ, kwëëyhꜗ heˉ kuyhꜙ hor˜kihꜗ. 43 Lluꜗ laꜗ kihꜗ moz˜ heꜘ, cherˊmahꜗ miˉteyhꜗläꜙjëꜙ madaꜚ heˉ nuuyhꜚ waˊraˉ jahꜗ jʉʉyˊ. 44Maꜙraꜙjuˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, gaꜙläꜙjëꜙ baˊ heˉ chaˉ kihꜗdsaˉjʉʉyˊ tooyhꜙ gooˉ moz˜ heꜘ. 45 Pero cherˊmahꜗhi naˉhñaa heꜘ gaꜙjmeeyꜘ hʉʉˊdsëˉ: “Läꜙhëë gaˊmiihˉ dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ”, heˉja taˊko jiih ˈ ja ,løøyꜗ jmiˊbaayꜗ hi mëꜘ hi ñʉʉhˉ dsaˉkyaayhˊ, hiꜙkuhˊhɨyhꜗ lluꜗ läꜙjiih ˈ läˉheeyꜘ. 46 Läꜙlaˉ leꜘ kihꜗmoz˜ heꜘ. Jmɨɨˊ heˉ saꜙ jøøy˜, hiꜙ hor˜ heˉ saꜙkyeyˉ niꜙ miihˉ hʉʉˊdsëˉ, jähꜘ dsaˉjʉʉyˊ. Peerꜙchaˉmiihˉ jmeeyhꜙ moz˜ heꜘ, ja gaˊ cheeyˈ ko jøhꜘkyaahˊ läꜙjëëꜙ hi saꜙ gaꜙmiꜙtehꜗ.

47 ʼJaa moz˜ hi maˉñeˉ kweeˉ heˉ madaꜚ nu-uyhꜚ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ mahꜗ saꜙ maˉnaˊlluuyˋ, niꜙ saꜙmiˉteyꜗ madaꜚ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ, hi heꜘ saꜙ läꜙñihꜘ

Page 73: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 12:48 70 San Lucas 13:20dsëyꜗ kwayꜗ kihꜗ. 48 Pero jaa moz˜ hi maˊ jmeeꜙheˉ hlɨɨhˈ heˉ saꜙ ñeyˉ, hi heꜘ hiiꜗ miihˉ baˊ. Jëëhꜘhi maˉhyoh˜ chaˉmiihˉ, läꜙja ngɨɨhꜗ dsaˉjʉʉyˊchaˉmiihˉ. Dsaˉjʉʉˊ hi gaꜙtoohˉ gooyˉ chaˉmiihˉ,läꜙja ngɨɨyhꜗ chaˉgaˊmiihˉ.

Kwaat˜ kihꜗ Jesús heˉ tee dsaˉ(Mt. 10:34-36)

49 ʼMaˉjan˜ mahꜗ chaahnˊ jeˉ hwa ˈ laˉ. Hnoonꜗwaˊraˉ jähꜘ kihꜗ kooˉ gaˉjʉhˉ. 50Maꜙraꜙ heˉ jmeeꜙbiiꜗ jëënꜚ koo heˉ wɨɨꜘ ngëë ˈ. Peerꜙ ku ˈjii ꜙ kinꜙ.Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ naꜗ gaˉjʉhˉ baˊ maˉdsëëꜗ jmɨɨˊ.51 ¿Cheˊ laahꜘ hnähꜘ maˉjan˜ mahꜗ jmeenˋ hɨɨˈ tiiˊ kihˈ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ? Jwëëhn˜ hnähꜘ, jaꜙ kihꜗ heˉjamaˉjan˜. Maˉjan˜, mahꜗ jmeenˋ te jëëꜗ dsaˉ baˊ.52 Jëëhꜘ, naꜗ taꜙ chaˊnëˊ jeeˊ täähˊ hñaaꜘ dsaˉ koochaˊnehꜙ, jmeeyꜗ toꜗ nääꜗ. Uuˉ hi heꜘ teeꜗ kyaahˊuuˈ hiꜙ uuꜗ dsaˉtaahˋ teeyˈ kyaahˊ uuˉ. 53 Teeꜗ jmiiˉkyaahˊ jo ñʉʉhꜚ, hiꜙ jo ñʉʉyhꜚ teeꜗ kyaayhˊ kaˉlähꜘ.Chooyˈ teeꜗ kyaahˊ jo mɨɨꜚ, hiꜙ jo mɨɨyꜚ teeꜗ kyaahˊchooy ˈ. Maˉchooy ˈ teeꜗ kyaahˊ maˊjooyꜘ, maˊjooyꜘteeꜗ kyaahˊ maˉchooyˈ.

Koˉllaa saꜙ kye kwaat˜ haˉ läꜙ laꜗ heˉ jmeeꜙDio jeeˊ kiyhˈ

(Mt. 16:1-4; Mr. 8:11-13)54Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ sɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ:—Waˊraˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ sooˉ jniiꜘ taꜙlaꜙ gaꜙdsaꜗ

hyooˉ, chahꜘ baˊ jwahꜘ hnähꜘ: “Jmaꜗ baˊ naˉ jäꜙ.” Hiꜙläꜙja laꜘ. 55Hiꜙ waˊraˉ jaꜗ lleꜘ taꜙ kyeꜗ , jwahꜘ hnähꜘ:“Jmeeꜗ hyooˉ baˊ naˉ.” Hiꜙ läꜙja jmeeꜙ. 56 Heˉ baˊcheˉ taˉjuuhˈ hnähꜘ. Lehꜗ baˊ hnähꜘ llehˈ hnähꜘ juuˈkweeˉ haˉ läꜙ jmeeꜗ koo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ läꜙkoo laꜗgyʉʉhˈ hwaꜗ. Mahꜗ saꜙ kyehˊ hnähꜘ kwaat˜ heeˉ gaˊnaˉ dsaˉlaꜘ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ.

Hnøøꜗ miˊeenꜗ juuˈ heˉ chaˉ jnänˋ kyaahˊ dsaˉ(Mt. 5:25-26)

57 ʼ¿Heˉlaˈ saꜙ lehꜗ hnähꜘ kahˈ hnähꜘ kwaat˜ hñaahꜗhnähꜘ heeˉ naˉ heˉ lluꜗ? 58 Cherˊmahꜗ chaa hi hnøøꜗ hnëëꜗ hneˉ chaˊnëˊ dsaˉtaˊ, jmeeˊ biiˈ goˊtaahˊhnähꜘ juu ˈ kweeˉ kyaayhˊ naꜗ gaˉjʉhˉ taˊko jiihˈ chaˉ jmɨɨˊ, mahꜗ saꜙ ngëëyꜗ hneˉ jaˊgooˉ jwëëꜚ.Läꜙja moꜙsoꜙ jmeeꜗ jwëëꜚ hihꜙ kihꜗ pooˉ, taayhꜙhneˉ nehꜙñe ˈ. 59 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ,saꜙ yaˉhëëhˈ jeeˊ ja taˊko jiih ˈ saꜙ maˉmiˉhmaahˊläꜙkohꜘ teꜗ heˉ lleˋ dsaˉtaˊ kyahˈ.

13Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kihꜗ heˉ dsaˉjeeh˜ dsaˉ kyaahˊ Dio

1 Ja baˊ jmɨɨˊ ja naˊnääˈ ko llaa dsaˉ naˊjmeeyhˊjuuˈ kihꜗ Jesús heˉ gaꜙjmeeꜘ Pilato madaꜚ kihꜗ hløøꜘheˉ naˊjngëëyhˉ dsaˉ chaa Galilea jeeˊ maˊ tääyhˊjngëëyhꜙ jahꜘ heˉ maˊ miˉteyꜗ kiyhꜗ kyaahˊ Dio.

2Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—¿Cheˊ kihꜗ heˉ gaꜙjuuꜗ läꜙja dsaˉ galilea heꜘ,

heˉja laahꜘ hnähꜘ heˉ ääyˉ chaˉgaˊmiihˉ dsoˊkyeˉläꜙkohꜘ gaˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgooy ˈ? 3 Jnäꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, niꜙ miihˉ saꜙ laꜗ läꜙja . Jëëhꜘ cherˊmahꜗsaꜙ gaꜙjeehˋ hnähꜘ kyaahˊ Dio, ja baˊ läꜙja juuꜘläꜙjëëꜙ hnähꜘ kaˉlähꜘ. 4 Heˉ gaꜙtohꜘ hneꜗ ñiiꜘ kihꜗSiloé nëˊ kihˈ läꜙjëëꜙ gyaꜙjñaa dsaˉ mahꜗ gaꜙjuuyꜗ,¿cheˊ jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ heˉ ääyˉ chaˉgaˊmi-ihˉ dsoˊkyeˉ läꜙkohꜘ gaˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊJerusalén? 5 Jnäꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, niꜙ miihˉ saꜙ laꜗ

läꜙja . Jëëhꜘ cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjeehˋ hnähꜘ kyaahˊ Dio,ja baˊ läꜙja juuꜘ läꜙjëëꜙ hnähꜘ kaˉlähꜘ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙ laꜗ kihꜗ kooˉ chaahˈ higo heˉ saꜙkwaꜙ mɨɨˈ

6Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ juuˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ:—Jaa dsaˉ maˊ naˉjnääˊ koo chaahˈ higo jeeˊ kih

ˈ chaahˈ wɨɨ jëhˈ kiyhꜗ. Mahꜗ naˊjëëyˉ cheˊ naˉhɨɨꜚmɨ ˈhigo. Pero niꜙ koo mɨɨ ˈ saꜙ maˊ hiiꜘ. 7 Mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ hi maˊ høøꜙ chaahˈ wɨɨ jëhˈ ja : “Jeeˊ laˉmaˉtëꜘ hnëˉ ji ñeˉ maˉjan˜ jëën˜ chaahˈ higo laˉ,cheˊ hɨɨꜚ mɨɨˈ. Saꜙ chaˉ jnøøhnˈ niꜙ miihˉ läꜙkohꜘ häˊgwanꜘ. Heˉja tuꜗ goˉte˜. ¿Heˉlaˈ ja koo naˉhaˉhwaꜗ jeeˊ chihˈ?” 8 Pero hi maˊ høøꜙ jeeˊ ja gaꜙjähꜘ:“Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, kwaˊ jwëꜗ kihꜗ koo gaˊ ji ñeˉnaꜗ. Gyunꜚ miihˉ taˉhmɨɨˉ mahꜗ toohnꜚ tʉˊhohꜗ.9 Cherˊmahꜗ gaꜙhɨɨꜘ mɨɨˈ, lluꜗ baˊ. Pero cherˊmahꜗ saꜙgaꜙhɨɨꜘ, ja gaˊ naꜙ dsaˉtuˋ.”

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ naˉjluuˈchaˉkahˊ

10 Koo jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ maˊ kwaꜙJesús juu ˈ nehꜙ gwahꜙ mähˉ. 11 Jeeˊ ja maˊ hääjaa dsaˉmëꜘ hi maˉhyaˉ gyaꜙjñaaˉ ji ñeˉ dsaahˊ.Gaꜙjmeeꜘ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ gaꜙjluuꜗ kaˊluuyˊ. Niꜙ miihˉsaꜙ leꜘ maˊ ngëy ˈ ko dsooꜘ. 12 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesúsdsaˉmëꜘ heꜘ, gaꜙtëëyhꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉmëꜘ, maˉjäꜗ baˊ kyah ˈ kihꜗ dsooˊ heˉ maˊlaahˈ.

13 Gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊ kihˈ dsaˉmëꜘ heꜘ. Läꜙchahꜘja gaꜙnɨɨhꜗ kaˊluuyˊ, mahꜗ gaꜙløøyꜗ kwayꜙ tiˊhmaahˊkih ˈ Dio. 14 Pero hi maˊ jmeeꜙ hihꜙ gwahꜙ ja ,gaꜙläꜙlleeꜘ jwërte kihꜗ heˉ gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús dsaˉjmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja :

—Jñiiꜘ jmɨɨˊ baˊ chaˉ jwë ˈ jmeenˊ taˊ. Taˊko jiih ˈjñiiꜘ jmɨɨˊ ja , yaˉnääꜘ hnähꜘ mahꜗ jäꜗ kyahꜗ hnähꜘ,jaꜙ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ.

15 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Heeˉ baˊ cheˉ taˉjuuh ˈ hneˉ dsaˉñʉʉhˉ. ¿Ja ˈ

läꜙjëëꜙ hnähꜘ cheehˊ hnähꜘ kyaˊ kyaahˈ hnähꜘ, burr˜kyaahꜗ hnähꜘ jeeˊ naˉhñuuyhˊ mahꜗ goˊjäähꜙ hnähꜘhɨyhꜗ jmɨɨˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ? ¿Cheˊ saꜙjmeehˉ hnähꜘ läꜙja ? 16 Pero hihꜗ dsaˉmëꜘ laˉ, hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ Abraham, maˉhyaˉ gyaꜙjñaaˉ ji ñeˉmaˊ naˉhñuuyhˊ kaah˜ Tanaˊ. ¿Cheˊ saꜙ ää jmɨɨˊcheeyhꜙ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ?

17 Läꜙ maˊ gaꜙhlëëhꜘ Jesús juuˈ ja , gaꜙjäꜘ oˉhihꜙläꜙjëëꜙ hi gaꜙläꜙhøøhˋ kiyhꜗ. Pero jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉmaˊ chaayˉ lluꜗ baˊ, maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaaheˉ maˊ jmeeꜙ Jesús.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ mɨˈjuˉ mostaza(Mt. 13:31-32; Mr. 4:30-32)

18Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Jwëëhn˜ hnähꜘ juu ˈ heˉ jeeh ˈ kweeˉ läꜙkohꜘ

jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. 19 Heˉ jääꜙ Dio dsaˉläꜙhihꜙ kihꜗ, jeeh ˈ kweeˉ läꜙkoo laꜗ kihꜗ koo mɨˈjuˉ mostaza heˉ gaꜙjngëëꜘ jaa dsaˉ jeeˊ naˉjnääˊchaˊjoh ˈ kiyhꜗ. Hehꜗ mɨ ˈjuˉ ja , gaꜙhyaˉ mahꜗgaꜙkwaaꜗ , läꜙjiih ˈ gaꜙtëꜘ koo chaahˈ hmaˉ. Heˉjagaꜙllaꜙnääꜗ ta jmeeyꜙ sɨɨˉ nëˊ saˊgohꜗ kihꜗ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ levadura(Mt. 13:33)

20Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

Page 74: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 13:21 71 San Lucas 14:16—Jeeˊ laˉ jwëëhn˜ hnähꜘ juu ˈ heˉ jeeh ˈ kweeˉ

läꜙkohꜘ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ. 21 Jeeh ˈ kweeˉläꜙkoo jmeeꜙ levadura heˉ kooh˜ jaa dsaˉmëꜘ.Llayꜙ chaˉmiihˉ harin mahꜗ kahˉgwëyhˉ kyaahˊlevadura. Kyaahˊ läꜙja dsaˉkwaaꜙ läꜙ gaꜙdsaꜗ tʉˊka .

Dsuˉ laꜗ hoˊhaahˊ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ kyaahˊ Dio(Mt. 7:13-14, 21-23)

22 Läꜙkoo maˊ hää Jesús jwëˈ ngooꜗ taꜙ Jerusalénmaˊ kwayꜙ juuˈ läꜙkaa jwɨɨˉ kaahˊ hiꜙ läꜙkaa jwɨɨˉmähˉ jeeˊ maˊ dsaˉngëëyꜘ. 23 Jaa dsaˉ gaꜙngɨɨꜘ juuˈkiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿cheˊ miihˉ goˉteˈ dsaˉ hi dsaˉlääꜘ ?

Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:24 —Jmeeˊ hnähꜘ biiꜗ goˉtaahˊ hnähꜘ taꜙ hoˊhaahˊ

dsuˉ. Jëëhꜘ, jwëëꜘ dsaˉ hi hnøøꜗ dsaˉtaahˋ mahꜗsaꜙ jmääyꜗ dsaˉtaayhˋ. 25 Waˊ jmeenˊ jaa dsaˉjʉʉˊchaˊnehꜙ maˉngëëꜘ maˉjneyꜗ hoˊhaahˊ kiyh ˈ. Hiꜙcherˊmahꜗ gaꜙnäähꜗ hnähꜘ tëëhˉ hnähꜘ kiyhꜗ taꜙkaˊhneꜚ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, näˊhoˊhaahˊ mahꜗ dsaˊtoohˊ jnäähˈ.” Pero jeehꜙ dsaˉjʉʉˊheꜘ kyahꜗ hnähꜘ, jäyhꜙ: “Saꜙ manꜙ hii hnähꜘ.”26 Ja gaˊ løøhꜗ hnähꜘ jwahˈ hnähꜘ: “Maˉkihˊ maˉhihˊjnäähꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ. Jnäähˈ heꜘ hi gaꜙhlëëhˊjeeˊ laˈ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ.” 27Pero jähꜙ dsaˉjʉʉˊ chaˊnehꜙheꜘ, sɨɨyhꜙ hnähꜘ: “Saꜙ manꜙ hii hnähꜘ. Goˉnääˊhnähꜘ kyahꜗ, hnähꜘ hi jmeeꜙ heˉ hlɨɨh ˈ jmahꜗ.”28 Jeeˊ ja kɨˊhoohˊ hnähꜘ mahꜗ jʉʉhˊ hnähꜘ chaˉjahˊhnähꜘ waˊraˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ Abraham kyaahˊ Isaackyaahˊ Jacob kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗDio täähˊ yaꜙjwɨɨꜗ kiyhꜗ, mahꜗ hnähꜘ dsaˉhëëhꜗ taꜙkaˊhneꜚ. 29 Jwëëꜘ dsaˉ chaa ʉʉꜘ yaˉnääꜘ taꜙ kyeꜗtaꜙ ñiiꜘ mahꜗ dsaˉtaahˋ kuhˊhɨhꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘjeeˊ ooꜙ yaꜙjwɨɨꜗ kihꜗ Dio. 30 Jëëhꜘ, jwëëꜘ hi saꜙ laaꜗkwaat˜ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, hi heꜘ leeꜘ jøøhˈ maˊja . Hiꜙhi laaꜗ kwaat˜ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, hi heꜘ leeꜘ mähꜗ gaˊ.

Gaꜙläꜙmeehꜙ dsëꜗ Jesús kihꜗ jwɨɨˉ Jerusalén(Mt. 23:37-39)

31 Ja baˊ jmɨɨˊ ja , gaꜙllaꜙnääꜗ ko llaa fariseonaˊchiihˊ Jesús:

—Goˉhëë ˈ jeeˊ laˉ, gwaahˉ taꜙ jeeˊ jyohꜘ, jëëhꜘhnøøꜗ Herode jngëëhꜗ hneˉ.

32Heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉ fariseo heꜘ:—Goˉnääꜘ hnähꜘ mahꜗ goˉchiihˊ hi kyʉʉh˜ may˜

hlɨɨhˈ heꜘ juuˈ laˉ: “Naꜗ hiꜙ høꜗ läꜙ maˉjmeenꜙ laˉ baˊtaˊ heˉ hwëënˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ kihꜗ dsaꜙ hiꜙ miˊhläänꜗdsaˉ kaˉlähꜘ. Gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ, ja hnɨɨh ˈmaˉhñaaˉ taˊ kinꜙ.” 33 Jmeeꜙ biiꜗ läꜙ maˉhäänˊ laˉbaˊ jwëˈ, naꜗ, høꜗ, hiꜙ hyuꜗ läꜙjiih ˈ lloon˜ Jerusalén.Jëëhꜘ, jmeeꜙ biiꜗ heˉ juuꜘ hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio taꜙJerusalén, saꜙ lleˋ kihˈ juuyꜘ taꜙ jeeˊ jyohꜘ.

34 ʼHnähꜘ dsaˉ chaa Jerusalén, hi jngëëhꜙ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio hiꜙ tehꜘ hnähꜘ kuuˊ kih ˈ hi cheeꜙ Dio, johꜘ jiih˜ saꜙ gaꜙläꜙhnoonꜗ maˊ jøøhnˊhnähꜘ läꜙkoo jøøhˉ chaahˊ hyaaˋ gyʉʉˉ chaahˊ kyaaˈ, taayhˉ nehꜙ saˊkyooyꜘ, pero saꜙ gaꜙhiihꜘ hnähꜘ.35Heˉja maˉbeeꜗ Dio hnähꜘ goˉte˜, jäꜗ taꜙjmahꜗ baˊhne ˈ kyahꜗ hnähꜘ. Jwëëhn˜ hnähꜘ, naꜗ taꜙ chaˊnëˊmoꜙsoꜙ jëëhˈ hnähꜘ jnäꜘ taˊko jiihˈ saꜙmaˉjähˊ hnähꜘ:“Heˉ baˊ cheˉ jøhˈgaa hi jaꜗ, läꜙhihꜙ kihꜗ Dio.”

14Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi dsaahˊ jmɨɨˊ heˉ teehˉ

dsaˉ dsëꜗ1 Koo jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, ngooꜗ Jesús

gaꜙkuhˉ gaꜙhɨhꜗ chaˊnehꜙ kihꜗ jaa fariseo hi maˊlaa ˈ jaa dsaˉjøøh ˈ. Jeeˊ ja maˊ täähˊ dsaˉ hi maˊtää Jesús. 2Hiꜙ taꜙ chaˊnëyˊ ja maˊ chehˈ jaa dsaˉhi maˊ dsaahˊ dsooˊ gyoo . 3 Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Jesúsjuuˈ kihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ dsaˉ fariseo heꜘ:

—¿Cheˊ chaˉ jwëˈmiˊhlääꜗ jneˊ jaa hi dsaahˊ jmɨɨˊheˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ?

4 Tiˊsɨhꜘ baˊ gaꜙtaahˋ dsaˉ heꜘ. Ja gaˊ gaꜙsoohꜗJesús gooˉ hi maˊ dsaahˊ heꜘmahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ. Hiꜙgaꜙhɨyhꜗ juuˈ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉleꜘ gwaahˈ kyahꜗ.5 Mahꜗ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ heꜘ,

gaꜙsɨɨyhꜙ:—Cherˊmahꜗ jaa dsaˉkyaahˊ hnähꜘ gaꜙtahꜘ jaa

burr˜ o jaa kyaˊ kyaayˈ jeeˊ hëˊ koo tooˉ, ¿cheˊ saꜙdsooyꜗ läꜙchahꜘ ja dsaˉlleeyꜙ jahꜘ kyaayꜗ maꜙkeꜙ laꜗjmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ?

6Niꜙ jaa saꜙ gaꜙlɨhꜗ maˊ jeeyhꜙ juuˈ kihꜗ Jesús.Juuˈ naˉhmääˊ kihˈ hi gaꜙtaahˋ toˉnëˊ hmaˉsii˜

jeeˊ chaˉ maꜙnʉʉꜙ7 Maˊ gya ˈ Jesús jëë˜ haˉ läꜙ maˊ jmeeꜙ läꜙjëëꜙ

hi maˊ naˉteehˊ kyaaˈ fariseo heꜘ, gaꜙhnooyhˉ maˊdsaˉtaayhˋ høø ˈ hi kaahˊ nëˊ mes˜. Heˉja gaꜙh-lëëyhꜘ juuˈ naˉhmääˊ kyaahˊ dsaˉ hi maˊ naˉteehˊheꜘ, maˊ jäyhꜘ:

8—Waˊraˉ gaꜙtëëhꜗ jaa dsaˉ hneˉ koo jeeˊ dsaˉ-jeeꜘ gooˉ dsaˉ, saꜙ nahˈ høøˈ hi kaahˊ, leꜘ gaˉ cheˉlloo˜ jaa hi jøøh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ hneˉ. 9 Cherˊmahꜗgaꜙnahˊ jeeˊ ja , haˉ gaˉ cheˉ gaꜙllooꜗ hi gaꜙtëëhꜗläꜙuuꜘ hnähꜘ, mahꜗ sɨɨyhꜙ hneˉ: “Kwaˊ jwëꜗ gyaꜙ hi laˉ jeeˊ naˉ.” Ja gaˊ kyaahˊ oˉhihꜙ nahˈ jeeˊ gaꜙdsaaꜗgoˉte˜ hmaˉsii˜. 10Läꜙlaˉ baˊ jmeehˈwaˊraˉ gaꜙtëëhꜗjaa dsaˉ hneˉ jeeˊ jmeey ˈ jmɨɨˊ. Goh ˈ baˊ hneˉ,ja nahꜘ läꜙ gaꜙtëꜘ hʉʉˊ kii ꜚ baˊ. Mahꜗ waˊraˉ jaꜗ hi gaꜙtëëhꜗ hneˉ, sɨɨyhꜙ hneˉ: “Ñaˉ yaˉnaꜘ jeeˊ lluˈ gaˊmiihˉ laˉ, omeꜚ kyaanꜙ.” Ja gaˊ leehꜘ jøøhˈ chaˊnëˊläꜙjëëꜙ hi täähˊ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ nëˊ mes˜ ja .11 Jëëhꜘ, hi jmää hñiiꜘ jøøh ˈ, hi heꜘ jäꜗ taꜙ hwaꜗgoˉte˜. Hi jmää hñiiꜘ hwaa , hi heꜘ baˊ leeꜘ jøøhˈ.

12 Hiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ fariseo hi gaꜙtëëꜗ kiyhꜗ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Waˊraˉ gaꜙteeh ˈ dsaˉ kuhˊhɨyhꜗ koo llaꜗ hyooꜙo taꜙ gaꜙnʉʉˉ, taꜙ tëëhꜙ omeꜚ kyaahꜗ, niꜙ øøhꜗ, niꜙjñahꜘ gaˊ hi chaa kyahꜗ, niꜙ dsaˉ chaˉ kuuˊ hi täähˊ kooꜘ kyahꜗ. Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi heꜘ tëëhꜗ hneˉkaˉlähꜘ mahꜗ jeeyhꜙ kyahꜗ. 13 Läꜙlaˉ baˊ jmeeh ˈwaˊraˉ gaꜙjmeehˊ koo jmɨɨˊ. Ja tëëhꜙ hi täˉñeeꜘkyaahˊ dsaˉtʉʉhˊ, dsaˉjluuhˊ, hiꜙ dsaˉtʉʉˊ. 14 Läꜙjabaˊ leꜘ lluꜗ kyahꜗ. Jëëhꜘ, dsaˉ heꜘ saꜙ chaˉ heˉ kyaahˊmiˉhmaayhˋ kyahˈ kaˉlähꜘ. Pero waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊläꜙjiihˊ läꜙjëëꜙ hi lluuꜗ, läꜙhmaahˊ kyahˈ.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ koo jmɨɨˊ jʉʉhˉ(Mt. 22:1-10)

15 Jaa hi maˊ gya ˈ nëˊ mes˜ kyaahˊ Jesús, maˊgaꜙnuuyꜘ gaꜙhlëëhꜘ Jesús läꜙja , gaꜙjäyhꜘ:

—Lluꜗ laꜗ kihꜗ hi dsaˉtaahˋ kuhˊhɨhꜗ jeeˊ laˈ yaꜙjwɨɨꜗkihꜗ Dio.

16Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

Page 75: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 14:17 72 San Lucas 15:20—Jaa dsaˉ gaꜙjmeeꜘ koo jmɨɨˊ jʉʉhˉ mahꜗ

gaꜙtëëyhꜗ jwëëꜘ jwërte dsaˉ. 17Maˊ gaꜙtëꜘ hor˜ kuhꜙdsaˉ maꜙnʉʉꜙ, gaꜙcheeyꜗ jaa moz˜ kyaayꜗ mahꜗdsaˉchiihˋ hi maˊ naˉteehˊ kyaayˈ: “Yaˉnääꜘ hnähꜘgaˉjʉhˉ. Jëëhꜘ, maˉnaˊlluˋ baˊ läꜙjëꜙ.” 18 Gaꜙläꜙjëëꜙbaˊ gaꜙjähꜘ saꜙ jää . Hi toˉnëˊ gaꜙjähꜘ: “Maˉlanꜗkoo jwɨˊ hwaˈ, heˉja hnoonꜗ naˊjëënˈ koo . Jmeeˊjøhˉ hohꜘ saꜙ jäänˊ nɨɨnˋ.” 19 Hi jñahꜘ gaꜙjähꜘ:“Maˉlaanꜙ hñaaꜘ gyaahꜚ kyaˊ hi jmeeꜗ taˊ. Hi heꜘnaˉ, naꜗ gaˊ naˊjëënꜙ cheˊ lluuy ˈ. Heˉja chuunꜘkyaahˊ hneˉ jmeeˊ jøhˉ hohꜘ, saꜙ jäänˊ nɨɨnˋ.” 20 Hi jñahꜘ kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ: “Koo maˉjeeꜘ baˊ goonꜙ.Heˉja saꜙ leꜘ nɨɨnˋ.” 21Ngaahꜗ goˉte˜ baˊ moz˜ heꜘ,naˊjmeeyhˊ juu ˈ kihꜗ dsaˉjʉʉyˊ. Maˊ gaꜙnuuꜘ jʉʉˊjmɨɨˊ heꜘ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , gaꜙläꜙlleeyꜘ jwërte. Ja gaˊgaꜙsɨɨyhꜙ moz˜ heꜘ: “Gwaˉ koˉchihˊ jeˊhmoohˊ hiꜙläꜙkaa chaˊjwëꜗ kihꜗ jeeˊ jwɨɨˉ jʉʉhˉ, goˉkyaaꜙ hi täˉñeeꜘ kyaahˊ dsaˉtʉʉhˊ, dsaˉjluuhˊ hiꜙ dsaˉtʉʉˊ.”

22 ʼMaˊ jahˈmoz˜ heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ,maˉlaꜙ baˊ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ maˉjmeehˊ. Pero jäˊgaˊ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ.” 23 Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊheꜘ sɨɨyhꜙ moz˜ kyaayꜗ: “Gwaˉ läꜙ häˊ jwëꜗ, hiꜙläꜙkaa jeeˊ jeehꜙ dsaˉ, jmeeˊ bii ˈ yaˉnääyꜘ, mahꜗkahꜙ chaˊnehꜙ kinꜙ laˉ. 24 Jëëhꜘ, jwëëhn˜ hnähꜘ,niꜙ jaa dsaˉ hi gaꜙtëëhnꜙ heꜘ, moꜙsoꜙ tëëyꜗ kuyhꜙmaꜙnʉʉꜙ kinꜙ.”

Hwehˉ miihˉ laꜗ heˉ jmeeˊ jneˊ koˉjøhꜘ kyaahˊCristo

(Mt. 10:37-38)25 Jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi gaꜙnääꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ

Jesús. Heˉja gaꜙjeeyhˉ hñiiyꜘ taꜙ jeeˊ yaꜙnääꜗ dsaˉ,mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

26 —Jaa hi hnøøꜗ jmeeꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ,cherˊmahꜗ saꜙ hnääyꜗ jnäꜘ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊheˉ hnääyꜗ choˈjmiiyˉ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉ hnääyꜗ mëyˊ,heˉ hnääyꜗ jooyꜘ, heˉ hnääyꜗ dsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, heˉhnääyꜗ mëꜘ øøyhꜚ, hiꜙ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ hnääyꜗ hñiiyꜘ,saꜙ jmääyꜗ leeyꜘ discípulo kyaanꜙ. 27Hi saꜙ jääꜙ cruꜚkyaaꜗ mahꜗ saꜙ jmeeyꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ saꜙ jmääyꜗleeyꜘ discípulo kyaanꜙ.

28 ʼWaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ hnoohˉ hnähꜘ jmeehˈ hnähꜘkoo hneꜗ ñiiꜘ, ¿cheˊ saꜙ jëëhˈ hnähꜘ toˉnëˊ johꜘ këëhiꜙ cheˊ leeꜙ kuuˊ kyahˈ hnähꜘ läꜙjiihˈ hñaaꜙ hneꜗ ja ?29 Jëëhꜘ cherˊmahꜗ gaꜙchihꜘ hnähꜘ maˉtɨɨˊ kihˈ hneꜗja mahꜗ saꜙ hñaaꜙ taˊ ja , läꜙjëëꜙ dsaˉ hi jëëꜗ taˊ ja ,miˉkwayhꜗ kyahꜗ hnähꜘ. 30Mahꜗ jäyhꜙ: “Dsaˉñʉʉhˉlaˉ gaꜙløøyꜗ chooyꜙ hneꜗ laˉ mahꜗ saꜙ gaꜙlɨyhꜗ maˊmiˉhñaayꜙ.” 31 O waˊ jmeenˊ jaa rey, hi dsooꜗdsaˉteeꜘ kyaahˊ jñahꜘ rey, ¿ja gyayꜙ toˉnëˊ, jëëyꜗ cheˊjmääˈ gyaaꜗ mil hløøꜘ kyaayꜗ mahꜗ dsaˉteeyꜘ kyaahˊjñahꜘ rey hi jääꜙ gyeeꜘ mil hløøꜘ? 32Waˊraˉ gaꜙjëëyꜗsaꜙ liyhꜙ, heˉja cheeyꜗ jaa hi dsaˉhlëëhˋ llayꜚ haˉläꜙ jeeˊ hɨɨ ˈ tiiˊ juu ˈ ja , taˊko jiih ˈ saꜙ maˉyaˉjähꜙjñahꜘ rey heꜘ. 33Heˉja cherˊmahꜗ chaa jaa hnähꜘhi saꜙ tuuˉ dsëꜗ beꜗ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kihꜗ, saꜙ jmääyꜗleeyꜘ discípulo kyaanꜙ.

34 ʼLluꜗ baˊ ñeˊ pero waˊraˉ gaꜙdsaaꜗ heˉ ñiiˋ kihˈ,haˉ läꜙliiꜙ kaˉlähꜘ ñiiˋ. 35 Saꜙ jmääꜗ kihꜗ hwaꜗ, niꜙ heˉkaayhꜗ kyaahˊ jyohꜘ tʉˊhohꜗ saꜙ jmääꜗ. Heˉ be˜ baˊdsaˉ ja . Hi hnøøꜗ heehꜙ juuˈ laˉ, waˊ heeyhˉ.

15Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ jaa borrego hi

naˉhëë(Mt. 18:10-14)

1 Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ hiꜙ jñahꜘ dsaˉwaˊhi chaˉ hi gaꜙllaꜙnääꜗ kooꜘ kihꜗ Jesús mahꜗ nuuyꜗjuu ˈ heˉ maˊ kwayꜙ. 2 Heˉja saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ dsaˉfariseo niꜙ saduceo kaˉlähꜘ, maˊ jäyhꜘ:

—Dsaˉñʉʉhˉ laˉ heehˉ läꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ waˊ la ˈchaˉ laꜗ hiꜙ kuyhˉ ko jøhꜘ kyaayhˊ kaˉlähꜘ.

3Heˉja gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ heꜘ juuˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ,gaꜙjäyhꜘ:

4—Cherˊmahꜗ jaa hnähꜘ chaa hña laaꜘ borregokyaaꜗ , mahꜗ dsaˉhëëꜗ jaa , ¿cheˊ saꜙ beeyꜗ ko hwëëꜘjeeˊ läꜙjëëꜙ jahꜘ heꜘ mahꜗ dsooyꜗ taꜙ mohꜘ dsaˉh-nääyhꜙ hi naˉhëë ˈ heꜘ läꜙjiih ˈ jnääyhꜙ? 5 Peerꜙjëëꜘ dsëyꜗ waˊraˉ gaꜙjnääyhꜙ jahꜘ kyaayꜗ, mahꜗ tëëyꜙjwëꜘ kaˊkyooyˉ. 6Hiꜙ waˊraˉ gaꜙllaayhꜗ kiyhꜗ, tëëyhꜗläꜙjëëꜙ omeꜚ kyaayꜗ hiꜙ läꜙjëëꜙ hi täähˊ kooꜘ kiyhꜗmahꜗ sɨɨyhꜙ: “Waˊ chaa jneˊ lluˈ, jëëhꜘ maˉjnäähnꜙborrego kyaanꜙ hi maˊ naˉhëëˈ.” 7 Jwëëhn˜ hnähꜘ,läꜙja kaˉlähꜘ chaˉgaˊmiihˉ chaa lluꜗ hi täähˊgyʉʉh ˈ kyaahˊ jaa hi dsaˉjeeh˜ kihꜗ Dio läꜙkohꜘgaˊ kyaahˊ läꜙjëëꜙ toꜙ loꜙgyaaꜘ dsë˜ toꜗ laaꜗ ñuꜗ hi saꜙjmeeꜙ biiꜗ kihꜗ dsaˉjeeyh˜ kihꜗ Dio.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙ laꜗ kihꜗ kuuˊ heˉ naˉhɨɨˈ8 ʼLäꜙja kaˉlähꜘ jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ chaˉ gyaꜗ

kuuˊ kihˈ. Cherˊmahꜗ gaꜙhɨɨꜗ koo kuuˊ kiyhˈ, ¿cheˊsaꜙ hiyhꜗ jeˉ mahꜗ hyayhꜙ chaˊnehꜙ kiyhꜗ, hnooyhꜙkweeˉ läꜙjiihˈ jnøøyhꜙ? 9Hiꜙ waˊraˉ gaꜙjnøøyhꜗ kuuˊheˉ maˊ naˉhɨɨ ˈ ja , tëëyhꜗ läꜙjëëꜙ omeꜚ kyaayꜗ hiꜙläꜙjëëꜙ hi täähˊ kooꜘ kiyhꜗ mahꜗ jäyhꜙ: “Waˊ chaajneˊ llu ˈ, jëëhꜘ maˉjnøøhn˜ baˊ kuuˊ kinꜙ heˉ maˊnaˉhɨɨˈ.” 10Läꜙja jwëëhn˜ hnähꜘ, haˉ kohꜘ saꜙ chaalluꜗ ángele kyaaꜗ Dio waˊraˉ gaꜙtʉꜗ jaa dsaˉ jwëꜘhlɨɨhˊ mahꜗ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio —gaꜙjähꜘ Jesús.

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ chihˉ hi naˉhëë .11Hiꜙ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ juuˈ laˉ:—Jaa dsaˉ maˊ chaa uuꜗ jo ñʉʉhꜚ. 12 Nääꜚ hi

mähꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jmiiyˉ: “Tääˋ, kwëëhˋ jnäꜘ heenꜚ heˉgaꜙtëënꜘ hyohnꜙ.” Mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗ. 13 Miihˉ jmɨɨˊbaˊ maˉhyaˉ, gaꜙkaꜗ hi mähꜗ heꜘ heeyꜚ heˉ gaꜙtëëyꜘja , ngooyꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ ʉʉꜘ. Jeeˊ ja , gaꜙjmeeyꜘwaˊ la ˈ chaˉ laꜗ, gaꜙheeyꜗ läꜙjëꜙ goˉte˜ heeyꜚ ja .14 Maˉngëëꜘ maˉmiˉllayˉ läꜙjëꜙ kuuˊ kiyh ˈ, maˊgaꜙläꜙchaꜙ hooˊ läꜙkaa hwaꜗ ja . Ja jiih ˈ gaꜙløøꜗllaˉkyaayꜗ läꜙjëꜙ. 15 Heˉja ñeeyˊ naˊngɨɨyˊ taˊ kih ˈjaa hi maˊ chaa hwaꜗ ja . Dsaˉ heꜘ gaꜙcheeyꜗ taꜙmohꜘ kiyhꜗ mahꜗ dsaˉhääyꜘ ñeꜗ. 16Maˊ hnøøˈ chihˉheꜘ maˊ kayh ˈ tuyhꜗ kyaahˊ heˉ maˊ kuhˉ ñeꜗ heꜘ.Pero jeeˊ ja saꜙ chaa hi maˊ kwaˈ heˉ maˊ kuyhꜙ.17 Ja gaˊ gaꜙläꜙliiyhꜚmahꜗ gaꜙjmeeyꜘ hʉʉˊdsëˉ: “Jahꜘmoz˜ saꜙ chaa kyaaꜗ tääˋ kyaanꜙ, chaˉ heˉ kuyhꜙ,läꜙjiih ˈ dsaˉchaaꜘ gaˊ kiyh ˈ, mahꜗ jnäꜘ dsaˉjuunꜘhooˊ jeeˊ laˉ. 18 Hii ꜚ jnäꜘ ngaahnꜗ goˉte˜ kihꜗ tääˋkyaanꜙ, naˊchiihˋ jnihꜘ: Tääˋ kyaanꜙ, maˉjmeenꜗ heˉhlɨɨhˈ chaˊnëˊ Dio hiꜙ maˉhläähnˉ chaˊnëhˊ kaˉlähꜘ.19Moꜙsoꜙ gaꜙtëëꜘ jnäꜘ leenꜘ läꜙkoo joohˉ. Jmää jnäꜘläꜙkoo jaa moz˜ kyaahꜗ baˊ.” 20Heˉja gaꜙheyꜗ jwëˈ ngaayhꜗ kihꜗ tääˋ kyaayˈ.

ʼJa gaˊ llaayh˜ kiyhꜗ, ʉʉꜘ gaˊ läꜙja gaꜙjëëꜗ jmiiyˉjayhꜗ. Peerꜙ gaꜙläꜙñihꜘ dsëyꜗ kiyhꜗ maˊ gaꜙjëëyꜗ, mahꜗngooyꜗ koˉchihˊ naˊeeyꜘ chihˉ heꜘ, hiꜙ gaꜙchʉyhꜘ

Page 76: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 15:21 73 San Lucas 16:24kiyhꜗ. 21 Heˉja gaꜙjähꜘ chihˉ heꜘ sɨɨyhꜙ jmiiyˉ:“Tääˋ kyaanꜙ, maˉjmeenꜗ heˉ hlɨɨhˈ chaˊnëˊ Dio hiꜙmaˉhläähnˉ chaˊnëhˊ hneˉ kaˉlähꜘ. Moꜙsoꜙ gaꜙtëëꜘjnäꜘ leenꜘ läꜙkoo joohˉ.” 22 Pero jmiiˉ chihˉ heꜘgaꜙsɨɨyhꜙ moz˜ kyaayꜗ: “Goˉkye hmɨɨhˉ heˉ lluꜗ gaˊmiihˉ mahꜗ kyehˋ chihˉ kyaanꜙ laˉ. Tøøh ˈ aniy˜chaˊgooyˉ hiꜙ tøøh ˈ mɨɨˉ tɨɨyˊ. 23 Hnääh ˈ kyaˊ hi baahˊ gaˊ miihˉ mahꜗ jngëëhꜙ hnähꜘ kyehnˊ. Waˊjmeenˊ jmɨɨˊ kiyh ˈ. 24 Jëëhꜘ, gyʉʉˉ kyaanꜙ laˉ hi maˊ naˉjuuˊ baˊ laˉ kinꜙ, maˉläˉjiihˋ kaˉlähꜘ. Hi maˊnaˉhëëˈ baˊ laˉ, naꜗ gaˊ maˉhñaayˈ.” Ja gaˊ gaꜙløøyꜗjmeeyꜙ jmɨɨˊ.

25 ʼPero chihˉnääꜚ hi jøøhˈ heꜘmaˊ hää jeeˊ nuuˉ.Läꜙkoo maˊ gaꜙllaayhꜗ jähꜙ kiyhꜗ, gaꜙnuuyꜘ hii luuꜘ,hiꜙ maˊ täähˊ dsaˉ jmeeꜙ ja . 26 Gaꜙtëëyhꜗ jaa moz˜mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ heeˉ ja maˊ jmeeꜙ dsaˉ jeeˊja . 27Mahꜗ gaꜙjähꜘ moz˜ heꜘ sɨɨyhꜙ: “Chihˉøøhꜗ baˊnaˉ maˉjah˜. Heˉja maˉjngëëhꜙ tääˋ kyaah ˈ kyaˊhi baahˊ gaˊ miihˉ, kihꜗ heˉ naˊlluuˋ bihꜗ maˉjayh˜.”28 Gaꜙläꜙlleeꜘ jwërte chihˉ heꜘ, saꜙ maˊ hnøøy ˈ maˊdsaˉheyꜘ chaˊnehꜙ. Heˉja yaꜙhëëꜗ jmiiyˉ gaꜙchuuyꜘkyaayhˊ mahꜗ dsaˉheyꜘ chaˊnehꜙ. 29 Heˉja gaꜙjähꜘchihˉ heꜘ sɨɨyhꜙ jmiiyˉ: “Johꜘ ji ñeˉ saꜙ maˉhyaˉjmeenꜙ taˊ kyaahˊ hneˉ. Niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉmaˉhläähnˉ kyaahˊ hneˉ. Pero niꜙ koo häˊ saꜙmaˉkwëëhˋ jnäꜘ jaa jahꜘ mähꜗ mahꜗ jmeenˋ jmɨɨˊkyaahˊ omeꜚ kyaanꜙ. 30 Pero naꜗ maˉjah˜ chihˉkyaahꜗ naˉ hi maˉmiˉllaˉ heˉ chaˉ kyahꜗ kyaahˊwaˊ hi chaˉ hi hyaaˋ, mahꜗ maˉjngëëhꜙ kyaˊ hi baahˊ gaˊ miihˉ kiyhꜗ.”

31 ʼHeˉja gaꜙjähꜘ jmiiyˉ sɨɨyhꜙ: “Gyʉʉˉ kyaanꜙ,hneˉ ñehꜘ tääꜘ kyaahˊ jnäꜘ. Gaꜙläꜙjëꜙ heˉ chaˉ kinꜙ,laꜗ kyahꜗ. 32 Haˉ läꜙja saꜙ jmeeˊ jneˊ jmɨɨˊ mahꜗläꜙchaa jneˊ lluˈ. Jëëhꜘ dsaˉñʉʉhˉ øøhꜗ naˉ hi maˊnaˉjuuˊ baˊ naˉ, naꜗ maˉläˉjiiyhˋ. Hi maˊ naˉhëëˈbaˊ naˉ, naꜗ gaˊ maˉhñaayˈ.”

16Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ hi maˊ häˊ gooˉ taˊ

1Gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:—Maˊ chaa jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ. Kihꜗ hi chaˉ

kuuˊ heꜘ maˊ chaa jaa hi maˊ häˊ gooˉ taˊ kiyhˈ.Pero gaꜙbäähˉ dsihꜘ dsooˊ, kihꜗ heˉ maˊ heey˜ kuuˊkihˈ dsaˉjʉʉyˊ. 2Mahꜗ gaꜙtëëyhꜗ dsaˉ heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ:“Maˉnuunꜗ haˉ läꜙ laꜗ heˉ maˉløøꜗ jmeehˉ. ¿Heˉlaˈjmeehˉ läꜙnaˉ? Ngëëˋ kwaat˜ kihꜗ taˊ kyahˈ. Jëëhꜘ,moꜙsoꜙ leꜘ dsaˉheꜘ gaˊ goohˉ taˊ heˉ gaꜙkwëëhnꜙhneˉ.” 3 Dsaˉ hi maˊ häˊ gooˉ taˊ ja , gaꜙjmeeꜘhʉʉˊdsëˉ: “¿Haˉ läꜙ jmeenˋ na ˈ? Dsaˉjʉʉˊ taˊmaˉlleeyˉ jnäꜘ maˊ jmeenꜙ taˊ kiyhˈ. Saꜙ lihnꜙ jmeenˋtaˊ jeeˊ nuuˉ. Peerꜙ naˉhiihnˊ ngɨɨnˊ kuuˊ kihˈ dsaꜙ.4Maˉmanꜙ haˉ läꜙ jmeenˋ mahꜗ läꜙchaa hi heehꜙjnäꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ waˊraˉ yaꜙhɨɨꜗ taˊ heˉ jmeenꜙ laˉ.”5 Heˉja gaꜙtëëyhꜗ maꜙ jaa maꜙ jaa hi maˊ ääkihˈ dsaˉjʉʉˊ taˊ heꜘ. Hi toˉnëˊ heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Johꜘäähˉ kihꜗ patrón kyaanꜙ.” 6 “Äänˉ hñaˉlooꜘ mɨˈkwaahˉ aceit”, gaꜙjäyhꜘ. Mahꜗ gaꜙjähꜘ hi maˊ häˊgooˉ taˊ heꜘ, sɨɨyhꜙ: “Heeꜚ laˉ kwaat˜ kyahꜗ. Naꜘ jeeˊnaˉ gaˉjʉhˉ, sɨɨꜘ toꜙ loꜙgyaꜘ baˊ heˉ äähˉ.” 7 Ja gaˊgaꜙsɨɨyhꜙ hi jñahꜘ heꜘ: “¿Hneˉ naꜙ, johꜘ äähˉ?”“Hñaˉlooꜘ hihꜙ trigo”, gaꜙjähꜘ hi heꜘ. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ: “Heeꜚ laˉ kwaat˜ kyahꜗ. Sɨɨꜘ kyeꜘ gyiiꜘ baˊ heˉäähˉ hneˉ.” 8 Pero dsaˉjʉʉyˊ heꜘ gaꜙhlëëhꜘ lluꜗ kihꜗdsaˉhɨɨ hi maˊ häˊ gooˉ taˊ ja , kihꜗ heˉ gaꜙläꜙmay˜

gaꜙlɨyhꜗ yaꜙhɨɨꜗ lluꜗ taˊ kiyh ˈ. Dsooꜘ baˊ, dsaˉ hi saꜙ maˉheehˉ, may˜ chaˉgaˊmiihˉ haˉ jeeˊ leeyhꜙdsaˉkyaayhˊ, läꜙkohꜘ gaˊ heˉ jmeeꜙ dsaˉ hi täähˊ jeeˊwaˊjeˉ.

9 ʼHeˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉkyahꜗ hnähꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ hlɨɨhˈ laˉ, hnøøhˈ hnähꜘ haˉläꜙ jeeˊ läꜙjwahꜘ hnähꜘ kyaahˊ dsaˉ. Läꜙja waˊraˉgaꜙdsaꜗ heˉ chaˉ kyahꜗ hnähꜘ chaa hi heehꜙ hnähꜘchaˊnehꜙ jeeˊ goˊtaahˊ hnähꜘ tääꜘ .

10 ʼJaa hi miˉteꜗ koo taˊ pihꜗ, läꜙja miˉteyꜗkaˉlähꜘ taˊ heˉ jʉʉhˉ gaˊ. Hiꜙ jaa hi saꜙ miˉtehꜗkoo taˊ pihꜗ, läꜙja saꜙmiˉteyhꜗ kyaahˊ taˊ heˉ jʉʉhˉgaˊ. 11 Cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjmääꜘ hnähꜘ koohꜘ hnähꜘkuuˊ heˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ hlɨɨhˈ laˉ, ¿haˉ läꜙ kaꜗ dsaˉoˉjøhꜙ dsëˉ kyahꜗ hnähꜘ heˉ tooyhꜗ goohˉhnähꜘ heˉkyeeꜘ gaˊ? 12Hiꜙ cherˊmahꜗ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ läꜙlleˋkih ˈ kyaahˊ kuuˊ kih ˈ jñahꜘ, ¿haˉ läꜙ kwëëhꜗ dsaˉhnähꜘ maꜙraꜙ heˉ laꜗ kyahꜗ hnähꜘ?

13 ʼNiꜙ jaa dsaˉ saꜙ läꜙkëhˊ jmɨɨˊ jmeeꜗ taˊheꜗ kihꜗuuꜗ dsaˉjʉʉˊ. Jëëhꜘ jmeeyꜗ naˉhääyhˊ jaa mahꜗläꜙhnääyꜗ hi jñahꜘ baˊ. Miˉteyꜗ kihꜗ jaa mahꜗmiˉkwayhꜗ hi jñahꜘ heꜘ. Läꜙja saꜙ läꜙkëhˊ hnähꜘjmɨɨˊ kyaahˊ koo häˊ baˊ kah ˈ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗkuuˊ hiꜙ kahˈ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ Dio kaˉlähꜘ.

14 Gaꜙnuuꜘ dsaˉ fariseo kaˉlähꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˊhlëëh˜ Jesús discípulo kyaayꜗ. Dsaˉ fariseo heꜘmaˊ tuˉdsëëyˋ kuuˊ heˉja gaꜙmiꜙkwayhꜗ kihꜗ Jesús.15Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Jmäähꜙ hnähꜘ hñaahꜗ lluuꜗ chaˊnëˊ hi täähˊjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Pero ñeˉ baˊ Dio haˉ läꜙ laꜗ nehꜙtuhˉhohꜘ hnähꜘ. Hiꜙ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙ dsaˉ jʉʉhˉnëˊ hwaꜗ laˉ, heˉ ja saꜙ läꜙjëëꜗ Dio goˉte˜.

16 ʼJääꜗ baˊ maˊ chaˉ ley kihꜗ Moisé hiꜙ maˊ chaˉjuuˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio läꜙjiihˈ jii kihꜗ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ. Läꜙ maˊja gaꜙløøꜗnuuˉ dsaˉ ju ˈhmëëꜘ läꜙkoo jääꜙ Dio dsaˉ läꜙhihꜙkihꜗ. Heˉja läꜙjëëꜙ baˊ jmeeꜙ läꜙbiiꜗ läꜙjaaꜗ mahꜗdsaˉtaayhˋ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

17 ʼPero maꜙraꜙ heˉ läꜙteꜗ baˊ ley. Miihˉ gaˊ jwëëhˋheˉ heeꜘ gyʉʉhˈ hwaꜗ läꜙkohꜘ gaˊ heˉ jäꜗ taꜙ kooꜘ koomɨˈjuuꜗ kihꜗ ley.

Gaꜙjähꜘ Jesús haˉ läꜙ laꜗ heˉ bee dsaˉ øøhꜚ(Mt. 19:1-12; Mr. 10:1-12)

18 ʼLäꜙjëëꜙ hi bee dsaˉmëꜘ kyaaꜗ mahꜗ kaayꜗ jñahꜘdsaˉmëꜘ, heˉ maˉjmeeyꜘ dsoˊkyeˉ baˊ ja . Hiꜙ läꜙjahi kaaꜗ dsaˉmëꜘ hi gaꜙbeeyꜗ heꜘ, heˉ maˉjmeeyꜘdsoˊkyeˉ baˊ ja kaˉlähꜘ.

Dsaˉ chaˉ kuuˊ kyaahˊ Lázaro19 ʼMaˊ chaa jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ hi maˊ këhˉ

hmɨɨhˉ gyʉʉˉ lähˉ. Hmɨɨhˉ hmoohˈ jmahꜗ baˊ maˊkëyhˉ. Hiꜙ koo kyooˉ baˊ maˊ chaˉ läꜙjëꜙ nëëˈ heˉmaˊ kuhˉhɨyh˜. 20 Hiꜙ maˊ chaa jaa hi täˉñeeꜘhi chee Lázaro. Hi heꜘ maˊ gyaꜙ hoˊhaahˊ kih ˈdsaˉ chaˉ kuuˊ heꜘ. Tʉʉˊ baˊ chaˊhmih ˈ maˊ laay ˈ.21 Maˊ heeꜘ dsëyꜗ maˊ kuyhꜙ läꜙjëꜙ heˉ maˊ dsaˉsaaꜗnëˊ mes˜ kihꜗ dsaˉ chaˉ kuuˊ heꜘ. Läꜙkye dsɨɨˉ maˊdsaˉnääꜗ dsaˉhlʉyhꜙ nëˊ dsooˊ kiyhˈ ja . 22 Gaꜙllooꜗkoo jmɨɨˊ gaꜙjuuꜗ hi täˉñeeꜘ heꜘ. Yaꜙnääꜗ ángelemahꜗ gaꜙtëëyˉ läꜙ gaꜙtëꜘ kooꜘ kihꜗ Abraham. Läꜙjagaꜙjuuꜗ dsaˉ chaˉ kuuˊ heꜘ mahꜗ gaꜙhaaꜗ dsihꜘ.

23 ʼJeeˊ hääyˊ chaˊjeˉ jëëy˜ wɨɨꜘ, gaꜙchooyhꜗmoˉnëyˊ, hiꜙ ʉʉꜘ gaˊ gaꜙjëëyꜗ Abraham kyaahˊLázaro tääyhˊ ko jøhꜘ. 24Heˉja gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa ,

Page 77: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 16:25 74 San Lucas 17:30gaꜙjäyhꜘ: “Tääˋ Abraham, waˊ läˉñihꜘ hohꜘ kiꜙ jnäꜘ.Waˊ miˉgyʉhꜘ Lázaro mɨˈlleˊ chaˊgooyˉ kyaahˊ jmɨɨˉmahꜗ cheeyꜙ jeeˊ laˉ miˉgyʉyhꜘ ko hi pihˈ naˊsɨɨhnꜙ.Jëëhꜘ, jëën˜ wɨɨꜘ jwërte chaˊjeˉ laˉ.” 25 Pero gaꜙjähꜘAbraham sɨɨyhꜙ: “Gyʉʉˉ kyaanꜙ, miˉdsoohꜚ hohꜘheˉ gaꜙngëëhꜘ lluꜗ jwërte taˊko jiih ˈ maˊ chaahˉ.Mahꜗ Lázaro gaꜙngëëꜘ hlɨɨhˈ. Heˉja chaayˉ lluꜗ jeeˊlaˉ, mahꜗ hneˉ jëëhꜘ wɨɨꜘ. 26 Maˉlaꜙ baˊ maˉhñah˜hnähꜘ høø ˈ hnähꜘ. Taꜙ jyohꜘ ko taa chaˉ kootaˉjuhˉ ñiihˊ jeeˊ jnänˋ. Hi hnøøꜗ hwëëꜙ jeeˊ laˉmahꜗ dsaˉnääyꜗ jeeˊ naˉ saꜙ leꜘ. Niꜙ saꜙ leꜘ yaˉnääꜘhi täähˊ jeeˊ naˉ jeeˊ tøøhˊ jnäähꜗ laˉ.”

27 ʼPero dsaˉ hi maˊ chaˉ kuuˊ heꜘ gaꜙjähꜘ:“Chuunꜘ kyaahˊ hneˉ, tääˋ Abraham, cheeꜙ Lázarochaˊnehꜙ kihꜗ tääˋ kyaanꜙ. 28 Jëëhꜘ chaa hñaaꜘøøhnꜗ. Hi heꜘ hnoonꜗ dsaˉhlëëyhˋ mahꜗ läꜙjamoꜙsoꜙ yaˉnääyꜘ jëëyꜗ wɨɨꜘ läꜙ jëën˜ laˉ.” 29 Mahꜗgaꜙjähꜘ Abraham sɨɨyhꜙ: “Chaˉ baˊ nʉʉhꜚ kihꜗ Moiséhiꜙ chaˉ baˊ juu ˈ heˉ gaꜙhlëëhꜘ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈkihꜗ Dio jeeˊ tääyhˊ ooꜙ. Waˊ jmeeyꜘ he ˈ kihꜗ juu ˈja .” 30 Ja gaˊ gaꜙjäyhꜘ: “Jaꜙ läꜙja , tääˋ Abraham.Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ llaah˜ jaa hi maˉnaˉjuuˊ jeeˊ kiyhˈ, dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio.” 31 Pero gaꜙjähꜘ Abrahamsɨɨyhꜙ: “Cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjmeeyꜘ he ˈ nʉʉhꜚ kihꜗMoisé hiꜙ läꜙja saꜙ gaꜙjmeeyꜘ heˈ juuˈ heˉ gaꜙhlëëhꜘhi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio, niꜙ läꜙja saꜙ läꜙheeyꜘwaˊraˉ gaꜙjëëyꜗ maˉläˉjiihˋ jaa hi maˉnaˉjuuˊ.”

17Gooˉ laꜗ kihꜗ hi jmeeꜙ tëhꜗ dsaˉkyaahˊ(Mt. 18:6-7, 21-22; Mr. 9:42)

1Mahꜗ gaꜙsɨɨhꜙ Jesús discípulo kyaayꜗ:—Maꜙraꜙ heˉ gwaꜘ baˊ heˉ jääꜗ jneˊ jwëꜘ hlɨɨh

ˈ. Peerꜙ jwɨɨ˜ dsaˉ hi jmeeꜙ dsaˉtëhꜗ dsaˉkyaahˊ.2Peerꜙ jwɨɨ˜ baˊ hi jmeeꜙ dsaˉtëhꜗ jaa hi mähꜗ laˉkyaahˊ heˉ hlɨɨhˈ. Lluꜗ gaˊ laˈ kiyhˈ waˊraˉ jähꜘ kihꜗhñʉʉꜗ dsaˉ luuyˊ koo chaˊtooꜗ kihꜗ molii mahꜗ jwääꜗdsihꜘ chaˊjmɨˉñeehꜚ. 3Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, leehꜚhnähꜘ kyaahˊ heˉ ja .

ʼCherˊmahꜗ jaa øøhꜗ gaꜙhläähˉ kyaahˊ hneˉ,hlëëhˊ hnihꜘ. Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙheehˉ bihꜗ, jmeeˊjøhˉ hohꜘ kiyhꜗ. 4 Cherˊmahꜗ gyiiꜗ jiih˜ gaꜙhlääyhˉkyaahˊ hneˉ koo jmɨɨˊ, hiꜙ cherˊmahꜗ gyiiꜗ jiih˜jäyꜙ yaˉchiiyhˊ hneˉ: “Moꜙsoꜙ jmeenˋ kaˉlähꜘ.” Jajmeehˉ jøhˉ hohꜘ kiyhꜗ.

5Heˉja gaꜙjähꜘ apóstole sɨɨyhꜙ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ:—Jmeeˊ waˊ läˉdsooꜘ dsëˉ jnäähˈ chaˉgaˊmiihˉ.6 Heˉja gaꜙjeehˉ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ juu ˈ kiyhꜗ,

gaꜙsɨɨyhꜙ:—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ ko hi pih ˈ

läꜙkoo teꜗ mɨˈjuˉmostaza, leꜘ baˊ jwɨɨhˈ hnähꜘ chaahˈ hmaˉ sicómoro laˉ: “Cheh ˈ hñaahꜗ jeeˊ laˉ mahꜗgwaˉ taꜙ chaˊjmɨˉñeehꜚ.” Jmeeyꜗ baˊ läꜙ jwɨɨhˈ hnihꜘ.

Hnøøꜗ jmeeˊ jneˊ taˊheꜗ kihꜗ øøhꜗ jneˊ7 ʼWaˊ jmeenˊ, jaa hnähꜘ chaa jaa moz˜ kyaaꜗ

hi kyahˉ hwaꜗ o hi hää jahꜘ. Waˊraˉ jayhꜗ,¿cheˊ jwaꜚ jwɨɨh ˈ hnihꜘ: “Ngëëˊ, ñaˉ yaˉnaꜘ nëˊmes˜ mahꜗ kuhˊhuhꜗ”? 8 Läꜙlaˉ baˊ jwɨɨh ˈ hnihꜘ:“Jmeeˊ maꜙnʉʉꜙ kuhnˋ. Jmäähˋ hñaah ˈ mahꜗ jmeeˊtaˊheꜗ kinꜙ taˊko jiih ˈ kuhˉhuhnˋ. Ja gaˊ kuhˊhuhꜗhneˉ.” 9 ¿Cheˊ jwaꜚ jwɨɨhˈ hnihꜘ tiˊhmaahˊ, kihꜗ heˉmaˉmiˉteyꜗ läꜙjëꜙ madaꜚ kyahꜗ? Goꜚ laanꜙ kinꜙ saꜙjmeehˈ hnähꜘ läꜙja . 10 Läꜙja kaˉlähꜘ hnähꜘ, waˊraˉ

gaꜙmiꜙtehˋ hnähꜘ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ jmeeꜙ Dio kyahꜗhnähꜘ, jwahˈ hnähꜘ: “Saꜙ chaˉ jmääꜗ jnäähˈ niꜙ miihˉkyahꜗ. Jëëhꜘ, läꜙkohꜘ teꜗ heˉ ää jmɨɨˊ jmeeˊ jnäähꜗ,ko ja baˊ maˉjmeeˊ jnäähˈ.”

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús gyaaꜗ hi maˊ dsaahˊ dsooˊhmihꜗ øøꜚ

11Läꜙkoo maˊ hää Jesús jwëˈ ngooyꜗ taꜙ Jerusalén,gaꜙngëëyꜘ yaꜙjwɨɨꜘ kihꜗ hwaꜗ Samária kyaahˊ kih ˈhwaꜗ Galilea. 12 Läꜙkoo maˊ gaꜙheyꜗ koo jwɨɨˉmähˉ, gyaaꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ dsaahˊ dsooˊ hmihꜗhøøꜚ, yaꜙnääꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús. Pero ʉʉꜘ baˊ gaꜙ-taayhˋ. 13Gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa , maˊ jäyhꜘ:

—Jesús, hneˉ hi laahꜗ taˉjwohꜗ, waˊ läˉñihꜘ hohꜘkyaaꜗ jnäähˈ.

14 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús läꜙjëëꜙ dsaˉdsaahˊ heꜘ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ, goˉhäähˋ hnähꜘ hñaahˈ jmiˉd-saˉ mahꜗ jëëyꜗ heˉ maˉjäꜗ kyahꜗ hnähꜘ.

Taˊko jiih ˈ jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , gaꜙäähꜗ goˉte˜hmihꜗ øøꜚ ja . 15 Jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ kihꜗ gyaaꜗ dsaˉheꜘ, maˊ gaꜙjëëyꜗ maˉjäꜗ goˉte˜ kiyh ˈ, gaꜙjeeyh˜kaˉlähꜘ, kwayꜙ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio hlëëyhꜙ ki gaa .16 Gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ gaꜙjluuyꜗ hñiiyꜘ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗhʉʉˊ tɨɨˊ Jesús, gaꜙkwëëyhꜗ tiˊhmaahˊ. Dsaˉ heꜘ maˊchaa Samária. 17Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—¿Jaˈ, gyaaꜗ dsaˉ hi maˉjäꜗ kihꜗ? ¿Haˉ baˊ täähˊjñahꜘ gaˊ ñuˈ? 18 Dsaˉ chaa ʉʉꜘ laˉ, maꜙlaꜙ hi laˉbaˊ maˉkëhꜗ kwaꜙ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio.

19Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ hi maˊ dsaahˊ heꜘ:—Nooˉ, gwaahˉ baˊ hneˉ kyahꜗ. Maˉhlaaꜘ baˊ

hneˉ kihꜗ heˉ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ.Gaꜙjähꜘ Jesús haˉ läꜙ leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jäyhꜘ(Mt. 24:23-28, 36-41)

20Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ fariseo juuˈ kihꜗ Jesús:—¿Lɨhꜘ baˊ lloo˜ jmɨɨˊ jmeeꜗ Dio hihꜙ?Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ laꜗ jnäꜘhäꜘ waˊraˉ gaꜙløøꜗ jääꜙ Dio dsaˉ

läꜙhihꜙ kihꜗ. 21 Niꜙ jaa saꜙ jähꜙ: “Jeeˊ laˉ jmeeꜙ Diohihꜙ o jeeˊ ooꜙ baˊ jmeeyꜙ hihꜙ.” Jëëhꜘ, läꜙkoo jääꜗDio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ maˉchaˉ baˊ jeeˊ jnänˋ.

22Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ discípulo kyaayꜗ:—Lloo˜ koo jmɨɨˊ läꜙhnoohˉ hnähꜘ waˊ jähꜘ naꜗ

gaˉjʉhˉ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, pero saꜙ jähnꜘ jmɨɨˊ heˉhnoohˉ hnähꜘ. 23 Maˊja ko llaa jähꜙ: “Hii ꜚ Jesúsmaˉjah˜, hii ꜚ chehꜗ naˉ o hii ꜚ chehꜗ jeeˊ ooꜙ goˉjëëˋhnähꜘ.” Pero taꜙ goˉnääꜘ hnähꜘ, taꜙ llaˉlleꜚ hnähꜘkaahˋ kiyh ˈ. 24 Jëëhꜘ, läꜙkoo jmeeꜙ jeꜚñihꜗ waˊraˉgaꜙhihꜗ, dsaˉläˉjnäꜘ läꜙ gaꜙdsaꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ, ja baˊläꜙja leꜘ waˊraˉ jahꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 25 Perotoˉnëˊ jmeeꜙ biiꜗ jëënꜚ wɨɨꜘ, dsaˉ chaa naꜗ jmääyꜗjnäꜘ taꜙ kooꜘ. 26 Läꜙkoo gaꜙlaꜗ jmɨɨˊ kihˈ Noé, läꜙjakaˉlähꜘ leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ. 27 Maˊ kuhˉ maˊ hɨh˜ dsaˉ, maˊ dsaˉjeeꜘ gooˉdsaˉ läꜙjiih ˈ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ gaꜙheꜗ Noé nehꜙ barco.Jmɨɨˊ ja jaꜗ jmɨˉjʉʉhˉ mahꜗ gaꜙjngɨɨhꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ .28 Ja baˊ läꜙja gaꜙlaꜗ jmɨɨˊ kih ˈ Lot. Maˊ kuhˉ maˊhɨh˜ dsaˉ, maˊ täähˊ hi la˜, maˊ täähˊ hi hnɨɨꜙ, maˊtäähˊ hi jngëëˉ mɨɨˈ hmaˉ hiꜙ maˊ täähˊ hi jmeeꜙhneꜗ. 29 Pero jmɨɨˊ maˊ yaꜙhëëꜗ Lot jwɨɨˉ Sodoma,gaꜙhlaꜗ gyʉʉhˈ sɨˊjeˉ kyaahˊ azufre heˉ gaꜙjngɨɨhꜗ kihꜗläꜙjëëꜙ . 30 Läꜙja leꜘ kaˉlähꜘ jmɨɨˊ waˊraˉ gaꜙläꜙjnääꜘHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.

Page 78: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 17:31 75 San Lucas 18:3031 ʼJmɨɨˊ ja , hi täähˊ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜗ hneꜗ

waˊ jñaay ˈ mahꜗ waˊ kyʉʉ ˈ bihꜗ. Saꜙ waˊ kyeyꜘ heˉtäähˊ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. Hi täähˊ jeeˊ nuuˉ kihꜗ läꜙjasaꜙ waˊ llaˉnääyꜘ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 32 Ja miˉdsoohꜚhohꜘ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙlaꜗ kihꜗ mëˊ Lot. 33 Läꜙjëëꜙ hi hnoohˉ haˉ läꜙ jeeˊ lääyˈ hñiiꜘ, juuyꜘ baˊ. Pero läꜙjëëꜙhi kwaa hñiiꜘ juuꜘ, hi heꜘ baˊ lääꜘ .

34 ʼHeˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, hwë ˈ heˉ jähnꜘ ja ,naˉsaa ˈ uuꜗ nëˊ jii . Jaa heꜘ tëëyꜙ, hiꜙ hi jaa heꜘjäꜗ . 35 Uuꜗ dsaˉmëꜘ täähˊ dsëˉ hor˜ ja . Jaa heꜘ tëëyꜙhiꜙ hi jaa heꜘ jäꜗ . 36Maˊja uuꜗ dsaˉ täähˊ jeeˊ nuuˉkihꜗ jmeeꜙ taˊ. Jaa heꜘ tëëyꜙ hiꜙ hi jaa heꜘ jäꜗ .

37Heˉja gaꜙjähꜘ discípulo heꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Haˉ baˊ ja , Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jeeˊ kyaaꜗ hi maˉnaˉjuuˊ, jeeˊ ja kuhꜗ tuˉsɨɨhꜚ.

18Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ jwëëꜚ kyaahˊ

dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ1 Gaꜙhlëëhꜘ kaˉlähꜘ Jesús juu ˈ naˉhmääˊ mahꜗ

miˉtëëyꜙ discípulo kyaayꜗ heˉ jmeeꜙ biiꜗ ngɨɨyꜗ kiyhꜗläꜙjëꜙ jmɨɨˊ kyaahˊ Dio hiꜙ saꜙ hnøøꜗ hwaayˊ heˉchuuyꜗ kyaahˊ Dio. 2Gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Koo jwɨɨˉ jʉʉhˉ maˊ chaa jaa jwëëꜚ hi saꜙmaˊ gahꜙ Dio niꜙ saꜙ maˊ jmeeyꜙ heˈ kihꜗ dsaꜙ. 3 Jeeˊjwɨɨˉ ja , maˊ chaa jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hi maˊ dsoo˜nëˊtaˊ kihˈ jwëëꜚ heꜘ, maˊ jäyhꜘ sɨɨyhꜙ: “Llaˊ taˊ kinꜙkyaahˊ dsaˉ hi jmeehꜙ jnäꜘ.” 4Gaꜙläꜙhɨɨˋ chaˉmiihˉjmɨɨˊ saꜙ gaꜙhiiꜗ jwëëꜚ heꜘ maˊ lla ˈ taˊ kih ˈ dsaˉmëꜘheꜘ. Këë gaˊ gaꜙjmeeyꜘ hʉʉˊdsëˉ: “Maꜙkeꜙ saꜙ gahnꜙDio, niꜙ saꜙ jmeenꜙ heˈ kihꜗ dsaꜙ, 5 pero maꜙraꜙ heˉjmeenˋ baˊ he ˈ kihꜗ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hi chuuꜘ kyaahˊjnäꜘ. Jëëhꜘ, cherˊmahꜗ läꜙ maˉngooꜗ laˉ baˊ gwayꜘnëˊtaˊ kinꜙ, läꜙdsëëhˉ dsënꜙ kyaahˊ jnihꜘ.”

6Hiꜙ gaꜙhlëëhꜘ gaˊ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ:—Kye daˊ hnähꜘ kwaat˜ kweeˉ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ

jwëëꜚ hi hñaaˉ dsëꜗ heꜘ. 7 ¿Cheˊ jwaꜚ saꜙ jmeeꜗ Diohe ˈ kihꜗ dsaˉ hi naˉlleehˊ kyaay ˈ hi täähˊ ngɨɨꜙkiyhꜗ läꜙjmɨɨ ˈ läꜙhwë ˈ? ¿Cheˊ läꜙhɨɨˊ jeeyhꜙ kiyhꜗ,laahꜘ hnähꜘ? 8 Jwëëhn˜ hnähꜘ, chahꜘ baˊ jeehꜙ Diokiyhꜗ. Pero waˊraˉ jahꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, ¿cheˊ läꜙmaˉchaa ja baˊ dsaˉ hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ?

Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ fariseo kyaahˊ hi maˊ kooꜗ kuˊsɨhˉ

9Hiꜙ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kaˉlähꜘ jyohꜘ juuˈ naˉhmääˊ.Gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ hi maˊ jmeeꜙ kwaat˜ laaꜗ jaa hi lluuꜗ mahꜗ maˊ naˉhääyhˊ dsaˉ. 10 Uuꜗ dsaˉ gaꜙwɨɨꜗjeeˊ chih ˈ gwahꜙ naˊngɨɨyˊ kiyhꜗ kihꜗ Dio. Jaa heꜘfariseo, hi jaa heꜘ hi koo kuˊsɨhˉ. 11Dsaˉ fariseoheꜘ naˉcheyhꜗ maˊ hlëëyhꜙ läꜙlaˉ kyaahˊ Dio: “Diokyaanꜙ, kwanꜙ tiˊhmaahˊ kyah ˈ. Jëëhꜘ saꜙ laanꜗläꜙkoo laaꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ, dsaˉ hi hɨɨ , hi saꜙmiˉtehꜗ, hi ngëꜙ kyaahˊ waˊ hi chaˉ hi hyaaˋ,niꜙ saꜙ laanꜗ läꜙkoo laaꜗ hi koo ˈ kuˊsɨhˉ hi chehꜗooꜙ. 12 Toꜗ jiih˜ koo seman˜ saꜙ kuhˉhuhnꜙ mahꜗngɨɨˊ mënˊ kinꜙ kyahꜗ hneˉ. Kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ lɨhn ˈ,kwaꜙ baˊ jnäꜘ gyaꜗ kihꜗ läꜙkoo hñaˉlooꜘ.” 13 Perohi koo ˈ kuˊsɨhˉ heꜘ, ʉʉꜘ gaˊ miihˉ maˊ cheyhˈ. Niꜙmiihˉ saꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗ maˊ chooyˈ nëyˊ taꜙ gyʉʉhˈ. Maˊ cheyhˈ kiiyꜙ moˉdsëyꜗ, maˊ jäyhꜘ: “Hneˉ Diokyaanꜙ, waˊ läˉñihꜘ hohꜘ kiꜙ jnäꜘ, chaˉmiihˉ heˉhlɨɨh ˈ maˉjmeenꜗ.” 14 Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ, maˊ

gaꜙhwëëyˉ gwahꜙ gaꜙnääyˋ kiyh ˈ, hi koo ˈ kuˊsɨhˉheꜘ gaꜙjäyꜘ lluꜗ chaˊnëˊ Dio. Pero dsaˉ fariseo heꜘ saꜙgaꜙjäyꜘ lluꜗ. Jëëhꜘ, läꜙjëëꜙ hi jmää hñiiꜘ kaahˊ, hi heꜘ jäꜗ taꜙ hwaꜗ goˉte˜. Pero hi jmää hñiiꜘ hwaa ,hi heꜘ baˊ leeꜘ jøøhˈ.

Gaꜙmiꜙjääꜗ Jesús gyʉʉˉ(Mt. 19:13-15; Mr. 10:13-16)

15Maˊ dsaˉnääꜗ dsaˉ dsaˉjääꜙ gyʉʉˉ kyaaꜗ chaˊnëˊJesús mahꜗ kyeyꜙ gooyˉ nëˊ kiyhˈ. Pero maˊ gaꜙjëëꜗdiscípulo kyaayꜗ, gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ dsaˉ hi maˊ jääꜙgyʉʉˉ heꜘ. 16Heˉja gaꜙtëëhꜗ Jesús discípulo kyaayꜗ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Kwaˊ jwëꜗ yaˉnääꜘ gyʉʉˉ taꜙ laꜙ kinꜙ. Taꜙ haˉhnähꜘ kiyhꜗ, jëëhꜘ hi laaꜗ läꜙkoo gyʉʉˉ, hi heꜘbaˊ jääꜗ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ. 17Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, hi saꜙ heehˉ jääꜗ Dio läꜙhihꜙ kihꜗ läꜙkooheehˉ jaa gyʉʉˉ, saꜙ heyhꜗ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

Jaaˉ dsaˉ kwaa hi chaˉ kuuˊ gaꜙhlëëhꜘ kyaahˊJesús

(Mt. 19:16-30; Mr. 10:17-31)18 Jaa dsaˉ hi maˊ kye nëˊ gaꜙngɨɨꜘ juu ˈ kihꜗ

Jesús, gaꜙjäyhꜘ:—Hneˉ hi laaꜗ Taˉjwohꜗ lluuꜗ, ¿heeˉ hnøøꜗ

jmeenˋ mahꜗ tëëhnꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juunꜘ?19Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ ñehˊ hneˉ heˉ laanꜗ lluuꜗ? Jëëhꜘ niꜙ

jaa hi lluuꜗ saꜙ chaa , jaa Dio baˊ hi lluuꜗ.20 Maˉkyuuh˜ baˊ hneˉ läꜙjëꜙ madaꜚ kihꜗ Dio: “Taꜙkaahꜙ hi laaꜗ kyaaꜗ jñahꜘ, taꜙ jngëëhꜙ dsaˉ, taꜙ hɨɨ ꜘkihꜗ dsaꜙ, taꜙ jmeeˉ dsooꜘ kihꜗ juu ˈ taˉjuu ˈ. Waˊhnaahꜙ maaˋ kyaahˈ, tääˋ kyaahˈ.”

21Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Läꜙjëꜙ heˉ naˉ maˉmiˉtenˋ läꜙjiihˈ maˊ mähnˈ.22 Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús heˉ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ läꜙja ,

heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Hnøøꜗ gaˊ koo heˉ jmeeh ˈ. Gwaahˉ goˉhnɨɨˊ

läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyahꜗ mahꜗ goˉkwëëhˋ hi täˉñeeꜘ.Läꜙja baˊ läꜙchaˉ chaˉmiihˉ kyahꜗ gyʉʉh ˈ jmɨˉ-gyʉʉꜙ. Ja gaˊ naꜙ ñeehˋ mahꜗ jmeenˊ ko jøhꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

23Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ juuˈ ja , gaꜙläꜙmeehꜙ dsëyꜗjwërte kihꜗ heˉ maˊ chayˉ chaˉmiihˉ kuuˊ. 24 Maˊgaꜙjëëꜗ Jesús gaꜙläꜙmeehꜙ dsëyꜗ chaˉmiihˉ, heˉjagaꜙjäyhꜘ:

—Haˉ kohꜘ saꜙ jwëëhˋ laˈ kihˈ dsaˉ chaˉ kuuˊ heyhꜗjeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ. 25 Saꜙ gaˊ jwëëhˋ la ˈ kih ˈ jaacamey˜, ngëëꜘ toˉgwaˊ koo hmaˉkuuˊ läꜙkohꜘ gaˊheˉ hehꜗ jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ.

26 Läꜙjëëꜙ hi gaꜙnuuꜘ juuˈ laˉ, gaꜙjäyhꜘ:—¿Hii baˊ lääꜘ ja ?27Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Heˉ saꜙ läꜙkëhˊ dsaˉ jmɨɨˊ jmee ˈ, Dio baˊ lihꜙ

jmeeꜗ.28Mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Maˉjäꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ kyaaꜗ jnääh ˈ mahꜗ

maˉyaˉnøøꜗ jnäähˈ kyaahˊ hneˉ.29Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Läꜙjëëꜙ

hi maˉtuuˉ dsëꜗ maˉhwëë chaˊnehꜙ kihꜗ, hiꜙmaˉbeeyꜗ cho ˈjmiiyˉ, øøyhꜚ, mëyˊ, chihˉ kyaayꜗkihꜗ heˉ hnøøyꜗ jmeeyꜗ läꜙkoo laꜗ madaꜚ kihꜗ Dio,30 hi heꜘ hyohꜙ chaˉgaˊmiihˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Hiꜙjmɨˉgyʉʉꜙ heˉ naꜗ gaˊ jäꜙ, tëëyꜗ jeeˊ moꜙsoꜙ juuyꜘ.

Page 79: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 18:31 76 San Lucas 19:27Ngooꜗ hnëˉ jiih˜ jmeeh˜ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ(Mt. 20:17-19; Mr. 10:32-34)

31 Gaꜙtëëhꜗ Jesús kahꜘ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ discípulokyaayꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Naꜗ maanˋ taꜙ Jerusalén mahꜗ läꜙteꜗ läꜙjëꜙ heˉgaꜙsɨɨꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗläꜙkoo gaꜙsɨɨyꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 32 Jeeˊ jataayhꜙ jnäꜘ jaˊgooˉ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu mahꜗmiˉkwayhꜗ jnäꜘ, taˉhaayhꜙ jnäꜘ, mahꜗ tiˊhñeyꜗ jnäꜘ.33Maˉngëëꜘ maˉjmiˊ maˉbaayꜗ jnäꜘ, ja gaˊ jngëëyhˈjnäꜘ. Pero läꜙjiihnˊ kaˉlähꜘ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ.

34 Pero niꜙ jaa discípulo kyaayꜗ heꜘ saꜙgaꜙläꜙngëëꜘ heˉ juuˈ ja maˊ hlëëyhꜙ. Kihꜗ discípuloheꜘ maˊ la ˈ läꜙkohꜘ juu ˈ naˉhmääˊ baˊ. Heˉja saꜙgaꜙläꜙngëëyꜘ heeˉ maˊ hnøøˈ jähꜘ juuˈ ja .

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉtʉʉˊ(Mt. 20:29-34; Mr. 10:46-52)

35Maˉngooꜗ yaꜙjähꜙ Jesús chʉʉhˊ jwɨɨˉ Jericó, kooꜘjwëˈ ja maˊ gyaˈ jaa dsaˉtʉʉˊ hi maˊ chuuꜘ kyaahˊdsaˉ hi maˊ dsaˉngëëꜘ jeeˊ ja . 36 Maˊ gaꜙnuuꜘdsaˉtʉʉˊ heꜘ dsaˉngëëꜘ jwëëꜘ dsaˉ mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘjuuˈ:

—¿Heeˉ naˉ jmeeꜙ dsaˉ hi gaꜙnääꜗ naˉ?37Mahꜗ gaꜙjmeehꜗ dsaˉ juuˈ kiyhꜗ:—Jesús dsaˉ chaa Nazaret baˊ naˉ hi dsaˉngëëꜘ

chaˊjwëꜗ laˉ.38 Ja gaˊ gaꜙhlëëyhꜘ ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:—Jesús, hneˉ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David, waˊ läˉñihꜘ

hohꜘ kiꜙ jnäꜘ.39 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnääꜗ taꜙ chaˊnëˊ Jesús,

gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ dsaˉtʉʉˊ heꜘ mahꜗ moꜙsoꜙ maˊ tooyhˈ mɨɨhˊ. Pero dsaˉtʉʉˊ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ maˊ tooyh˜mɨɨhˊ:

—Hneˉ hi laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ David, waˊ läˉñihꜘ hohꜘkiꜙ jnäꜘ.

40 Ja gaˊ gaꜙnooˉ Jesús. Gaꜙjmeeyꜘ madaꜚnaˊkyaayꜘ hi tʉʉˊ heꜘ chuhꜙ kiyhꜗ. Maˊ gaꜙllooyꜗchuhꜙ, gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ. 41Gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Heeˉ hnoohˉ jmeenˋ kyahˈ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉtʉʉˊ heꜘ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, hnoonꜗ läꜙjnäꜘ mɨˈnënꜙ.42 —Waˊ läˉjnäꜘ baˊ mɨˊnëhˊ. Maˉhlaaꜘ baˊ hneˉ

kihꜗ heˉ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.43 Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëyˊ. Mahꜗ ngooyꜗ

kyaahˊ Jesús, kwayꜙ tiˊhmaahˊ kih ˈ Dio. Hiꜙ läꜙjëëꜙdsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja maˊ kwayꜙ tiˊhmaahˊ kihˈDio kaˉlähꜘ.

19Juuˈ kihꜗ Zaqueo

1Maˊ gaꜙheꜗ Jesús jeeˊ jwɨɨˉ Jericó, ngooꜗ bihꜗ hääyˊjwëꜗ. 2 Jeeˊ ja maˊ gya ˈ jaa dsaˉ chaˉ kuuˊ hi maˊ chee Zaqueo, dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊkooꜗ kuˊsɨhˉ. 3Maˊ hnøøyˈ maˊ jëëyˈ Jesús. Pero saꜙgaꜙtëëyꜘ maˊ jëëyˈ jeeˊ kihˈ jwëëꜘ dsaˉ, jëëhꜘ maˊ laayˈ jaa dsaˉ bëëhˊ pihꜗ. 4 Heˉja ngooyꜗ koˉchihˊ taꜙchaˊnëˊ. Gaꜙwɨɨyꜗ gyʉʉhˈ hmaˉ sicómoro mahꜗ jëëyꜗJesús. Jëëhꜘ taꜙ jaꜙ maˊ dsaˉngëëyꜘ. 5 Maˊ yaꜙjähꜙJesús jeeˊ ja , gaꜙjëëyꜗ taꜙ gyʉʉh ˈ, gaꜙjëëyꜗ Zaqueollee gyʉʉhˈ hmaˉ. Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Zaqueo, jñaa naꜗkohꜘ jeeˊ naˉ. Jëëhꜘ, naꜗ jmeeꜙbiiꜗ naˊjänˈ chaˊnehꜙ kyahꜗ.

6 Ja gaˊ gaꜙjñaayꜗ koˉchihˊ. Peerꜙ jëë dsëyꜗgaꜙtëëyˉ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 7 Maˊ gaꜙjëëꜗ läꜙjëëꜙ

dsaˉ heꜘ, gaꜙløøyꜗ hlëëyhꜙ wɨɨꜘ kihꜗ Jesús, kihꜗ heˉgaꜙjäyꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ jaa dsaˉ waˊ hi chaˉ hi .8Mahꜗ gaꜙnooˉ Zaqueo jeeˊ maˉgyaˈ, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙDsaˉjøøhˈ jnänˋ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, kwanˋ toꜗ dsaahˋ heˉ chaˉ kinꜙkwëëhnꜚ dsaˉ hi täˉñeeꜘ. Läꜙjëëꜙ hi maˉhɨɨnꜗ kuuˊkihˈ, ngëënˊ kiyhˈ kyeꜘ juhꜙ.

9Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Naꜗ maˉlaaꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊ chaˊnehꜙ laˉ.

Jëëhꜘ, dsaˉñʉʉhˉ laˉ, laaꜗ ja baˊ saˊjuˉ kihꜗ Abra-ham kaˉlähꜘ. 10 Jëëhꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, maˉjay˜hnaayhˉ hi naˉhëë mahꜗ lääyꜗ.

Juu ˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ uuˉ dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ taˊ kyaahˊ kuuˊ

(Mt. 25:14-30)11 Maˊ täähˊ dsaˉ maˊ nuuˉ kihꜗ Jesús, heˉja

gaꜙhlëëyhꜗ juu ˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ. Jëëhꜘ maˉngooꜗyaˉjäyhꜙ kihꜗ Jerusalén hiꜙ maˊ jmeeꜙ dsaˉ hʉʉˊdsëˉ,läꜙchahꜘ ja maˊ leeꜘ Jesús dsaˉtaˊ mahꜗ jmeeyꜗ hihꜙkihꜗ dsaˉgooyˈ. 12Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Maˊ chaa jaa dsaˉjøøhˈ hi ngooꜗ jeeˊ jwɨɨˉ ʉʉꜘjeeˊ hñaaˈ dsihꜘ leeyꜘ dsaˉtaˊ jøøhˈ, ja gaˊ jäyhꜘ gooyˈ.13 Jääꜗ ja gaˊ yaˉhëëyˈ, gaꜙtëëyhꜗ gyaaꜗ moz˜ kyaayꜗ.Gaꜙkwëëyhꜗ maꜙ koo choohˊ kuuˊ läꜙjaayˉ. Mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ: “Jmeeˊ hnähꜘ taˊ kyaahˊ kuuˊ laˉ, taˊko jiihˈ läꜙhëënˊ.” 14 Pero dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ jwɨɨˉ ja ,maˊ naˉhøøhˊ kihˈ dsaˉjøøhˈ heꜘ. Heˉja gaꜙcheeyꜗdsaˉ kaahˋ kiyh ˈ hi dsaˉjähˋ jeeˊ ja : “Saꜙ hnøøˉjnäähˈ leeꜘ dsaˉ naˉ dsaˉtaˊ kyaa jnäähˈ.”

15 ʼLäꜙkoo maˊ jah ˈ dsaˉjøøh ˈ heꜘ, maˉngëëꜘmaˉhñaay ˈ taˊ, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ dsaˉtëëyhꜙ moz˜hi gaꜙkwëëyhꜗ kuuˊ mahꜗ jëëyꜗ haˉ koo teꜗ kuuˊmaˉlɨh˜ moz˜ heꜘ. 16 Jaꜗ hi toˉnëˊ heꜘ, gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, kyaahˊ kuuˊ kyah ˈmaˉlɨhn˜ koo gaˊ gya ˈ läꜙkoo teꜗ heˉ gaꜙkwëëhˋjnäꜘ.” 17 Dsaˉtaˊ jøøhˈ heꜘ gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ: “Lluꜗ baˊ taˊkyahˈ, hneˉmoz˜ lluuꜗ kyaanꜙ. Kihꜗ heˉmaˉmiˉtehˋkyaahˊ miihˉ heˉ gaꜙtoohnꜗ goohˉ, leehꜘ dsaˉtaˊ kihˈgyaꜗ jwɨɨˉ.” 18 Jaꜗ hi jñahꜘ heꜘ hi gaꜙjähꜘ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, kuuˊ kyah ˈ maˉlɨh˜ hñaꜘ juhꜙ läꜙkohꜘ teꜗkuuˊ heˉ gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ.” 19Hiꜙ gaꜙsɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ hi heꜘ: “Hneˉ kaˉlähꜘ leehꜘ dsaˉtaˊ kihˈ hñaꜘ jwɨɨˉ.”

20 ʼHiꜙ jaꜗ jñahꜘ kaˉlähꜘ hi gaꜙjähꜘ: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, heeꜚ kuuˊ kyah ˈ laˉ, gaꜙløønꜗ lluꜗ kyaahˊhmɨɨhˉ dsaˊluuˉ. 21 Jëëhꜘ, gaꜙläꜙgohnꜙ kyaahˊ hneˉkihꜗ heˉ hääh ˈ kyaahˊ taˊ kyahˈ. Jmeehˉ kyahꜗ heˉlaꜗ kihꜗ jñahꜘ hiꜙ choohˊ taˊ jeeˊ saꜙ jngëëhˉ.” 22Mahꜗgaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ: “Heˉ baˊ cheˉ hlëëh ˈ hneˉ moz˜.Kyaahˊ ja baˊ juu ˈ heˉ maˉhlëëhˊ llanˋ taˊ kyah ˈ.Maˉñehˊ baˊ hneˉ heˉ häänˈ, mahꜗ jmeenꜙ kinꜙ heˉlaꜗ kihꜗ jñahꜘ hiꜙ choohnˊ taˊ jeeˊ saꜙ maˉjngëënꜗ.23 ¿Heˉlaˈ saꜙ gaꜙtøøhˈ kuuˊ kinꜙ banco mahꜗ maˉlaꜙmaˉjahn˜ maˊ ngëëhˊ kinꜙ läꜙkye saˊjooꜘ kihꜗ?”24Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja : “Jñu-uhˊ hnähꜘ kuuˊ heˉ chooyhˉ naˉ mahꜗ kwëëhˋ hnähꜘhi chaˉ kihꜗ gyaꜗ koo naˉ.” 25 Dsaˉ heꜘ gaꜙjähꜘsɨɨyhꜙ: “Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, pero dsaˉ naˉ chaˉ baˊkiyhˈ gyaꜗ koo naˉ.” 26 Pero jwëëhn˜ hnähꜘ: “Hi chaˉ kihꜗ, hyoyhꜙ chaˉgaˊmiihˉ. Mahꜗ hi chaˉmiihˉ kihꜗ, dsaˉjñuhꜗ goˉte˜ baˊ heˉ chaˉ kiyhꜗ.27 Läꜙja kaˉlähꜘ läꜙjëëꜙ hi naˉhøøhˊ kinꜙ, hi saꜙmaˊ hnøøˈ maˊ jmeenˋ hihꜙ kihꜗ, goˉkyaaꜙ kyaanꜙ taꜙlaꜙ mahꜗ kuhˈ luuyˊ chaˊnënꜙ laˉ.”

Page 80: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 19:28 77 San Lucas 20:16Gaꜙheꜗ Jesús naˉdsëë burr˜ jwɨɨˉ Jerusalén(Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Jn. 12:12-19)

28Maˉngëëꜘ maˉhlëëhꜘ Jesús juuˈ ja , gaꜙheyꜗ jwëˈ ngooyꜗ taꜙ Jerusalén. 29Maˊ ngooyˈ yaꜙchuyhꜙ jwɨɨˉBetfagé kyaahˊ Betania, jähꜙ kihꜗ mohꜘ heˉ cheeOlivo, gaꜙcheeyꜗ uuꜗ discípulo kyaayꜗ. 30Gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ mähˉ heˉ nøøꜘtaꜙ chaˊnëˊ. Waˊraˉ gaꜙtëëhꜘ hnähꜘ jeeˊ ooꜙ, jnäähꜙhnähꜘ jaa burr˜ mähꜗ hi naˉhñuuhˊ, hi saꜙ gaˊmaˉwɨɨꜗ dsaˉ. Ja cheehˋ hnähꜘ mahꜗ yaˊjäähꜙ hnähꜘtaꜙ laꜙ. 31 Cherˊmahꜗ chaa hi gaꜙngɨɨꜘ juu ˈ kyahꜗhnähꜘ heˉlaˈ cheehˊ hnähꜘ burr˜ naˉ, ja jwɨɨhꜘ hnihꜘläꜙlaˉ: “Jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ Dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ jnääh ˈ baˊlaˉ.”

32 Heˉja gaꜙnääꜗ baˊ hi gaꜙcheeyꜗ heꜘ. Hiꜙgaꜙjnääyhꜙ baˊ läꜙkohꜘ gaꜙjäyhꜘ. 33 Läꜙkoo maˊtääyhˊ cheeyhˉ burr˜ heꜘ, gaꜙjähꜘ dsaˉjʉʉˊ burr˜sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ cheehˊ hnähꜘ burr˜ naˉ?34Mahꜗ gaꜙjähꜘ discípulo heꜘ sɨɨyhꜙ:—Heˉ jmeeꜙ biiꜗ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ baˊ laˉ.35 Heˉja naˊjääyˉ burr˜ heꜘ jeeˊ cheh ˈ Jesús

mahꜗ gaꜙkyeˉ dsaˉ hmɨɨhˉ kihꜗ kaˊluuˊ burr˜. Ja gaˊgaꜙwɨɨꜗ Jesús burr˜ heꜘ. 36 Läꜙkoo maˊ ngooˈ Jesús,läꜙjëëꜙ dsaˉ maˊ ja˜ hmɨɨhˉ kihꜗ läꜙ häˊ jwëꜗ. 37 Maˊngooy ˈ yaꜙjäyhꜙ jyooꜚ kihꜗ mohꜘ Olivo, peerꜙ maˊchaa lluꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ kyaayꜗ hi maˊ chaaꜗ kaahˋkiyh ˈ. Maˊ tooyh˜ mɨɨhˊ, kwayꜙ tiˊhmaahˊ kih ˈ Diokihꜗ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙjëëyꜗ. 38Maˊ jäyhꜘ:

—¡Dio kyaahˊ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ hi jaꜗ naˉ läꜙhihꜙkiyhꜗ! Waˊ hiiꜘ tiiˊ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. ¡Heˉ baˊ cheˉjøøhˈ laaꜗ hi gyaꜗ gyʉʉhˈ!

39 Ja gaˊ ko llaa fariseo hi maˊ täähˊ jeeˊ kihˈ dsaˉheꜘ gaꜙjäyhꜘ:

—Taˉjwohꜗ, taꜙ kwaˉ jwëˈ hlëëhꜙ discípulo kyaahꜗläꜙnaˉ.

40Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ dsaˉ laˉ gaꜙtʉꜗ

hlëëhꜙ läꜙnaˉ, kuuˊ heˉ täähˊ laˉ hlëëhꜗ llayꜚ.41 Läꜙkoo maˊ gaꜙtëëꜘ Jesús chuhꜙ kihꜗ Jerusalén,

gaꜙjëëyꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ ja . Peerꜙ gaꜙkɨˊ gaꜙhooyhꜗ kihꜗdsaˉ chaa jeeˊ ja . 42Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ:

—Heˉ baˊ cheˉ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗläꜙngëëhꜘ hnähꜘ jmɨɨˊ naˈ, hii naˉ hi leꜘ jmeeꜗ hɨɨꜗtiiˊ kyahˈ hnähꜘ. Pero saꜙ jnäꜘ heˉ ja kyahꜗ hnähꜘ naꜗgaˉjʉhˉ. 43 Jëëhꜘ, jäꜙ jmɨɨˊ hlɨɨhꜗ kyahꜗ hnähꜘ. Dsaˉhi naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ dsaˉtaayhˋ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗjeeˊ jwɨɨˉ kyahꜗ hnähꜘ mahꜗ saayhꜗ hnähꜘ läꜙhiiꜘ nëˊgoˉte˜. Niꜙ koˉtaa moꜙsoꜙ chaˉ jeeˊ läähꜘ hnähꜘ.44Sohˊhlayꜗ goˉte˜ naˊhyahˉheˉnaˉjnëˉ jwɨɨˉ kyahꜗhnähꜘ. Ja jiihˈ maˉjaaꜘ hnähꜘ kihꜗ dsaˉ heꜘ. Sohˊhlaꜗmɨ ˈkuuˊ heˉ laꜗ naˊhyahˉ, kihꜗ heˉ saꜙ gaꜙjmeehˊhnähꜘ heˈ heˉ jaꜗ hi maˊ lää hnähꜘ.

Gaꜙhwëëꜗ Jesús dsaˉ hi maˊ täähˊ hnɨɨꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ

(Mt. 21:12-17; Mr. 11:15-19; Jn. 2:13-22)45Maˊ gaꜙheꜗ Jesús jeeˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ, gaꜙløøyꜗ

hëëyꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ llaꜙ hmoohˊ jeeˊ ja .46Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Läꜙlaˉ naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio: “Hneˉ kinꜙ läꜙcheehneˉ jeeˊ ngɨɨꜙ dsaˉ kihꜗ Dio.” Peromaˉjmeehˊ hnähꜘläꜙkoo tooˉ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉhɨɨ baˊ.

47 Koo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ maˊ hlëëh˜ Jesús dsaˉ jeeˊchihˈ gwahꜙ. Pero läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaaˈ jmiˉdsaˉ

kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ dsaˉkaahˊ kihˈ jeeˊjwɨɨˉ ja , maˊ hnøøy ˈ maˊ jngëëyh ˈ Jesús. 48 Saꜙgaꜙjnøøyhꜗ haˉ läꜙ maˊ jmeey ˈ mahꜗ maˊ jngëëyhꜗJesús, jëëhꜘ jwëëꜘ dsaˉ maˊ täähˊ jëë˜ koo hwehˉ,nuuyˉ juuˈ heˉ kwaꜙ Jesús.

20Heˉ jaꜗ gyʉʉhˈ baˊ hihꜙ heˉ jmeeꜙ Jesús(Mt. 21:23-27; Mr. 11:27-33)

1 Koo jmɨɨˊ maˊ cheh ˈ Jesús hlëëyh˜ dsaˉ juˈhmëëꜘ jeeˊ chihˈ gwahꜙ maˊ yaꜙnääꜗ dsaˉkaahˊ kyaaˈ jmiˉdsaˉ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley ko jøhꜘ kyaahˊdsaˉgyʉʉhˊ. 2Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:

—Chiihˊ jnäähꜗ. ¿Cheˊ chaˉ jwëˈ kyahꜗ heˉ jmeehˉläꜙjëꜙ heˉ naˉ? ¿Hii kihꜗ hihꜙ heˉ jmeehˉ läꜙnaˉ?

3Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Ngɨɨnˊ koo mɨˈjuuꜗ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Jeehˋ

daˊ hnähꜘ kinꜙ jääꜗ , ja gaˊ jwahnꜚ hi kihꜗ hihꜙ heˉjmeenꜙ läꜙlaˉ. 4 ¿Hii gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ gaꜙchaaꜗJwaaꜚ dsaˉ jmɨɨˉ, cheˊ Dio o cheˊ dsaˉñʉʉhˉ?

5 Jeeˊ tääyhˊ ja maˊ llayꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ,maˊ jäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, hihꜙ kihꜗ Dio baˊ ja ,Jesús jähꜙ: “¿Heˉlaˈ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kiyhꜗgaˉ ja ?” 6 Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙjähˊ jneˊ, jaꜗ hihꜙ kihꜗdsaˉ baˊ ja , läꜙjëëꜙ dsaˉ teꜗ kuuˊ jnänˋ, jëëhꜘ, läꜙjëëꜙhi heꜘ jmeeyꜙ dsooꜘ Jwaaꜚ maˊ laa ˈ jaa hi maˊngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.

7Heˉja gaꜙjäyhꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Saꜙ ñeˊ jnäähꜗ hi kihꜗ hihꜙ jaꜗ Jwaaꜚ heˉ

gaꜙchaayꜗ dsaˉ jmɨɨˉ.8Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Niꜙ jnäꜘ saꜙ jmeehnꜚ juuˈ hi gaꜙjmeeꜘ hihꜙ heˉ

jmeenꜙ läꜙlaˉ.Juuˈ naˉhmääˊ läꜙkooˉ laꜗ kihꜗ dsaˉ hi gaꜙhøøꜘ taˊ

kihˈ jñahꜘ(Mt. 21:33-44; Mr. 12:1-11)

9Hiꜙ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ juuˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ:—Jaa dsaˉ gaꜙtääꜗ koo nääꜗ chaah ˈ wɨɨ jëh ˈ.

Mahꜗ gaꜙtooyhˉ gooˉ dsaˉ heˉ høøyꜗ maꜙ toꜗ dsaahˋ.Ja gaˊ yaꜙhëëyꜗ ngooyꜗ, jeeˊ gaꜙläꜙhëëyˋ chaˉmiihˉjmɨɨˊ. 10 Maˊ gaꜙllooꜗ jii kihꜗ mɨˈjëhꜗ ja , gaꜙcheeyꜗjaa moz˜ kyaayꜗ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ høøꜙ taˊ kiyhˈ mahꜗ maˊ kooyꜙ heeyꜚ heˉ maˊ tëëyˉ. Perodsaˉ hi maˊ høøꜙ chaah ˈ jëh ˈ ja , gaꜙkwayꜘ kihꜗmoz˜ heꜘ mahꜗ gaꜙhëëyꜗ kihꜗ taꜙjmahꜗ. 11 Gaꜙcheeyꜗjñahꜘ kaˉlähꜘ moz˜ kyaayꜗ. Hi heꜘ kaˉlähꜘ gaꜙjmiˊgaꜙbaaꜗ dsihꜘ, gaꜙlleyˉ oˉhihꜙ kihꜗ mahꜗ gaꜙcheeyhˉtaꜙjmahꜗ. 12 Gaꜙtëꜘ hnëˉ jiih˜ gaꜙcheeyꜗ jñahꜘ moz˜kyaayꜗ. Pero dsaˉ hi maˊ täähˊ jmeeꜙ taˊ jeeˊ ja ,läꜙja kaˉlähꜘ gaꜙjmeeyhꜙ dsooˊ mahꜗ gaꜙhëëyꜗ kihꜗgoˉte˜.

13 ʼHiꜙ dsaˉjʉʉˊ chaahˈ jëhˈ ja , maˊ jmeeyꜙ hʉʉˊd-sëˉ: “¿Haˉ läꜙ jmeenˋ? Goꜚ cheenꜚ jaa chihˉ kyaanꜙnääꜚ gaˊ hi hnaanꜙ, haˉ gaˉ cheˉ waˊraˉ gaꜙllooyꜗ,jmeeyꜗ heˈ kihꜗ.” 14 Pero dsaˉ hi maˊ høøꜙ chaahˈjëhˈ ja , maˊ gaꜙjëëyꜗ jaꜗ chihˉ heꜘ, gaꜙtaayhˋ gaꜙllayꜘjuu ˈ, gaꜙjäyhꜘ: “Hi ooꜙ naˉ jäꜗ kyaahˊ taˊ laˉ. Waˊjngëëhˊ jnihꜘ mahꜗ jänˊ kyaahˊ heeyꜚ heˉ maˊ tëëyˉ.”15 Heˉja gaꜙlleeyˉ taꜙ kaˊhneꜚ jeeˊ maˊ naˉjnääˊchaahˈ jëhˈ ja mahꜗ naˊjngëëyhˉ.

ʼ¿Heeˉ baˊ jmeeˈ dsaˉjʉʉˊ chaahˈ jëhˈ kihꜗ hi høøꜙtaˊ kiyh ˈ, laahꜘ hnähꜘ? 16 Lloo˜ dsaˉjʉʉˊ jëh ˈ mahꜗ

Page 81: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 20:17 78 San Lucas 21:4

miˉllaayꜙ hi jmeeꜙ taˊ ja mahꜗ tooyhꜙ gooˉ jñahꜘhi jmeeꜗ taˊ kiyhˈ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Maˊ gaꜙnuuꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ juuˈ ja , gaꜙjäyhꜘ:—¡Saꜙ waˊ kwaꜘ Dio jwëꜘ jmeenˊ läꜙja !17 Maˊ cheh ˈ Jesús jëë läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ hnøøꜗ jähꜙ heˉ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ?:

Ja baˊ kuuˊ heˉ saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ tëꜙhyahꜙ,heˉ ja baˊ gaꜙjäꜘ läꜙkoo mɨ ˈkuuˊ heˉ kyeˉ dsaˉ

toˉnëˊ kihˈ koo hneꜗ jʉʉhˉ.18 Läꜙjëëꜙ hi tähꜙ nëˊ kuuˊ ja , hi heꜘ chʉˉjøøꜘjmɨˉngoꜗ kihꜗ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙtohꜘ kuuˊ ja nëˊ kih ˈdsaꜙ, jleeyhꜘ goˉte˜.

19 Läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ heꜘ kyaahˊ taˉjwohꜗkyaaꜗ ley hnøøyꜗ maˊ saayh ˈ Jesús hor˜ ja , jëëhꜘgaꜙtahꜘ dsëyꜗ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús kiyhꜗ kyaahˊ juuˈnaˉhmääˊ ja . Pero maˊ gayhꜙ dsaˉ.

Kwaat˜ kihꜗ kuˊsɨhˉ(Mt. 22:15-22; Mr. 12:13-17)

20Heˉja gaꜙcheeꜗ dsaˉkaahˊ heꜘ ko llaa dsaˉ hi naˊkii ꜗ juuˈ. Hi heꜘ maˊ jmää hñiiꜘ läꜙkoo hi lluuꜗ.Läꜙ taa gaˊ gaꜙjmeeyꜘ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ kaahˈ juuˈ kihꜗJesús mahꜗ maˊ hnɨɨyˈ kiyhꜗ kyaahˊ dsaˉtaˊ. 21 Läꜙja ,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—Taˉjwohꜗ, ñeˊ jnäähꜗ hneˉ hlëëhˊ kweeˉ maˊkwahˉ juuˈ. Saꜙ chaˉ kwaat˜ kyehˊ haˉ läꜙ laaꜗ läꜙjaaläꜙjaa dsaˉ. Hneˉ jwɨɨhꜘ dsaˉ kyaahˊ juˈdsooꜘ jmahꜗbaˊ haˉ läꜙ laꜗ jwëꜘ kihꜗ Dio. 22 ¿Haˉ läꜙ jwahꜘ hneˉ,cheˊ lluˈ miˊhmaahˊ jneˊ kuˊsɨhˉ kihꜗ dsaˉtaˊ César osaꜙ lluꜗ?

23Pero kyʉʉh˜ baˊ Jesúsmay˜ kihꜗ dsaˉheꜘ, heˉjagaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ kahˉ hnähꜘ dsënꜙ? 24Heehˋ daˊ jnäꜘ kookuuˊ. ¿Hii kihꜗ heehꜚ tooꜙ laˉ? ¿Hii kihꜗ jmɨɨˉnaˉsɨɨˉ laˉ?

Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:—Kihꜗ César baˊ naˉ.25Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Heˉ laꜗ kihꜗ César, kwëëhˋ baˊ César. Heˉ laꜗ kihꜗ

Dio, kwëëhˋ baˊ Dio heˉ laꜗ kihꜗ.26 Niꜙ miihˉ saꜙ gaꜙjnøøyhꜗ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ kaahˈ

juuˈ kihꜗ Jesús toꜙloꜙ nëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ. Koo gaꜙtaayhˋjëë˜ dsayhꜙ baˊ kyaahˊ juuˈ heˉ gaꜙjeehˉ Jesús kiyhꜗmahꜗ gaꜙjäyꜘ tiˊsɨhꜘ goˉte˜.

Gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ juuˈ haˉ läꜙ leꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊläꜙjiihˊ hi naˉjuuˊ

(Mt. 22:23-33; Mr. 12:18-27)27Läꜙja gaꜙllaꜙnääꜗ ko llaa dsaˉ saduceo jeeˊ maˊ

cheh ˈ Jesús. Dsaˉ heꜘ, saꜙ maˊ jmeeyꜙ dsooꜘ heˉläꜙjiihˊ dsaˉ hi maˉnaˉjuuˊ. Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ heꜘjuuˈ kihꜗ Jesús. 28Gaꜙjäyhꜘ:

—Taˉjwohꜗ, Moisé gaꜙsɨɨꜘ jnänˋ kyaahˊ juu ˈ laˉ.Waˊraˉ gaꜙjuuꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi saꜙ chaa jooꜘ ,dsaˉñʉʉhˉ øøhꜚ hlɨɨꜘ heꜘ, lleˋ kih ˈ tëëyꜙ dsaˉmëꜘmahꜗ läꜙchaa jooyꜘ hi leeꜘ kwaat˜ kyaaꜗ hlɨɨꜘ øøyhꜚ.29Maˊ laa gyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ jaa baˊ choꜗjmiiyˉ. Hi toˉnëˊ heꜘ gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ pero chahꜘ baˊ gaꜙjuuyꜗ.Saꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ jooyꜘ. 30 Heˉja jeeˊ gaꜙtëꜘ uuꜗdsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ. Ja baˊ läꜙjagaꜙjuuyꜗ, saꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ jooyꜘ. 31 Jeeˊ gaꜙtëꜘ uuˉdsaˉñʉʉhˉ øøyhꜚ, gaꜙkaayꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ. Ja baˊläꜙja läꜙjëëꜙ gyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ gaꜙkaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘhiꜙ gaꜙjuuꜗ läꜙjëëꜙ gyeeꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. Niꜙ jaa

saꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ jooꜘ . 32 Jeeˊ gaꜙdsaaꜗ goˉte˜, gaꜙjuuꜗhñiiꜘ dsaˉmëꜘ kaˉlähꜘ. 33 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙjiihˊhi maˉnaˉjuuˊ, ¿hii jaa kihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ gyeeꜗleeꜘ kyaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ? Jëëhꜘ, gaꜙläꜙjëëꜙ gyeeꜗ baˊgaꜙläꜙkyaayhˋ —gaꜙjähꜘ dsaˉ saduceo sɨɨyhꜙ Jesús.

34Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—Dsaˉmëꜘ dsaˉñʉʉhˉ jeey˜ gooyˉ taˊko jiih ˈ

chaayˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ baˊ. 35 Pero läꜙjëëꜙ dsaˉ hi laaꜗ kwaat˜ läꜙjiihˊ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ mahꜗ dsaˉ-taayhˋ jmɨˉgyʉʉꜙ hmëëꜘ, jeeˊ ja niꜙ jaa dsaˉmëꜘdsaˉñʉʉhˉ moꜙsoꜙ jeeyꜗ gooyˉ. 36Niꜙ moꜙsoꜙ juuyꜘkaˉlähꜘ, leeyꜘ kweeˉ läꜙkoo ángele. Läꜙlluꜗ heˉläꜙjiiyhˊ heˉja leeyꜘ jooꜘ Dio baˊ. 37 Hiꜙ läꜙkyeMoisé gaꜙmiꜙjnääˉ jnänˋ heˉ läꜙjiihˊ dsaˉ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ. Jëëhꜘ, läꜙ maˊ gaꜙsɨɨꜘ Moisé läꜙkoogaꜙlaꜗ kiyhꜗ jeeˊ maˊ chihˈ chaahˈ tooꜘ ja , gaꜙtëëyhꜗDio läꜙlaˉ: “Dio kyaaꜗ Abraham, Dio kyaaꜗ Isaac, Diokyaaꜗ Jacob.” 38Heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , saꜙ naˉjuuˊ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ heꜘ kihꜗ Dio. Jëëhꜘ Dio jnänˋ laayꜗDio kyaaꜗ hi naˊjiihꜙ baˊ.

39Ko llaa taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ:—Lluꜗ baˊ heˉ maˉjähˊ naˉ, Taˉjwohꜗ.40 Ja jiihˈ moꜙsoꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗ maˊ ngɨɨˈ gyihꜗ juu

ˈ kihꜗ Jesús.Hi kihꜗ jaꜗ hi laaꜗ Cristo(Mt. 22:41-46; Mr. 12:35-37)

41Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Haˉ läꜙ laꜗ heˉ jähꜘ dsaˉ, Cristo laaꜗ saˊjuˉ kihꜗ

David? 42 Heꜘ baˊ hñiiꜘ David gaꜙsɨɨꜘ juuˈ laˉ nëˊ jeˉkihꜗ Salmo:Gaꜙjähꜘ Dio gaꜙsɨɨyhꜙ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ:“Naꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ kinꜙ laˉ,43 läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊ llaanꜚ hɨɨˊ tɨɨhˊ läꜙjëëꜙ hi

naˉhøøhˊ kyahˈ.”44 ¿Haˉ läꜙja laaꜗ Cristo saˊjuˉ kihꜗ David gaˉ ja ,cherˊmahꜗ hñiiꜘ David gaꜙjähꜘ kihꜗ Cristo: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ?”

Gaꜙjʉʉhꜗ Jesús kihꜗ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley(Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54)

45Läꜙmaˉnuuꜘ ja läꜙjëëꜙ hi täähˊ jeeˊ ja , gaꜙjähꜘJesús sɨɨhꜙ discípulo kyaayꜗ:

46—Leehꜚ hnähꜘ kyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Peerꜙtɨh˜ dsëyꜗ ngëyꜗ jeeˊ kihˈ dsaꜙ kyeyhˊ hmɨɨhˉ kyooˉ,hnøøyꜗ jmeeꜗ dsaˉ Dio kiyhꜗ chaˊjwëꜗ jʉʉhˉ. Hiꜙtɨh˜ dsëyꜗ gyayꜙ toˉnëˊ hmaˉsii˜ nehꜙ gwahꜙ mähˉhiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ jeeˊ dsaˉtaahˋ dsaˉ kuhˉhɨh˜.47 Hwëëy˜ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ, kiˉwëëꜘdsaˉtaayhˋ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio haˉ jeeˊ jëëꜗ dsaˉkiyhꜗ. Pero chaˉgaˊmiihˉ wɨɨꜘ heehꜗ Dio dsaˉ hi jmeeꜙ läꜙja .

21Naˊkaˉ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ kuuˊ chaˊnëˊ Dio(Mt. 12:41-44)

1Maˊ chehˈ Jesús jëë˜ haˉ läꜙ maˊ jmeeꜙ dsaˉ chaˉkuuˊ, tooyhˉ kuuˊ nehꜙ wɨɨ ꜘ kihꜗ gwahꜙ. 2 Gaꜙjëëyꜗkaˉlähꜘ jaa dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ hi täˉñeeꜘ goˉte˜, gaꜙ-tooyhˉ toꜗ ñeˈ nøøꜘ heˉ saꜙ kyeeꜘ niꜙ miihˉ. 3Heˉjagaꜙjäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘlaˉ täˉñeeꜘ, maˉkwayꜘ chaˉgaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊ jeeˊläꜙjëëꜙ hi chaˉ kuuˊ. 4 Jëëhꜘ läꜙjëëꜙ hi ooꜙ maˉk-wëëhꜗ Dio miihˉ heˉ dsaˉchaaꜘ kiyhꜗ, pero dsaˉmëꜘ

Page 82: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 21:5 79 San Lucas 22:6hnɨɨꜘ laˉ, maꜙkeꜙ täˉñeeyꜘ, maˉkwayꜘ läꜙkohꜘ teꜗkuuˊ heˉ chaˉ kiyhꜗ heˉ kyaahˊ maˊ layˈ heˉ jmeeꜙbiiꜗ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Lloo˜ kooˉ jmɨɨˊ hlaˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ(Mt. 24:1-2; Mr. 13:1-2)

5 Maˊ täähˊ ko llaa maˊ llaꜙ juu ˈ kihꜗ gwahꜙ haˉläꜙkoo naˊhñaahꜗ maˊ laˈ kuuˊ heˉ maˊ naˉchuhꜙ hiꜙmaˊ naˉlɨɨˊ kyaahˊ läꜙjëꜙ heˉ maˊ dsaˉkaꜙ dsaˉ kihꜗDio. Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

6—Läꜙjëꜙ heˉ jëëhꜘ hnähꜘ naˉ, lloo˜ koo jmɨɨˊ niꜙkoo mɨˈkuuˊ saꜙ jäꜗ naˉchuhꜙ nëˊ kihˈ øøhꜚ. Läꜙjëꜙbaˊ sohˊhlaꜗ.

Johꜘ nëëˈ saꜙ jmeeꜗ lii˜ jääꜗ ja gaˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ(Mt. 24:3-28; Mr. 13:3-23)

7 Heˉja gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ heꜘ juu ˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, ¿lɨhꜘ baˊ leꜘ heˉ hlëëhˊ naˉ? ¿Heeˉ lii˜jmeeꜗ waˊraˉ yaꜙjähꜙ läꜙteꜗ juuˈ naˉ?

8Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Hnøøꜗ leehꜚ hnähꜘ mahꜗ niꜙ jaa saꜙ miˉgaaꜙ

hnähꜘ. Jwëëꜘ dsaˉ yaˉnääꜘ hi kaꜗ nëˊ kinꜙ, jäyhꜙsɨɨyhꜙ hnähꜘ: “Jnäꜘ heꜘ laanꜗ Cristo hi maˉcheeꜗDio.” Hiꜙ jäyhꜙ: “Maˊ ngoo ˈ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ.” Pero taꜙgoˉnääꜘ hnähꜘ kaahˋ kiyh ˈ. 9 Gaˊ maˉnʉʉhˉ hnähꜘchaˉ hniiˉ taꜙ laꜙ taꜙ jnøꜙ, taꜙ jøøhˋ hnähꜘ hñaahꜗ.Jëëhꜘ, jmeeꜙ biiꜗ leꜘ läꜙja toˉnëˊ. Pero jaꜙ läꜙchahꜘja llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ.

10Ngooꜗ bihꜗ hlëëyhꜙ:—Teeꜗ dsaˉ hi chaa koo hwaꜗ kyaahˊ jyohꜘ

hwaꜗ, hiꜙ teeꜗ dsaˉtaˊ kyaahˊ jñahꜘ dsaˉtaˊ. 11 Jehꜗ wɨɨꜘjwërte hwaꜗ, jaꜙ heˉ koo jeeˊ jwɨɨˉ jëëꜗ dsaˉ hooˊ hiꜙläꜙchaˉ dsooˊ heˉ dsaˉkwahꜘ. Jmeeꜗ gooˉ jwërte, hiꜙhaˉ kohꜘ lii˜ saꜙ jmeeꜗ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ.

12 ʼJääꜗ ja gaˊ leꜘ läꜙjëꜙ heˉ hlëëhnˊ laˉ, saahꜗ dsaˉhnähꜘ, jmeeyhꜙ hnähꜘ. Jääyꜗ hnähꜘ nehꜙ gwahꜙ kiyhꜗ,taayhꜙ hnähꜘ nehꜙñeˈ, dsaˉjääyꜙ hnähꜘ chaˊnëˊ dsaˉ-taˊ kaahˊ kwaat˜ kinꜙ. 13 Jeeˊ täähˊ hnähꜘ dsaˉngëëhꜘhnähꜘ läꜙja , maˊja laꜗ jmɨɨˊ kyahˈ hnähꜘ heˉ kwahˈ hnähꜘ juˈdsooꜘ kinꜙ. 14 Koo häˊ baˊ llaˊ hohꜘ hnähꜘheˉ saꜙ jmeehˈ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ hlëëhˊ hnähꜘheˉ kyaahˊ läähˊ hnähꜘ hñaahˈ, gaˊ maˉtäähˊ hnähꜘchaˊnëˊ dsaˉtaˊ. 15 Jëëhꜘ, jnäꜘ baˊ kwanˋ juu ˈ heˉhlëëhˊ hnähꜘ kyaahˊ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ. Läꜙjaläꜙjëëꜙ hi naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ saꜙ leeyhꜙ hnähꜘkyaahˊ maꜙlaꜙ juuˈ heˉ hlëëyhꜙ. 16 Heꜘ baˊ maaˋ tääˋkyaahˈ hnähꜘ hnɨɨyꜗ kyahꜗ hnähꜘ, läꜙja kaˉlähꜘ øøhꜗhnähꜘ, hi chaa kyaahꜗ hnähꜘ, omeꜚ kyaahꜗ hnähꜘ.Läꜙjiih ˈ jngëëyhꜗ ko llaa hnähꜘ. 17 Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊjmeeˈ naˉhøøhˊ kyahˈ hnähꜘ kwaat˜ kinꜙ. 18 Pero niꜙkoo jñuˉ llehˊ hnähꜘ saꜙ dsaˉhɨɨꜗ. 19Waˊ kwëëhˈ hohꜘhnähꜘ mahꜗ läꜙja läähꜘ hnähꜘ.

20 ʼWaˊraˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ maˉtäähˊ hløøꜘ läꜙkuˊläꜙjii ꜗ kihꜗ Jerusalén, maˊja läꜙñehˊ hnähꜘ maˉllooꜗjmɨɨˊ jeeˊ heeꜘ goˉte˜ jeeˊ jwɨɨˉ ja . 21 Jmɨɨˊ ja läꜙjëëꜙhi täähˊ hwaˈ Judea waˊ kyʉʉyˈ taꜙ mohꜘ. Hi täähˊjeeˊ jwɨɨˉ, waˊ kyʉʉy ˈ. Hiꜙ hi täähˊ jeeˊ nuuˉ kihꜗ,taꜙ waˊ llaˉnääyꜘ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. 22 Jëëhꜘ, maˊjadsëëꜗ jmɨɨˊ teehꜙ Dio jwɨɨ˜ kihꜗ dsaꜙ, mahꜗ läꜙteꜗläꜙjëꜙ juu ˈ heˉ maˉnaˉsɨɨˉ. 23 Peerꜙ jwɨɨ˜ dsaˉmëꜘhi kyaa gyʉʉˉ jmɨɨˊ ja hiꜙ läꜙja hi jääꜙ gyʉʉˉsëhꜘ kaˉlähꜘ. Haˉ kohꜘ wɨɨꜘ saꜙ jëëꜗ dsaˉ hi chaahwaꜗ Judea, heehꜗ Dio wɨɨꜘ jwërte dsaˉ hi chaaJerusalén. 24 Ko llaa jngëëhˈ dsihꜘ kyaahˊ ñeꜗ. Hiꜙ

jñahꜘ ko llaa jää ˈ dsihꜘ naˉhñuuyꜚ taꜙ jeeˊ jyohꜘjwɨɨˉ. Läꜙ tëˉ dsëꜗ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu jmeeyꜗ kihꜗdsaˉ chaa Jerusalén läꜙjiihˈ dsëëꜗ jmɨɨˊ heˉ lleˋ kiyhˈ.

Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ jähꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ(Mt. 24:29-35, 42-44; Mr. 13:24-37)

25 ʼJa gaˊ jmee ˈ lii˜ nëˊ hyooˉ nëˊ sɨhˉ jeeˊhëëꜚ nʉʉꜘ, mahꜗ nëˊ hwa ˈ laˉ saꜙ ñeˉ dsaˉ heˉjmeeꜗ waˊraˉ gaꜙnuuyꜘ tooh˜mɨɨhˊ jmɨˉñeehꜚwaˊraˉgaꜙhluhꜗ wɨɨꜘ jwërte. 26 Läꜙjiih ˈ saˊhlaaꜗ dsaˉ hwaꜗläꜙgoyhꜙ. Jmeeyꜗ hʉʉˊdsëˉ heˉ baˊ leꜘ kiyhꜗ waˊraˉgaꜙjëëyꜗ saˉjeh˜ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ gyʉʉhˈ. 27 Ja gaˊ jëëyˈ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi jähꜘ gyʉʉhˈ jeeˊ jniiꜘ kyaahˊchaˉmiihˉ beꜘ, laayꜗ jøøhˈ goˉte˜. 28Waˊraˉ gaꜙløøꜗdsaˉlaꜘ läꜙjëꜙ heˉ laˉ, ja kwahˉ hnähꜘ beꜘ, chaahꜙhnähꜘ hñaahꜗ. Jëëhꜘ, miihˉ gaˊ hnøø ˈ läähꜘ hnähꜘmaˊja .

Juuˈ naˉhmääˊ kihˈ chaahˈ higo29Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ juuˈ naˉhmääˊ läꜙlaˉ:—Jëëˋ daˊ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ kihꜗ chaahˈ higo kyaahˊ

jyohꜘ chaah ˈ hmaˉ. 30 Waˊraˉ gaꜙløøꜗ dsaˉhyoꜙsaˊjihꜘ kihꜗ, maˉñehˊ hnähꜘ heˉ maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ jii jmaꜗ baˊ ja . 31 Ja baˊ läꜙja hnähꜘ kaˉlähꜘ, waˊraˉgaꜙjëëhˋ hnähꜘ dsaˉlaꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉjwahnꜗ laˉ, waˊläˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉmaˉyaˉjähꜙ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙjnäꜘhäꜘ.

32 ʼMaꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, saꜙ llaaꜙ dsaˉchaa naꜗ taˊko jiihˈ saꜙ gaˊ maˉläˉteꜗ läꜙjëꜙ heˉ jähꜘjuuˈ laˉ. 33 Ngëëꜘ baˊ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ gyʉʉhˈ hwaꜗ,pero juuˈ kinꜙ, läꜙ maˉchaˉ ja baˊ.

34 ʼHnøøꜗ häähˈ hnähꜘ hñaahꜗ. Taꜙ kwaˉ hnähꜘ jwëˈläꜙhwehˉ tuhˉhohꜘ hnähꜘ kyaahˊ heˉ hlɨɨhˈ heˉ jøøꜙkyahꜗ hnähꜘ, heˉ llaˉheehꜚ hnähꜘ, heˉ kyehˊ hnähꜘchaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ heˉ gaˊ hnøøˈ kyahꜗ hnähꜘ jmɨˉ-gyʉʉꜙ laˉ. Leꜘ gaˉ cheˉ niꜙ saꜙ leehꜚ hnähꜘ waˊraˉgaꜙläꜙteꜗ jmɨɨˊ ja . 35 Jmɨɨˊ ja leꜘ läꜙkoo saˊläꜘ heˉ jlëꜗgaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊ läꜙkaa hwaꜗ. 36 Taꜙ gwɨɨ hnähꜘ ja , ngɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio ko llaˉjiih˜ mahꜗläꜙja läähꜘ hnähꜘ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ wɨɨꜘ heˉ jäꜙ ja ,hiꜙ tëëhꜗ hnähꜘ goˊtaahˊ hnähꜘ chaˊnëˊ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ —gaꜙjähꜘ Jesús.

37 Taꜙlaꜙ jmɨɨˈ maˊ kwayꜙ juuˈ jeeˊ chihˈ gwahꜙ. Hiꜙtaꜙlaꜙ hwëˈ maˊ goˉhëëyˈ maˊ dsaayh˜ taꜙ mohꜘ heˉchee Olivo. 38 Taꜙlaꜙ tiih˜ maˊ dsaˉnääꜗ jwëëꜘ dsaˉjeeˊ chihˈ gwahꜙ maˊ dsaˉnʉʉꜘ juuˈ heˉ kwayꜙ.

22Maˊ hnoohˉ dsaˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ saayhˈ Jesús(Mt. 26:1-5, 14-16; Mr. 14:1-2, 10-11; Jn. 11:45-53)

1Maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu heˊñi-ihꜚ heˉ saꜙ kyaahˊ levadura, ja baˊ jmɨɨˊ ja kuhˉdsaˉ heꜘ borrego mähꜗ. 2 Läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊkyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley, maˊ hnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊmaˊ jngëëyhˈ Jesús jeeˊ saꜙ jëë˜ dsaˉ, jëëhꜘ maˊ gayhꜙdsaˉ.

3 Mahꜗ gaꜙheꜗ Tanaˊ nehꜙ tuhˉdsëꜗ Juda hi maˊtëëyh˜ Iscariote. Hi heꜘ maˊ laa ˈ jaa jeeˊ läꜙjëëꜙgyaꜙtuuꜘ apóstole kyaaꜗ Jesús. 4 Heˉja ñeeyˊ naˊh-lëëyhˊ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ jʉʉˊ hløøꜘ hi maˊ høøꜙgwahꜙ ja . Gaꜙllayꜘ juuˈ kyaayhˊ haˉ läꜙ ngëëyꜗ Jesús.5Peerꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ lluꜗ dsaˉheꜘ, heˉja gaꜙjiiyhꜗ kuuˊkih ˈ Juda. 6 Gaꜙheehˉ baˊ Juda juu ˈ ja . Heˉja

Page 83: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 22:7 80 San Lucas 22:40gaꜙhnooyhˉhaˉ läꜙ jmeeyꜗmahꜗ ngëëyꜗ Jesús jeeˊ saꜙjëëꜗ dsaˉ.

Gaꜙjmeeꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ maꜙnʉʉꜙ kyaahˊ gaꜙhɨyhꜗjuuˈ

(Mt. 26:17-29; Mr. 14:12-25; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)

7 Maˊ täähˊ dsaˉ judiu jmɨɨˊ kuyhˉ heˊñiihꜚ heˉsaꜙ kyaahˊ levadura, maˊ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ heˉ jngëëyhꜗborrego mähꜗ hi kuyhˉ hwë ˈ maˊ tëˉ jmɨɨˊ ja .8 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ kihꜗ Peeˊ kyaahˊ kihˈ Jwaaꜚ , gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Goˉnääꜘ hnähꜘ goˉmiˊlluˋ hnähꜘ jeeˊ kyehnˊ bor-rego mähꜗ.

9 —¿Haˉ jwahꜘ miˊlluˋ jnäähꜗ maꜙnʉʉꜙ? —gaꜙjähꜘdiscípulo heꜘ sɨɨyhꜙ.

10 —Waˊraˉ gaꜙtaahˋ hnähꜘ jeeˊ jwɨɨˉ jʉʉhˉ ooꜙ,jeehꜙ hnähꜘ jaa dsaˉ hi kii koo mɨˈdsuuˊ naˉkahˈ jmɨɨˉ. Ja llaˉllehꜚ hnähꜘ kaahˋ kiyh ˈ läꜙjiih ˈdsaˉheyꜘ chaˊnehꜙ. 11 Jeeˊ dsaˉheyꜘ ja , jwɨɨhˈ hnähꜘdsaˉjʉʉˊ hne ˈ: “Läꜙlaˉ jähꜘ Taˉjwohꜗ sɨɨyhꜙ hneˉ.¿Naꜚ jeeˊ hne ˈ jeeˊ leꜘ kyehˊ jnäähꜗ borrego mähꜗkyaahˊ discípulo kyaanꜙ?” 12 Hi heꜘ heehꜗ hnähꜘjeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜗ hneꜗ jeeˊ chaˉ koo jeeˊ heˉmaˉnaˊlluˋ. Jeeˊ ja miˊlluhˋ hnähꜘ maꜙnʉʉꜙ jnänˋ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

13 Gaꜙllaꜙnääꜗ baˊ discípulo heꜘ jeeˊ ja hiꜙ gaꜙlaꜗbaˊ läꜙkoo gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ. Mahꜗ gaꜙmiꜙlluyꜗmaꜙnʉʉꜙ heˉ kuyhꜙ.

14Maˊ gaꜙllooꜗ hor˜ kuyhꜙ, gaꜙgyaˉ Jesús nëˊ mes˜ko jøhꜘ kyaahˊ apóstole kyaayꜗ. 15Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—¡Haˉ kohꜘ saꜙ heeꜘ dsënꜙ kuhnˋ maꜙnʉʉꜙ laˉko jøhꜘ kyaahˊ hnähꜘ, jääꜗ ja gaˊ jëënꜚwɨɨꜘ! 16Maꜙraꜙju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, moꜙsoꜙ kuhnˋ kaˉlähꜘmaꜙnʉʉꜙ laˉ läꜙjiihˈ lloo˜ jmɨɨˊ heˉ kuhnˋ kaˉlähꜘ jeeˊjmeeꜙ Dio hihꜙ.

17Mahꜗ gaꜙkayꜗ kyaahˊ heˉ maˊ haaˊ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ,gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Kye kyaahˊ laˉ mahꜗ hihꜘ hnähꜘ maꜙ miihˉgaꜙläꜙjëëꜙ hnähꜘ. 18 Jëëhꜘ,moꜙsoꜙ huhnˋ kaˉlähꜘ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ maˉää , läꜙjiihˈ løøꜗ Dio jmeeꜗ hihꜙ jnäꜘhäꜘ.

19 Ja gaˊ gaꜙkayꜗ heˊñiihꜚ, gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈDio mahꜗ gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Heˉ laˉ naˉ jmɨˉngoꜗ kinꜙ. Heˉ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘkwanˋ hñiinꜙ juunꜘ. Kuhꜗ hnähꜘ hiꜙ ja jmeehˉ hnähꜘläꜙnaˉ mahꜗ läꜙdsooh˜ hohꜘ hnähꜘ kinꜙ.

20 Maˉlaꜙ maˉgoh˜ maꜙnʉʉꜙ, ja baˊ läꜙjagaꜙjmeeyꜘ kaˉlähꜘ, gaꜙkayꜗ waˊkyaahˊ mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Heˉ laˉ naˉ jmaˉ kinꜙ heˉ tʉʉꜙ kyahꜗ hnähꜘhiꜙ kyaahˊ jmaˉ kinꜙ laˉ jmeeꜗ Dio koo hmoohˊhmëëꜘ. 21 Pero hi ngëëꜗ jnäꜘ jaˊgooˉ dsaˉ hñaaˉdsëꜗ, hii ꜚ maˉkyeˉ maˉgooˉ ko jøhꜘ kyaahˊ kinꜙ nëˊmes˜ laˉ. 22 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ leꜘkiyhꜗ läꜙkoo lleˋ kihˈ baˊ, pero jwɨɨ˜ dsaˉñʉʉhˉ hi ngëëꜗ jnäꜘ kihꜗ dsaꜙ.

23 Ja gaˊ gaꜙtaayhˋ ngɨɨyꜙ juu ˈ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ,hii naˉ hi jmeeꜗ läꜙja .

Haˉ läꜙ hnøøꜗ kihꜗ hi kye nëˊ kihˈ øøhꜗ jneˊ24Hiꜙ gaꜙtiˉ gaꜙchooyꜘ juuˈ kaˉlähꜘ, maˊ jäyhꜘ:—¿Hii jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ kaꜗ nëˊ kih ˈ dsaˉkyaahˊ

jneˊ?25Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Läꜙjëëꜙ rey hi naˉhñaa kyaa dsaˉ jmeeyꜙ hihꜙläꜙ tëˉ dsëyꜗ kihꜗ dsaˉ kyaayꜗ. Hiꜙ jähꜘ dsaˉ kiyhꜗ,heˉ jmeeꜙ bihꜗ lluꜗ. 26 Pero hnähꜘ saꜙ gaꜙtëëhꜘ hnähꜘjmeehˈ hnähꜘ läꜙja . Llaꜚ heˉ ja , hi jøøhˈ gaˊ jeeˊkyahˈ hnähꜘ hnøøꜗ jmääyꜗ hñiiyꜘ jaa hi hwaa baˊ.Hi kye nëˊ kyahˈ hnähꜘ hnøøꜗ jmeeyꜗ läꜙkoo jaahi jmeeꜙ taˊheꜗ baˊ. 27 ¿Hii laaꜗ jøøhˈ, laahꜘ hnähꜘ?¿Cheˊ hi gyaꜗ nëˊ mes˜, o hi jmeeꜙ taˊheꜗ? ¿Jaˈ hi gyaꜗ nëˊ mes˜ baˊ jøøh ˈ? Pero jnäꜘ laanꜗ jeeˊ kyah ˈhnähꜘ läꜙkoo jaa hi jmeeꜙ taˊheꜗ baˊ.

28 ʼHiꜙ hnähꜘ laahꜗ dsaˉ hi maˉkwëëhꜗ dsëꜗko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ jeeˊ maˉjëën˜ wɨɨꜘ. 29 Heˉjakwanˋ jeeˊ jmeehꜗ hnähꜘ hihꜙ, läꜙkoo gaꜙkwëëhꜗ Tääˋjnäꜘ jmeenˋ hihꜙ. 30 Läꜙja kuhˊhuhꜗ hnähꜘ nëˊ mes˜kinꜙ jeeˊ jmeenˋ hihꜙ. Hiꜙ kwanˋ jeeˊ goˊtaahˊ hnähꜘjeeˊ jmeehꜗ hnähꜘ hihꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ gyaꜙtoꜘ nääꜗ dsaˉIsrael.

Gaꜙjähꜘ Jesús heˉ hmäꜗ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ(Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Jn. 13:36-38)

31Hiꜙ gaꜙjähꜘ kaˉlähꜘ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ:—Simón, Simón. Gaꜙngëëꜗ Tanaˊ hnähꜘ mahꜗ

kaayhꜗ hnähꜘ. Jmeeyꜗ kyahꜗ hnähꜘ läꜙkoo jmeeꜙdsaˉ hi jwä˜ mɨˈtrigo jwëꜘ nëˊ lleꜘ mahꜗ lleeꜘ kyahˈ kihꜗ. 32 Pero maˉngɨɨnˋ kyahˈ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ jehꜗhohꜘ. Hiꜙ hneˉ, waˊraˉ gaꜙjeehˋ kyaahˊ jnäꜘ, lleˋ kihˈkwahˈ beꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙ øøhꜗ mahꜗ waˊ llaˉnääꜘ bihꜗ taꜙchaˊnëˊ.

33Heˉja gaꜙjähꜘ Simón:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, maˉllaꜙ dsënꜙ heˉ nɨɨnˋ ne-

hꜙñeˈ. Hiꜙ jaꜙ maꜙlaꜙ koo nɨɨnˋ nehꜙñeˈ, läꜙkye heˉjuunꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ hneˉ maˉllaꜙ dsënꜙ.

34Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Peeˊ:—Jwëëhn˜ hneˉ, ja baˊ na ˈ, jääꜗ ja gaˊ hooh ˈ

chaahˊ dsooˈ, hneˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜ maˉhmähˊ juuˈheˉ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.

Lloo˜ kooˉ jmɨɨˊ jëëˈ dsaˉ wɨɨꜘ35Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ :—Läꜙ maˊ gaꜙcheenꜙ hnähꜘ naˊkwahˊ hnähꜘ juu ˈ,

saꜙ kyehˊ hnähꜘ hmɨhˉtuhˉ, niꜙ saꜙ kyehˊ hnähꜘ kuuˊ,niꜙ looˉ heˉ toohˈ hnähꜘ tɨɨhˊ hnähꜘ, ¿cheˊ chaˉ heˉgaꜙläꜙhnøøꜗ kyahꜗ hnähꜘ maˊja ?

—Niꜙ koo —gaꜙjähꜘ läꜙjëëꜙ .36Heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:—Pero naꜗ, hi chaˉ hmɨhˉtuhˉ kihꜗ, waˊ kyeyꜘ

baˊ. Läꜙja kaˉlähꜘ kuuˊ. Hiꜙ hi saꜙ chaˉ ñeˈtuuhꜚkihꜗ, waˊ hnɨɨyꜘ hmɨhˉllooꜘ kiyhꜗ mahꜗ waˊ läyꜘ koo .37 Jwëëhn˜ hnähꜘ, jmeeꜙ biiꜗ läꜙteꜗ kinꜙ heˉ naˉsɨɨˉläꜙlaˉ: “Jmääꜗ dsaˉ jnäꜘ kwaat˜ heˉ laanꜗ läꜙkoojaa hi ää dsooˊ.” Jëëhꜘ, heˉ maˉnaˉsɨɨˉ kinꜙmaꜙraꜙ heˉ läꜙteꜗ baˊ.

38 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ läꜙjëëyꜙ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Chaˉ baˊ toꜗ ñeˈtuuhꜚ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Leeꜙ baˊ maꜙlaꜙ heˉ naˉ.

Ñeeˊ Jesús Getsemaní naˊchuuyˊ kyaahˊ Dio(Mt. 26:36-46; Mr. 14:32-42)

39 Läꜙchahꜘ ja yaꜙhëëꜗ Jesús. Hiꜙ läꜙkoo maˊtëëyꜗ jmeeyꜙ, ngooyꜗ taꜙ mohꜘ heˉ chee Olivo. Hiꜙgaꜙnääꜗ discípulo kyaayꜗ chaa ˈ kaahˋ kiyhꜗ taꜙ jaꜙ .40Läꜙkoo maˊ gaꜙtëëyꜘ mohꜘ ja , gaꜙsɨɨyhꜙ discípulokyaayꜗ:

—Ngɨɨˊ hnähꜘ kyahꜗ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ saꜙ kaahꜗhi saꜙlluꜗ hnähꜘ läꜙ hyohˉ dsëꜗ.

Page 84: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 22:41 81 San Lucas 23:541 Gaꜙläꜙøøyꜘ läꜙkoo ʉʉꜘ jwä˜ dsaˉ koo mɨ

ˈkuuˊ. Mahꜗ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ, gaꜙløøyꜗ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ.42Gaꜙjäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ hnoohˉ Tääˋ, lää jnäꜘ kihꜗ heˉ wɨɨꜘheˉ jëënꜚ naꜗ. Pero saꜙ waˊ leꜘ läꜙ hnoonꜗ hñiinꜙ. Waˊleꜘ läꜙ hnoohˉ hñaahꜗ baˊ.

43 Gaꜙllaꜙsëëhˋ jaa ángel hi jaꜗ gyʉʉhˈ chaˊnëyˊhi gaꜙkwaꜘ beꜘ kiyhꜗ. 44Läꜙkoo maˊ gyayˈ jëëy˜wɨɨꜘ,chaˉgaˊmiihˉ maˊ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ. Peerꜙ kahˊgaa toohˊjmɨˉllooˋ kiyhˈ heˉ maˊ tuuˉ läꜙ gaꜙtëꜘ hwaꜗ heˉ laꜗläꜙkohꜘ jeeˊ tuuˉ jmaˉ.

45Maˊ gaꜙnooyˉ jeeˊ maˊ gyayˈ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ, ngooyꜗjeeˊ maˊ täähˊ discípulo kyaayꜗ. Gaꜙjëëyꜗ naˉsaaˈ naˉgwɨɨyˉ, jëëhꜘ gaꜙhwaayꜘ heˉ tiˉmeehˉ dsëyꜗ.46Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heˉla ˈ naˉgwɨɨhˉ hnähꜘ? Nooˉ hnähꜘ, ngɨɨˊhnähꜘ kyahꜗ hnähꜘ mahꜗ saꜙ lehꜙ heˉ hlɨɨhˈ hnähꜘ.

Gaꜙsaayhꜗ Jesús(Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Jn. 18:2-11)

47 Chehꜗ gaˊ Jesús hlëëhꜙ maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ jwëëꜘdsaˉ. Hiꜙ gaꜙllooꜗ hi maˊ chee Juda, jaa jeeˊ läꜙjëëꜙgyaꜙtuuꜘ discípulo, hi maˊ jääꜙ dsaˉ heꜘ. Ngooyꜗchuhꜙ kihꜗ Jesús mahꜗ gaꜙchʉyhꜘ kiyhꜗ. 48 Heˉjagaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Juda, ¿cheˊ heˉ hnaahꜙ jnäꜘ laˉ heˉ maˉchʉhꜙkinꜙ mahꜗ ngëëhˊ jnäꜘ heˉ juunꜘ?

49 Läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ kyaahˊ Jesús, maˊ gaꜙjëëyꜗheˉ kihꜗ ja heˉ yaꜙnääꜗ dsaˉ, heˉja gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøhˈ, ¿cheˊ taˊ jnäähꜗ kiyhꜗ kyaahˊ ñeꜗ?50 Jaa discípulo heꜘ, gaꜙjmeeyꜘ dsooˊ kih ˈ jaa

moz˜ kyaaꜗ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ, gaꜙkuyꜘ loˉg-wayˊ raˉlluuꜗ. 51Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Maˉleeꜙ ko naˉ. Moꜙtoꜙ kaahꜙ.Gaꜙsooyhꜗ loˉgwaˊ moz˜ heꜘ, mahꜗ gaꜙmiꜙhlääyꜘ.

52 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ läꜙjëëꜙ hi yaꜙnääꜗyaꜙchaayhꜙ, läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ kaahˊ, läꜙjëëꜙ hløøꜘ hi maˊ høøꜙ gwahꜙ, hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ:

—¿Cheˊ dsaˉhɨɨ jnäꜘ, mahꜗ maˉyaˉnäähꜗ hnähꜘkyaahˊ ñeꜗ kyaahˊ hmaˉ? 53 Läꜙjëꜙ jmɨɨˊ maˊ häänˊjeeˊ kyahˈ hnähꜘ jeeˊ chihˈ gwahꜙ mahꜗ saꜙ gaꜙchaahˈ hnähꜘ jnäꜘ. Pero naꜗ maˉchaˉ jwë ˈ kyahꜗ hnähꜘjmeehˈ hnähꜘ hihꜙ, jëëhꜘ maˉtëꜘ hor˜ jmeeꜗ hihꜙ hi hää jeeˊ naˉhoo .

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mt. 26:57-58, 69-75; Mr. 14:53-54, 66-72; Jn. 18:12-18,

25-27)54 Heˉja gaꜙsaayhꜗ Jesús, gaꜙtëëyˉ läꜙ gaꜙtëꜘ

chaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ. Ʉʉꜘ baˊ maˊllee Peeˊ kaahˋ kiyhˈ. 55 Toꜗ dsaahˋ hoˊhneꜚ kiyhˈ ja ,gaꜙjeehꜗ dsaˉ jeˉ,mahꜗ gaꜙtaayhˋ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ llooyh˜jeˉ. Ja baˊ jeeˊ ja gaꜙgyaˉ Peeˊ kaˉlähꜘ llooyh˜ jeˉ.56 Jeeˊ ja maˊ hää jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ jmeeꜙ taˊ jeeˊja . Maˊ gaꜙjëëyꜗ Peeˊ gyaˈ llooyh˜ jeˉ, niꜙ miihˉ saꜙgaꜙkooyˈ nëyˊ maˊ jëëy˜ Peeˊ mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Hi naˉ kaˉlähꜘ maˊ ngëꜙ kyaahˊ Jesús.57 Pero gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Dsaˉmëꜘ, saꜙ kyuunꜙ dsaˉ naˉ.58Ko hwëëꜘ ja gaˊ, jñahꜘ dsaˉ gaꜙjëëyꜗ Peeˊ. Mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ:—Hneˉ kaˉlähꜘ laaꜗ dsaˉ kyaayꜗ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Jahꜙha , jaꜙ heꜘ jnäꜘ dsoꜗ.

59Gaꜙhyaˉ gaˊ koo hor˜, jñahꜘ kaˉlähꜘ maˊ jmeeꜙdsooꜘ juuˈ ja , maˊ jäyhꜘ:

—Saꜙ naˉheeꜚ goˉte˜, laayꜗ jaa hi maˊ jmeeꜙko jøhꜘ kyaahˊ Jesús. Jëëhꜘ, dsaˉ chaa Galilea baˊnaˉ.

60Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Dsaˉñʉʉhˉ, saꜙ manꜙ heˉ naˉ hlëëhˊ.Pero hlëëhꜙ gyihꜗ läꜙja , läꜙchahꜘ ja gaꜙhoohꜗ

chaahˊ dsoo ˈ. 61 Heˉja gaꜙjeehˉ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋhñiiꜘ, gaꜙjëëyꜗ Peeˊ. Ja gaˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ Peeˊjuu ˈ kihꜗ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ, läꜙkohꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Jääꜗja gaˊ hooh ˈ chaahˊ dsoo ˈ, hneˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜maˉhmähˊ juu ˈ heˉ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ.” 62 Ja gaˊyaꜙhëëꜗ Peeˊ taꜙ kaˊhneꜚ, gaꜙhooyhꜗ läꜙjiihˈ llaꜙ dsëyꜗ.

63 Dsaˉ hi maˊ hää Jesús maˊ miˉkwayhꜗ, maˊkiˉjnaay˜. 64 Gaꜙløøꜘ dsaˉ moˉnëyˊ hiꜙ maˊ jnoo˜dsaˉ kiyhꜗ, mahꜗ maˊ ngɨɨyꜙ juuˈ kiyhꜗ:

—Jähˊ daˊ hii maˉjnooꜗ kyahꜗ.65 Johꜘ juuˈ saꜙ maˊ baˊ maˊ jnaayhˉ.

Naˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ dsaˉtaˊ kaahˊ kyaaˈ dsaˉjudiu

(Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Jn. 18:19-24)66 Maˊ gaꜙjnäꜗ ja , gaꜙkuhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ,

kyaahˊ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ, kyaahˊ taˉjwohꜗkyaaꜗ ley, naˊjääyˉ Jesús jeeˊ dsaˉñeeꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊkyaaˈ dsaˉ judiu heꜘ. Jeeˊ ja gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ heꜘ juuˈkiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

67—Chiihˊ jnäähꜗ, ¿cheˊ hneˉ heꜘ hi laaꜗ Cristo?Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Cherˊmahꜗ gaꜙjwëëhnꜗ hnähꜘ saꜙ läꜙheehꜘ hnähꜘ

kinꜙ. 68 Hiꜙ cherˊmahꜗ heeˉ juuˈ ngɨɨnˊ kyahˈ hnähꜘkaˉlähꜘ, saꜙ jeehˊ hnähꜘ kinꜙ niꜙ saꜙ läähˊ hnähꜘ jnäꜘ.69 Pero naꜗ taꜙ chaˊnëˊ, Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ gyaꜙ jwooˈraˉlluuꜗ kihꜗ Dio hi chaˉ gaꜙläꜙjëꜙ beꜘ kihꜗ.

70Heˉja gaꜙjähꜘ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ:—¿Cheˊ laahˈ hneˉ Jooꜘ Dio ja ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Hnähꜘ baˊ maˉjähˊ hnähꜘ jnäꜘ heꜘ.71 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—¿Heˉlaˈ hnäähˊ gaˊ jneˊ hi jmeeꜗ juˈdsooꜘ? ¿Jaˈ

maˉnʉʉˊ baˊ jneˊ juuˈ kiyhꜗ?23

Gaꜙjääꜗ dsaˉ Jesús chaˊnëˊ Pilato(Mt. 27:1-2, 11-14; Mr. 15:1-5; Jn. 18:28-38)

1 Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ gaꜙnooˉ jeeˊ maˊ tääyhˊ mahꜗnaˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ Pilato. 2Gaꜙløøyꜗ hnɨɨy˜ kiyhꜗ,maˊ jäyhꜘ:

—Maˉjëëˊ jnäähꜗ kweeˉ haˉ läꜙ jmeeꜙ dsaˉ laˉ,miˉgaayꜙ dsaˉgoo˜ jnäähˈ. Jäyhꜘ saꜙ leꜘ miˊhmaahnˊkuˊsɨhˉ kihꜗ rey toˉnëˊ, hiꜙ jäyhꜘ laayꜗ Cristo hi laaꜗRey.

3Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Pilato juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:—¿Cheˊ hneˉ heꜘ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ dsaˉ judiu?—Maˉjähˊ baˊ hneˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.4 Heˉja gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨhꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ

jmiˉdsaˉ hiꜙ läꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉ:—Niꜙ miihˉ heˉ hlɨɨh ˈ saꜙ maˉjnøøhn˜ kihꜗ

dsaˉñʉʉhˉ laˉ.5 Pero dsaˉkaahˊ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ juu ˈ maˊ

hnooyˉ kihꜗ Jesús, maˊ jäyhꜘ:—Hihꜗ hi naˉ, peerꜙmaˊ llayꜙ hniiˉ kihꜗ dsaˉgoo˜

jnäähˈ läꜙkaa hwaꜗ Judea jeeˊ maˊ ngëyꜙ kwayꜙ juu

Page 85: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 23:6 82 San Lucas 23:43ˈ. Gaꜙløøyꜗ hwaꜗ Galilea taayhˉ dsaˉ mɨɨhˊ läꜙjiih ˈmaˉjay˜ läꜙ gaꜙtëꜘ jeeˊ jwɨɨˉ laˉ.

Gaꜙjääꜗ dsaˉ Jesús chaˊnëˊ Herode6 Maˊ gaꜙnuuꜘ Pilato läꜙja , gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈ kihꜗ

dsaˉkaahˊ, gaꜙjäyhꜘ:—¿Cheˊ ja baˊ hi chaa Galilea dsaˉ naˉ?7Maˊ gaꜙläꜙñeꜙ Pilato, dsaˉ chaa Galilea baˊ heꜘ,

gaꜙcheeyꜗ kyaahˊ Herode hi maˊ laaˈ lleˊmohꜘ hwaꜗGalilea. Jëëhꜘ, ja baˊ jmɨɨˊ ja maˊ gya ˈ Herodejwɨɨˉ Jerusalén. 8Herode, maˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús gaꜙnøhꜗdsëyꜗ. Jëëhꜘ, maˉläˉhɨɨˋ hnøøy ˈ jëëyꜗ, kihꜗ heˉmaˊ nuuyˉ läꜙjëꜙ heˉ maˊ jmeeꜙ Jesús kihꜗ dsaꜙ,hiꜙ hnøøyꜗ maˊ jëëy ˈ heˉ jmeeꜗ Jesús koo heˉjʉhˉgaa . 9 Jaꜙ heˉ koo juuˈ gaꜙngɨɨꜘ Herode kiyhꜗ,pero niꜙ miihˉ saꜙ gaꜙjeehˉ Jesús kiyhꜗ. 10 Jeeˊja maˊ täähˊ kaˉlähꜘ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉkyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. Hi heꜘ maˊ täähˊ koohwehˉ hnɨɨy˜ kihꜗ Jesús. 11 Heˉja Herode kyaahˊhløøꜘ kyaayꜗ gaꜙkaayhꜗ lëëˋ. Hiꜙ gaꜙkyeyhˉ Jesúskoo hmɨɨhˉ naˊhñaahꜗ heˉ miˉkwayhꜗ kiyhꜗ baˊ ja .Mahꜗ gaꜙcheeyꜗ kaˉlähꜘ chaˊnëˊ Pilato. 12 Jmɨɨˊ jagaꜙläꜙjwahꜘ Pilato kyaahˊ Herode, jëëhꜘ hi heꜘ maˊnaˉhääyhˊ øøyhꜚ jääꜗ .

Gaꜙjäꜘ juuˈ jngëëhꜗ dsaˉ Jesús(Mt. 27:15-26; Mr. 15:6-15; Jn. 18:39-19:16)

13 Ja gaˊ gaꜙtëëhꜗ Pilato läꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈjmiˉdsaˉ hiꜙ läꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉtaˊ, läꜙkye dsaˉjwɨɨˉ.14Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hnähꜘ maˉyaˉjäähꜙ dsaˉñʉʉhˉ laˉ hi jwahꜘhnähꜘ llayꜙ hniiˉ kihꜗ dsaˉgoohꜘ hnähꜘ. Hiꜙ ja baˊchaˊnëhˊ hnähꜘ maˉkanꜗ ju ˈdsooꜘ kiyhꜗ. Pero niꜙmiihˉ heˉ hlɨɨh ˈ saꜙ maˉjnøøhn˜ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉlaˉ heˉ kyaahˊ bäähˊ hnihꜘ. 15 Läꜙja Herode,saꜙ maˉjnøøyh˜ niꜙ koo heˉ naˉbääyhˋ, heˉjamaˉcheeyꜗ kaˉlähꜘ taꜙ laꜙ. Jeeˊ naˉ maˉjëëhˋ hnähꜘ,saꜙ chaˉ heˉ hlɨɨh ˈ maˉjmeeꜘ dsaˉñʉʉhˉ laˉ heˉkyaahˊ ää jmɨɨˊ juuyꜘ. 16Heehꜚ jnihꜘ wɨɨꜘ jääꜗ , ja gaˊlää jnihꜘ.

17 Maˊ lleˋ kih ˈ Pilatoˉ heˉ lääyꜗ jaa hi häänehꜙñeˈ maˊ tëˉ jmɨɨˊ.

18 Pero läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ, koo häˊ baˊ gaꜙløøyꜗtooyh˜ mɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Jngëëhꜙ goˉte˜ dsaˉ naˉ. Lää Barrabá baˊ.19 Hi heꜘ ñeeˊ nehꜙñe ˈ kwaat˜ kihꜗ heˉ

gaꜙjngëëyhꜗ jaa dsaˉ jeeˊ maˊ tee koo nääꜗ dsaˉkyaahˊ dsaˉtaˊ. 20 Maˊ hnøøˈ Pilato maˊ lääy ˈ Jesús,heˉja gaꜙhlëëyhꜗ kaˉlähꜘ dsaˉ hi maˊ hnɨɨ˜ heꜘ.21 Pero dsaˉ heꜘ chaˉgaˊmiihˉ mɨɨhˊ maˊ tooyh˜, maˊjäyhꜘ:

—Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.22Gaꜙtëꜘ hnëˉ jiih˜ gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ baˊ dsooˊ maˉjmeeꜘ dsaˉñʉʉhˉ laˉ? Saꜙ

hii˜ jnøøhnꜙ niꜙ miihˉ heˉ kyaahˊ ää jmɨɨˊ juuyꜘ.Heehꜚ jnihꜘ wɨɨꜘ, ja gaˊ lää jnihꜘ.

23Pero chaˉgaˊmiihˉ mɨɨhˊ maˊ tooyh˜, maˊ ngɨɨyꜙheˉ tääꜙ dsihꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. Kyaahˊ juu ˈ heˉmaˊ hlëëhꜙ dsaˉ, hiꜙ kyaahˊ heˉ maˊ hlëëhꜙ jmiˉdsaˉkaahˊ heꜘ gaꜙlɨyhꜗ heˉ maˊ ngɨɨyꜙ ja . 24 Gaꜙheehˉbaˊ Pilato jmeeyꜗ läꜙkohꜘ maˊ ngɨɨꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ. 25 Heˉja gaꜙlääyꜗ hi maˊ hää nehꜙñe ˈ heꜘ,hi gaꜙjngëëhꜗ dsaˉ jeeˊ maˊ teey˜ kyaahˊ dsaˉ-taˊ. Gaꜙlääyꜗ hi heꜘ madaꜚ kihꜗ dsaˉjwɨɨˉ mahꜗ

gaꜙngëëyꜗ Jesús gooˉ hløøꜘ läꜙkoo gaꜙngɨɨꜘ hi maˊhnɨɨ˜ heꜘ.

Gaꜙtääˉ dsaˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ(Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Jn. 19:17-27)

26 Läꜙkoo maˊ gaꜙjääyꜗ Jesús naˊtääyˊ dsohꜘhmaˉcruꜚ, gaꜙjeey ˈ jaa dsaˉ hi chee Simón hi maˊ chaa Cirene. Dsaˉ heꜘ jahꜗ jeeˊ nuuˉ kihꜗ. Hi heꜘ gaꜙkyaayˉ hmaˉcruꜚ kihꜗ Jesús, ngooyꜗ kyeyˉhmaˉcruꜚ kaahˋ kiyhˈ.

27 Hiꜙ jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi gaꜙnääꜗ kaahˋ kiyhˈ. Jeeˊ kiyh ˈ ja maˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉmëꜘ hi maˊkɨˉhooh˜ chaˉmiihˉ kihꜗ Jesús. 28 Heˉja gaꜙjeehˉJesús hñiiꜘ taꜙ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉmëꜘ heꜘ mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉmëꜘ hi chaa Jerusalén, taꜙ hoohˋ hnähꜘkinꜙ. Hoohˊ hnähꜘ kyahꜗ hnähꜘ baˊ hiꜙ läꜙja kihꜗgyʉʉˉ kyaahꜗ hnähꜘ. 29 Jëëhꜘ, jäꜙ koo jmɨɨˊ maˊjähꜙ dsaˉ: “Lluꜗ laꜗ kihꜗ dsaˉmëꜘ hi saꜙ kaa gyʉʉˉ.Läꜙja hi saꜙ gaꜙkaaꜗ gyʉʉˉ, hiꜙ läꜙkye hi saꜙ jääꜙgyʉʉˉ gyuuˉ.” 30 Jmɨɨˊ ja løøꜗ dsaˉ jähꜙ: “Waˊraˉjähꜘ kihꜗ tøhꜙ baˊ mohꜘ laˉ nëˊ jnänˋ”, hiꜙ jñahꜘ jähꜙ:“Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jlëëꜗ baˊ jneˊ kyaahˊ mohꜘ laˉ.”31 Jëëhꜘ, cherˊmahꜗ läꜙnaˉ jmeehꜙ dsaˉ jnäꜘ hi laaꜗläꜙkohꜘ chaahˈ hmaˉ eehˉ, haˉ gaˊ kohꜘ saꜙ jmeeyhꜙhnähꜘ hi laaꜗ läꜙkohꜘ chaahˈ hmaˉ kii .

32 Hiꜙ maˊ jääyꜙ kaˉlähꜘ uuꜗ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ hi maˊ dsaˉjngëëyhꜙ. 33Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ chee Mooˈ Lleˊ Hlɨɨꜘ, jeeˊ ja gaꜙtääyˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ, hiꜙläꜙja kaˉlähꜘ läꜙuuꜘ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ heꜘ, jaa jwooˈraˉlluuꜗ kiyhꜗ hiꜙ jaa jwooˈ raˉkëhˈ. 34Gaꜙjähꜘ Jesús:

—Tääˋ kyaanꜙ, jmeeˊ jøhˉ hohꜘ kiyhꜗ. Jëëhꜘ, saꜙñeyˉ heeˉ naˉ jmeeyꜙ.

Hiꜙ hløøꜘ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗhmɨɨhˉ kihꜗ Jesús, kyaahˊ heˉ maˊ kooyh˜ suert.35 Jeeˊ ja maˊ täähˊ dsaˉ jëë˜. Läꜙkye dsaˉtaˊ maˊmiˉkwahꜗ kihꜗ Jesús. Maˊ jäyhꜘ:

—Gaꜙlɨyhꜗ baˊ gaꜙlääyꜗ dsaˉ. Waˊ lääyˈ hñiiyꜘ naꜗ,cherˊmahꜗ dsooꜘ laayꜗ Cristo hi naˉlleehˊ kyaa Dio.

36 Läꜙkye hløøꜘ kaˉlähꜘ maˊ miˉkwahꜗ kihꜗ Jesús,läꜙkoo maˊ ñeeyˊ chuhꜙ naˊheeyhˊ jmɨˉjiihˉ. 37Maˊjäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ hneˉ laahꜗ Rey kyaaꜗ dsaˉ judiu, läähñaahˈ.

38 Maˊ naˉsɨɨˉ kaˉlähꜘ gyʉʉhˈ lleyˊ kyaahˊ hwëhꜘgriego kyaahˊ hwëhꜘ latín hiꜙ kyaahˊ hwëhꜘ hebreokaˉlähꜘ, heˉ maˊ jähꜘ: “Hi laˉ heꜘ Rey kyaaꜗ dsaˉjudiu.” 39 Jaa dsaˉ hi maˊ hñaaˉ dsëꜗ heꜘ hi maˊ taaꜙ jyohꜘ hmaˉcruꜚ, gaꜙmiꜙkwayhꜗ kihꜗ Jesús,gaꜙjäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ hneˉ laahꜗ Cristo, lää hñaahˈ hiꜙ lääjnäähꜗ.

40 Pero hi jaa heꜘ gaꜙjʉʉhꜗ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ,gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Cheˊ läꜙkye hneˉ saꜙ gahꜙ Dio, maꜙkeꜙmaˉtøøhˊ jneˊ jeeˊ juuꜘ jneˊ? 41 Läꜙnaˉ lleˋ leꜘ jnänˋ.Jëëhꜘ, jeeˊ laˉ miˊhmaahnˊ läꜙ hnøøꜗ jnänˋ kih ˈ heˉhlɨɨh ˈ heˉ maˉjmeenˊ. Pero dsaˉ laˉ niꜙ koo heˉhlɨɨhˈ saꜙ chaˉ heˉ maˉjmeeyꜘ.

42Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:—Ja miˉdsoohꜚ hohꜘ jnäꜘ gaˊ maˉñehꜘ jeeˊ jmeeh

ˈ hihꜙ.43 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, ja baˊ naˈ gwaah

ˈ kyaahˊ jnäꜘ yaꜙjwɨɨꜗ kihꜗ Dio.

Page 86: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 23:44 83 San Lucas 24:27Gaꜙjuuꜗ Jesús(Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Jn. 19:28-30)

44 Maˊ gaꜙtëꜘ koo llaꜗ hyooꜙ gaꜙnʉʉˉ goˉte˜läꜙkaa hwaꜗ ja läꜙjiih ˈ gaꜙtëꜘ ko hi hnëˉ taꜙgaꜙhlooꜘ. 45Gaꜙnʉʉˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Hiꜙ hmɨɨhˉ heˉmaˊhiiꜘ llahˈ gwahꜙ gaꜙcheeꜗ goˉte˜ toꜗ dsaahˋ. 46 Ja gaˊgaꜙhlëëhꜘ Jesús koo ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:

—Tääˋ kyaanꜙ. Ngëënˊ jmɨˉlleꜘ kinꜙ jaˊgoohˉ.Maˉlaꜙ maˉhlëëyhꜘ läꜙja gaꜙjuuyꜗ.47Maˊ gaꜙjëëꜗ jʉʉˊ hløøꜘ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja , gaꜙkwayꜘ

tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Gaꜙjäyhꜘ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, dsaˉñʉʉhˉnaˉmaˊ laa jaa hi

lluuꜗ goˉte˜.48 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , maˊ gaꜙjëëyꜗ

heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja , gaꜙnääyˋ kiˉjnooy˜ moˉdsëyꜗ.49 Gaꜙläꜙjëëꜙ hi maˊ kyuuꜙ Jesús, läꜙkye dsaˉmëꜘhi yaꜙnääꜗ kyaayhˊ läꜙ gaꜙtëꜘ Galilea, ʉʉꜘ baˊ maˊtääyhˊ jëëy˜ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙlaꜗ ja .

Gaꜙhaayꜗ Jesús(Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Jn. 19:38-42)

50 Maˊ chaa jaa dsaˉ lluuꜗ hi maˊ miˉtehꜗ kihꜗDio, maˊ chee José. Dsaˉ heꜘ gaꜙläꜙchaaꜙ jwɨɨˉ Ari-matea heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Judea. Maˊ laa jaa dsaˉtaˊkyaa ˈ dsaˉ judiu. 51 Dsaˉ heꜘ saꜙ gaꜙtaayhˉ hñiiyꜘjeeˊ, kyaahˊ juuˈ ja maˊ gaꜙtaahˋ läꜙjëëꜙ dsaˉkyaayhˊjuuˈ kweeˉ haˉ läꜙ jmeeyꜗ kihꜗ Jesús. Hiꜙ maˊ jøøy˜maˊ jëëy ˈ jnäꜘhäꜘ heˉ jääꜙ Dio dsaˉ läꜙ hihꜙ kihꜗ.52 José heꜘ ñeeyˊ nëˊtaˊ kihˈ Pilato naˊngɨɨyhˊ jmɨˉngoꜗkihꜗ Jesús. 53 Maˉlaꜙ maˉjyooyꜗ jmɨˉngoꜗ kiyhꜗ,gaꜙlääyˉ koo hmɨɨhˉ taˉjmaahˋ. Mahꜗ gaꜙtaayhˉnehꜙ koo toˉhøø heˉ maˊ naˉhëˉ nëˊ kuuˊ hlooˉ,jeeˊ saꜙ gaˊ maˉtaayhˉ niꜙ jaa hlɨɨꜘ. 54 Jmɨɨˊ ja maˊmiˉlluuꜗ dsaˉ judiu hñiiꜘ kihꜗ heˉ jnäꜙ jyohꜘ jmɨɨˊ heˉmaˊ høøyꜙ, jëëhꜘ taꜙ gaꜙhlooꜘ ja maˉhääꜗ jmɨɨˊ heˉteehˉ dsaˉ dsëꜗ.

55 Läꜙjëëꜙ dsaˉmëꜘ hi yaꜙnääꜗ kyaahˊ Jesúsläꜙ gaꜙtëꜘ Galilea, gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Josénaˊjëëyˉ haˉ jeeˊ gaꜙkyaayˉ Jesús. 56 Ja gaˊ gaꜙnääyˋkiyh ˈ gaꜙmiꜙlluyꜗ nuuˉ miˉjwɨɨˉ kyaahˊ naaˋmiˉjwɨɨˉ. Hiꜙ gaꜙtaayhˋ gaꜙhøøyꜘ jmɨɨˊ heˉ teehˉdsaˉ dsëꜗ läꜙkoo laꜗ madaꜚ kihꜗ ley.

24Gaꜙläꜙjiihˋ Jesús(Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Jn. 20:1-10)

1Tiih˜ goˉte˜ toˉnëˊ jmɨɨˊ kihˈ seman˜, gaꜙllaꜙnääꜗdsaˉmëꜘ heꜘ jeeˊ maˊ la ˈ toˉhøø ja , maˊ kyeyˉläꜙjëꜙ heˉ hɨɨˉ miˉjwɨɨˉ heˉ gaꜙmiꜙlluyꜗ ja hiꜙjñahꜘ gaˊ dsaˉmëꜘ gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaayhˊ. 2 Maˊgaꜙtëëyꜘ jeeˊ ja , kuuˊ heˉ maˊ naˉjnëˉ hooˊ toˉhøømaˉnaˉbäˊ taꜙ kooꜘ. 3 Maˊ gaꜙtaayhˋ nehꜙ toˉhøøgaꜙjëëyꜗ moꜙsoꜙ kyeˉ jmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús Dsaˉjøøhˈ jnänˋ. 4 Jeeˊ tääyhˊ jmeeyꜙ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ,läꜙchahꜘ ja gaꜙllaꜙsëëhˋ chuhꜙ kiyhꜗ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉhi maˊ kyehˊ hmɨɨhˉ tøˉjlëë ñihꜗ. 5 Gaꜙjwaah ˈjwërte dsaˉmëꜘ heꜘ, gaꜙjyooyꜗ moˉnëyˊ taꜙ hwaꜗ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ läꜙuuꜘ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉla ˈ hnaahꜙ hnähꜘ jaa hi naˊjiihꜙ jeeˊ kihˈ hi maˉnaˉjuuˊ? 6 Moꜙsoꜙ chaa jeeˊ laˉ. Hii ꜚmaˉläˉjiihˋ. Miˉdsoohꜚ hohꜘ hnähꜘ heˉ gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ hnähꜘ läꜙkoo maˊ gya ˈ gyihꜗ hwaꜗ Galilea,7 läꜙkohꜘ maˊ gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ: “Laꜗ biiꜗ kihꜗ Hi -gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ ngëëꜗ dsihꜘ jaˊgooˉ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ,

mahꜗ tääyꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. Hiꜙ gaˊ maˉhyaˉ hnëˉjmɨɨˊ läꜙjiiyhˊ kaˉlähꜘ.”

8 Ja gaˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ juu ˈ ja .9 Maˊ gaꜙhwëëyˉ jeeˊ ja , naˊnääy ˈ naˊjmeeyhˊ juu ˈkihꜗ läꜙjëëꜙ gyaꜙkaaꜙ apóstole kyaahˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëëꜙdsaˉkyaayhˊ. 10 Dsaˉmëꜘ hi naˊkoo juuˈ kihꜗ após-tole heꜘ maˊ chee María Magdalena, Juana, Maríachooˈ Jacobohiꜙ jñahꜘ gaˊ dsaˉmëꜘ. 11Pero läꜙjëëꜙ hi gaꜙnuuꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ saꜙ gaꜙläꜙheeyꜘ kiyhꜗ.Maˊ laayꜘ, juuˈ ngaaꜗ baˊ ja maˊ hlëëyhꜙ.

12 Heˉja gaꜙnooˉ Peeˊ, ngooyꜗ koˉchihˊ jeeˊ maˊlaˈ toˉhøø ja . Maˊ gaꜙjëëyꜗ nehꜙ, maꜙlaꜙ taˉjmaahˋbaˊ maˊ kyeˉ. Peerꜙ dsaa dsëyꜗ ngaayhꜗ, maˊ jmeeyꜙhʉʉˊdsëˉ haˉ baˊ läꜙ gaꜙlaꜗ.

Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ uuꜗ discípulo(Mr. 16:12-13)

13 Ja baˊ jmɨɨˊ ja naˊnää ˈ uuꜗ discípulo koo jeeˊjwɨɨˉ heˉ chee Emaú, ʉʉꜘ koo gyaꜙkooꜙ kilómetrokihꜗ Jerusalén. 14 Jeeˊ tääyhˊ jwëꜗ gaꜙnääyꜗ ja , maˊllayꜙ juuˈ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙlaꜗ. 15 Pero heeˉ gaꜙlaꜗ.Jeeˊ gaꜙnääyꜗ llayꜙ juu ˈ ja kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ, niꜙsaꜙ liihꜚ gyihꜗ, heꜘ baˊ hñiiꜘ Jesús ngooꜗ ko jøhꜘkyaayhˊ. 16 Pero saꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙ, kihꜗ maˉnaˉjlëˉhʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ. 17Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—¿Heeˉ baˊ juu ˈ naˉ llahˉ hnähꜘ chaˊjwëꜗ laˉ?¿Heˉlaˈ meehˉ hohꜘ hnähꜘ?

18Mahꜗ jaa hi maˊ chee Cleofa, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Haˉ läꜙ laꜗ juu ˈ? Jeeˊ kih ˈ läꜙjëëꜙ hi naˊnää ˈ

jmɨɨˊ, ¿cheˊ jaa hneˉ baˊ saꜙ ñehˊ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙlaꜗ jeeˊjwɨɨˉ Jerusalén maˊ jmɨɨˊ laˉ?

19 Ja gaˊ jähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Heeˉ baˊ gaꜙlaꜗ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Llaˉ jnääh ˈ juu ˈ kihꜗ Jesús dsaˉ maˊ chaa

Nazaret. Maˊ laay ˈ jaa hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗDio. Jëëhꜘ, chaˊnëˊ Dio hiꜙ chaˊnëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉgaꜙmiꜙjnääyˉ heˉ beeyꜘ kyaahˊ taˊ kiyh ˈ hiꜙ läꜙjakyaahˊ juuˈ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ kaˉlähꜘ. 20Hiꜙ llaˉ jnäähˈ juu ˈ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉkyaahˊ dsaˉtaˊ kyaa jnäähꜗ gaꜙtaayhˉ gooˉ lleˊmohꜘmahꜗ jmeeyꜗ hihꜙ heˉ juuyꜘ, ja gaˊ gaꜙtääyˉ dsohꜘhmaˉcruꜚ. 21Pero jnäähˈ maˊ kye jnäähꜗ oˉjøhꜙ dsëˉhi heꜘ nøøꜘ juu ˈ maˊ lää ˈ jnäähꜗ dsaˉ Israel. Peronaꜗ maˉhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja . 22 ¿Cheˊkyuuh˜ haˉ läꜙ maˉlaꜗ? Ko llaa dsaˉmëꜘ hi jmeeꜙko jøhꜘ kyaahˊ jnäähꜗ, maˉjøøyhꜗ jnäähˈ, kyaahˊ juuˈ heˉ maˊ kiiy ˈ ja . Jëëhꜘ tiih˜ gaˊ maˉnaˊnääyˈ jeeˊ la ˈ toˉhøø . 23 Maˊ yaꜙnääyˋ, jäyhꜘ moꜙsoꜙchaˉ jmɨˉngoꜗ kiyhꜗ kyeˉ nehꜙ toˉhøø ja , hiꜙ jäyhꜘmaˉjëëyꜙ ángele hi maˉjähꜘ sɨɨyhꜙ heˉ naˊjiihꜙ baˊJesús. 24 Läꜙja maˉnaˊnää ˈ ko llaa dsaˉkyaahˊjnäähꜗ jeeˊ la ˈ toˉhøø ja . Pero maˊ yaꜙnääyˋ,koo baˊ juuˈ jmeeyh˜ läꜙkohꜘ jähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ, heˉmoꜙsoꜙ kyeˉ jmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús.

25 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Heˉ baˊ cheˉ taahˉ hnähꜘ. Heˉlɨɨꜗ baˊ gaꜙläꜙd-

sooꜘ hohꜘ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjähꜘ hi gaꜙngëëꜗ juuˈkihꜗ Dio lloꜘjooꜗ. 26 ¿Cheˊ saꜙ maˊ laˈ biiꜗ kihꜗ hi laaꜗCristomaˊ dsaˉngëëyꜘ läꜙjëꜙ heˉwɨɨꜘ, jääꜗ ja gaˊ leeyꜘjøøhˈ?

27 Läꜙchahꜘ ja gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ läꜙkoo maˉ-naˉsɨɨˉ kiyhꜗ jääꜗ . Gaꜙløøyꜗ kyaahˊ heˉ gaꜙsɨɨꜘ Moiséhiꜙ ngooꜗ bihꜗ miˉjnääyꜙ läꜙ hiiꜘ nëˊ haˉ läꜙ hlëëhꜙkiyhꜗ jeeˊ gaꜙsɨɨꜘ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio.

Page 87: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Lucas 24:28 84 San Lucas 24:5328 Maˊ gaꜙtëëyꜘ jwɨɨˉ jeeˊ gaꜙnääyꜗ ja , gaꜙjmeeꜘ

Jesús läꜙkoo heˉ ngooꜗ bihꜗ taꜙ chaˊnëˊ. 29 Perodiscípulo heꜘ gaꜙchuuꜘ kyaayhˊ mahꜗ jäyꜗ hwëꜗ ja ,gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Jä kyaahˊ jnäähꜗ, jëëhꜘ maˉhlooꜘ baˊ laˉ, maˉn-gooꜗ gaꜙnʉʉˉ.

Gaꜙjäꜘ bihꜗ kyaahˊ discípulo heꜘ. 30 Läꜙkoo maˊgyay ˈ nëˊ mes˜, gaꜙkayꜗ heˊñiihꜚ. Maˉngëëꜘ maˉk-wayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio, gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚ ja mahꜗgaꜙkwëëyhꜗ discípulo heꜘ. 31 Läꜙchahꜘ ja gaꜙnaꜘmɨ ˈnëyˊ hiꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙ Jesús. Läꜙ maˉjëëy˜ jagaꜙäähꜗ Jesús. 32Mahꜗ maˊ jähꜘ dsaˉkyaayhˊ:

—Haˉ kohꜘ saꜙ maˉnøhꜗ dsëˉ jneˊ läꜙkohꜘ juuˈ heˉmaˉhlëëyhꜗ jneˊ chaˊjwëꜗ. Hiꜙ läꜙja kaˉlähꜘ kihꜗ heˉmaˉmiˉjnääyˉ haˉ läꜙ hnøøꜗ jähˊ jeeˊ naˉsɨɨˉ juu ˈkihꜗ Dio.

33 Läꜙchahꜘ hor˜ ja gaꜙnooyˉ gaꜙnääyˋ taꜙJerusalén. Gaꜙllaꜙnääyˋ jeeˊ maˊ täähˊ ko jøhꜘläꜙjëëꜙ gyaꜙkaaꜙ apóstole kyaahˊ jñahꜘ dsaˉkyaayhˊ.34Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ heꜘ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ maˉläˉjiihˋ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ, hiꜙmaˉmiˉjnääyˉ hñiiyꜘ kihꜗ Simón.

35 Ja gaˊ gaꜙjmeehꜗ läꜙuuꜘ discípulo heꜘ juuˈ, haˉläꜙ gaꜙlaꜗ kiyhꜗ chaˊjwëꜗ, hiꜙ haˉ läꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙJesús maˊ gaꜙllaayꜗ heˊñiihꜚ.

Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ discípulo kyaayꜗ(Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Jn. 20:19-23)

36 Taˊko jiihˈ maˊ tääyhˊ llayꜙ juuˈ ja , gaꜙllaꜙsëëhˋJesús toꜗ dsaahˋ jeeˊ kiyhˈ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Waˊ hiiꜘ tiiˊ kyahˈ hnähꜘ.37 Heˉja gaꜙjwaah ˈ jwërte läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ

heꜘ mahꜗ gaꜙläꜙgoyhꜙ. Jmɨˉlleꜘ baˊ ja maˊ jëëy˜,laayꜘ. 38Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ gahꜗ hnähꜘ? ¿Heˉlaˈ jmeehˉ hnähꜘ toꜗhohꜘ hnähꜘ? 39 Jëëˋ daˊ hnähꜘ maˉgoonꜙ. Jëëˋ daˊhnähꜘ maˉtɨɨnꜙ. Ja baˊ jnäꜘ laˉ. Chooh ˈ daˊ hnähꜘmahꜗ jëëˋ. Jëëhꜘ, jmɨˉlleꜘ saꜙ kye jmɨˉngoꜗ läꜙkoojëëhꜘ hnähꜘ laanꜗ.

40 Jeeˊ cheyh ˈ hlëëyhꜙ läꜙja , gaꜙheeyhꜗ dsaˉmaˉgooyˉ maˉtɨɨyˊ. 41 Pero saꜙ gaˊ maˉheeyꜘ lluꜗ,kihꜗ heˉ jëë dsëyꜗ chaˉmiihˉ hiꜙ maˊ dsaa dsëyꜗkaˉlähꜘ. Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—¿Heeˉ chaˉ miihˉ kihnˊ jeeˊ laˉ?42 Heˉja gaꜙkwëëyhꜗ koo jwɨˊ kih ˈ hmoohˉ

naˉdsëë nëˊ jeˉ hiꜙ koo jwɨˊ tahꜗ sër˜. 43 Heˉjagaꜙsooyhꜗ mahꜗ gaꜙkuyhˉ läꜙ maˉjëë˜ ja läꜙjëëꜙ .44Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ:

—Heˉ laˉ naˉ juuˈ heˉ gaꜙhlëëhnˋ hnähꜘ läꜙ maˊgyaˊ gaˊ jnäꜘ jeeˊ kyah ˈ hnähꜘ. Heˉ gaꜙjmeeꜘ biiꜗgaꜙläꜙteꜗ läꜙjëꜙ heˉ naˉsɨɨˉ kinꜙ nëˊ ley kihꜗ Moisé,hiꜙ jeeˊ naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio,hiꜙ kihꜗ salmo kaˉlähꜘ.

45 Ja gaˊ gaꜙjmeeyꜘ gaꜙnaꜘ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ dsaˉ heꜘmahꜗ gaꜙläꜙngëëyꜘ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio.46Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ:

—Heˉ laˉ naˉ maˉnaˉsɨɨˉ kinꜙ jääꜗ . Gaꜙjmeeꜘbiiꜗ kiꜙ jnäꜘ hi laaꜗ Cristo heˉ gaꜙjëënꜗ wɨɨꜘ mahꜗgaꜙläꜙjiihnˋ jeeˊ kih ˈ hi naˉjuuˊ maˊ gaꜙhyaˉ hnëˉjmɨɨˊ. 47Hiꜙ kwaat˜ kinꜙ, dsaˉnääꜗ dsaˉ dsaˉkwaꜙ juuˈ kinꜙ gaꜙläꜙkaa hwaꜗ. Løøyꜗ taꜙ Jerusalén hlëëyhꜗdsaˉ haˉ läꜙ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio mahꜗ kooꜙ Diodsëꜗ kihꜗ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ. 48 Hnähꜘ heꜘ hi jmeeꜗju ˈdsooꜘ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ laˉ. 49 Hii ꜚ jnäꜘ cheenꜚkyahꜗ hnähꜘ heˉ gaꜙbäähˉ Tääˋ kyaanꜙ hñiiꜘ kwëëyhꜗ

hnähꜘ. Heˉja jää hnähꜘ Jerusalén laˉ, läꜙjiihˈ tëëhꜗhnähꜘ beꜘ heˉ jyooꜗ gyʉʉhˈ.

Ngaahꜗ Jesús gyʉʉhˈ(Mr. 16:19-20)

50Gaꜙjääꜗ Jesús läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ läꜙ gaꜙtëꜘ jähꜙ kihꜗjwɨɨˉ Betania. Jeeˊ ja gaꜙchooyꜘ gooyˉ gyʉʉhˈ mahꜗgaꜙmiꜙjääyꜗ läꜙjëëꜙ . 51 Jeeˊ cheyh ˈ miˉjääyꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ heꜘ ngaayhꜗ taꜙ gyʉʉhˈ. 52Maˉngëëꜘmaˉjmääyꜗjøøhˈ Jesús, peerꜙ jëë dsëyꜗ gaꜙnääyˋ taꜙ Jerusalén.53 Hiꜙ maˊ täähˊ tääyꜘ jeeˊ maˊ chih ˈ gwahꜙ, kwayꜙtiˊhmaahˊ kihˈ Dio hiꜙ maˊ jmeeyꜙ jʉʉhˉ kiyhꜗ. Waˊlaˈ läꜙja .

Page 88: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 1:1 85 San Juan 1:39

San JuanJuˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús heˉ gaꜙsɨɨꜘ Jwaaꜚ

Juuˈ kihꜗ Dio gaꜙlëëyꜗ dsaˉ1 Läꜙ maˊ toˉnëˊ maˊ chaayˉ baˊ, laayꜗ Juuˈ. Juuˈ ja

maˊ laa kyaahˊ Dio. Ja baˊ Juuˈ ja maˊ laa hñiiꜘ Dio.2Hi naˉ maˊ laa läꜙ maˊ toˉnëˊ kyaahˊ Dio. 3Hñiiyꜘgaꜙjmeeyꜘ läꜙjëꜙ heˉ chaˉ, niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉmaˉnaˉlaꜚ kihꜗ hñiiꜘ heˉ saꜙ gaꜙjmeeyꜘ hñiiyꜘ. 4Kihꜗhñiiꜘ bihꜗ naˊjiihꜙ. Hehꜗ heˉ naˊjiihꜙ ja , laꜗ läꜙkoowaˊjeˉ heˉ chooꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 5Gaꜙläꜙjnäꜘwaˊjeˉja jeeˊ maˊ täähˊ hi jmeeꜙ heˉ hlɨɨhˈ. Pero dsaˉ hi maˊ täähˊ jmeeꜙ heˉ hlɨɨhˈ, saꜙ gaꜙlɨyhꜗ kyaahˊ.

6 Hiꜙ maˊ chaa jaa dsaˉñʉʉhˉ maˊ chee Jwaaꜚhi gaꜙcheeꜗ Dio. 7 Hi heꜘ jaꜗ kye ju ˈdsooꜘ, mahꜗkwayꜗ juˈdsooꜘ kihꜗ waˊjeˉ, mahꜗ läꜙja läꜙjëëꜙ dsaˉläꜙdsooꜘ dsëꜗ kihꜗ waˊjeˉ ja kyaahˊ juu ˈ heˉ gaꜙk-wayꜘ. 8 Jaꜙ hi heꜘ maˊ laa ˈ läꜙkoo waˊjeˉ ja , jayꜗmahꜗ kwayꜗ ju ˈdsooꜘ kihꜗ hi laaꜗ läꜙkoo waˊjeˉja baˊ. 9Maˉngooꜗ yaꜙjähꜙ jäꜙ hi laaꜗ läꜙkoo waˊjeˉheˉ laꜗ juˈdsooꜘ, heˉ chooꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ.

10 Ja baˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ maˉchaayˉ, hiꜙ gaꜙjmeeꜘDio jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ taꜙlaꜙ kiyhꜗ. Pero dsaˉ chaa jmɨˉ-gyʉʉꜙ laˉ saꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙ. 11 Jayꜗ ja baˊ jmɨˉgyʉʉꜙkiyhꜗ, pero hi chaa kyaayꜗ saꜙ gaꜙheeyhˉ. 12 Peroläꜙjëëꜙ hi gaꜙheeyhˉ, hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ,gaꜙkwayꜘ jwëˈ leeyꜘ jooꜘ Dio. 13Heˉ laayꜗ jooꜘ Dio, jaꜙkihꜗ heˉ gaꜙläꜙchaayꜙ läꜙkoo lleˋ kihˈ dsaˉläˉchaadsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ, niꜙ jaꜙ kihꜗ heˉ gaꜙläꜙhyohꜙ dsëꜗcho ˈjmiiyˉ heˉ gaꜙläꜙchaayꜙ heˉ laayꜗ jooꜘ Dio,niꜙ jaꜙ kihꜗ heˉ gaꜙjmeeꜘ cho ˈjmiiyˉ hʉʉˊdsëˉ heˉgaꜙläꜙchaayꜙ. Heˉ gaꜙläꜙchaayꜙ läꜙ hnøøꜗ hñiiꜘ Diobaˊ ja .

14 Hihꜗ hi laaꜗ Juu ˈ ja , gaꜙlëëyꜗ dsaˉ mahꜗ gaꜙ-gyayˉ jeeˊ jnänˋ, hiꜙ jnäähˈ discípulo kyaayꜗ gaꜙjëëjnihꜘ heˉ laayꜗ jøøyh ˈ. Laayꜗ jøøyh ˈ kihꜗ heˉ laayꜗgyʉʉˉ koo mëëˈ kyaaꜗ Tääˋ. Haˉ kohꜘ saꜙ lluꜗ dsëyꜗhiꜙ kyeyˉ ju ˈdsooꜘ jmahꜗ baˊ. 15 Gaꜙkwaꜘ Jwaaꜚ juˈdsooꜘ kiyhꜗ, maˊ jäyhꜘ:

—Hi laˉ heꜘ hi maˊ jwahnꜙ kihꜗ: “Hi jäꜙ këëgaˊ kinꜙ, hi laˉ jøøhˈ gaˊ läꜙkoo jnäꜘ, jëëhꜘ ko jamaˉchaa bihꜗ jääꜗ kiꜙ jnäꜘ.”

16 Haˉ kohꜘ saꜙ chaˉmiihˉ heˉ chaˉ kiyhꜗ, hiꜙjeeˊ gaꜙläꜙjëëꜙ jneˊ johꜘ heˉ saꜙ maˉhñah˜ jneˊ. Jaꜙkoo häˊ maˉmiˉjääyꜗ jneˊ. 17 Hehꜗ ley, taꜙlaꜙ kihꜗMoisé baˊ ja ˈ. Pero läꜙjëꜙ heˉ laˊ kwaꜙ Dio, kyaahˊläꜙjëꜙ ju ˈdsooꜘ, taꜙlaꜙ kihꜗ Jesucristo baˊ gaꜙhñahꜗjneˊ. 18 Jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ, niꜙ jaa saꜙ maˉjëëꜙ Dio.Jooyꜘ hi laaꜗ gyʉʉˉ koo mëëˈ baˊ, hi gyaꜗ ko jøhꜘkyaahˊ Tääˋ, hi heꜘ baˊ maˉmiˉjnääyˉ jnänˋ haˉ läꜙlaayꜗ.

Gaꜙjmeeꜘ Jwaaꜚ juˈdsooꜘ kihꜗ Jesús(Mt. 3:11-12; Mr. 1:7-8; Lc. 3:15-17)

19 Dsaˉtaˊ judiu hi chaa Jerusalén gaꜙcheeyꜗjmiˉdsaˉ kyaahˊ dsaˉ levita kihꜗ Jwaaꜚ mahꜗ naˊngɨɨyˊjuu ˈ kiyhꜗ hi laaꜗ Jwaaꜚ . 20 Heˉja gaꜙheehˉ baˊJwaaꜚ heˉ jmeeyhꜗ juuˈ, saꜙ gaꜙhmäyꜘ:

—Jaꜙ heꜘ jnäꜘ laanꜗ Cristo —gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ sɨɨyhꜙ.21—¿Hii baˊ laahˈ hneˉ ja ? ¿Cheˊ hneˉ heꜘ Elía?

—gaꜙsɨɨyhꜙ Jwaaꜚ .—Jaꜙ heꜘ jnäꜘ —gaꜙjäyhꜘ.

—¿O cheˊ hneˉ heꜘ laahꜗ dsaˉ hi ngëë˜ juuˈ kihꜗDio hi nøøꜘ juuˈ jäꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ? —gaꜙjähꜘ dsaˉheꜘ.

Koo kaˉlähꜘ gaꜙjeehˉ Jwaaꜚ juuˈ kiyhꜗ:—Jahꜙha .22 —¿Hii baˊ laah ˈ hneˉ ja ? Mahꜗ ngëëˊ jnäähꜗ

juuˈ kweeˉ kihꜗ hi maˉcheeꜗ jnäähˈ. ¿Haˉ läꜙ jwahꜘhñaahꜗ? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ Jwaaꜚ .

23Heˉja gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ laanꜗ hi kwaꜙ juu ˈ jeeˊ la ˈ hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ

saꜙ kwaꜙ niꜙ miihˉ: “Miˉlluuˋ hnähꜘ hñaahꜗ mahꜗjäꜙ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ ko dsooꜘ jwëˈ” —läꜙkoo gaꜙjähꜘIsaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio.

24 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙcheeꜗ dsaˉ judiu heꜘ maˊ laaˈ fariseo. 25Gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ kaˉlähꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heˉla ˈ ja chaahˊ dsaˉ jmɨɨˉ, cherˊmahꜗ saꜙlaahꜗ Cristo, niꜙ saꜙ laahꜗ Elía, niꜙ hii gaˊ jñahꜘ dsaˉhi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ.

26 —Jnäꜘ chaanˊ dsaˉ jmɨɨˉ kyaahˊ jmɨɨˉ baˊ, perojeeˊ kyah ˈ hnähꜘ chaa jaa hi saꜙ kyuuhꜙ hnähꜘ.27 Hi heꜘ jäꜙ këë gaˊ kiꜙ jnäꜘ. Hiꜙ niꜙ saꜙ të dsëënꜗchiihnˊ mahꜗ llenˋ looˉ heˉ häˊ tɨɨyˊ —gaꜙjähꜘ Jwaaꜚsɨɨyhꜙ.

28 Läꜙjëꜙ heˉ laˉ gaꜙlaꜗ jeeˊ jwɨɨˉ heˉ chee Beta-nia, taꜙ hngaahˋ ko taa kihꜗ jmɨɨˉ Jordán, taꜙ jeeˊmaˊ choo˜ Jwaaꜚ jmɨɨˉ.

Jesús laaꜗ Borrego mähꜗ kyaaꜗ Dio29Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙjëëꜗ Jwaaꜚ Jesús jaꜗ taꜙ

jeeˊ maˊ cheyhˈ, mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Jëëˋ daˊ, hi naˉ heꜘ Borrego mähꜗ kyaaꜗ Dio hi

jñuuh˜ dsoˊkyeˉ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. 30 Hi naˉnaˉ hi maˊ jwahnꜙ kihꜗ: “Këë gaˊ kinꜙ, jäꜙ jaadsaˉñʉʉhˉ hi jøøh ˈ gaˊ läꜙkoo jnäꜘ, jëëhꜘ ko jamaˉchaa bihꜗ jääꜗ kiꜙ jnäꜘ.” 31 Jnäꜘ saꜙ maˊ kyuuꜙjnihꜘ. Maˉjan˜ mahꜗ chaanˊ dsaˉ jmɨɨˉ baˊ mahꜗläꜙja , läꜙjnääyꜘ kihꜗ dsaˉ Israel.

32Gaꜙmiꜙjnääˉ gaˊ Jwaaꜚ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Gaꜙjëënꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ kihꜗ Dio gaꜙjyooꜗ

gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ, laayꜗ läꜙkoo jaa juuˉ, hi gaꜙjäꜘko hwëëꜘ nëˊ kiyh ˈ. 33 Jnäꜘ saꜙ maˊ manꜙ hii heꜘ.Pero hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ heˉ chaanˊ dsaˉ jmɨɨˉ kyaahˊjmɨɨˉ, gaꜙsɨɨyhꜙ jnäꜘ: “Hi jëëhˈ jyooꜗ Jmɨˉlleꜘ mahꜗjäꜗ ko hwëëꜘ nëˊ kiyh ˈ, hi heꜘ heꜘ hi chaaꜗ dsaˉjmɨɨˉ kyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ kihꜗ Dio.” 34 Läꜙjagaꜙjëënꜗ hiꜙ jmeenꜙ ju ˈdsooꜘ kiyhꜗ, hi heꜘ heꜘ JooꜘDio —gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ .

Toˉnëˊ discípulo kyaaꜗ Jesús35 Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, koo kaˉlähꜘ maˊ cheh

ˈ Jwaaꜚ kyaahˊ uu ˈ hi maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ.36 Maˊ gaꜙjëëyꜗ Jesús maˊ ngëyꜙ jeeˊ ja , mahꜗgaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ, hi naˉ heꜘ Borrego mähꜗ kyaaꜗ Dio.37 Maˊ gaꜙnuuꜘ läꜙuuꜘ hi maˊ gaꜙnääˊ ko jøhꜘ

kyaahˊ Jwaaꜚ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙnääyꜗ kyaahˊJesús baˊ. 38Maˊ gaꜙjeehˉ Jesús hñiiꜘ, gaꜙjëëyꜗ chaaˈhi heꜘ kaahˋ kiyhˈ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heeˉ naˉ hnoohꜘ hnähꜘ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—¿Haˉ ñehꜘ hneˉ Rabí, heˉ laˉ hnøøꜗ jähꜙ Taˉj-

wohꜗ?39—Yaˉnääꜘ hnähꜘ ja mahꜗ yaˉjëëˋ—gaꜙjähꜘ Jesús

sɨɨyhꜙ.

Page 89: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 1:40 86 San Juan 2:22Gaꜙnääyꜗ mahꜗ naˊjëëyˉ haˉ maˊ gyay ˈ. Jeeˊ ja

gaꜙjäyꜘ kyaayhˊ jmɨɨˊ ja . Hor˜ ja , maˉtëꜘ ko hi gyaˈ.

40 Jaa jeeˊ läꜙuuꜘ, hi gaꜙnuuꜘ kihꜗ Jwaaꜚ hihꜗgaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús, chee Andreˊ øøhꜚSimón Peeˊ. 41 Heˉ gaꜙjmeeyꜘ toˉnëˊ, naˊhnääyhˉøøyhꜚ Simón mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉjee jnäähꜗ Mesía —heˉ hnøøꜗ jähꜙ Cristo.42 Läꜙchahꜘ ja naˊjääyˉ Simón chaˊnëˊ Jesús. Maˊ

gaꜙjëëꜗ Jesús hi heꜘ, gaꜙjäyhꜘ:—Hneˉ heꜘ Simón, jooꜘ Joná. Hneˉ läꜙcheehˉ Cefa

—heˉ hnøøꜗ jähꜙ Peeˊ.Jesús gaꜙtëëhꜗ Felipe kyaahˊ Natanael

43Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, ngaahꜗ Jesús taꜙ Galilea.Jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ Felipe mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Ñaˉ kyaahˊ jnäꜘ.44 Felipe heꜘ maˊ chaa Betsaida, dsaˉgooˈ Andreˊ

kyaahˊ Peeˊ kaˉlähꜘ. 45 Maˊ gaꜙjee ˈ Felipe Natanaelmahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉjee ˈ jnäähꜗ hihꜗ dsaˉ hi gaꜙsɨɨꜘ Moisé kihꜗnëˊ ley, hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio gaꜙsɨɨꜘkiyhꜗ kaˉlähꜘ. Hi heꜘ heꜘ Jesús, jooꜘ José hi chaaNazaret.

46Mahꜗ gaꜙjähꜘ Natanael:—¿Haˉ läꜙ laꜗ juuˈ heˉ yaˉhëëˈ jaa hi lluuꜗ jeeˊ

jwɨɨˉ Nazaret?—Ñaˉ mahꜗ jëëˋ daˊ —gaꜙjähꜘ Felipe sɨɨyhꜙ.47Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús ngooꜗ yaꜙjähꜙ Natanael, gaꜙh-

lëëyhꜘ kiyhꜗ:—Hi jaꜗ naˉ, hi naˉ baˊ heꜘ dsaˉ Israel, hi saꜙ

chaˉ niꜙ miihˉ juuˈ taˉjuuˈ tuhˉdsëꜗ.48 —¿Haˉ läꜙnaˉ heˉ maˉläˉkyuuhꜙ jnäꜘ? —

gaꜙjähꜘ Natanael sɨɨyhꜙ.—Jääꜗ ja gaˊ hlëëh ˈ Felipe hneˉ, gaꜙjëënꜙ hneˉ

maˉchehꜗ kooꜘ kihꜗ chaah ˈ higo —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

49—Taˉjwohꜗ, hneˉ heꜘ laahꜗ Jooꜘ Dio, hneˉ laahꜗRey kyaaꜗ dsaˉgoo˜ jneˊ —gaꜙjähꜘ Natanael sɨɨyhꜙ.

50Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Maˉläˉdsooꜘ hohꜘ jnäꜘ, kihꜗ heˉ maˉjwëëhnꜗ

hneˉ gaꜙjëënꜙ hneˉ kooꜘ chaah ˈ higo. Pero chaˉ-gaˊmiihˉ heˉ jʉhˉgaa jëëhˈ naꜗ taꜙ chaˊnëˊ.

51Hiꜙ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, naꜗ taꜙ chaˊnëˊ

jëëh ˈ hnähꜘ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ naˉnaˊ, jëëh ˈ hnähꜘángele kyaaꜗ Dio hi wɨɨ˜ hi jñaaꜙ nëˊ kih ˈ Hi -gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

2Läꜙlaˉ gaꜙlaꜗ läꜙ maˊ gaꜙjeeꜘ gooˉ jaa dsaˉ jeeˊ

jwɨɨˉ Caná1 Jeeˊ gaꜙtëꜘ hnëˉ jmɨɨˊ, gaꜙjeeꜘ gooˉ jaa dsaˉ

jeeˊ jwɨɨˉ Caná, heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Galilea. Jeeˊ jamaˊ hää choo ˈ Jesús. 2 Jesús hiꜙ jnääh ˈ discípulokyaayꜗ gaꜙtëëyhꜗ jnäähˈ jeeˊ tëˉ jmɨɨˊ kaˉlähꜘ. 3 Maˊsaꜙ gaꜙlëëꜗ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ maˉää heˉ maˊ hɨh˜ dsaˉ,gaꜙjähꜘ chooˈ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Maˉdsaꜗ goˉte˜ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ kihꜗ dsaꜙ.4Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Heˉlaˈ jwɨɨhꜘ jnäꜘ läꜙnaˉ? Saꜙ gaˊ maˉtëꜘ hor˜

kinꜙ.5Mahꜗ gaꜙjähꜘ chooyˈ sɨɨyhꜙ hi maˊ täähˊ kwaꜙ beꜘ

jeeˊ ja :

—Jmeeˊ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉ sɨɨyhꜙ hnähꜘ.6 Maˊ tøøꜘ jeeˊ ja , jñiiꜘ mɨ ˈhyaˉ kaahˊ heˉ maˊ

la ˈ kyaahˊ kuuˊ jeeˊ maˊ chih˜ dsaˉ judiu jmɨɨˉ heˉmaˊ jmeeꜙ jäyꜙ naˉjngëëyˈ chaˊnëˊ Dio. Läꜙkoo mɨˈhyaˉ ja , maˊ hiihꜚ koo hñaˉlooꜘ hihꜙ jmɨɨˉ. 7Mahꜗgaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ kwaꜙ beꜘ jeeˊja :

—Kaahˊ jmɨɨˉ nehꜙ läꜙjëꜙ mɨˈhyaˉ naˉ.Mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ naˉkahˈ naˉdsëhꜙ läꜙjëꜙ mɨˈhyaˉ

ja . 8 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉ heꜘ:—Naꜗ naꜙ, kye miihˉ mahꜗ goˉkwëëhˋ dsaˉjʉʉˊ

jmɨɨˊ.Hiꜙ läꜙja gaꜙjmeeyꜘ. 9 Hihꜗ dsaˉjʉʉˊ jmɨɨˊ heꜘ,

gaꜙjëëyꜗ cheˊ lluˈ jmɨɨˉ heˉ maˉlaꜗ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ. Niꜙsaꜙ ñeyˉ haˉ taꜙ jaꜗ heˉ ja , maꜙlaꜙ hi maˊ kwaꜙ beꜘhi gaꜙhwëëꜗ jmɨɨˉ ja baˊ ñeˉ. Mahꜗ gaꜙtëëꜗ jʉʉˊ jmɨɨˊkihˈ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ, 10mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ kwëëh˜ toˉnëˊ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗlluꜗ. Maˉlaꜙ maˉhɨyhꜙ chaˉmiihˉ, ja gaˊ kwëëyhˈ jmɨh ˈ mɨ ˈjëhꜗ heˉ hwaaꜗ gaˊ miihˉ. Pero hneˉmaˉnaˉhøøhˉ jmɨhˈ mɨˈjëhꜗ lluꜗ mahꜗ kwëëyhˈ jeeˊllaaꜙ gaˊ.

11 Jeeˊ jwɨɨˉ Caná heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Galilea baˊgaꜙjmeeꜘ Jesús toˉnëˊ heˉ jʉhˉgaa ja . Jeeˊ läꜙjagaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ haˉ koo jøøhˈ laayꜗ, hiꜙ läꜙjëëꜙjnääh ˈ discípulo kyaayꜗ, chaˉgaˊmiihˉ gaꜙläꜙdsooꜘdsëˉ jnäähˈ kiyhꜗ.

12 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngaayhꜗ taꜙ Capernaum,kyaahˊ chooy ˈ kyaahˊ øøyhꜚ hiꜙ jnääh ˈ discípulokyaayꜗ. Jeeˊ ja gaꜙtoohˋ jnäähꜗ chaˉmiihˉ jmɨɨˊ.

Jesús gaꜙhwëëꜗ dsaˉ hi maˊ täähˊ hnɨɨꜙ jeeˊ maˊchihˈ gwahꜙ

(Mt. 21:12-13; Mr. 11:15-18; Lc. 19:45-46)13Maˉngooꜗmaˉyaˉjähꜙ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu

borrego mähꜗ, heˉja ngooꜗ Jesús taꜙ Jerusalén.14 Jeeˊ chihˈ gwahꜙ jʉʉhꜙ, jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ dsaˉ hi maˊ hnëë˜ kyaˊ, hi maˊ hnëë˜ borrego, hi maˊhnëë˜ juuˉ, kyaahˊ hi maˊ täähˊ miˉsɨɨꜗ kuuˊ kih ˈdsaꜙ. 15 Gaꜙjmeeyꜘ koo sɨˊhnɨɨˋ. Kyaahˊ heˉ ja ,gaꜙhëëyꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ chihˈ gwahꜙja , hi gaˉ borrego, hi gaˉ kyaˊ, hi gaˉ hi miˉsɨɨꜗkuuˊ. Gaꜙkëyhꜗ gaꜙläꜙjëꜙ naˊmes˜, gaꜙsaaꜗ gaꜙjaayꜗkuuˊ kih ˈ hi heꜘ. 16 Hi maˊ täähˊ hnëë˜ juuˉ heꜘgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hwëëˋ läꜙjëꜙ heˉ naˉ jeeˊ laˉ. Taꜙ jmeeˉ hnähꜘjeˊhmoohˊ hneꜗ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ.

17 Ja gaˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëˉ jnäähˈ discípulo kyaayꜗläꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio: “Ngooꜗ dsaˉllaanꜙ kihꜗheˉ kyenˊ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ hneꜗ kyahꜗ.”

18 Dsaˉ hi täähˊ nëˊ kihˈ judiu gaꜙngɨɨꜘ juuˈ kihꜗJesús:

—¿Heeˉ koo lii˜ jmeeh ˈ, mahꜗ jëëˊ jnäähꜗ heˉnaˉngëhˈ jwëˈ heˉ jmeehˉ läꜙjëꜙ heˉ naˉ? —gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ Jesús.

19—Hlaꜗ hnähꜘ gwahꜙ laˉ mahꜗ kyaahˊ hnëˉ jmɨɨˊbaˊ choohnˊ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

20Läꜙchahꜘ ja gaꜙjähꜘ dsaˉhi täähˊ nëˊ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Kyaahˊ toꜗ looꜗ jñiiꜘ ji ñeˉ gaꜙjmeeꜘ dsaˉ gwahꜙ

laˉ. ¿Haˉ läꜙja jwahꜘ hneˉ, kyaahˊ hnëˉ jmɨɨˊ baˊchoohnˊ?

21 Pero jaꜙ kihꜗ gwahꜙ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , heˉmaˊ hlëëyhꜙ kihꜗ jmɨˉngoꜗ kiyhꜗ baˊ ja . 22 Heˉjamaˉngëëꜘ maˉläˉjiihˋ Jesús, gaꜙläꜙdsooh˜ dsëˉjnääh ˈ discípulo kyaayꜗ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ ja , hiꜙ

Page 90: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 2:23 87 San Juan 3:36chaˉgaˊmiihˉ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëˉ jnääh ˈ läꜙkoonaˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio, hiꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëˉ jnääh ˈläꜙkoo gaꜙhlëëhꜘ Jesús kaˉlähꜘ.

Läꜙjëꜙ hʉʉˊdsëˉ heˉ maˊ jmeeꜙ dsaˉ maˊ kyʉʉh˜baˊ Jesús

23 Taˊko jiihˈ maˊ tëˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ borregomähꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén, jwëëꜘ dsaˉ gaꜙheehˉ juuˈkihꜗ Jesús maˊ gaꜙjëëyꜗ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉ maˊjmeeyꜙ. 24 Pero hñiiꜘ Jesús, saꜙ gaꜙläꜙchaꜙ oˉjøhꜙdsëˉ kiyhꜗ kyaahˊ dsaˉ heꜘ, jëëhꜘ maˊ kyuuꜙ bihꜗgaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ. 25 Saꜙ maˊ jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗ, heˉ maˊjmeehˈ dsaˉ juuˈ haˉ läꜙ laꜗ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ, jëëhꜘñeyˉ baˊ haˉ läꜙ laꜗ tuhˉdsëꜗ läꜙjaa läꜙjaa dsaˉ.

3Taꜙlaꜙ hwëˈ baˊ ñeeˊ Nicodemo naˊjëëyˉ Jesús

1 Maˊ chaa jaa dsaˉñʉʉhˉ jeeˊ kih ˈ fariseo hi maˊ chee Nicodemo, maˊ laa jaa dsaˉ hi kye nëˊkihˈ dsaˉ judiu. 2Taꜙlaꜙ hwëˈ baˊ ñeeˊ dsaˉñʉʉhˉ heꜘnaˊjëëyˉ Jesús mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taˉjwohꜗ, ñeˊ jnäähꜗ, gaꜙcheeꜗ Dio hneˉ, laahꜗjaa taˉjwohꜗ. Jëëhꜘ niꜙ jaa saꜙ lihꜙ jmeeꜗ läꜙjëꜙheˉ jʉhˉgaa heˉ jmeehˉ hneˉ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙkyaahˊ Dio hneˉ —gaꜙjähꜘ Nicodemo sɨɨyhꜙ.

3—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, hi saꜙ läꜙchaakaˉlähꜘ läꜙhmëëꜘ, saꜙ tëëyꜗ jëëyꜗ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ—gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

4 —¿Haˉ läꜙja läꜙchaa kaˉlähꜘ jaa dsaˉ gaˊmaˉgyuhˉ? ¿Cheˊ leꜘ dsaˉheeyꜗ jeeˊ maˊ hääyˊ mahꜗläꜙchaayˉ läꜙhmëëꜘ? —gaꜙjähꜘ Nicodemo sɨɨyhꜙ.

5Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Jesús:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, hi saꜙ läꜙchaa

kyaahˊ jmɨɨˉ hiꜙ kyaahˊ jmɨˉlleꜘ, saꜙ tëëyꜗ dsaˉheyꜘjeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ. 6 Hihꜗ dsaˉläˉchaa kihꜗngoꜗ, ngoꜗ baˊ laay ˈ. Hiꜙ hihꜗ dsaˉläˉchaa kyaahˊjmɨˉlleꜘ, laayꜗ jmɨˉlleꜘ baˊ. 7 Taꜙ jmeeˉ dsaa hohꜘheˉ maˉjwëëhnꜗ hneˉ, jmeeꜙ biiꜗ läꜙchaahˉ hnähꜘkaˉlähꜘ läꜙhmëëꜘ. 8 Lleꜘ gwaꜘ hiꜙ dsoo˜ haˉ jeeˊ hnøøˈ. Maꜙkeꜙ nuuhˉhii lleꜘ, saꜙ ñehˊ haˉ taꜙ gwaꜘ niꜙ haˉtaꜙ dsoo˜. Läꜙja laꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ hi dsaˉläˉchaakyaahˊ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

9 —¿Haˉ läꜙ laꜗ juu ˈ naˉ? —gaꜙjähꜘ Nicodemosɨɨyhꜙ.

10Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Ja ˈ taˉjwohꜗ kyaaꜗ dsaˉ Israel laahꜗ mahꜗ saꜙ

kyuuh˜ heˉ laˉ? 11 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ,heˉ maˉkyuuh˜ jnääh ˈ, heˉ ja baˊ hlëëhˊ jnäähꜗ.Hiꜙ heˉ maˉjëëˊ jnäähꜗ, heˉ ja baˊ jmeeˉ jnääh ˈdsooꜘ. Pero hnähꜘ saꜙ heehˊ hnähꜘ heˉ hlëëhˊ jnäähꜗ.12Waˊraˉ gaꜙhlëëhnˋ hnähꜘ läꜙkoo laꜗ heˉ chaˉ hwaꜗlaˉ, saꜙ jmeehˉ hnähꜘ dsooꜘ. Haˉ baˊ läꜙ jmeeh ˈhnähꜘ dsooꜘ cherˊmahꜗ gaꜙhlëëhnˋ hnähꜘ läꜙkoo laꜗheˉ chaˉ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙ.

13 ʼSaꜙ chaa gaˊ jñahꜘ hi gaꜙwɨɨꜗ gyʉʉh ˈ jmɨˉ-gyʉʉꜙ, maꜙlaꜙ hi gaꜙjñaaꜗ gyʉʉh ˈ baˊ. Hi heꜘheꜘ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ.14 Ja baˊ läꜙkoo gaꜙchaaꜗ Moisé mɨɨhˉ taꜙ gyʉʉh ˈjeeˊ maˊ laˈ hwaꜗ kii ꜙ ja , ja baˊ läꜙja jmeeꜙ biiꜗ chaaꜗdsaˉ gyʉʉhˈ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ. 15Mahꜗ läꜙja läꜙjëëꜙhi jmeeꜗ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ saꜙ heeyꜘ, läꜙchaayˉ tääꜘgaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ baˊ.

Chaˉmiihˉ hnääꜗ Dio läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ

16 ʼJëëhꜘ chaˉmiihˉ hnääꜗ Dio läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉ-gyʉʉꜙ, heˉja gaꜙkwaayꜗ gyʉʉˉ koo mëë ˈ kyaayꜗ,mahꜗ läꜙja läꜙjëëꜙ hi jmeeꜗ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ saꜙheeyꜘ, läꜙchaayˉ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ baˊ. 17 Jëëhꜘsaꜙ gaꜙcheeꜗ Dio jooꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉmahꜗ taayhꜙ dsaˉdsoˊjwɨɨꜘ. Gaꜙcheeyꜗ mahꜗ taꜙlaꜙ kiyhꜗ lääyꜗ dsaˉjmɨˉgyʉʉꜙ baˊ.

18 ʼHi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ saꜙ chaˉ niꜙ miihˉdsoˊjwɨɨꜘ nëˊ kiyhˈ. Pero hi saꜙ jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗmaˉchaˉ dsoˊjwɨɨꜘ nëˊ kiyhˈ, jëëhꜘ saꜙ dsooꜘ dsëyꜗ kihꜗgyʉʉˉ koo mëëˈ kyaaꜗ Dio. 19 Läꜙlaˉ baˊ laˈ heˉ jaꜗdsoˊjwɨɨꜘ nëˊ kihˈ dsaˉ. Jaꜗ baˊ waˊjeˉ hwaꜗ laˉ perogaꜙläꜙhnøøꜗ gyihꜗ jeeˊ naˉhoo läꜙkohꜘ gaˊ waˊjeˉ,jëëhꜘ läꜙjëꜙ heˉ jmeeyꜙ, heˉ hlɨɨhˈ jmahꜗ baˊ. 20 Jëëhꜘläꜙjëëꜙ hi jmeeꜙ heˉhlɨɨhˈ naˉhøøyhˊ kihˈwaˊjeˉ, saꜙhnøøyꜗ yaˉnääyꜘ jeeˊ jnäꜘ waˊjeˉ mahꜗ saꜙ läꜙjnäꜘ heˉjmeeyꜙ. 21Perohi täähˊ jmeeꜙ läꜙ hnøøꜗ juˈdsooꜘ, hi heꜘ baˊ goˉnääꜘ jeeˊ jnäꜘ waˊjeˉ mahꜗ läꜙja läꜙjnäꜘ laꜗkyaahˊ beꜘ kihꜗ Dio läꜙjëꜙ heˉ jmeeyꜙ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ Nicodemo.

Kooˉ kaˉlähꜘ gaꜙløøꜗ Jwaaꜚ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉhlëëhꜙ kihꜗ Jesús

22 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús taꜙ hwaꜗ Judea,hiꜙ jnääh ˈ discípulo gaꜙnøøꜗ jnääh ˈ kyaayhˊ. Jeeˊja gaꜙjä jnäähꜗ kyaayhˊ miihˉ jmɨɨˊ hiꜙ maˊ chaay˜dsaˉ jmɨɨˉ. 23 Jwaaꜚ kaˉlähꜘmaˊ chaa dsaˉ jmɨɨˉ jeeˊjwɨɨˉ Enón, kooꜘ Salim, jëëhꜘ jeeˊ ja chaˉ chaˉmiihˉjmɨɨˉ. Jeeˊ ja maˊ dsaˉnääꜗ dsaˉ mahꜗ maˊ saayˉjmɨɨˉ. 24 Jmɨɨˊ ja , saꜙ gaˊ maˉtaahˉ dsaˉ Jwaaꜚnehꜙñeˈ.

25Heˉja ko llaa discípulo kyaaꜗ Jwaaꜚ gaꜙtaayhˋtiˉchooyꜙ juuˈ kyaahˊ dsaˉ judiu haˉ läꜙ jmeeꜗ dsaˉmahꜗ jäyꜗ naˉjngëëyˈ chaˊnëˊ Dio. 26 Mahꜗ naˊnääyˈjeeˊ chehˈ Jwaaꜚ naˊchiiyhˊ:

—Taˉjwohꜗ, hi maˊ gyaˈ kyaahˊ hneˉ taꜙ hngaahˋko taa kihꜗ jmɨɨˉ Jordán, hi gaꜙkwahˊ ju ˈdsooꜘkihꜗ heꜘ, naꜗ chaay˜ dsaˉ jmɨɨˉ. Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ dsaˉdsaˉnääꜗ kyaayhˊ.

27Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jwaaꜚ sɨɨyhꜙ:—Saꜙ leꜘ hyohꜙ dsaˉ niꜙ miihˉ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ

gaꜙhyoyhꜗ kihꜗ Dio. 28 ¿Ja ˈ heꜘ baˊ hnähꜘ gaꜙnʉʉhˉhnähꜘ kinꜙ heˉ gaꜙjwahnꜗ?: “Jaꜙ heꜘ jnäꜘ laanꜗ Cristo.Laanꜗ jaa hi gaꜙcheeꜗ Dio jääꜗ mahꜗ hlëëhnˊ kiyhˈ.”29Dsaˉmëꜘ hi dsaˉjeeꜘ gooˉ laayꜗ kyaaꜗ dsaˉñʉʉhˉhi jeeꜘ gooˉ kyaayhˊ. Pero omeꜚ kyaaꜗ dsaˉñʉʉhˉheꜘ hi chehꜗ kooꜘ kiyhꜗ chaayˉ lluꜗ kyaahˊ koonuuyꜗ hlëëhꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. Läꜙja laꜗ kiꜙ jnäꜘkaˉlähꜘ, maˉjëëꜘ dsënꜙ goˉte˜ naꜗ heˉmaˉja˜ Cristo.30 Jmeeꜙ biiꜗ jʉʉhꜗ taˊ kiyhˈ mahꜗ läꜙja läꜙhwaaꜗ taˊkinꜙ.

Hi jaꜗ gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ kye nëˊ kih ˈ jeeˊläꜙjëëꜙ

31Hi jaꜗ gyʉʉhˈ kye nëˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëëꜙ . Pero hi chaa hwaꜗ laˉ, hwaꜗ laˉ baˊ naˊjnääyꜘ, hiꜙ hlëëyhꜙkihꜗ heˉ chaˉ hwaꜗ laˉ baˊ. Hi jaꜗ gyʉʉhˈ jmɨˉgyʉʉꜙkye nëˊ kih ˈ jeeˊ läꜙjëëꜙ . 32 Heˉ maˉjëëyꜙ heˉmaˉnuuyꜘ, heˉ ja baˊ hlëëyhꜙ, pero niꜙ jaa saꜙheehˉ juuˈ heˉ kwayꜙ. 33Hi heehˉ juuˈ heˉ kwayꜙ,hi heꜘ jmeeꜙ bihꜗ dsooꜘ juu ˈ kihꜗ Dio. 34 Jëëhꜘ hi gaꜙcheeꜗ Dio, hlëëyhꜙ juuˈ kihꜗ Dio baˊ. Hiꜙ jaꜙ kyaahˊhihꜙ kwaꜙ Dio jmɨˉlleꜘ kihꜗ. 35 Jëëhꜘ, Tääˋ hnääyꜗ baˊJooyꜘ. Hiꜙ gaꜙtooyhˉ gooˉ Jooyꜘ läꜙjëꜙ heˉ gaˊ chaˉ.36 Hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kihꜗ Jooꜘ Dio läꜙ maˉchaayˉ

Page 91: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 4:1 88 San Juan 4:38ja baˊ. Pero hi saꜙ jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kihꜗ Jooꜘ Dio saꜙjëëyꜗ jeeˊ jmeeꜙ Dio hihꜙ. Heˉ wɨɨꜘ heˉ naꜗ gaˊ cheeˈDio, heˉ ja baˊ jäꜙ nëˊ kiyhˈ.

4Jaaˉ dsaˉmëꜘ hi chaa hwaꜗ Samária gaꜙhlëëhꜘ

kyaahˊ Jesús1 Gaꜙnuuꜘ dsaˉ fariseo hlëëhꜙ dsaˉ kihꜗ Jesús,

maˊ jäyhꜘ jwëëꜘ gaˊ dsaˉ jääꜙ Jesús hiꜙ jwëëꜘ gaˊdsaˉ chaay˜ jmɨɨˉ läꜙkohꜘ gaˊ Jwaaꜚ . Hiꜙ gaꜙläꜙñeꜙDsaˉjøøh ˈ jnänˋ heˉ gaꜙnuuꜘ dsaˉ fariseo juu ˈ ja .2 (Maꜙkeꜙ jaꜙ heꜘ hñiiꜘ Jesús hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ.Jnäähˈ discípulo baˊ hi maˊ choo˜ jmɨɨˉ.) 3 Heˉjayaꜙhëëꜗ Jesús hwaꜗ Judea ja mahꜗ ngaayhꜗ taꜙ Galileakaˉlähꜘ.

4Gaꜙjmeeꜘ biiꜗ kiyhꜗ ngooyꜗ taꜙ hwaꜗ kihꜗ Samária.5 Gaꜙtëëyꜘ koo jeeˊ jwɨɨˉ kihꜗ Samária heˉ maˊchee Sicar, jähꜙ kihꜗ hwaꜗ heˉ gaꜙkwëëhꜗ Jacobjooyꜘ José. 6 Jeeˊ ja maˊ chih ˈ koo jmɨˉtooˉ heˉgaꜙjmeeꜘ Jacob. Gaꜙhwaaꜘ Jesús jeeˊ hääyˊ jwëꜗ mahꜗgaꜙgyayˉ gaꜙteeyhˉ dsëyꜗ kooꜘ jmɨˉtooˉ ja . Hor˜ja maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ llaꜗ hyooꜙ. 7 Jaꜗ jaa dsaˉmëꜘ hi chaa Samária, yaꜙkyeꜘ jmɨɨˉ. Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ:

—Kwëëhˋ jnäꜘ miihˉ jmɨɨˉ kyahꜗ huhnˋ.8 (Jnääh ˈ discípulo kyaayꜗ naˊnøø ˈ jnäähꜗ taꜙ jeeˊ

jwɨɨˉ naˊläˊ jnäähꜗ heˉ gaꜙkihˊ jnäähꜗ.)9Hiꜙ dsaˉmëꜘ hi maˊ chaa Samária heꜘ gaꜙsɨɨyhꜙ

Jesús:—¿Haˉ läꜙja hneˉ hi laaꜗ dsaˉ judiu ngɨɨhˊ jmɨɨˉ

kinꜙ mahꜗ huhˈ, jnäꜘ hi laaꜗ dsaˉ chaa Samária?(Jëëhꜘ, dsaˉ judiu saꜙ jwayhꜘ kyaahˊ dsaˉ samari-

tano.)10Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ ñehˊ heeˉ naˉ heˉ laˊ kwaꜙ Dio,

hiꜙ hii naˉ hi ngɨɨꜙ jmɨɨˉ kyahꜗ mahꜗ hɨyhꜗ, hneˉbaˊ ngɨɨhˊ kiyh ˈ jmɨɨˉ heˉ huh ˈ hiꜙ hñiiyꜘ kwëëyhꜗhneˉ jmɨɨˉ jiihꜙ.

11Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ kaˉlähꜘ:—¿Haˉ läꜙ jmeehˈ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ? Saꜙ chaˉ niꜙ

miihˉ heˉ kyehˊ heˉ kyaahˊ choohˊ jmɨɨˉ, hiꜙ juuhˉjwërte jmɨˉtooˉ laˉ. ¿Haˉ baˊ taꜙ haaˊ jmɨɨˉ jiihꜙja heˉ kwahˈ? 12 ¿Cheˊ jøøh ˈ gaˊ hneˉ läꜙkohꜘ gaˊJacob dsaˉ maˉgyuhˉ kyaaꜗ jnääh ˈ, hi gaꜙkwëëhꜗjnäähˈ jmɨˉtooˉ laˉ? Jeeˊ laˉ gaꜙhɨyhꜗ kyaahˊ jooyꜘhiꜙ kyaahˊ läꜙjëëꜙ jahꜘ kyaayꜗ kaˉlähꜘ.

13Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kihꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Waˊ hi chaˉ hi , hi hɨhꜗ jmɨɨˉ heˉ haaˊ laˉ,

koo kaˉlähꜘ jäꜙ läˉkii dsëyꜗ. 14 Pero hi hɨhꜗ jmɨɨˉheˉ kwaˋ jnäꜘ, jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ saꜙ jäꜙ läˉkii dsëyꜗ.Jmɨɨˉ heˉ kwaˋ jnäꜘ, heˉ ja hyaꜙ läꜙ maˉhyaˉ ja baˊnehꜙ tuhˉdsëyꜗ heˉ jmeeꜙ chaayˉ tääꜘ .

15Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Kwëëhˋ jnäꜘ jmɨɨˉ ja , Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, mahꜗ

saꜙ jäꜙ läˉkii dsënꜙ. Läꜙja moꜙsoꜙ jänˉ jeeˊ laˉyaˊkyenˈ jmɨɨˉ —gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ.

16Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Gwaahˉ mahꜗ goˉkyaaꜙ dsaˉñʉʉhˉ kyaahꜗ taꜙ

laꜙ.17 —Saꜙ chaa dsaˉñʉʉhˉ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ

dsaˉmëꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ.—Ja baˊ dsooꜘ heˉ maˉjähˊ, saꜙ chaa dsaˉñʉʉhˉ

kyaahꜗ. 18 Jëëhꜘ hñaaꜘ dsaˉñʉʉhˉ hi maˉläˉkyaahˋ,

hihꜗ hi kyaahˊ na ˈ, jaꜙ heꜘ dsaˉñʉʉhˉ kyaahꜗ heꜘ.Heˉ dsooꜘ naˉ maˉjähˊ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

19 —Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, goꜚ hi ngëë˜ juu ˈ kihꜗDio baˊ hneˉ laanꜙ. 20 Läꜙjëëꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaaꜗjnääh ˈ dsaˉ samaritano gaꜙhnaayhˉ Dio jeeˊ chih ˈmohꜘ laˉ, mahꜗ hnähꜘ dsaˉ judiu jwahꜘ hnähꜘ, jwɨɨˉJerusalén baˊ jeeˊ hnäähnˊ Dio —gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘsɨɨyhꜙ.

21 —Dsaˉmëꜘ, jmeeˊ dsooꜘ heˉ jwahnꜙ laˉ. Lloo˜koo jmɨɨˊ, niꜙ mohꜘ laˉ niꜙ jwɨɨˉ Jerusalén saꜙ hnaahˈ hnähꜘ Tääˋ. 22 Saꜙ kyuuhꜙ hnähꜘ hii naˉ hnaahꜙhnähꜘ. Pero jnäähˈ dsaˉ judiu, kyuuꜙ baˊ jnäähꜗ, hii naˉ hi hnäähꜙ jnäähˈ, jëëhꜘ taꜙlaꜙ kihꜗ dsaˉ judiu baˊjaˈ heˉ dsaˉlääꜘ dsaˉ. 23 Jäꜙ koo hor˜, hiꜙ hor˜ jalaꜗ naꜗ gaˉjʉhˉ. Hi dsooꜘ hnaahꜙ Tääˋ, hnaayhˉ läꜙhnøøꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ hiꜙ kyaahˊ juˈdsooꜘ kaˉlähꜘ.Jëëhꜘ Tääˋ hnääyꜗ dsaˉ hi hnaayhˉ läꜙja . 24 Jmɨˉlleꜘbaˊ laa ˈ Dio. Läꜙjëëꜙ hi hnaayhˉ, jmeeꜙ biiꜗ kiyhꜗhnaayhˉ kyaahˊ jmɨˉlleꜘ hiꜙ kyaahˊ juˈdsooꜘ—gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ.

25—Jnäꜘmanꜙ heˉ jäꜙ hi jäyhꜘMesía kihꜗ, hi jähꜘdsaˉ chee Cristo. Waˊraˉ jayꜗ, hi heꜘ miˉjnääꜙ haˉläꜙ laꜗ läꜙjëꜙ juuˈ laˉ —gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ.

26Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Hi heꜘ heꜘ jnäꜘ hi hlëëhꜙ kyaahˊ hneˉ.27Hor˜ ja yaˉnøøˋ jnäähꜗ discípulo kyaayꜗ. Peerꜙ

gaꜙläꜙdsaa dsëˉ jnäähˈ maˊ gaꜙjëëˊ jnäähꜗ llaꜙ Jesúsjuuˈ kyaahˊ jaa dsaˉmëꜘ. Pero niꜙ jaa saꜙ gaꜙtuuˉdsëꜗ maˊ ngɨɨˈ juuˈ heeˉ juuˈ ja maˊ llayꜙ, hiꜙ heˉlaˈmaˊ hlëëyhꜙ kyaahˊ dsaˉmëꜘ heꜘ. 28 Jeeˊ ja gaꜙchihꜘdsaˉmëꜘ mɨˈdsuuˊ kiyhˈ mahꜗ ngaayhꜗ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ,naˊchiiyhˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ:

29 —Maꜙnøøn ˈ maꜙjëënˊ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˉsɨɨhꜙ jnäꜘ läꜙjëꜙ goˉteˈ heˉ maˉjmeenꜗ. ¿Cheˊ jaꜙhi heꜘ ooꜙ Cristo hi hiiꜘ juuˈ kihꜗ?

30 Läꜙchahꜘ ja gaꜙhwëë dsaˉ hi maˊ chaa jeeˊjwɨɨˉ ja , naˊnääy ˈ naˊjëëyˉ. 31 Taˊko jiih ˈ ja maˊchuuꜘ jnäähˈ kyaayhˊ:

—Taˉjwohꜗ, kuhˉhihꜘ.32Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Chaˉ baˊ heˉ kuhnˋ heˉ saꜙ kyuuh˜ hnähꜘ.33 Heˉja gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juu ˈ kihꜗ dsaˉkyaahˊ

jnäähꜗ:—¿Cheˊ chaa jaa hi maˉja˜ hi maˉyaˉkaꜙ heˉ

kuyhꜙ?34Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Heˉ jmeenˋ läꜙ hnøøꜗ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ mahꜗ

miˊhñaanꜗ taˊ kiyh ˈ, heˉ ja baˊ ma ˈ heˉ jmeeꜙdsaˉkëënꜗ. 35 ¿Ja ˈ jwahꜘ hnähꜘ, hnøøꜗ gaˊ kyeꜘ sɨhˉmahꜗ choohꜗ dsaˉ taˊ kihˈ? Pero jnäꜘ jwahnꜙ, choohˊhnähꜘ nëhˊ mahꜗ jëëˋ daˊ hnähꜘ läꜙkaa jeeˊ täähˊdsaˉ hi laaꜗ läꜙkoo mɨˈjuˉ heˉ maˉää heˉ maˉleꜘchoohꜗ dsaˉ. 36 Hi chaahˉ dsaˉ liyhꜙ baˊ jñeey ˈ.Heˉ chaayhˉ dsaˉ mahꜗ chaa tääꜘ , laꜗ läꜙkoo heˉchooyh˜mɨˈjuˉ mahꜗ saꜙ heeꜘ jihˊkohꜘ. Kyaahˊ läꜙja ,ko jøhꜘ baˊ läꜙchaa lluꜗ hi gaꜙjngëëꜘ kyaahˊ hi gaꜙchoohꜗ taˊ. 37 Hehꜗ läꜙ jähꜘ juuˈ laˉ, laꜗ juˈdsooꜘ:“Jñahꜘ baˊ hi jngëëˉ, hiꜙ jñahꜘ baˊ hi chooh˜ taˊ.”38 Jnäꜘ gaꜙcheenꜙ hnähꜘ mahꜗ choohˊ hnähꜘ taˊ heˉsaꜙ gaꜙjñeehˊ hnähꜘ. Jñahꜘ baˊ gaꜙkëëꜘ taˊ kihˈ, mahꜗhnähꜘ gaꜙtaahˋ hnähꜘ jeeˊ la ˈ taˊ kiyh ˈ mahꜗ koochoohˊ baˊ hnähꜘ taˊ ja —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Page 92: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 4:39 89 San Juan 5:2139 Heˉja jwëëꜘ samaritano, hi chaa jeeˊ jwɨɨˉ

ja gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kihꜗ Jesús, läꜙkoo maˊ gaꜙnu-uyꜘ juu ˈ kihꜗ dsaˉmëꜘ hi gaꜙjähꜘ: “Läꜙjëꜙ baˊheˉ maˉjmeenꜗ maˉsɨɨyhꜙ jnäꜘ.” 40 Heˉja yaꜙnääꜗsamaritano heꜘ yaꜙjëëyꜙ Jesús mahꜗ gaꜙchuuyꜘkyaayhˊ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Jä kyaahˊ jnäähꜗ jeeˊ laˉ.Heˉja gaꜙjäyꜘ toꜗ jmɨɨˋ jeeˊ ja . 41 Jwëëꜘ gaˊ dsaˉ

gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ maˊ gaꜙnuuyꜘ heˉ maˊ hlëëyhꜙ ja .42 Läꜙjëëꜙ hi heꜘ maˊ sɨɨhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:

—Jaꜙ maꜙlaꜙ juuˈ kyahꜗ hneˉ jmeeˉ jnäähˈ dsooꜘ,hñaaꜗ jnäähˈ maˉnʉʉˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ. Naꜗ baˊ raꜘsi˜ maˉñeˊ jnäähꜗ maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, hi heꜘ heꜘ Cristo,hi lää dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ.

Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús chihˉ kyaaꜗ jaa dsaˉjøøh ˈkyaaꜗ rey

43 Maˉngëëꜘ toꜗ jmɨɨˋ ja , yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja ,ngaayhꜗ taꜙ Galilea. 44 (Hñiiꜘ Jesús gaꜙjähꜘ, jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio jeeˊ jwɨɨˉ gooyˈ saꜙ hnääꜗ dsihꜘ.)45 Maˊ gaꜙllaayhꜗ hwaꜗ Galilea, dsaˉ hi maˊ chaajeeˊ ja gaꜙheeyhˉ bihꜗ lluꜗ, kihꜗ heˉ gaꜙjëëyꜗ heˉjʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús maˊ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ kuyhˉborrego mähꜗ jwɨɨˉ Jerusalén. Jëëhꜘ naˊnääˈ dsaˉ heꜘkaˉlähꜘ maˊ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ ja .

46 Koo kaˉlähꜘ gaꜙllooyꜗ jwɨɨˉ Caná heˉ naˉheeꜚhwaꜗ Galilea, jeeˊ gaꜙjmeeyꜘ jmɨˉdsëꜚ baˊ gaꜙlɨɨꜗ jmɨhˈ mɨ ˈjëhꜗ. Jeeˊ jwɨɨˉ Capernaum ja , maˊ chaajaa dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ rey hi maˉdsaahˊ jaa chihˉkyaaꜗ . 47 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉjøøh ˈ heꜘ yaꜙhëëꜗJesús hwaꜗ Judea jayhꜗ taꜙ hwaꜗ Galilea, heˉja ñeeyˊgaꜙmiꜙjeeyꜚ mahꜗ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Manˋ mahꜗ miˊhläähꜗ chihˉ kyaanꜙ hi maˉkyaaˈ dsaˉjuuꜘ.

48Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ heehꜘ hnähꜘ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ jmeenˋ heˉ

jʉhˉgaa heˉ jëëhˈ hnähꜘ.49—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, maꜙnøønˈ gaˉjʉhˉ, jääꜗ saꜙ

gaˊ maˉjuuꜙ chihˉ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ dsaˉjøøh ˈ heꜘsɨɨyhꜙ.

50Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Gwaahˉ baˊ hneˉ kyahꜗ, chaa baˊ chihˉ kyaahꜗ.Dsaˉjøøh ˈ heꜘ gaꜙjmeeyꜘ baˊ dsooꜘ dsëyꜗ maˊ

gaꜙjähꜘ Jesús läꜙja , mahꜗ ngaayhꜗ. 51 Niꜙ saꜙ gaˊmaˉllaayhꜗ kiyhꜗ, yaꜙnääꜗ dsaˉ kyaayꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚ,mahꜗ gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Maˉjäꜗ baˊ kihˈ chihˉ kyaahꜗ.52 Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ dsaˉjøøh ˈ heꜘ juu ˈ kihꜗ dsaˉ

kyaayꜗ:—¿Heeˉ hor˜ gaꜙløøꜗ chaayˉ lluꜗ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ kyaayꜗ:—Llooꜘ, ko hi gyiiˈ, yaꜙhɨɨꜗ lliiꜘ kiyhꜗ.53 Mahꜗ gaꜙläꜙdsooh˜ dsëꜗ jmiiˉ chihˉ heꜘ, ja baˊ

hor˜ ja gaꜙjähꜘ Jesús: “Chaa baˊ chihˉ kyaahꜗ.”Heˉja chaˉgaˊmiihˉ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëyꜗ läꜙkye hi chaa chaˊnehꜙ kiyhꜗ.

54 Jeeˊ laˉ gaꜙtëꜘ toꜗ heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeꜘJesús, maˊ yaꜙhëëyꜗ hwaꜗ Judea ngaayhꜗ taꜙ hwaꜗGalilea.

5Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa hi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ

1 Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús taꜙ Jerusalén.Maˊja maˊ täähˊ dsaˉ judiu jmɨɨˊ. 2 Jeeˊ jwɨɨˉJerusalén chihꜗ koo naˊhyahˉ jeeˊ dsaˉhaˋ jmɨɨˉ,

jähꜙ Hoˊhaahˊ kih ˈ Oveja. Jeeˊ ja chee Betesdakyaahˊ juu ˈ hebreo. Maˊ chaˉ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kihꜗjmɨˉtooˉ ja hñaꜘ jeeˊ kihˈ hooˊ naˊhiiˋ. 3 Jeeˊ ja maˊsaaꜗ jwëëꜘ hi dsaahˊ, hi tʉʉˊ, hi jluuhˊ, kyaahˊ hi saꜙ leꜘ ngëꜙ, maˊ jøøy˜ heˉ hor˜ jehꜗ jmɨɨˉ. 4 Jëëhꜘmaˊ lɨhꜘ kohꜘ baˊ maˊ jñaaꜙ jaa ángel jeeˊ haaˊ jmɨɨˉja , mahꜗ maˊ kahˉ maˊ gwëyh˜. Maˉlaꜙ maˉkahꜗmaˉgwëhꜗ jmɨɨˉ ja , hi gaꜙtëëꜘ toˉnëˊ dsaˉheꜘ nehꜙjmɨɨˉ ja , dsaˉjäꜗ goˉte˜ kiyhꜗ waˊ heˉ chaˉ heˉdsooˊ heˉ laayꜗ. 5 Jeeˊ ja maˊ hää jaa dsaˉñʉʉhˉhi maˉhyaˉ gyiiꜘgyaꜘ jñaꜗ ji ñeˉ dsaahˊ. 6 Maˊgaꜙjëëꜗ Jesús dsaˉ heꜘ naˉkyaayˈ jeeˊ ja , ñeˉ bihꜗ heˉmaˉläˉhɨɨˋ dsaahˊ dsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Cheˊ hnoohˉ jäꜗ kyahꜗ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.7—Saꜙ chaa niꜙ jaa hi taahꜙ jnäꜘ chaˊjmɨɨˉ naˉ

waˊraˉ gaꜙkahꜗ gaꜙgwëhꜗ. Jääꜗ gaˊ jñahꜘ taahˉ hñiiꜘ,ja gaˊ lloo˜ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ dsaˉdsaahˊ heꜘ sɨɨyhꜙ.

8 —Nooˉ jeeˊ kyaahꜗ naˉ, kii jii kyahˈ mahꜗ ngëˊ—gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

9 Läꜙchahꜘ ja gaꜙjäꜗ kiyhꜗ mahꜗ gaꜙkooyˈ jii kiyhˈ,ngaayhꜗ. Jmɨɨˊ ja maˊ laˈ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ.10 Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉtaˊ judiu sɨɨyhꜙ hi gaꜙjäꜗ kihꜗheꜘ:

—Jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ baˊ naˈ, saꜙ chaˉ jwëˈkoohˈ jii kyahˈ —gaꜙjäyhꜘ.

11 —Hi maˉmiˉhlääꜘ jnäꜘ, hi heꜘ maˉsɨɨhꜙ jnäꜘ:“Kii jii kyah ˈ mahꜗ ngëˊ” —gaꜙjähꜘ hi maˊ dsaahˊheꜘ.

12 —¿Hii naˉ, hi maˉsɨɨhꜙ hneˉ: “Kii jii kyahˈmahꜗ ngëˊ”? —gaꜙjähꜘ dsaˉtaˊ heꜘ.

13 Pero dsaˉñʉʉhˉ heꜘ, saꜙ gaꜙläꜙkyuuyꜙ hii heꜘhi gaꜙmiꜙhlääyꜘ, jëëhꜘ Jesús gaꜙäähꜗ goˉte˜ jeeˊ kihˈ jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja . 14Maˉngëëꜘ heˉja , gaꜙjee ˈ Jesús dsaˉ heꜘ kaˉlähꜘ jeeˊ chihˈ gwahꜙja mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Jëëˋ daˊ, naꜗ heˉ maˉjäꜗ kyahꜗ, moꜙtoꜙ jmeeˉ gaˊdsoˊkyeˉ, mahꜗ saꜙ jäꜙ heˉ hlɨɨh ˈ gaˊ nëˊ kyah ˈ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

15 Ja gaˊ ngooyˈ naˊjmeeyhˊ juuˈ kihꜗ dsaˉtaˊ judiu,naˊchiiyhˊ:

—Jesús baˊ heꜘ hi gaꜙmiꜙhlääꜘ jnäꜘ —gaꜙjäyhꜘ.16Kihꜗ heˉja baˊ ja , maˊ hnoohˉ dsaˉtaˊ heꜘ haˉ

läꜙ jwëꜘ jeeˊ maˊ jngëëyhˈ Jesús, jëëhꜘ maˊ miˉhlääyꜘwaˊ hi chaˉ hi jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ. 17 Mahꜗgaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Tääˋ kyaanꜙ, jmeeꜙ taˊ läꜙjiih ˈ naꜗ, hiꜙ ja baˊläꜙja jmeeꜙ jnäꜘ kaˉlähꜘ.

18 Heˉja chaˉgaˊmiihˉ maˊ hnoohˉ dsaˉtaˊ heꜘhaˉ läꜙ jeeˊmaˊ jngëëyhˈ Jesús. Jaꜙ maꜙlaꜙ kihꜗ heˉ saꜙmaˊ høøyꜙ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, läꜙkye kihꜗ heˉmaˊ jäyhꜘ: “Dio laaꜗ Tääˋ kyaanꜙ,” maˊ jmääy˜ hñiiyꜘkweeˉ kyaahˊ Dio.

Jesús jmeeꜙ chaaˉ dsaˉ tääꜘ19 Koo kaˉlähꜘ gaꜙjeehˉ Jesús juu ˈ kiyhꜗ,

gaꜙsɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Jooꜘ Dio saꜙ

leꜘ jmeeꜗ niꜙ miihˉ jeeˊ tëëyˉ hñiiyꜘ. Heˉ jëëy˜jmeeꜙ Jmiiyˉ, heˉ ja baˊ jmeeyꜙ. Läꜙjëꜙ heˉ jmeeꜙTääˋ, ja baˊ läꜙja kweeˉ goˉteˈ jmeeꜙ Jooyꜘ kaˉlähꜘ.20Hnääꜗ baˊ Tääˋ Jooꜘ , hiꜙ miˉjnääyꜙ kiyhꜗ läꜙjëꜙ heˉjmeeyꜙ. Pero chaˉgaˊmiihˉ heˉ jʉhˉgaa läꜙkohꜘgaˊ heˉ jmeeyꜙ laˉ, miˉjnääyꜙ kihꜗ Jooyꜘ taꜙ chaˊnëˊ,läꜙjiih ˈ läˉdsaa hohꜘ hnähꜘ. 21 Ja baˊ läꜙkoomiˉjiihˋ Tääˋ hi maˉnaˉjuuˊ, mahꜗ jmeeyꜗ chaayˉ

Page 93: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 5:22 90 San Juan 6:17kaˉlähꜘ, ja baˊ läꜙja Jooyꜘ jmeeyꜗ chaa läꜙ jahꜘ hi hnääyꜗ. 22 Saꜙ llaꜗ Tääˋ taˊ kih ˈ niꜙ jaa , gaꜙtooyhˉgooˉ Jooyꜘ baˊ mahꜗ llayꜗ taˊ kih ˈ läꜙjëëꜙ . 23 Mahꜗläꜙja läꜙjëëꜙ dsaˉ jmeeꜗ jʉʉhˉ kihꜗ Jooꜘ Dio läꜙkoojmeeyꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Tääˋ. Hi saꜙ jmeeꜙ jʉʉhˉ kihꜗJooyꜘ, saꜙ jmeeyꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Tääˋ hi gaꜙcheeyꜗ.

24 ʼMaꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, hi nuuˉ juuˈ kinꜙ hiꜙ jmeeyꜙ dsooꜘ dsëyꜗ kihꜗ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ,chaayˉ tääꜘ baˊ. Saꜙ jäꜙ dsoˊjwɨɨꜘ nëˊ kiyhˈ. Llaꜚ heˉmaˉjuuyꜙ, maˉtëëyhꜗ jeeˊ chaayˉ tääꜘ . 25 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ. Jäꜙ koo hor˜, hiꜙ hor˜ ja laꜗnaꜗ. Maˉtëꜘ jeeˊ nuu ˈ läꜙjëëꜙ hi naˉjuuˊ juu ˈ kihꜗJooꜘ Dio. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi nuuꜗ kiyhꜗ, moꜙsoꜙ juuyꜘ.26 Jëëhꜘ, Tääˋ, kihꜗ hñiiꜘ bihꜗ naˊjiihꜙ. Ja baˊ läꜙjagaꜙkwayꜘ jwë ˈ heˉ naˊjiihꜙ kihꜗ hñiiꜘ Jooyꜘ kaˉlähꜘ.27 Hiꜙ gaꜙhñaayꜗ llayꜗ taˊ kih ˈ dsaꜙ, läꜙlluꜗ heˉ laayꜗHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ. 28 Taꜙ jmeeˉ dsaa hohꜘ hnähꜘ heˉjwahnꜙ laˉ. Jäꜙ koo hor˜ nuuꜗ läꜙjëëꜙ hi täähˊtoˉhøø tëënˋ kiyhˈ. 29 Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙjmeeꜘ heˉlluꜗ, läꜙjiiyhˊ mahꜗ tëëyꜗ jeeˊ chaayˉ tääꜘ . Hiꜙ läꜙjëëꜙhi gaꜙjmeeꜘ heˉ hlɨɨh ˈ, läꜙjiiyhˊ mahꜗ dsaˉnääyꜗkyaahˊ dsoˊjwɨɨꜘ baˊ.

Chaˉ baˊ heˉ jmeeꜙ juˈdsooꜘ kihꜗ Jooꜘ Dio30 ʼNiꜙ miihˉ saꜙ leꜘ jmeenˋ jeeˊ tëënˉ hñiinꜙ.

Läꜙkoo teꜗ manꜙ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ, ko ja baˊ te ˈllanꜙ taˊ kihˈ dsaꜙ. Hiꜙ kyaahˊ juˈdsooꜘ jmahꜗ baˊ llanꜙtaˊ, jëëhꜘ saꜙ hnoohnꜙ heˉ hnoonꜗ hñiinꜙ. Hnoohnꜙheˉ hnøøꜗ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ. 31 Cherˊmahꜗhñiinꜙ baˊ jmeenꜙ ju ˈdsooꜘ kinꜙ, saꜙ jmääꜗ ju ˈdsooꜘkinꜙ läꜙja . 32 Chaa gaˊ jñahꜘ hi jmeeꜙ ju ˈdsooꜘkinꜙ. Jnäꜘ manꜙ, juˈdsooꜘ heˉ jmeeyꜙ kinꜙ, laꜗ dsooꜘ.33 Gaꜙcheehꜙ hnähꜘ dsaˉ hi naˊngɨɨˊ juuˈ kihꜗ Jwaaꜚ ,hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjäyhꜘ ja , laꜗ juˈdsooꜘ. 34 Saꜙ jmeeꜙbiiꜗ kiꜙ jnäꜘ juˈdsooꜘ kihꜗ dsaꜙ. Heˉ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘbaˊ ja , heˉ gaꜙjmeeꜘ Jwaaꜚ juˈdsooꜘ kinꜙ, mahꜗ läꜙjaläähꜘ hnähꜘ. 35 Hi heꜘ maˊ laa ˈ läꜙkoo waˊjeˉ heˉnaˉhih˜ mahꜗ maˊ kwaꜙ jmëëꜗ. Hiꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ hnähꜘlluꜗ miihˉ jmɨɨˊ kyaahˊ juuˈ heˉ gaꜙkwayꜘ ja . 36 Perochaˉ gaˊ jyohꜘ heˉ jmeeꜙ ju ˈdsooꜘ kinꜙ heˉ jʉʉhˉgaˊ läꜙkohꜘ gaˊ ju ˈdsooꜘ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jwaaꜚ . Läꜙjëꜙtaˊ heˉ gaꜙkwëëhꜗ Dio jnäꜘ mahꜗ miˊtenˋ, ja baˊ taˊheˉ jmeenꜙ laˉ, jmeeꜙ juˈdsooꜘ kinꜙ, Tääˋ baˊ heꜘ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ. 37Hiꜙ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ, gaꜙjmeeyꜘju ˈdsooꜘ kinꜙ kaˉlähꜘ. Niꜙ koo häˊ saꜙ gaꜙnʉʉhˉhnähꜘ läꜙ maˊ gaꜙhlëëyhꜘ, niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙjëëhˋhnihꜘ. 38 Hiꜙ niꜙ saꜙ gaꜙjäꜘ juuˈ kiyhꜗ nehꜙ tuhˉhohꜘhnähꜘ, kihꜗ heˉ saꜙ heehꜘ hnähꜘ kihꜗ hi gaꜙcheeyꜗ.39 Ja hëhˉ daˊ hnähꜘ kweeˉ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗDio. Jëëhꜘ, laahꜘ hnähꜘ kyaahˊ juuˈ naˉ chaahˉ hnähꜘtääꜘ . Ja baˊ juu ˈ naˉ jmeeꜙ ju ˈdsooꜘ kinꜙ kaˉlähꜘ.40Niꜙ läꜙja saꜙ hnoohˉ hnähꜘ juuˈ kinꜙ mahꜗ jmeenˋchaa hnähꜘ tääꜘ .

41 ʼJaꜙ heˉ hnoonꜗ mahꜗ leenꜘ jøøh ˈ chaˊnëˊ dsaˉ.42 Jnäꜘ kyuunꜙ hnähꜘ, manꜙ kweeˉ saꜙ hnaahꜙ hnähꜘDio. 43 Jnäꜘ maˉjan˜ kyaahˊ madaꜚ kihꜗ Tääˋ, mahꜗhnähꜘ saꜙ heehˊ jnäꜘ. Pero waˊraˉ jaꜗ jñahꜘ läꜙ hyohˉdsëyꜗ hñiiyꜘ, tääꜘ saꜙ täähˊ hnähꜘ jmeehˉ he ˈ kihꜗhi heꜘ. 44 Haˉ läꜙja läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ, jëëhꜘhnoohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ jeeˊ leehꜘ hnähꜘ kaahˊ chaˊnëˊdsaˉkyaahˊ hnähꜘ hiꜙ saꜙ hnoohꜘ hnähꜘ mahꜗ leehꜘhnähꜘ kaahˊ chaˊnëˊ Dio. 45Taꜙ jmeeˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉjnäꜘ hnëënꜚ hnähꜘ chaˊnëˊ Tääˋ kyaanꜙ. Moisé, hi kyehˊ hnähꜘ oˉjøhꜙ dsëˉ kihꜗ, hi heꜘ baˊ hnëë˜hnähꜘ. 46Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jmeehˉ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘ

heˉ gaꜙjähꜘ Moisé, läꜙja jmeehˉ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘjuuˈ kinꜙ kaˉlähꜘ. Jëëhꜘ, heˉ gaꜙsɨɨyꜘ ja , hlëëhꜙ kinꜙbaˊ ja . 47 Pero cherˊmahꜗ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ dsooꜘhohꜘ heˉ gaꜙsɨɨyꜘ ja , haˉ baˊ läꜙja läꜙdsooꜘ hohꜘhnähꜘ juuˈ kinꜙ.

6Gaꜙäähˉ Jesús hñaꜘ mil dsaˉñʉʉhˉ(Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17)

1Maˉngëëꜘ heˉ ja , ngooꜗ Jesús taꜙ hngaahˋ ko -taa jmɨˉjʉʉhˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Galilea, ja baˊ heˉjäyhꜘ kihꜗ Tiberia. 2 Jwëëꜘ dsaˉ maˊ chaa kaahˋ kiyhˈ, kihꜗ heˉ maˊ jëëy˜ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉ maˊjmeeyꜙ läꜙkoo häˊmaˊmiˉhlääyꜘ hi dsaahˊ. 3 Ja gaˊgaꜙwɨɨꜗ Jesús taꜙ jeeˊ chih ˈ koo lleˊkohꜘ mahꜗ jeeˊja gaꜙtoohˋ jnäähꜗ discípulo kyaayhˊ. 4 Jmɨɨˊ jamaˉyaˉjähꜙ tëꜗ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiu borregomähꜗ. 5 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús jwëëꜘ jwërte dsaˉ hi yaꜙnääꜗ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ Felipe:

—¿Haˉ baˊ dsaˊnøønˈ dsaˊlänˊ miihˉ heˉ kuhˉ dsaˉlaˉ?

6Pero heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , heˉmaˊ hnøøyˈmaˊ jëëyˈ heeˉ ja maˊ jähꜙ Felipe. Jëëhꜘ kyʉʉh˜ bihꜗ haˉ läꜙjmeeyꜗ. 7Mahꜗ gaꜙjähꜘ Felipe:

—Saꜙ leeꜙ toꜗ hñaˉlooꜘ jmɨɨˊ taˊ heˉ kyaahˊ länˊheˊñiihꜚ mahꜗ tëëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ maꜙ miihꜙ.

8Mahꜗ gaꜙjähꜘ jaa discípulo kyaayꜗ, Andreˊ øøhꜚSimón Peeˊ:

9—Jeeˊ laˉ hää jaa chihˉ hi kye hñaꜘ heˊñiihꜚheˉ naˉlaꜚ kyaahˊ cebada, kyaahˊ uuˈ hmoohˉ mähꜗ.Pero haˉ leeꜙ heˉ ooꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊ naˉ—gaꜙjäyhꜘ.

10 —Chiihˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ naˉ, waˊ dsaˉtaayhˋ waˊgyayˉ hwaꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Jeeˊ gaꜙtaayhˋ ja , maˊ chaˉ chaˉmiihˉ nuuˉ. Kihꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙtaahˋ jeeˊ ja , maꜙlaꜙ dsaˉñʉʉhˉmaˊ teeˈ koo hñaꜘ mil. 11 Gaꜙkaꜗ Jesús heˊñiihꜚ ja ,gaꜙkwayꜘ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. Maˉlaꜙ maˉkwayꜘ tiˊh-maahˊ, gaꜙjmeeyꜘ jwɨˊ heˊñiihꜚ ja mahꜗ gaꜙkwëëyhꜗdiscípulo. Hiꜙ ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘ discípulo kyaahˊhi maˊ täähˊ hwaˈ. Hiꜙ ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeyꜘ kihꜗhmoohˉ mähꜗ heꜘ, gaꜙkwëëyhꜗ dsaˉ haˉ koo jiih ˈmaˊ hnøøˈ läꜙjaa läꜙjaayˉ. 12Maˉlaꜙ maˉkëëꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ, gaꜙjmeeꜘ Jesús madaꜚ kyaaꜗ jnäähˈ discípulo:

—Jʉʉhˋ hnähꜘ läꜙjëꜙ jwɨˊ heˉ maˉchaa naˉ mahꜗsaꜙ heeꜘ .

13 Maˉlaꜙ maˉjʉʉh ˈ läꜙjëꜙ jwɨˊ heˉ gaꜙchaaꜗ ja ,gaꜙkahˈ gyaꜙtoꜘ saˊmɨɨhˉ jwɨˊ kihˈ hñaꜘ heˊñiihꜚ heˉmaˊ naˉlaꜚ kyaahˊ cebada. 14 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ heꜘ,heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús jeeˊ ja , gaꜙjäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, hi naˉ heꜘ hihꜗ dsaˉ hi ngëë˜juuˈ kihꜗ Dio hi gaꜙjähꜘ dsaˉ kihꜗ jäꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.

15 Pero maˉliihꜚ baˊ Jesús, heˉ hnøøꜗ dsaˉ läꜙbiiꜗläꜙjaaꜗ maˊ tëëyꜙ mahꜗ maˊ jmääyˈ rey kyaayꜗ, heˉjakoo kaˉlähꜘ gaꜙwɨɨyꜗ taꜙ lleˊkohꜘ ja mahꜗ gaꜙjäyꜘhñiiyꜘ.

Gaꜙngëꜘ Jesús nëˊ jmɨɨˉ(Mt. 14:22-27; Mr. 6:45-52)

16 Maˊ gaꜙnʉʉˉ jmɨɨˊ ja , maꜙlaꜙ jnääh ˈ dis-cípulo baˊ gaꜙjñaa jnäähꜗ taꜙ chaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ ja .17Gaꜙtoohˋ jnäähꜗ nehꜙ naˊmooꜘ mahꜗ gaꜙnøøꜗ jnäähˈ haa jnäähꜗ jmɨˉjʉʉhˉ ja , taꜙ hngaahˋ jeeˊ cheeCapernaum. Maˉnaˉhoo goˉteˈ hor˜ ja niꜙ saꜙ gaˊ

Page 94: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 6:18 91 San Juan 6:59maˉjah˜ Jesús. 18Pero jaꜗ koo lleꜘ täꜘ, läꜙjiihˈ gaꜙløøꜗhluhꜙ jmɨɨˉ. 19Maˉläˉøøyꜘ koo hñaꜘ jñiiꜘ kilómetronëˊ jmɨɨˉ, maˊ gaꜙjëë jnäähꜗ Jesús jaꜗ yaꜙjäyhꜙ kihꜗnaˊmooꜘ, ngëyꜙ nëˊ jmɨɨˉ, mahꜗ gaꜙläꜙgahꜗ jnääh ˈ.20 Pero gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Jnäꜘ baˊ laˉ, taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ.21 Ja gaˊ gaꜙheehˊ jnäähꜗ läꜙkaa tuhˉdsëˉ jnäähˈ

nehꜙ naˊmooꜘ ja , hiꜙ chahꜘ baˊ gaꜙtëëꜘ jnäähˈ hwaꜗjeeˊ gaꜙnøøꜗ jnäähˈ ja .

Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙhnaahˉ Jesús22 Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, dsaˉ hi maˊ täähˊ taꜙ

hngaahˋ jeeˊ gaꜙhwëë jnäähˈ ja , gaꜙläꜙliihꜚ, maꜙlaꜙjnääh ˈ discípulo baˊ gaꜙtoohˋ jnäähꜗ nehꜙ koo baˊnaˊmooꜘ heˉ maˊ hiiꜘ jeeˊ ja . 23 Taˊko jiih ˈ jagaꜙllooꜗ jyohꜘ gaˊ naˊmooꜘ heˉ gaꜙhwëëˉ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉTiberia, ja baˊ kooꜘ jeeˊ gaꜙtaahˋ hñaꜘ mil dsaˉ hi gaꜙkuhˉ jeeˊ ja , jeeˊ gaꜙkwaꜘ Jesús tiˊhmaahˊ kihˈ Dio. 24 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉ, moꜙsoꜙ chaa Jesús niꜙdiscípulo kyaayꜗ jeeˊ ja , gaꜙtaayhˋ nehꜙ naˊmooꜘ heˉmaˊ hɨɨꜚ jeeˊ ja , gaꜙnääyꜗ gaꜙhnääyhꜙ Jesús taꜙ jeeˊjwɨɨˉ Capernaum.

Hñiiꜘ Jesús laaꜗ heˊñiihꜚ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ25 Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ taꜙ hngaahˋ ja , gaꜙjnääyhꜙ

Jesús mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:—Taˉjwohꜗ, ¿heeˉ baˊ hor˜ maˉñehꜗ hneˉ?26Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, maˉyaˉnäähꜗ

hnähꜘ hnaahꜙ jnäꜘ, jaꜙ kihꜗ heˉ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ heˉjʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeenꜗ. Hnaahꜙ hnähꜘ jnäꜘ kihꜗ heˉgaꜙkuhꜗ hnähꜘ läꜙjiihˈ gaꜙkëëꜗ hnähꜘ baˊ ja . 27Taꜙwaˊheeꜘ hohꜘ hnähꜘ kihꜗ maꜗ heˉ dsaˉllaꜙ. Waˊ heeꜘ hohꜘhnähꜘ kihꜗ maꜗ heˉ saꜙ llaꜙ, heˉ jmeeꜗ chaa dsaˉtääꜘ . Heˉ laˉ naˉ maꜗ heˉ kwaꜙ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.Jëëhꜘ, Tääˋ hi laaꜗ Dio, gaꜙhñaayꜗ jnäꜘ kihꜗ heˉ laˉ.

28Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ heꜘ juuˈ kiyhꜗ:—¿Heeˉ naˉ gaꜙtëëꜘ jnääh ˈ jmeenˊ mahꜗ jmeeˊ

jnäähꜗ läꜙ hnøøꜗ Dio? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.29—Heˉ laˉ baˊ hnøøˈ Dio jmeehˈ hnähꜘ, heˉ jmeeh

ˈ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘ kihꜗ hi gaꜙcheeyꜗ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

30—¿Heeˉ koo heˉ jʉhˉgaa heehˈ jnäähꜗ, mahꜗjëëˊ jnäähꜗ, ja gaˊ jmeeˊ jnäähꜗ dsooꜘ dsëˉ jnääh ˈkyahꜗ? ¿Haˉ läꜙ laꜗ heˉ jmeeh ˈ mahꜗ jëëˊ jnäähꜗ?31 Dsaˉ maˉgyuhˉ kyaaꜗ jnäähˈ gaꜙkuyhˉ maná jeeˊla ˈ hwaꜗ kii ꜙ ja , läꜙkoo naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio:“Heˊñiihꜚ heˉ jaꜗ gyʉʉh ˈ baˊ ja , gaꜙkwëëhꜗ dsihꜘmahꜗ gaꜙkuyhˉ” —gaꜙjähꜘ dsaˉ sɨɨyhꜙ.

32—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jaꜙ heꜘ Moiséhi gaꜙkwaꜘ heˊñiihꜚ heˉ jaꜗ gyʉʉh ˈ. Tääˋ kyaanꜙbaˊ heꜘ hi kwëëh˜ hnähꜘ maꜙraꜙ heˊñiihꜚ heˉ gwaꜘgyʉʉhˈ. 33 Jëëhꜘ heˊñiihꜚ heˉ kwaꜙ Dio, hi heꜘ heꜘhi gaꜙjñaaꜗ gyʉʉhˈ, hi jmeeꜙ chaa dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ—gaꜙjähꜘ Jesús gaꜙsɨɨyhꜙ.

34 —Kwëëhˋ jnäähꜗ tääꜘ heˊñiihꜚ ja , Dsaˉjøøh ˈkyaanꜙ —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ.

35Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ heꜘ laanꜗ heˊñiihꜚ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ.

Hi jmeeꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ, jihˊkohꜘ saꜙ jäꜙ läꜙky-oyhꜙ. Läꜙja , hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, saꜙ jäꜙ läˉkii dsëyꜗ jihˊkohꜘ jihˊlɨhꜘ. 36Pero jwëëhn˜ hnähꜘ kaˉlähꜘläꜙkoo maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ jääꜗ , maꜙkeꜙ maˉjëëhˋhnähꜘ jnäꜘ, saꜙ maˉjmeehˊ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘkinꜙ. 37 Gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi taahˉ Tääˋ goonꜙ, hi

heꜘ goˉnääꜘ kinꜙ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi goˉnääꜘ kinꜙ, saꜙbeeꜚ jnihꜘ. 38 Jëëhꜘ, saꜙ gaꜙjñaanꜗ gyʉʉhˈmahꜗ jmeenˋläꜙ hnoonꜗ hñiinꜙ. Gaꜙjñaanꜗ mahꜗ jmeenˋ läꜙ hnøøꜗhi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ. 39Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ hyohˉdsëyꜗ läꜙlaˉ baˊ. Saꜙ hnøøyꜗ dsaˉhëëꜗ kiꜙ jnäꜘ niꜙjaa hi gaꜙtaayhˉ goonꜙ mahꜗ gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ hi heꜘmiˊjiihnˋ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ. 40 Hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ hyohˉ dsëyꜗ läꜙlaˉ. Läꜙjëëꜙ hi goˉnääꜘkihꜗ Jooyꜘ mahꜗ jmeeꜗ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ, hi heꜘ baˊjmeeyˈ chaa tääꜘ . Mahꜗ jnäꜘ baˊ miˊjiihˋ jnihꜘ waˊraˉgaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙ dsaˉheꜘ.

41 Heˉja gaꜙløøꜗ dsaˉ judiu heꜘ chaˉhääy˜hlëëyhꜙ wɨɨꜘ kihꜗ Jesús, kihꜗ heˉ maˊ jäyhꜘ, laayꜗheˊñiihꜚ heˉ gaꜙjyooꜗ gyʉʉhˈ. 42 Läꜙlaˉ gaꜙjäyhꜘ:

—¿Ja ˈ heꜘ hi naˉ jooꜘ José? Kyuuꜙ baˊ jneˊ choˈjmiiyˉ. ¿Haˉ läꜙja heˉ jäyhꜘ, gaꜙjñaayꜗ gyʉʉhˈ?

43Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Tʉˊ hnähꜘ heˉ chaˉhäähꜙ jnäꜘ. 44Niꜙ jaa saꜙ leꜘ

jäꜙ kihꜗ hñiiꜘ kyaahˊ jnäꜘ cherˊmahꜗ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗjnäꜘ saꜙ gaꜙtaayhˉ goonꜙ. Mahꜗ jnäꜘ baˊ miˊjiihˋ jnihꜘwaˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ. 45 Läꜙlaˉ naˉsɨɨˉkooh˜ ko llaa hi maˊ ngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ:“Dio baˊ miˉtëëꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ.” Läꜙja , läꜙjëëꜙ hi gaꜙnuuꜘ hiꜙ gaꜙläꜙtëëyꜙ kihꜗ Tääˋ, yaˉnääyꜘ kyaahˊjnäꜘ.

46 ʼSaꜙ chaa hi maˉjëëꜙ Tääˋ. Maꜙlaꜙ hi jaꜗ jeeˊgyaˈ Dio baˊ, hi heꜘ baˊ maˉjëëꜙ Tääˋ. 47 Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, hi heꜘ baˊ chaa tääꜘ . 48 Jnäꜘ heꜘ laanꜗ heˊñiihꜚ heˉ jmeeꜙchaa dsaˉ. 49Dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ gaꜙkuyhˉmanájeeˊ la ˈ hwaꜗ kii ꜙ ja , pero gaꜙjuuyꜗ. 50 Pero hi laˉheꜘ heˊñiihꜚ heˉ gaꜙjyooꜗ gyʉʉh ˈ mahꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙkuhˉ kiyhꜗmoꜙsoꜙ juuyꜘ. 51 Jnäꜘ heꜘ laanꜗ heˊñiihꜚjiihꜙ heˉ gaꜙjyooꜗ gyʉʉhˈ. Hi kuhꜙ kihꜗ heˊñiihꜚ laˉ,chaayˉ tääꜘ baˊ. Heˊñiihꜚ heˉ kwaˋ jnäꜘ, laꜗ ngoꜗ kinꜙ.Heˉ ja kwanˋ mahꜗ läꜙja jmeeꜗ chaa läꜙjëëꜙ dsaˉjmɨˉgyʉʉꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

52 Heˉja dsaˉ judiu heꜘ gaꜙtiˉ gaꜙchooyꜘ juu ˈkyaahˊ øøyhꜚ:

—¿Haˉ läꜙja kwaꜗ dsaˉ naˉ ngoꜗ kihꜗ mahꜗ kihnˊ?—gaꜙjäyhꜘ.

53Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ

gaꜙkuhꜗ hnähꜘ ngoꜗ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, hiꜙ saꜙhuhˈ hnähꜘ jmaˉ kiyhꜗ kaˉlähꜘ, saꜙ tëëhꜗ hnähꜘ jeeˊjmee ˈ chaahˉ hnähꜘ tääꜘ . 54 Hi kuhꜙ ngoꜗ kinꜙmahꜗ hɨyhꜗ jmaˉ kinꜙ kaˉlähꜘ, chaayˉ tääꜘ baˊ. Hiꜙjnäꜘ miˊjiihˋ jnihꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ.55 Jëëhꜘ ngoꜗ kinꜙ, koo heˉ laˉ baˊ ma ˈ heˉ jmeeꜗchaa dsaˉ, läꜙja kaˉlähꜘ kihꜗ hi hɨhꜗ jmaˉ kinꜙ,koo heˉ laˉ baˊ jmeeˈ chaayˉ. 56Hi kuhˉ ngoꜗ kinꜙmahꜗ hɨyhꜗ jmaˉ kinꜙ jäyꜗ koo hwehˉ kyaahˊ jnäꜘ hiꜙjnäꜘ jänˋ kyaayhˊ kaˉlähꜘ. 57Tääˋ hi naˊjiihꜙ gaꜙcheeꜗjnäꜘ, hiꜙ jnäꜘ chaanˉ taꜙlaꜙ kihꜗ Tääˋ. Ja baˊ läꜙja ,hi kuhꜙ kiꜙ jnäꜘ, taꜙlaꜙ kiꜙ jnäꜘ baˊ chaayˉ. 58 Heˉlaˉ ja , heˊñiihꜚ heˉ gaꜙjyooꜗ gyʉʉhˈ. Saꜙ laꜗ läꜙ laꜗmaná heˉ gaꜙkuhˉ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ hiꜙ maꜙraꜙheˉ gaꜙjuuꜗ bihꜗ. Pero hi kuhꜙ heˊñiihꜚ laˉ, chaayˉtääꜘ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ baˊ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨhꜙdsaˉ heꜘ.

59 Läꜙjëꜙ juuˈ laˉ gaꜙkwaꜘ Jesús nehꜙ gwahꜙ mähˉkihꜗ dsaˉ judiu jeeˊ jwɨɨˉ Capernaum.

Kyaahˊ juuˈ laˉ jmeeꜙ chaaˉ dsaˉ tääꜘ

Page 95: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 6:60 92 San Juan 7:2760Läꜙmaˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ ja , jwëëꜘ discípulo kyaayꜗ

gaꜙjähꜘ:—Jwëëhˋ laˈ juuˈ naˉ. ¿Hii gaˊ moꜙ tɨhꜗ dsëꜗ nuuꜗ

juuˈ naˉ?61Ñeˊ baˊ Jesús heˉ maˊ tääyhˊ maˊ chaˉ maˊ hääy˜

kwaat˜ kihꜗ juuˈ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ ja , heˉja gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ:

—¿Cheˊ maˉtohꜘ wɨɨꜘ kyahꜗ hnähꜘ juuˈ kinꜙ? 62Haˉbaˊ läꜙ jmeehˈ hnähꜘ ja , waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jëëhˈ hnähꜘHi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ wɨɨꜗ kaˉlähꜘ jeeˊ maˊ gyay ˈ jääꜗ .63 Jmɨˉlleꜘ baˊ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ, pero jmɨˉngoꜗsaꜙ chaˉ heˉ leꜘ jmeeꜗ niꜙ miihˉ. Läꜙjëꜙ juu ˈ heˉmaˉjwëëhnꜗ hnähꜘ, gwaꜘ kihꜗ jmɨˉlleꜘ baˊ naˉ, hiꜙläꜙja jmeeꜙ chaa dsaˉ. 64Pero chaa ko llaa hnähꜘhi saꜙ maˉjmeeꜘ dsooꜘ dsëꜗ kinꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Jëëhꜘ maˉkyuuꜙ bihꜗ jääꜗ hii naˉ hi saꜙ läꜙdsooꜘdsëꜗ kiyhꜗ, hiꜙ kyuuyꜙ hii naˉ hi ngëëyꜗ kihꜗ dsaꜙ.65Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ kaˉlähꜘ:

—Heˉja baˊ naˉ maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ: “Niꜙ jaa saꜙleꜘ jäꜙ kihꜗ hñiiꜘ kiꜙ jnäꜘ cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙtaahˉ Tääˋgoonꜙ.”

66 Maˉngëëꜘ maˉjäyhꜘ läꜙja , jwëëꜘ discípulokyaayꜗ gaꜙbiiyꜗ kihꜗ, moꜙsoꜙ gaꜙjmeeyꜘ ko jøhꜘkyaayhˊ. 67 Ja gaˊ gaꜙsɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnääh ˈdiscípulo kyaayꜗ:

—¿Cheˊ hnoohˉ hnähꜘ goˊnäähˊ hnähꜘ kaˉlähꜘ läꜙ-naˉ?

68Heˉja gaꜙjähꜘ Simón Peeˊ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, hii gaˊ naˉ kihꜗ dsaˊnøø ˈ

jnäähꜗ. Jaa hneˉbaˊ kyehˊ juuˈ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉtääꜘ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ. 69 Maˉdsooꜘ baˊ dsëˉjnäähˈ kyahꜗ, maˉñeˊ baˊ jnäähꜗ hneˉ heꜘ Cristo, JooꜘDio jiihꜙ —gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ.

70Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—¿Ja gaꜙlleehnꜙ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ hnähꜘ mahꜗ jaa

jeeˊ läꜙjëëꜙ hnähꜘ laaꜗ dsaˉ kyaaꜗ hi saꜙlluꜗ? —gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ.

71Heˉ maˊ hlëëyhꜙ kihꜗ Juda Iscariote, jooꜘ Simónbaˊ ja . Jëëhꜘ Juda heꜘ, hi gaꜙngëëyꜗ këë gaˊ, maˊlaa jaa kihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnäähˈ.

7Øøhꜚ Jesús saꜙ maˊ heehꜘ kiyhꜗ

1 Maˉngëëꜘ heˉ ja , maˊ ngëꜙ Jesús hwaꜗ Galilea.Moꜙsoꜙ maˊ hnøøy ˈ maˊ ngëëyꜘ taꜙ Judea, jëëhꜘdsaˉ judiu maˊ hnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ jngëëyh ˈ.2Maˉyaˉjähꜙ tëꜗ jmɨɨˊ kihˈ dsaˉ judiu, heˉ maˊ hɨɨyˉhmɨɨhˉ jeeˊ dsaˉtaayhˋ maˊ tëˉ jmɨɨˊ. 3Heˉja gaꜙjähꜘøøyhꜚ sɨɨyhꜙ:

—Gwaˉ hneˉ kaˉlähꜘ taꜙ Judea, mahꜗ jëëꜗ dis-cípulo kyaahꜗ hi täähˊ jeeˊ ooꜙ haˉ läꜙ laꜗ heˉ jʉhˉ-gaa heˉ jmeehˉ. 4 Jëëhꜘ, jaa hi hnøøꜗ miˉjnääꜙhñiiꜘ, saꜙ jmeeyꜙ taˊ kiyh ˈ jeeˊ naˉhmääˊ. Hneˉmaˉløøhˋ jmeehˉ läꜙjëꜙ heˉ naˉ, miˉjnää ˈ hñaahꜗchaˊnëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ—gaꜙjähꜘ øøyhꜚ sɨɨyhꜙJesús.

5 Jëëhꜘ, niꜙ gaˊ øøyhꜚ saꜙ maˊ heehꜘ kiyhꜗ. 6 Ja gaˊgaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Saꜙ gaˊ maˉja˜ jmɨɨˊ kinꜙ, pero kyahꜗ hnähꜘ, waˊheˉ chaˉ heˉ jmɨɨˊ baˊ llu ˈ kyahꜗ hnähꜘ. 7 Dsaˉ hi chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ saꜙ leꜘ jmeeyꜗ naˉhøøyhˊ kyahˈhnähꜘ. Pero jnäꜘ naˉhääyhˊ, kihꜗ heˉ miˉjnäänˈ heˉjmeeyꜙ heˉ hlɨɨhˈ. 8 Goˉnääꜘ baˊ hnähꜘ jeeˊ tëˉ jmɨɨˊ

ja . Pero jnäꜘ saꜙ nɨɨnˋ, jëëhꜘ saꜙ gaˊ maˉdsëëꜗ jmɨɨˊkinꜙ.

9Maˉngëëꜘmaˉjäyhꜘ läꜙja , gaꜙjäyꜘ taꜙ Galilea baˊ.Maˊ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ jwɨɨˉ Jerusalén ñeeˊ Jesús

10 Maˉngëëꜘ maˉnääꜗ øøyhꜚ, ngooꜗ baˊ Jesús jeeˊtëˉ jmɨɨˊ ja . Pero saꜙ ngooyꜗ jnäꜘhäꜘ mahꜗ saꜙ jëëꜗdsihꜘ. 11 Pero dsaˉ judiu maˊ hnaayhˉ Jesús jeeˊ tëˉjmɨɨˊ ja , maˊ jäyhꜘ:

—¿Naꜚ hi heꜘ?12Dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ jmɨɨˊ ja maˊ hlëëyhꜙ juuˈ

hiiˉ, maˊ chaˉ maˊ hääy˜ Jesús. Maˊ jähꜘ jwëëꜘ dsaˉ:—Dsaˉ lluuꜗ baˊ heꜘ.Pero jñahꜘ maˊ jähꜘ:—Jahꜙha , koo miˉgaayꜙ dsaˉ baˊ.13 Pero niꜙ jaa dsaˉ saꜙ maˊ hlëëhꜙ jnäꜘhäꜘ kihꜗ

Jesús, kihꜗ heˉ maˊ gayhꜙ dsaˉtaˊ.14Maˉtëꜘ toꜗ dsaahˋ jmɨɨˊ, ja gaˊ ngooˈ Jesús jeeˊmaˊ

chih ˈ gwahꜙ mahꜗ gaꜙløøyꜗ hlëëyh˜ dsaˉ. 15 Peerꜙgaꜙläꜙdsaa dsëꜗ dsaˉ judiu, mahꜗ maˊ jäyhꜘ:

—Haˉ läꜙja heˉ kyʉʉh˜ dsaˉ naˉ chaˉmiihˉ hiꜙsaꜙ chaˉ jeeˊ ñeeyˊ gaꜙmiꜙtëëyˉ hñiiyꜘ.

16Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ:—Jaꜙ heˉ laꜗ kinꜙ nʉʉhꜚ heˉ kwanꜙ laˉ, laꜗ kihꜗ hi

gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ. 17Hi llaꜙ dsëꜗ jmeeꜗ läꜙ hnøøꜗ Dio,läꜙkyʉʉyh˜ haˉ läꜙ laꜗ nʉʉhꜚ heˉ kwanꜙ laˉ, cheˊ heˉgwaˉ kihꜗ Dio, o cheˊ heˉ hlëëhnˊ kwaat˜ kinꜙ baˊ.18Hi hlëëhꜙ kwaat˜ kihꜗ hñiiꜘ, heˉ hnooyhˉ haˉ läꜙjeeˊ jmääyˈ hñiiyꜘ jøøhˈ baˊ ja . Pero hi hnoohˉ haˉläꜙ jeeˊ jmääyˈ jøøhˈ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ, hi heꜘ baˊ hi hlëëhꜙ juˈdsooꜘ. Niꜙ miihˉ saꜙ hlääyhˉ kyaahˊ juuˈkiyhꜗ.

19 ʼ¿Ja ˈ gaꜙkwëëhꜗ baˊ Moisé hnähꜘ ley mahꜗ niꜙjaa hnähꜘ saꜙ gaꜙmiꜙtehˋ hnähꜘ? ¿Heˉla ˈ hnoohˉhnähꜘ jngëëhˈ jnäꜘ?

20Heˉja gaꜙhlëëhꜘ jwëëꜘ dsaˉ heꜘ:—Saꜙ chaa niꜙ jaa hi jngëëhꜗ hneˉ. Hi saꜙlluꜗ

baˊ naˉ hää tuhˉhohꜘ.21Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ hnähꜘ gaꜙläꜙdsaa hohꜘ kihꜗ

gaꜙjëëhˋ hnähꜘ gaꜙjmeenꜗ koo heˉ jʉhˉgaa .22 Dsooꜘ baˊ jähˊ jneˊ Moisé gaꜙllaꜘ nʉʉhꜚ heˉ ʉʉhꜙjmɨˉngoꜗ jnänˋ. (Pero jaꜙ heꜘ Moisé hi gaꜙllaꜘ nʉʉhꜚja , ko ja maˉnøøꜘ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ hi maˊ chaa jääꜗ gaˊ kih ˈ Moisé.) Mahꜗ tʉhˉ hnähꜘjmɨˉngoꜗ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉ läꜙkye jmɨɨˊ heˉ teehˉdsaˉ dsëꜗ. 23Heehˊ baˊ hnähꜘ heˉ ʉʉhꜙ jmɨˉngoꜗ kihꜗgyʉʉˉ ñʉʉhˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ mahꜗ miˉtehˋhnähꜘ läꜙkoo naˉsɨɨˉ ley kihꜗ Moisé. ¿Heˉla ˈ jahneeˉ hnähꜘ kyaahˊ jnäꜘ, kihꜗ heˉ gaꜙmiꜙhläänˈ jaadsaˉñʉʉhˉ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ? 24 Taꜙ kahnähꜘ kwaat˜ kihꜗ dsaꜙ läꜙkoo laꜗ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗhnähꜘ, kye hnähꜘ kwaat˜ läꜙkoo lleˋ ju ˈdsooꜘ baˊ—gaꜙjähꜘ Jesús.

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ haˉ taꜙ jayꜗ25 Heˉja gaꜙjähꜘ ko llaa dsaˉ hi maˊ chaa

Jerusalén:—¿Ja hi naˉnaˉhi hnaahˉdsaˉmahꜗ jngëëyhꜗ?

26¿Ja hi heꜘ naˉ chehꜗ hlëëhꜙ toꜙloꜙ nëˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ,hiꜙ saꜙ chaa hi hlëëyh˜ niꜙ miihˉ? ¿Cheˊ jähnˊdsooꜘ maˉheehˉ dsaˉtaˊ heˉ laayꜗ Cristo? 27 Perodsaˉ laˉ, ñeˊ baˊ jneˊ haˉ chaayˉ. Hiꜙ waˊraˉ gaꜙtëꜘjeeˊ jäꜙ Cristo, niꜙ jaa saꜙ ñeˉ haˉ taꜙ jäyꜙ.

Page 96: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 7:28 93 San Juan 8:1128Läꜙkoo maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús läꜙja , läꜙmaˉcheyhꜗ

ja hlëëyh˜ dsaˉ jeeˊ chih ˈ gwahꜙ ja , gaꜙhlëëyhꜘkoo ki gaa :

—Jwahꜘ hnähꜘ kyuuhꜙ jnäꜘ, hiꜙ ñehˊ hnähꜘ haˉchaanˉ. Pero saꜙ maˉjan˜ jeeˊ tëënˉ hñiinꜙ. Hihꜗhi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ jmeeꜙ juˈdsooꜘ jmahꜗ. Hi heꜘ saꜙkyuuhꜙ hnähꜘ. 29Pero jnäꜘ kyuuꜙ jnihꜘ, jëëhꜘ kihꜗ bihꜗyaꜙhëënꜗ. Hi heꜘ baˊ gaꜙcheeꜗ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

30Heˉja hnøøꜗ dsaˉ maˊ saayhˈ, pero niꜙ jaa saꜙgaꜙtuuˉ dsëꜗ maˊ choo ˈ gooˉ, jëëhꜘ saꜙ gaˊ maˉtëꜘhor˜ kiyhꜗ. 31 Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ jagaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ.

—Waˊraˉ jaꜗ Cristo, ¿cheˊ hi heꜘ gaˊ jmeeˈ chaˉ-gaˊmiihˉ heˉ jʉhˉgaa läꜙkohꜘ gaˊ dsaˉ laˉ? —gaꜙjähꜘ ko llaa .

Gaꜙläꜙhnøøꜗ dsaˉ fariseo maˊ saahˈ Jesús32 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ fariseo heꜘ, heˉ hlëëhꜙ

dsaˉ läꜙja kiyhꜗ, heˉja gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ ko jøhꜘkyaahˊ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ mahꜗ soohꜗ pooˉkyaaꜗ gwahꜙ kiyhꜗ. 33Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Miihˉ jmɨɨˊ gaˊ gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ, naahꜚ baˊ jnäꜘkihꜗ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ. 34 Ja gaˊ hnaahꜗ hnähꜘ jnäꜘ,pero moꜙsoꜙ jnäähꜙ jnäꜘ. Moꜙsoꜙ leꜘ goˊnäähˈ hnähꜘhaˉ jeeˊ naahnꜚ —gaꜙjähꜘ Jesús.

35 Dsaˉ fariseo heꜘ gaꜙløøꜗ ngɨɨyꜙ juu ˈ kihꜗdsaˉkyaayhˊ:

—¿Haˉ taꜙ dsaahꜗ hi naˉ mahꜗ moꜙsoꜙ jnäähꜙjnihꜘ? ¿Cheˊ dsaayh ˈ läꜙkaa jeeˊ täähˊ dsaˉgoo˜jneˊ hi naˉsaaˉ naˉjñeeꜘ jeeˊ kihˈ dsaˉ griego mahꜗdsaˉhlëëyhˋ läꜙkye dsaˉ griego? 36 ¿Heeˉ baˊ hnøøˈ jähꜘ juu ˈ heˉ maˉhlëëyhꜘ naˉ: “Ja gaˊ hnaahꜗhnähꜘ jnäꜘ, pero moꜙsoꜙ jnäähꜙ hnähꜘ jnäꜘ, moꜙsoꜙleꜘ goˊnäähˈ hnähꜘ jeeˊ naahnꜚ”?

Jesús kwaꜙ jmɨɨˉ heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ tääꜘ37Hihꜙ gaˊ maˊja , laꜗ jmɨɨˊ jʉʉhˉ kyaahˊ jeeˊ gaꜙd-

saaꜗ jmɨɨˊ ja . Gaꜙnooˉ Jesús mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ kyaahˊchaˉmiihˉ beꜘ:

—Cherˊmahꜗ chaa hi läˉkii dsëꜗ, waˊ jäyˉkyaahˊ jnäꜘ mahꜗ waˊ hiyhꜘ jmɨɨˉ heˉ kwanˋ. 38 Leꜘkiyhꜗ, läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio, hi jmeeꜙ dsooꜘdsëꜗ kinꜙ, läꜙkoo jmɨˉjʉʉhˉ heˉ naˊjiihꜙ hyaꜙ nehꜙtuhˉdsëyꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús.

39 Heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja gaꜙhlëëyhꜘ kihꜗ JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨˈ heˉ hyohꜙ dsaˉ hi jmeeꜗ dsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ.Jmɨɨˊ ja saꜙ gaˊ maˉja˜ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, jëëhꜘ saꜙgaˊ maˉsaahˈ Jesús gyʉʉhˈ mahꜗ leeyꜘ jøøhˈ.

Gaꜙteeꜘ gaꜙjëëꜘ dsaˉ kwaat˜ kihꜗ Jesús40Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja juuˈ kihꜗ

Jesús, ko llaa dsaˉ heꜘ maˊ jähꜘ:—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, hi laˉ heꜘ hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ

Dio hi hiiꜘ juuˈ kihꜗ.41Hiꜙ jaa maˊ jähꜘ:—Hi heꜘ heꜘ Cristo.Pero jñahꜘ maˊ jähꜘ:—¿Haˉ läꜙ laꜗ juu ˈ ja , hehꜗ yaˉhëë ˈ jaa dsaˉ

Galilea leeꜘ Cristo? 42 ¿Ja ˈ jähꜘ juuˈ kihꜗ Dio, saˊjuˉkihꜗ David baˊ yaˉhëë hi laaꜗ Cristo? Hiꜙ ja baˊ jwɨɨˉmähˉ heˉ chee Belén jeeˊ maˊ chaa David, jeeˊ jabaˊ yaˉhëë Cristo.

43 Heˉja gaꜙlaaꜗ toꜗ nääꜗ dsaˉ kwaat˜ kihꜗ Jesús.44 Ko llaa dsaˉ heꜘ hnøøꜗ maˊ saayhˈ pero niꜙ jaasaꜙ gaꜙtuuˉ dsëꜗ maˊ chooˈ gooˉ.

Saꜙ gaꜙheehˉ dsaˉtaˊ juuˈ kihꜗ Jesús45 Ja gaˊ gaꜙnääˋ pooˉ heꜘ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉkaahˊ

kyaa ˈ jmiˉdsaˉ kyaahˊ dsaˉ fariseo. Mahꜗ gaꜙjähꜘdsaˉkaahˊ heꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ saꜙ maˉteeyhˋ taꜙ laꜙ?46Heˉja gaꜙjähꜘ pooˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Niꜙ koo häˊ saꜙ maˉhlëëhꜘ niꜙ jaa dsaˉñʉʉhˉ

läꜙkoo hlëëhꜙ dsaˉ heꜘ.47Heˉja gaꜙjähꜘ fariseo heꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ läꜙkye hnähꜘ maˉläˉgahꜙ hnähꜘ juu ˈ

kiyhꜗ? 48 Niꜙ jaa jnääh ˈ dsaˉtaˊ niꜙ dsaˉ fariseomaˉheehˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ. 49 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi täähˊnaˉ, hi saꜙ kyʉʉh˜ ley, kyaayhˊ dsoˊjwɨɨꜘ —gaꜙjähꜘdsaˉtaˊ heꜘ.

50 Nicodemo, hi maˊ laa ˈ dsaˉkyaayhˊ, hi ñeeˊkoo häˊ taꜙlaꜙ hwë ˈ jeeˊ maˊ gya ˈ Jesús, gaꜙjäyhꜘsɨɨyhꜙ:

51—Läꜙkoo jähꜘ ley jnänˋ saꜙ leꜘ cheenˊ dsoˊjwɨɨꜘnëˊ kih ˈ dsaꜙ, cherˊmahꜗ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉnʉʉnˊkweeˉ juu ˈ kiyhꜗ mahꜗ läꜙngëëꜘ jneˊ heeˉ naˉ heˉmaˉjmeeyꜘ.

52Mahꜗ gaꜙjeehˉ dsaˉ heꜘ juuˈ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ laah ˈ hneˉ dsaˉ galileo kaˉlähꜘ? Hnøøh

ˈ daˊ kweeˉ jeeˊ naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ jëëˋ daˊ,jihˊkohꜘ saꜙ maˉyaˉhëë niꜙ jaa hwaꜗ Galilea hi ngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio.

53Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙläꜙjëëꜙ baˊ gaꜙnääˋ taꜙ kihꜗ.8

Dsaˉmëꜘ hi gaꜙjaaꜘ kyaahˊ dsaˉñʉʉhˉ1 Pero Jesús ngooꜗ taꜙ lleˊkohꜘ heˉ chee Olivo.

2Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, ngooyꜗ taꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ.Hiꜙ jwëëꜘ dsaˉ naˊnääˈ jeeˊ maˊ cheyhˈ ja . Jeeˊ jagaꜙgyayˉ gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ. 3 Hor˜ ja yaꜙnääꜗ taˉj-wohꜗ kyaaꜗ ley kyaahˊ fariseo, yaꜙjääyꜙ jaa dsaˉmëꜘhi gaꜙjaaꜘ kyaahˊ dsaˉñʉʉhˉ, mahꜗ gaꜙcheeyhˉ jeeˊtoꜗ dsaahˋ ja . 4Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:

—Taˉjwohꜗ, dsaˉmëꜘ naˉ maˉjaaꜘ kyaahˊdsaˉñʉʉhˉ. 5 Läꜙkoo lleˋ ley jnänˋ, gaꜙjmeeꜘ Moiséhihꜙ jngëëhnˊ kyaahˊ kuuˊ dsaˉmëꜘ hi jmeeꜙ läꜙnaˉ.Haˉ gahˉ hneˉ, haˉ läꜙ jwahˈ.

6 Heˉ maˊ kay˜ dsëꜗ Jesús baˊ ja , hnøøyꜗ haˉ läꜙjeeˊ maˊ hnɨɨyˈ kiyhꜗ. Pero Jesús gaꜙgyayˉ naˉjuyhꜙmahꜗ gaꜙløøyꜗ sɨɨyꜙ hwaꜗ kyaahˊ chaˊgooyˉ. 7 Peronaˉ baˊ tääyhˊ chuuyꜘ kyaahˊ Jesús, ja gaˊ gaꜙnooyˉkaˉlähꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hihꜗ hnähꜘ hi saꜙ chaˉ niꜙ miihˉ dsoˊkyeˉ kihꜗ,hi heꜘ toˉnëˊ waˊ teˈ kuuˊ kiyhˈ.

8 Koo kaˉlähꜘ gaꜙgyayˉ naˉjuyhꜙ mahꜗ gaꜙsɨɨyꜘhwaꜗ läꜙhmëëꜘ. 9 Maˊ gaꜙnuuyꜘ läꜙja , maꜙ jaamaꜙ jaa baˊ gaꜙløøꜗ gaꜙnääˋ maˊ gaꜙläꜙliiyhꜚ hnɨɨ˜hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ. Gaꜙløøꜗ hi kaahˊ läꜙkye hi mähꜗgaꜙnääˋ. Heˉja gaꜙjäꜘ maꜙlaꜙ Jesús kyaahˊ dsaˉmëꜘhi gaꜙcheeyhˉ chaˊnëyˊ. 10 Ja gaˊ gaꜙnooˉ Jesús jeeˊmaˊ gyaˈ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉmëꜘ, ¿naꜚ hi maˊ hnɨɨ˜ kyahꜗ? ¿Cheˊ niꜙjaa saꜙ maˉtaahˉ hneˉ dsoˊjwɨɨꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

11 —Niꜙ jaa Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘheꜘ sɨɨyhꜙ.

—Niꜙ jnäꜘ saꜙ taahnꜙ hneˉ dsoˊjwɨɨꜘ. Gwaahˉ baˊhneˉ kyahꜗ, moꜙtoꜙ jmeeˉ dsoˊkyeˉ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

Page 97: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 8:12 94 San Juan 8:47Jesús laaꜗ waˊjeˉ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ

12 Gaꜙløøꜗ kaˉlähꜘ Jesús hlëëh˜ dsaˉ hi maˊ täähˊjeeˊ ja :

—Jnäꜘ heꜘ laanꜗ waˊjeˉ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Hi nuuꜗ kinꜙ, moꜙsoꜙ ngëyꜗ jwëꜘ hlɨɨhˈ. Läꜙchaˉ waˊjeˉkiyhꜗ, heˉ jmeeꜙ chaayˉ.

13Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ fariseo sɨɨyhꜙ:—Ju ˈdsooꜘ heˉ jmeehˉ naˉ, laꜗ kyahꜗ hñaahꜗ baˊ

hneˉ. Heˉja saꜙ laꜗ dsooꜘ juuˈ kyahꜗ.14Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Maꜙkeꜙ jmeenꜙ juˈdsooꜘ kiꜙ hñiinꜙ, pero maꜙraꜙ

heˉ laꜗ dsooꜘ juuˈ heˉ jwahnꜙ, jëëhꜘ jnäꜘ baˊ manꜙ haˉnaˉ janꜗ hiꜙ haˉ naˉ naahnꜚ. Pero hnähꜘ, saꜙ ñehˊhnähꜘ haˉ naˉ janꜗ hiꜙ haˉ taꜙ naahnꜚ. 15Hnähꜘ kahˉkwaat˜ läꜙkoo laꜗ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ hnähꜘ. Pero jnäꜘsaꜙ kanꜙ kwaat˜ kihꜗ niꜙ jaa . 16Hiꜙ maˊ kanꜙ kwaat˜kihꜗ dsaꜙ, jmeenꜙ läꜙ hnøøꜗ ju ˈdsooꜘ baˊ. Jëëhꜘ saꜙjmeenꜙ hñiinꜙ, jmeenꜙ kyaahˊ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ.17Hiꜙ nëˊ ley jnänˋ naˉsɨɨˉ, kyaahˊ uuˈ dsaˉ hi hlëëhꜙkoo baˊ juuˈ, heˉja baˊ laˈ juˈdsooꜘ. 18 Jnäꜘ jmeenꜙ juˈdsooꜘ kinꜙ hiꜙ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ, jmeeyꜙ juˈdsooꜘkinꜙ kaˉlähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

19—¿Naꜚ baˊ Tääˋ kyaahˈ? —gaꜙjähꜘ dsaˉheꜘ sɨɨyhꜙ.Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Hnähꜘ saꜙ kyuuhꜙ jnäꜘ, niꜙ Tääˋ kyaanꜙ saꜙ

kyuuhꜙ. Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ kyuuhꜙ jnäꜘ, ja baˊ läꜙjakyuuhꜙ hnähꜘ Tääˋ kyaanꜙ.

20 Juuˈ laˉmaˊ kwaꜙ Jesús läꜙkoo maˊ hlëëyh˜ dsaˉjeeˊ maˊ chihˈ gwahꜙ, kooꜘ jeeˊ maˊ toohˉ dsaˉ kuuˊ.Niꜙ jaa saꜙ gaꜙsaayhꜗ jeeˊ ja , jëëhꜘ saꜙ gaˊ maˉllooꜗhor˜ kiyhꜗ.

Gaꜙjähꜘ Jesús: “Saꜙ leꜘ goˊnääh ˈ hnähꜘ haˉ jeeˊnaahnꜚ”

21Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Hii ꜚ jnäꜘ naahnꜚ. Haˉ jeeˊ naahnꜚ saꜙ leꜘ goˊnääh

ˈ hnähꜘ. Hiꜙ hnähꜘ hnaah ˈ gaˊ jnäꜘ, pero juuhꜘ baˊhnähꜘ, läꜙ maˉkyaahˊ naˉ baˊ hnähꜘ dsoˊkyeˉ kyahꜗhnähꜘ.

22Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu:—¿Cheˊ jngëëyhˈ hñiiyꜘ heˉja jäyhꜘ läꜙnaˉ: “Haˉ

jeeˊ naahnꜚ saꜙ leꜘ goˊnäähˈ hnähꜘ”?23Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Dsaˉ chaa hwaꜗ laˉ baˊ hnähꜘ, jnäꜘ laanꜗ kihꜗ

gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ. Laahꜗ hnähꜘ hi chaa jmɨˉ-gyʉʉꜙ laˉ, pero jnäꜘ saꜙ laanꜗ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.24 Heˉja baˊ naˉ heˉ maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ, juuhꜘhnähꜘ läꜙ maˉkyaahˊ naˉ baˊ hnähꜘ dsoˊkyeˉ kyahꜗhnähꜘ. Jëëhꜘ cherˊmahꜗ saꜙ heehˉ hnähꜘ kinꜙ, heˉlaanꜗ läꜙkoo maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ, juuhꜘ hnähꜘ kyaahˊdsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

25 —¿Heeˉ baˊ laah ˈ hneˉ, hii baˊ hneˉ ja ? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.

Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús:—Läꜙ maˊ toˉnëˊ gaꜙjwëëhnꜗ hnähꜘ hii laanꜗ.

26Chaˉ chaˉmiihˉ heˉ jwëëhn˜ hnähꜘ hiꜙ läꜙja heˉkanˋ kwaat˜ kyahꜗ hnähꜘ. Hihꜗ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ,hlëëyhꜙ juˈdsooꜘ. Hiꜙ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙnuunꜗ kiyhꜗ, heˉja baˊ hlëëhnˊ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ.

27 Kihꜗ Tääˋ baˊ ja maˊ hlëëhꜙ Jesús, pero saꜙgaꜙläꜙngëëꜘ dsaˉ heꜘ. 28Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Waˊraˉ gaꜙchaahˋ hnähꜘ gyʉʉhˈ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗlaˉ, ja gaˊ läꜙñehˊ hnähꜘ hii jnäꜘ hiꜙ läꜙñehˊ hnähꜘsaꜙ chaˉ niꜙ koo heˉ jmeenꜙ jeeˊ tëënˉ hñiinꜙ.Jwëëhn˜ hnähꜘ läꜙkoo teꜗ heˉ gaꜙmiꜙtëë Tääˋ jnäꜘ,

ko ja baˊ teˈ heˉ hlëëhnˊ. 29 Jëëhꜘmaꜙraꜙ heˉ kyaahˊbaˊ jnäꜘ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ. Saꜙ gaꜙbeeyꜗ jnäꜘ mahꜗ jänˋhñiinꜙ, jëëhꜘ jnäꜘ läꜙmaˊ jmeenꜙ ja baˊ läꜙjëꜙ heˉ tɨh˜dsëyꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

30 Läꜙkoo maˊ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , jwëëꜘ dsaˉgaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ.

Hii laaꜗ jooꜘ Dio hiꜙ hii naˉhnëëˊ kyaahˊdsoˊkyeˉ

31 Heˉja gaꜙsɨɨhꜙ Jesús läꜙjëëꜙ dsaˉ judiu hi gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ:

—Cherˊmahꜗ gaꜙhøøhˊ hnähꜘ juuˈ kinꜙ, leehꜘ hnähꜘmaꜙraꜙ discípulo kyaanꜙ. 32 Hiꜙ läꜙkyuuh˜ hnähꜘ juˈdsooꜘ, hiꜙ kyaahˊ juˈdsooꜘ kinꜙ läähꜘ hnähꜘ.

33Mahꜗ gaꜙjeehˉ dsaˉ heꜘ juuˈ kiyhꜗ:—Saˊjuˉ kihꜗ Abraham, laaꜗ jnääh ˈ. Jihˊkohꜘ saꜙ

maˉjä jnäähꜗ läꜙkoo jaa hi naˉhnëëˊ. Haˉ läꜙjaheˉ jwahꜘ hneˉ, lääꜘ jnäähˈ.

34Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ kaˉlähꜘ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙjëëꜙ hi

jmeeꜙ dsoˊkyeˉ, naˉhnëëyˊ kyaahˊ ja baˊ dsoˊkyeˉja . 35 Dsaˉ hi naˉhnëëˊ jmeeꜙ taˊ, läꜙ maˊ naˉh-nëëyˊ ja baˊ kihˈ dsaˉjʉʉyˊ, jihˊkohꜘ saꜙ leeyꜘ jooyꜘ.Pero hi laaꜗ jooyꜘ, läꜙ maˉlaaꜗ ja baˊ kyaay ˈ.36 Heˉja cherˊmahꜗ Jooyꜘ gaꜙlääyꜗ hnähꜘ jeeˊ naˉh-nëëhˊ hnähꜘ, maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ maˉlaahꜘ baˊ hnähꜘ.37 Maꜙ baˊ jnäꜘ, laahꜗ hnähꜘ saˊjuˉ kihꜗ Abraham.Pero jmeehˉ hnähꜘ biiꜗ jngëëh ˈ jnäꜘ, kihꜗ heˉ saꜙhiihꜘ hnähꜘ heehˊ juu ˈ kinꜙ. 38 Jnäꜘ hlëëhnˊ heˉmaˉjëënꜗ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ baˊ, mahꜗ hnähꜘ jmeehˉheˉmaˉnʉʉhˉ hnähꜘ kihꜗ tääˋ kyaahˈ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

39Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Tääˋ kyaa jnäähꜗ laaꜗ Abraham baˊ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ heꜘ baˊ jooꜘ Abraham

laahꜗ hnähꜘ, jmeehˉ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙjmeeyꜘ.40Maˉhlëëhˋ baˊ jnäꜘ juˈdsooꜘ läꜙkoo gaꜙnuunꜗ kihꜗDio. Pero naꜗ hnoohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ jeeˊ jngëëhˈ jnäꜘ.¿Cheˊ gaꜙjmeeꜘ Abraham läꜙja ? 41 Jmeehˉ hnähꜘläꜙkoo jmeeꜙ tääˋ kyaah ˈ baˊ hnähꜘ naˉ —gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ.

—Saꜙ laaꜗ jnäähˈ jooꜘ waˊ hi chaˉ hi . Chaa baˊjaa Tääˋ kyaa ˈ jnäähꜗ. Hi heꜘ hñiiꜘ Dio —gaꜙjähꜘdsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ Jesús.

42Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ Dio laaꜗ Tääˋ kyaahˈ hnähꜘ, maˊ

läꜙhnaahꜙ jnäꜘ. Jëëhꜘ jnäꜘ, yaꜙhëënꜗ jeeˊ gya ˈ Diomahꜗ janꜗ. Jaꜙ heˉ janꜗ jeeˊ tëënˉ hñiinꜙ. Hñiiyꜘgaꜙcheeyꜗ jnäꜘ, heˉja janꜗ. 43 Kihꜗ heˉ saꜙ hnoohˉhnähꜘ nuuh ˈ juu ˈ kinꜙ, heˉja saꜙ hii˜ läꜙngëëhꜘhnähꜘ juuˈ heˉ hlëëhnˊ laˉ. 44 Jëëhꜘ, hi saꜙlluꜗ laaꜗtääˋ kyaah ˈ hnähꜘ heˉja hnoohˉ hnähꜘ jmeeh ˈhnähꜘ läꜙkoo hnøøyꜗ. Jëëhꜘ, hi heꜘ gaꜙløøꜗ jngëëhꜙdsaˉ läꜙ maˊ toˉnëˊ. Saꜙ gaꜙjäyꜘ kyaahˊ ju ˈdsooꜘ,kihꜗ heˉ saꜙ chaˉ niꜙ miihˉ ju ˈdsooꜘ kiyhꜗ. Waˊraˉgaꜙjuuyꜗ, juu ˈ kihꜗ hñiiꜘ bihꜗ hlëëyhꜙ, jëëhꜘ laayꜗtaˉjuuˈ dsoꜗ, hiꜙ laayꜗ jʉʉˊ juuˈ taˉjuuˈ. 45 Kihꜗ heˉhlëëhnˊ heˉ laꜗ ju ˈdsooꜘ, heˉja baˊ naˉ saꜙ heehꜘhnähꜘ kinꜙ. 46 Saꜙ chaa niꜙ jaa hi leꜘ bäähˉ jnäꜘkyaahˊ dsoˊkyeˉ. Läꜙja , cherˊmahꜗ hlëëhnˊ baˊ jnäꜘjuˈdsooꜘ, ¿heˉlaˈ saꜙ jmeehˉ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘkinꜙ? 47 Hi laaꜗ kyaaꜗ Dio, juuˈ kihꜗ Dio baˊ nuuyˉ.Pero saꜙ laahꜗ hnähꜘ kyaaꜗ Dio, heˉja baˊ naˉ saꜙnuuhˉ hnähꜘ juuˈ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Page 98: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 8:48 95 San Juan 9:25

Maˊ chaaˉ baˊ Jesús jääꜗ läꜙkohꜘ gaˊ Abraham48Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ sɨɨyhꜙ:—Tëˉ baˊ juuˈ kyaaꜗ jnäähˈ, hneˉ laahꜗ jaa samar-

itano hi kyaahˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.49Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Saꜙ kyaahnˊ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ. Jeeˊ läꜙjëꜙ heˉ

jmeenꜙ, jmeenꜙ heˈ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ baˊ. Mahꜗ hnähꜘ,saꜙ taahꜙ jnäꜘ taˊ. 50 Saꜙ hnoohnꜙ haˉ läꜙ jeeˊ leenꜘjøøhn ˈ, pero chaa baˊ jaa hi hnoohˉ kinꜙ haˉläꜙ jeeˊ leenꜘ jøøhn ˈ, hi heꜘ baˊ lla ˈ taˊ. 51 Maꜙraꜙju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, hi høøꜙ juuˈ kinꜙ moꜙsoꜙjuuyꜘ jihˊkohꜘ.

52Koo kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ sɨɨyhꜙ:—Naꜗ baˊ raꜘ si˜, ñeˊ jnäähꜗ, jäähꜙ hneˉ jmɨˉlleꜘ

hlɨɨh ˈ. Gaꜙjuuꜗ baˊ Abraham, hiꜙ gaꜙjuuꜗ baˊ läꜙjëëꜙhi maˊ ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ. Mahꜗ hneˉ jwahꜘ:“Hi høøꜙ juuˈ kinꜙ saꜙ juuyꜘ jihˊkohꜘ.” 53 ¿Cheˊ jøøhˈ gaˊ hneˉ, läꜙkohꜘ gaˊ Abraham, dsaˉ maˉgyuhˉjnänˋ, hi gaꜙjuuꜗ? Hiꜙ gaꜙjuuꜗ baˊ läꜙjëëꜙ hi maˊngëë˜ juu ˈ kihꜗ Dio. ¿Hii naˉ jmäähꜙ hñaahꜗ? —gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ sɨɨyhꜙ.

54—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jnäꜘ jmäänꜙ hñiinꜙ jøøhˈ, saꜙjmääꜗ niꜙ miihˉ läꜙja . Tääˋ kyaanꜙ baˊ heꜘ, hi jmääjnäꜘ jøøhnˈ, hi jwahꜘ hnähꜘ laaꜗ Dio kyaahꜗ hnähꜘ.55 Pero saꜙ kyuuhꜙ hnähꜘ hi heꜘ, jnäꜘ baˊ kyuuꜙjnihꜘ. Cherˊmahꜗ gaꜙjwahnꜗ saꜙ kyuuꜙ jnihꜘ, jmäänꜙhñiinꜙ jaa hi taˉjuu ˈ, läꜙkoo laahꜗ hnähꜘ taˉjuuˈ dsoꜗ. Pero jnäꜘ kyuuꜙ jnihꜘ, hiꜙ høønꜙ juu ˈ kiyhꜗ.56 Abraham, dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ, maˊ jëë dsëyꜗläꜙkoo maˊ jøøy˜ heˉ lloo˜ koo jmɨɨˊ jëëyꜗ jnäꜘ, hiꜙgaꜙjëëyꜗ baˊ, heˉja gaꜙläꜙchaayꜙ lluꜗ —gaꜙjähꜘ Jesússɨɨyhꜙ.

57 —Niꜙ toꜙ loꜙgyaꜘ ji ñeˉ saꜙ gaˊ maˉhäähˊ hneˉmahꜗ jwahꜘ maˉjëëhˋ Abraham —gaꜙjähꜘ dsaˉ judiuheꜘ sɨɨyhꜙ.

58 —Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jääꜗ saꜙ gaˊmaˉchaa Abraham, ko ja maˉchaa baˊ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

59Heˉja gaꜙkaꜗ dsaˉ heꜘ kuuˊ mahꜗ maˊ teyˈ kiyhꜗ.Pero gaꜙhmäähˉ Jesús jeeˊ kih ˈ dsaꜙ, yaꜙhëëyꜗ jeeˊmaˊ chih ˈ gwahꜙ ja . Gaꜙngëëyꜘ jeeˊ täähˊ dsaˉ,ngaayhꜗ.

9Gaꜙmiꜙhlääꜘ Jesús jaa dsaˉtʉʉˊ

1 Jeeˊ ngëꜙ Jesús ja , gaꜙjëëyꜗ jaa dsaˉtʉʉˊ hi tʉʉˊläꜙ maˊ gaꜙläꜙchaaꜙ . 2Mahꜗ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ:

—Taˉjwohꜗ, ¿hii kihꜗ dsooˊ heˉ laayꜗ läꜙnaˉ, cheˊkihˈ hñiiyꜘ o cheˊ kihˈ choˈjmiiyˉ hehꜗ gaꜙläꜙchaayꜙtʉʉyˊ?

3Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Jaꜙ hñiiyꜘ dsëëy˜ dsooˊ niꜙ choˈjmiiyˉ, heˉ laayꜗ

läꜙnaˉ. Laayꜗ läꜙnaˉmahꜗ läꜙjnäꜘ taˊ kihˈ Dio nëˊ kiyhˈbaˊ. 4Taˊko jiihˈ laꜗ jmɨɨˈ, jmeeꜙ biiꜗ kinꜙ jmeenˋ taˊ kihˈ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ. Waˊraˉ ngooꜗ gaꜙnʉʉˉ, niꜙ jaamoꜙsoꜙ leꜘ jmeeꜗ taˊ. 5 Taˊko jiih ˈ gyanˊ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ, laanꜗ waˊjeˉ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ.

6 Maˉlaꜙ maˉhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙhñeyꜗ hwaꜗ mahꜗgaꜙjmeeyꜘ tʉˊjii ꜗ kyaahˊ jmɨɨˉ tʉˊheyhˈ. Ja baˊ kyaahˊtʉˊjii ꜗ ja , gaꜙsuyꜗ mɨ ˈnëˊ dsaˉtʉʉˊ heꜘ. 7 Mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Gwaˉ mahꜗ goˉgyihꜙ mɨˈnëhˊ jeeˊ chihˈ heˉ haaˊjmɨɨˉ heˉ chee Siloé —juu ˈ laˉ hnøøꜗ jähꜙ: heˉgaꜙcheeꜗ dsaˉ.

Läꜙja gaꜙjmeeꜘ dsaˉ heꜘ, naˊgyiyhˉ mɨˈnëyˊ. Maˊjayhˈ maˉjnäꜘmɨˈnëyˊ, maˊ jëëy˜. 8Dsaˉ hi maˊ täähˊkooꜘ jeeˊmaˊ chihˈ hneꜗ kiyhꜗ, kyaahˊ gaˊ jñahꜘ hi maˊjëë˜ läꜙkoo maˊ tʉʉyˊ, maˊ jäyhꜘ:

—¿Ja ˈ hi naˉ heꜘ hi maˊ gya ˈ chuuꜘ maˊ ngɨɨyꜙkuuˊ? —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.

9—Hi heꜘ naˉ —maˊ jähꜘ ko llaa .—Läꜙja laayꜗ —maˊ jähꜘ jñahꜘ.—Jnäꜘ heꜘ —maˊ jäyhꜘ hñiiyꜘ.10 —¿Haˉ läꜙja heˉ maˉnaꜘ mɨ ˈnëhˊ? —gaꜙjähꜘ

dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ.11 —Dsaˉ hi chee Jesús, gaꜙjmeeyꜘ tʉˊjii ꜗ mahꜗ

gaꜙsuyꜗ mɨ ˈnënꜙ. Ja gaˊ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäꜘ: “Gwaˉ jeeˊchih ˈ Siloé mahꜗ goˉgyihꜙ mɨ ˈnëhˊ.” Mahꜗ ñeenˊnaˊgyihnꜙ mɨˈnënꜙ, läꜙja baˊ gaꜙløøꜗ jëën˜ —gaꜙjähꜘdsaˉ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ.

12—¿Naꜚ baˊ dsaˉheꜘ? —gaꜙjähꜘ hi maˊ täähˊ ngɨɨꜙjuuˈ kiyhꜗ.

Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Saꜙ manꜙ.

Gaꜙllaꜙkyaaˉ dsaˉ fariseo jmɨɨˊ dsaˉ hi maˊ tʉʉˊheꜘ

13 Heˉja gaꜙjääyꜗ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ chaˊnëˊ dsaˉfariseo. 14Maˊja , laꜗ jmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ, maˊgaꜙjmeeꜘ Jesús tʉˊjii ꜗ heˉ kyaahˊ gaꜙnäyꜗ mɨˈnëˊ dsaˉheꜘ. 15 Koo kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ fariseo juuˈ kihꜗhi maˊ tʉʉˊ heꜘ, haˉ läꜙ gaꜙjmeeyꜘ heˉ gaꜙløøyꜗjëëy˜.

—Gaꜙsuyꜗ tʉˊjii ꜗ mɨ ˈnënꜙ, mahꜗ gaꜙgyihnꜙ, ja gaˊgaꜙløøꜗ jëën˜ —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ.

16Ko llaa dsaˉ fariseo heꜘ maˊ jähꜘ:—Saꜙ laaꜗ kyaaꜗ Dio dsaˉ heꜘ, heˉja saꜙ høøyꜙ jmɨɨˊ

heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ.Jñahꜘ maˊ jähꜘ:—¿Haˉ läꜙ laꜗ juuˈ, heˉ jmeeꜗ waˊ hi chaˉ hi koo

heˉ jʉhˉgaa läꜙnaˉ?Saꜙ gaꜙhɨɨꜘ kweeˉ juu ˈ kiyhꜗ. 17 Koo kaˉlähꜘ

gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ:—¿Heeˉ jwahꜘ hñaahꜗ kihꜗ hi gaꜙnäꜗ mɨˈnëhˊ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ:—Jnäꜘ jwahnꜙ laayꜗ jaa hi ngëë˜ juuˈ kihꜗ Dio.18 Pero dsaˉ fariseo heꜘ, saꜙ maˊ laayꜘ dsooꜘ heˉ

maˊ tʉʉˊ dsaˉ heꜘ mahꜗ gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëyˊ. Heˉjaläꜙjiihˈ gaꜙtëëyhꜗ choˈjmiiˉ dsaˉ hi gaꜙläꜙjnäꜘmɨˈnëˊheꜘ. 19Mahꜗ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ ja baˊ jooꜘ hnähꜘ hi laˉ, hi jwahꜘ hnähꜘgaꜙläꜙchaaꜙ tʉʉˊ? ¿Haˉ läꜙja heˉ maˉjëëy˜ naꜗ?

20Heˉja gaꜙjähꜘ choˈjmiiˉ dsaˉ heꜘ:—Dsooꜘ baˊ hi heꜘ laˉ chihˉ kyaaꜗ jnäähˈ laˉ, hi

gaꜙläꜙchaaꜙ tʉʉˊ. 21Pero saꜙ ñeˊ jnäähꜗ niꜙ miihˉ haˉläꜙja heˉ maˉjëëy˜ naꜗ, niꜙ saꜙ ñeˊ jnäähꜗ hi naˉhi gaꜙnäꜗ mɨˈnëyˊ. Maˉchaˉ baˊ ji ñeˉ kiyhꜗ, ngɨɨˊhnähꜘ juuˈ kiyhꜗ, hñiiꜘ bihꜗ jmeeyhꜗ juuˈ kyahꜗ hnähꜘ.

22 Läꜙja baˊ gaꜙjähꜘ choˈjmiiˉ dsaˉ heꜘ, jëëhꜘ maˊgayhꜙ dsaˉ fariseo hi maˉtäähˊ juu ˈ kweeˉ haˉläꜙ jmeeyꜗ cherˊmahꜗ jaa jähꜘ Jesús heꜘ laaꜗ Mesía.Moꜙsoꜙ chaˉ jwëˈ kiyhꜗ dsooyꜗ gwahꜙ. 23 Heˉja baˊja gaꜙjähꜘ cho ˈjmiiyˉ: “Maˉchaˉ baˊ ji ñeˉ kiyhꜗ,ngɨɨˊ hnähꜘ juuˈ kiyhꜗ.”

24Koo kaˉlähꜘ gaꜙtëëyhꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ tʉʉˊheꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Kwaˊ tiˊhmaahˊ kihˈ Dio baˊ, jaꜙ kihꜗ Jesús. Jëëhꜘñeˊ jnäähꜗ dsaˉ waˊ hi chaˉ hi baˊ heꜘ.

25Heˉja gaꜙjeeyhˉ juuˈ kihꜗ dsaˉ fariseo:

Page 99: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 9:26 96 San Juan 10:24—Saꜙ manꜙ cheˊ laayˈ dsaˉ waˊ hi chaˉ hi . Koo

heˉ laˉ baˊ manꜙ. Heˉ maˊ laan ˈ tʉʉˊ mahꜗ naꜗmaˉjëën˜.

26 Koo kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ fariseo juu ˈ kiyhꜗ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Heeˉ gaꜙjmeeyꜘ kyahꜗ? ¿Haˉ läꜙ gaꜙnäyꜗ mɨˈnëhˊ?

27Mahꜗ gaꜙjähꜘ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ:—Maˉjwahꜗ baˊ jnäꜘ jääꜗ mahꜗ saꜙ gaꜙläꜙhnoohˉ

hnähꜘ maˊ nuuhꜗ. ¿Heˉla ˈ hnoohˉ hnähꜘ nuuh ˈkaˉlähꜘ? ¿Cheˊ läꜙkye hnähꜘ hnoohˉ leeꜘ hnähꜘdiscípulo kyaayꜗ?

28 Mahꜗ dsaˉ fariseo heꜘ gaꜙtaˊ gaꜙhaayhˉ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hneˉ baˊ heꜘ, laahꜗ discípulo kyaayꜗ. Pero jnäähˈ, laaꜗ jnäähˈ discípulo kyaaꜗ Moisé baˊ. 29Ñeˊ jnäähꜗgaꜙhlëëhꜘ Dio kyaahˊ Moisé. Pero kihꜗ dsaˉ heꜘ, niꜙmiihˉ saꜙ ñeˊ jnäähꜗ haˉ taꜙ jayꜗ.

30Mahꜗ gaꜙjähꜘ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ sɨɨyhꜙ:—Haˉ läꜙ laꜗ juu ˈ heˉ saꜙ ñehˊ hnähꜘ haˉ taꜙ jaꜗ

dsaˉ heꜘ mahꜗ jnäꜘ gaꜙjmeeyꜘ jëën˜. 31 Ñeˊ baˊ jneˊ,saꜙ nuuˉ Dio kihꜗ hi jmeeꜙ waˊ heˉ chaˉ heˉ. Perokihꜗ hi gahꜙ Dio mahꜗ jmeeyꜙ läꜙ hnøøꜗ Dio, hi heꜘbaˊ nuuyˉ kihꜗ. 32 Pero jihˊkohꜘ saꜙ maˉnʉʉˊ jneˊ kihˈjaa hi lihꜙ näꜗ mɨˈnëˊ dsaˉ hihꜗ dsaˉläˉchaa tʉʉˊ.33Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ laaꜗ kyaaꜗ Dio dsaˉñʉʉhˉ heꜘ,saꜙ chaˉ heˉ leꜘ jmeeyꜗ niꜙ miihˉ.

34Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ hi maˊ tʉʉˊ heꜘ:—Kyaahˊ gaꜙläꜙjëꜙ dsoˊkyeˉ gaꜙläꜙchaahꜙ hneˉ,

mahꜗ hnoohˉ hlëëhˊ jnäähꜗ.Heˉja gaꜙllee dsihꜘ kaˊhneꜚ, gaꜙhëëyꜗ kihꜗ

goˉte˜.Läꜙkooˉ heˉ tʉʉˊ baˊ laa dsaˉ fariseo heꜘ

35 Maˊ gaꜙnuuh ˈ Jesús juu ˈ heˉ gaꜙllee dsihꜘkaˊhneꜚ, naˊhnääyhˉ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Cheˊ jmeehˉ hneˉ dsooꜘ hohꜘ kihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ n-goꜗ?

36 —Chiihˊ jnäꜘ hi heꜘ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, mahꜗjmeenˋ dsooꜘ dsënꜙ kiyhꜗ —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ.

37—Maˉjëëhˋ baˊ hneˉ, jnäꜘ heꜘ, hi kyaahˊ chehˈhlëëhˊ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

38Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Dsooꜘ baˊ dsënꜙ kyahꜗ hneˉ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.Mahꜗ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ, gaꜙjmääyꜗ jøøhˈ.39Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Janꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗ waˊ kye dsaˉ kwaat˜

haˉ läꜙ laꜗ juˈdsooꜘ kinꜙ. Läꜙjëëꜙ hi saꜙ jëë˜, jëëyꜗ.Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi jëë˜, moꜙsoꜙ läꜙjnäꜘ mɨˈnëyˊ.

40 Ko llaa fariseo hi maˊ täähˊ kyaayhˊ jeeˊ ja ,maˊ gaꜙnuuyꜘ läꜙja , gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Jesús:

—¿Cheˊ jwaꜚ läꜙkye jnäähˈ kaˉlähꜘmoꜙsoꜙ jnäꜘmɨˈnëˊ jnäähꜗ?

41Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ tʉʉhˊ hnähꜘ, niꜙ koo dsoˊkyeˉ

saꜙ chaˉ kyahꜗ hnähꜘ. Pero kihꜗ heˉ jwahꜘ hnähꜘ,jnäꜘ baˊ mɨˊnëhˊ hnähꜘ, heˉja baˊ naˉ, läꜙ maˉkyehˊja baˊ hnähꜘ dsoˊkyeˉ.

10Dsaˉ hi hää borrego kyaaꜗ

1 ʼMaꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, hi saꜙ dsaˉheꜘtaꜙ hoˊhaahˊ jeeˊ täähˊ borrego, mahꜗ hnooyhˉ taꜙjeeˊ jyohꜘ dsaˉheyꜘ, dsaˉhɨɨ baˊ heꜘ hi dsaˉkyaaꜘ

jahꜘ. 2 Pero hi dsaˉheꜘ taꜙ hoˊhaahˊ, hi heꜘ baˊmaꜙraꜙ hi hää borrego. 3 Hi chehꜗ høøꜙ jeeˊ ja ,näyꜗ hoˊhaahˊ waˊraˉ jaꜗ hi hää borrego heꜘ. Hiꜙläꜙjëëꜙ borrego heꜘ maˉnʉʉhˊ kiyhˈ. Läꜙ cheeyˉ baˊtëëyh˜ läꜙjaa läꜙjaa mahꜗ hwëëy˜ jeeˊ ja . 4Maˉlaꜙmaˉhwëëyꜗ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ kyaayꜗ, mahꜗ ja gaˊ dsooyˈ jääyꜗ. Läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉnääꜗ kaahˋ kiyh ˈ, jëëhꜘmaˉkyʉʉh˜ bihꜗ lleꜘ kiyhꜗ. 5Pero jaa hi saꜙ kyuuyꜙ,saꜙ llaˉlleyꜗ kaahˋ kiyhˈ. Kyʉʉyꜗ kihꜗ hi heꜘ, jëëhꜘ saꜙkyʉʉyh˜ lleꜘ kihꜗ hi jñahꜘ heꜘ.

6 Juuˈ naˉhmääˊ läꜙja gaꜙhlëëhꜘ Jesús, heˉja saꜙgaꜙläꜙngëëꜘ dsaˉ heꜘ heeˉ ja maˊ jäyhꜘ.

Pastor lluuꜗ laaꜗ Jesús7Ngooꜗ baˊ Jesús hlëëyh˜ dsaˉ heꜘ:—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jnäꜘ heꜘ laanꜗ

hoˊhaahˊ kihˈ borrego. 8 Läꜙjëëꜙ hi yaꜙnääꜗ jääꜗ gaˊkinꜙ, maˊ laa ˈ dsaˉhɨɨ hi maˊ hɨɨ kihꜗ dsaꜙ. Peroniꜙ jaa dsaˉ hi laaꜗ läꜙkoo borrego saꜙ gaꜙnuuꜘkiyhꜗ. 9 Jnäꜘ heꜘ laanꜗ hoˊhaahˊ. Hi dsaˉtaahˋ taꜙhoˊhaahˊ ja , hi heꜘ baˊ lääꜘ . Moꜙsoꜙ hiiꜘ gooˉkiyhꜗ, leꜘ dsaˉtaayhˋ mahꜗ hwëëyꜙ hiꜙ jnøøyhꜙ baˊheˉ kuyhˉ. 10Waˊraˉ jaꜗ hi hɨɨ , hëëyꜗ, jngëëyhꜗ hiꜙheeyꜗ goˉte˜. Koo heˉ ja baˊ jmeey ˈ. Pero jnäꜘmaˉjan˜ mahꜗ jmeenꜙ chaa dsaˉ hiꜙ miˊjääꜚ jnihꜘchaˉmiihˉ.

11 ʼJnäꜘ heꜘ, laanꜗ läꜙkoo jaa hi hää lluꜗ jahꜘkyaaꜗ . Hi lluuꜗ heꜘ, kwaayꜗ hñiiyꜘ juuyꜘ kihꜗ borregokyaayꜗ. 12 Pero jaa hi hläähˊ mahꜗ hääy˜ jahꜘ kyaaꜗjñahꜘ, kihꜗ heˉ saꜙ laaꜗ kyaaꜗ hi hläähˊ heꜘ, heˉjawaˊraˉ gaꜙjëëyꜗ jaꜗ lobo, beeyꜗ borrego, mahꜗ kyʉʉyꜗ.Heˉja gwaꜘ lobo mahꜗ dsaˉchaayhꜙ borrego. Jeeˊja dsaˉsaaꜘ dsaˉjñeeyꜘ waˊ haˉ chaˉ haˉ. 13 Läꜙjajmeeꜙ hi hläähˊ, kyʉʉꜙ bihꜗ. Jëëhꜘ, heˉ hlääyhˊ baˊja . Saꜙ chaˉ heˉ gaꜙtëëꜘ jëëyꜗ kihꜗ borrego heꜘ.

14 ʼJnäꜘ heꜘ laanꜗ läꜙkoo jaa hi hää kweeˉ jahꜘkyaaꜗ . Kyuuꜙ baˊ jnäꜘ borrego kyaanꜙ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ kyaanꜙ, kyuuyꜙ jnäꜘ. 15 Ja baˊ läꜙja , kyuuꜙ Tääˋkyaanꜙ jnäꜘ, hiꜙ jnäꜘ kyuuꜙ jnihꜘ. Hiꜙ kwaanꜚ hñiinꜙjuunꜘ kihꜗ dsaˉ kyaanꜙ hi laaꜗ läꜙkoo borrego.16 Hiꜙ chaa gaˊ jñahꜘ dsaˉ kyaanꜙ hi laaꜗ läꜙkooborrego hi saꜙ gaˊ maˉtaahˋ chaˊnehꜙ. Hi heꜘkaˉlähꜘ jmeeꜙ biiꜗ kinꜙ naˊteenˋ mahꜗ läꜙnʉʉyhˊ kinꜙ.Hiꜙ läꜙja , läꜙjëëꜙ leeꜘ koo nääꜗ baˊ, hiꜙ jaa baˊ jʉʉyˊ.17Hnääꜗ Tääˋ jnäꜘ, kihꜗ heˉ kwaanꜚ hñiinꜙ juunꜘ. Hiꜙmaˉngëëꜘ maˉjuunꜙ läꜙjiihnˊ kaˉlähꜘ. 18 Niꜙ jaasaꜙ jngëëhꜗ jnäꜘ, taꜙ laˊ jngëëyh ˈ jnäꜘ läꜙnaˉ. Heˉkwaanꜚ hñiinꜙ baˊ ja heˉ jngëëyhꜗ jnäꜘ. Naˉngënˈjwëˈ kwaanꜚ hñiinꜙ hiꜙ läꜙja naˉngënˈ jwëˈ läꜙjiihnˊkaˉlähꜘ. Heˉ laˉ ja madaꜚ heˉ gaꜙhyohnꜗ kihꜗ Tääˋkyaanꜙ.

19 Koo kaˉlähꜘ saꜙ gaꜙhɨɨꜘ kweeˉ juu ˈ kihꜗ dsaˉfariseo kyaahˊ juuˈ heˉ maˉhlëëhꜘ Jesús ja . 20 Jwëëꜘdsaˉ heꜘ maˊ jähꜘ:

—Kyeyˉ jmɨˉlleꜘ hlɨɨh ˈ, dsaˉ ngaahˊ baˊ naˉ.¿Heˉlaˈ nuuhˉ hnähꜘ kiyhꜗ?

21 Pero jñahꜘ maˊ jähꜘ:—Saꜙ hlëëhꜙ läꜙnaˉ, jaa hi kye jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ.

¿Haˉ läꜙja näꜗ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ mɨˈnëˊ jaa hi tʉʉˊ?Saꜙ gaꜙhiiꜗ dsaˉ judiu maˊ heehꜙ Jesús

22 Jwɨɨˉ Jerusalén maˊ jmeeꜙ dsaˉ jmɨɨˊ kihˈ gwahꜙ.Jii gyʉʉꜘ maˊ tohˉ jmɨɨˊ ja . 23 Maˊ ngëꜙ Jesús jeeˊmaˊ chihˈ gwahꜙ ja , jeeˊ laˈ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ Salomón.24Mahꜗ gaꜙkuhꜗ gaꜙlɨhˉ dsaˉ judiu kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

Page 100: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 10:25 97 San Juan 11:28—¿Lɨhꜘ baˊ miˊjnäähꜗ juu ˈ kyaaꜗ jnääh ˈ? Chiihˊ

jnäähꜗ jëë goˉte˜, cherˊmahꜗ hneˉ heꜘ laahꜗ Cristo.25Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Gaꜙjwëëhnꜗ baˊ hnähꜘ jääꜗ , mahꜗ saꜙ gaꜙläꜙdsooꜘ

hohꜘ hnähꜘ. Läꜙjëꜙ heˉ jmeenꜙ kyaahˊ madaꜚ kihꜗTääˋ kyaanꜙ, heˉ ja naˉ jmeeꜙ juˈdsooꜘ kinꜙ. 26 Perohnähꜘ saꜙ maˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kinꜙ, jëëhꜘ saꜙ laahꜗhnähꜘ borrego kyaanꜙ. 27 Läꜙjëëꜙ borrego kyaanꜙnʉʉhˊ kinꜙ. Jnäꜘ kyuuꜙ jnihꜘ, hiꜙ dsaˉnääyꜗ kyaahˊjnäꜘ. 28 Jnäꜘ kwëëhꜚ jnihꜘ heˉ kyaahˊ chaayˉ tääꜘ .Jihˊkohꜘ moꜙsoꜙ juuyꜘ. Niꜙ jaa saꜙ lihꜙ hwëëyꜗjaˊgoonꜙ. 29 Tääˋ kyaanꜙ hi gaꜙkwëëhˉ jnäꜘ, jøøh ˈgyihꜗ läꜙkohꜘ gaˊ kih ˈ jeeˊ läꜙjëëꜙ . Niꜙ jaa saꜙ lihꜙhwëëyꜗ jaˊgooˉ Tääˋ kyaanꜙ. 30 Koo baˊ laa ˈ jnäꜘkyaahˊ Tääˋ.

31 Koo kaˉlähꜘ gaꜙkaꜗ dsaˉ judiu kuuˊ mahꜗ maˊteyˈ kiyhꜗ. 32Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Chaˉmiihˉ heˉ lluꜗ heˉ maˉmiˉjnäänˈ chaˊnëhˊhnähꜘ kyaahˊ beꜘ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ. ¿Heeˉ koo kihꜗjeeˊ läꜙjëꜙ heˉ ja , heˉ hnoohˉ hnähꜘ tehˈ hnähꜘ kuuˊkinꜙ?

33Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ sɨɨyhꜙ:—Saꜙ teˊ jnäähꜗ kuuˊ kyah ˈ, kihꜗ taˊ llu ˈ heˉ

maˉjmeehˊ. Teˊ jnäähꜗ kuuˊ kyahˈ kihꜗ heˉmiˉkwahꜚDio. Jëëhꜘ dsaˉñʉʉhˉ baˊ hneˉ, mahꜗ jmäähꜙ hñaahꜗDio.

34Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉ heꜘ:—¿Cheˊ saꜙ naˉsɨɨˉ nëˊ ley jnänˋ läꜙlaˉ: “Jnäꜘ

gaꜙjwahnꜗ, dio laahꜗ hnähꜘ”? 35 Kyahꜗ hnähꜘ hi gaꜙhyohꜗ juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ “dio”. Hiꜙ juuˈ kiyhꜗ ja ,saꜙ leꜘ heeꜘ . 36 Cherˊmahꜗ Tääˋ kyaanꜙ gaꜙhñaaꜗ jnäꜘmahꜗ gaꜙcheeyꜗ jnäꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, ¿heˉla ˈ jwahꜘhnähꜘ kinꜙ, miˉkwahnꜚ Dio, kihꜗ heˉ maˉjwahnꜗ,jnäꜘ heꜘ laanꜗ Jooꜘ Dio? 37 Heˉja saꜙ chaˉ heˉ kihꜗläꜙheehꜘ hnähꜘ kinꜙ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ jnäꜘ saꜙ jmeenꜙtaˊ heˉ jmeeꜙ Tääˋ kyaanꜙ. 38 Pero cherˊmahꜗ jmeeꜙbaˊ jnäꜘ, maꜙkeꜙ saꜙ dsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kinꜙ, jmeeˊhnähꜘ dsooꜘ kihꜗ taˊ heˉ jmeenꜙ baˊ, mahꜗ kyaahˊkoo häˊ ja baˊ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ, Tääˋ heꜘ kyaahˊ jnäꜘ,hiꜙ jnäꜘ heꜘ kyaahnˊ Tääˋ.

39Koo kaˉlähꜘ maˊ hnøøyˈ maˊ saayhˈ Jesús, perogaꜙlaaꜘ bihꜗ kihꜗ dsaˉ heꜘ.

40 Mahꜗ ngooyꜗ kaˉlähꜘ taꜙ hngaahˋ jmɨɨˉ Jordán,ja baˊ taꜙ jeeˊ gaꜙchaaꜗ Jwaaꜚ dsaˉ jmɨɨˉ läꜙ maˊtoˉnëˊ. Jeeˊ ja gaꜙjäyꜘ. 41 Jwëëꜘ dsaˉ naˊnääˈ jeeˊ maˊgyayˈ, mahꜗ maˊ jäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ, niꜙ koo heˉ jʉhˉgaa saꜙgaꜙjmeeꜘ Jwaaꜚ . Pero läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjäyhꜘ kihꜗ hi laˉ,maˊ laˈ juˈdsooꜘ.

42Hiꜙ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kiyhꜗ jeeˊ ja .11

Gaꜙjuuꜗ Lázaro1 Maˊ dsaahˊ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi chee Lázaro,

dsaˉ chaa Betania, ja baˊ jwɨɨˉmähˉ jeeˊ maˊ chaaMaría kyaahˊ Marta dsaˉmëꜘ øøyhꜚ. 2María heꜘ hi gaꜙhuuꜗ naaˋ miˉjwɨɨˉ tɨɨˊ Jesús mahꜗ gaꜙmiꜙkiyhꜘkyaahˊ jñuˉ lleyˊ, maˊ laayˈ dsaˉmëꜘ øøhꜚ Lázaro hi maˊ dsaahˊ heꜘ. 3Heˉja läꜙuuꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ gaꜙcheeꜗjuuˈ kihꜗ Jesús:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, dsaahˊ dsaˉñʉʉhˉ hi hnaahꜙ—gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús.

4Maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús läꜙja , mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Saꜙ juuyꜘ kyaahˊ dsooˊ ja . Heˉ ja miˉjnääꜙ jaaDio baˊ hi jøøh ˈ, hiꜙ miˉjnääꜙ laaꜗ jøøh ˈ Jooꜘ Diokaˉlähꜘ.

5Peerꜙmaˊ hnääˈ JesúsMarta kyaahˊ María, kyaahˊLázaro. 6 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ Jesús kihꜗ hi maˊ dsaahˊheꜘ, gaꜙjäyꜘ gaˊ to jmɨɨˋ jeeˊ maˊ gyayˈ ja . 7Maˉngëëꜘheˉ ja , ja gaˊ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ jnäähˈ discípulo:

—Maˋ jneˊ kaˉlähꜘ taꜙ hwaꜗ Judea.8Mahꜗ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:—Taˉjwohꜗ, hnøøꜗ dsaˉkaahˊ heꜘ maˊ teˈ kuuˊ kyah

ˈ, mahꜗ jwahꜘ gaˊ hneˉ gohˈ kaˉlähꜘ jeeˊ ooꜙ.9Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—¿Ja ˈ gyaꜙtoꜘ hor˜ kye koo jmɨɨˊ? Hihꜗ hi

gaꜙnääˊ taꜙlaꜙ jmɨɨ ˈ, saꜙ tëyhꜗ. Jëëhꜘ, jëëy˜ waˊjeˉkihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. 10 Pero hi gaꜙnääˊ taꜙlaꜙ hwëˈ,dsaˉtëyhꜗ. Jëëhꜘ, moꜙsoꜙ jnäꜘ waˊjeˉ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ.

11 Maˉngëëꜘ maˉjäyhꜘ läꜙja , ja gaˊ gaꜙjäyhꜘkaˉlähꜘ:

—Maˉgwɨɨ Lázaro omeꜚ jnänˋ, nɨɨnˋ mahꜗnaˊchaaꜙ jnihꜘ.

12Heˉja gaꜙjähˊ jnäähꜗ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, cherˊmahꜗ naˉgwɨɨyˉ, jäꜗ

kiyhꜗ.13Heˉ laˉmaˊ jähꜘ Jesús, kihꜗ heˉmaˉnaˉjuuyˊ baˊ

ja . Pero maˊ liiꜘ jnäähˈ, naˉgwɨɨyˉ heˉ teeyhˉ dsëyꜗbaˊ ja , heˉ maˊ hlëëhꜙ Jesús läꜙja . 14 Ja gaˊ gaꜙjähꜘJesús jëë goˉte˜:

—Maˉnaˉjuuˊ baˊ Lázaro. 15 Jëë baˊ dsënꜙ heˉ saꜙgaˊ maˉgyanˊ jeeˊ ooꜙ, jëëhꜘ läꜙja laꜗ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘmahꜗ läꜙja läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ. Maˋ jneˊ maꜙjëëjnihꜘ.

16 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Tamá, hi maˊ tëëyh˜ Dsaˉsuuˋ,gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Maˋ jneˊ kaˉlähꜘ, mahꜗ juuꜘ jneˊ ko jøhꜘ kyaayhˊ.Gaꜙkwaꜘ Jesús beꜘ kihꜗ dsaˉmëꜘ øøhꜚ Lázaro

17Maˊ hyaˉ kyeꜘ jmɨɨˊ naˉhaa Lázaro maˊ gaꜙllooꜗJesús jeeˊ ja . 18 Jeeˊ jwɨɨˉ Betania ja , maˊ jäꜙ jähꜙkihꜗ Jerusalén, koo hnëˉ kilómetro baˊ. 19 Jwëëꜘdsaˉ judiu naˊnää ˈ naˊjëëyˉ Marta kyaahˊ María,naˊkwayˉ beꜘ kiyhꜗ mahꜗ saꜙ waˊ meehˉ dsëyꜗ heˉgaꜙjuuꜗ Lázaro øøyhꜚ. 20Maˊ gaꜙnuuꜘ Marta jaꜗ Jesús,yaꜙhëëyꜗ mahꜗ ngooyꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚ. Pero gaꜙjäꜘ baˊMaría chaˊnehꜙ. 21 Maˊ gaꜙjee ˈ Marta Jesús mahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ maˊ ñehꜘ jeeˊlaˉ, saꜙ maˉjuuꜙ dsaˉñʉʉhˉ øøhnꜗ. 22 Jnäꜘ manꜙ,gaꜙläꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ kih ˈ Dio, kwayꜗ baˊ —gaꜙjähꜘMarta.

23—Läꜙjiihˊ baˊ øøhˈ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.24 —Jnäꜘ manꜙ läꜙjiiyhˊ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙjiihˊ

dsaˉ jeeˊ llaaꜙ jmɨɨˊ —gaꜙjähꜘ Marta sɨɨyhꜙ.25Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ heꜘ hi miˉjiihˋ dsaˉ, hiꜙ jmeenꜙ chaayˉ.

Hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗ kinꜙ, maꜙkeꜙ gaꜙjuuyꜗ, läꜙjiiyhˊkaˉlähꜘ. 26 Gaꜙläꜙjëëꜙ hi chaa mahꜗ jmeeyꜗ dsooꜘdsëyꜗ kinꜙ, maꜙkeꜙ gaꜙjuuyꜗ, saꜙ jäyꜗ läꜙja . ¿Cheˊheehꜘ juuˈ laˉ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

27 —Jaahˉ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, heeꜘ baˊ jnäꜘ, hneˉheꜘ Cristo, Jooꜘ Dio hi hiiꜘ juu ˈ kihꜗ jäꜙ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ —gaꜙjähꜘ Marta.

28 Maˉngëëꜘ maˉjäyhꜘ läꜙja , ñeeyˊ naˊteeyhˉMaría øøyhꜚ mahꜗ naˊhlëëyhˊ kyaahˊ juuˈ hiiˉ mahꜗsaꜙ nuuˉ dsaˉ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

Page 101: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 11:29 98 San Juan 12:8—Hii ꜚ taˉjwohꜗ maˊ ja˜, tëëyh˜ hneˉ.29Maˊ gaꜙnuuꜘMaría läꜙja , läꜙchahꜘ ja gaꜙnooyˉ

ngooyꜗ gaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús. 30 Saꜙ gaˊ maˉhe˜ Jesústaꜙ jeeˊ jwɨɨˉ mähˉ ja . Läꜙ maˉcheyhꜗ ja baˊ jeeˊgaꜙjeeyˈ Marta. 31Maˊ täähˊ dsaˉ judiu chaˊnehꜙ kihꜗMaría maˊ kwayꜙ beꜘ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ gaꜙnooˉ Maríamahꜗ ngooyꜗ koˉchihˊ, heˉja gaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ kaahˋkiyhˈ, maˊ jäyhꜘ:

—Ngooyꜗ taꜙ jeeˊ laˈ toˉhøø mahꜗ gaꜙhooyhˋ jeeˊooꜙ.

32 Maˊ gaꜙllooꜗ María jeeˊ maˊ cheh ˈ Jesús,gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ chaˊnëyˊ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗ maˊ ñehꜘ jeeˊlaˉ, saꜙ maˊ juuꜘ dsaˉñʉʉhˉ øøhnꜗ.

33 Maˊ gaꜙjëëꜗ Jesús hooyh˜, hiꜙ gaꜙjëëyꜗ hooh˜dsaˉkaahˊ kyaay ˈ hi maˊ jmeeꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ,heˉja gaꜙläꜙmeehꜙ dsëyꜗ jwërte, läꜙjiihˈ gaꜙjii ꜗ nehꜙtuhˉdsëyꜗ. 34Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Haˉ gaꜙkyaahꜙ hnihꜘ?Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ñaˉ mahꜗ goˊjëëhˋ.35Peerꜙ gaꜙhoohꜗ Jesús. 36Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu

heꜘ:—Jëëˋ daˊ, heˉ baˊ cheˉ maˊ hnääyˈ.37Mahꜗ gaꜙjähꜘ ko llaa dsaˉ heꜘ:—Dsaˉ naˉ, gaꜙjmeeyꜘ gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëˊ jaa

dsaˉtʉʉˊ. ¿Cheˊ saꜙ leꜘ maˊ jmeeyˈ mahꜗ saꜙ maˊ juuꜘdsaˉ ooꜙ?

Gaꜙläꜙjiihˋ Lázaro38 Koo kaˉlähꜘ gaꜙläꜙmeehꜙ dsëꜗ Jesús, mahꜗ

ngooyꜗ chuhꜙ jeeˊ laˈ toˉhøø . Hehꜗ toˉhøø ja , maˊnaˉjnëˉ kyaahˊ koo mɨˈkuuˊ. 39Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:

—Jñuuhˊ hnähꜘ kuuˊ naˉ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Marta dsaˉmëꜘ øøhꜚ hlɨɨꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ

Jesús:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, maˉhëëyˉ miˉjuuˉ, jëëhꜘ

maˉhyaˉ kyeꜘ jmɨɨˊ naˉjuuyˊ.40Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Ja ˈ maˉjwëëhnꜗ hneˉ, cherˊmahꜗ gaꜙjmeehˊ

dsooꜘ hohꜘ, jëëhˈ heˉ jʉhˉgaa heˉ jmeeꜗ Dio?41 Ja gaˊ gaꜙjñuuyhˉmɨˈkuuˊ heˉmaˊ naˉjnëˉ hooˊ

toˉhøø ja , jeeˊ maˊ hää hlɨɨꜘ heꜘ. Ja gaˊ gaꜙjëëꜗJesús taꜙ gyʉʉhˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Tääˋ kyaanꜙ, kwanꜙ tiˊhmaahˊ kyah ˈ, jëëhꜘmaˉnʉʉhˉ baˊ kinꜙ. 42Maꜙ baˊ jnäꜘ, nuuhˉ baˊ hneˉkinꜙ tääꜘ . Heˉ jwahnꜙ läꜙlaˉ, laꜗ lluꜗ kihꜗ hi täähˊnuuˉ läꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kinꜙ jeeˊ laˉ, mahꜗ läꜙja läꜙdsooꜘdsëyꜗ, hneˉ baˊ gaꜙcheehꜙ jnäꜘ.

43 Maˉlaꜙ maˉjäyhꜘ läꜙja , gaꜙhlëëyhꜘ koo ki -gaa :

—¡Lázaro, goˉhëë jeeˊ naˉ!44Heˉja yaꜙhëëꜗ hi maˊ naˉjuuˊ heꜘ läꜙ maˉnaˉ-

gyohꜘ ja gooˉ tɨɨyˊ, kyaahˊ hmɨɨhˉ heˉ gaꜙgyaahˉdsihꜘ maˊ gaꜙjuuyꜗ, hiꜙ läꜙ maˉnaˉløøˉ ja moˉnëyˊkyaahˊ hmɨɨhˉ saˊluuˉ. Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:

—Jeeyˋ saˊhmɨɨhˉ, mahꜗ waˊ ngëyꜘ.Maˊ hnoohˉ dsaˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ saayhˈ Jesús(Mt. 26:1-5; Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2)

45 Jwëëꜘ dsaˉ judiu hi naˊnää ˈ kyaahˊ Maríagaꜙläꜙdsooꜘ dsëyꜗ kihꜗ Jesús, maˊ gaꜙjëëyꜗ heˉgaꜙjmeeyꜘ läꜙja . 46 Pero ko llaa dsaˉ heꜘ naˊnääyˈ naˊjëëyˉ dsaˉ fariseo naˊjmeeyhˊ juu ˈ haˉ läꜙgaꜙjmeeꜘ Jesús. 47Heˉja jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ dsaˉ

fariseo gaꜙkuyhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊ dsaˉgyʉʉhˊ kyaay ˈ,maˊ jäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ jmeenˊ? Peerꜙ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaajmeeꜙ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. 48 Cherˊmahꜗ gaꜙkwanˊ jwë ˈjäꜗ läꜙnaˉ baˊ, läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ läꜙheeꜘ kiyhꜗ. Heˉjayaˉnääꜘ dsaˉ roma yaˉheeyˉ jeeˊ jwɨɨˉ jnänˋ hiꜙläꜙkaa hwaꜗ jnänˋ kaˉlähꜘ.

49 Caifá, jaa dsaˉkyaahˊ dsaˉ judiu heꜘ, maˊlaa ˈ dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ läꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ ji ñeˉ ja .Gaꜙjäyhꜘ:

—Niꜙ miihˉ saꜙ ñehˊ hnähꜘ. 50Cheˊ saꜙ laahꜘ hnähꜘlluꜗ gaˊ heˉ juuꜘ jaa dsaˉñʉʉhˉ kihꜗ dsaˉgoo˜ jneˊ,läꜙkohꜘ gaˊ heˉ heeꜘ läꜙkaa hwaꜗ laˉ —gaꜙjähꜘ Caifá.

51 Jaꜙ heˉ gaꜙhlëëyhꜘ jeeˊ tëëyˉ hñiiyꜘ ja . Kihꜗ heˉmaˊ laayˈ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ ji ñeˉ ja , heˉjabaˊ ja gaꜙjmeeꜘ Dio gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙngëëyꜗ juuˈheˉ juuꜘ Jesús kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ judiu. 52Hiꜙ jaꜙ maꜙlaꜙkihꜗ dsaˉ judiu ja juuyꜘ, heˉ hnøøyꜗ jmääyꜗ koonääꜗ dsaˉ baˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ jooꜘ Dio hi naˉsaaˉnaˉjñeeꜘ waˊ haˉ chaˉ haˉ. 53 Jmɨɨˊ ja gaꜙtaayhˋko jøhꜘ juuˈ kweeˉ mahꜗ jngëëyhꜗ Jesús.

54 Heˉja moꜙsoꜙ gaꜙngëꜘ Jesús jnäꜘhäꜘ jeeˊ kih ˈdsaˉ judiu. Yaꜙhëëyꜗ hwaꜗ Judea, ngooyꜗ koo jeeˊjwɨɨˉ heˉ chee Efraín heˉ hlaˉ jähꜙ kihꜗ hwaꜗ kii ꜙ .Jeeˊ ja gaꜙjä jnäähꜗ ko jøhꜘ kyaayhˊ.

55Maˉngooꜗ yaꜙjähꜙ tëꜗ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ judiuborrego mähꜗ. Jwëëꜘ dsaˉ hi chaa jeeˊ ja naˊnääyˈtaꜙ Jerusalénmahꜗmiˉlluuyꜗ hñiiyꜘ läꜙkoo tëë dsaˉjmeeꜙ jääꜗ ja gaˊ të ˈ jmɨɨˊ. 56 Maˊ hnaahˉ dsaˉ heꜘJesús, maˊ hlëëyhꜙ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ jeeˊ maˊ chihˈgwahꜙ, maˊ jäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ jëëhꜘ hnähꜘ? ¿Cheˊ saꜙ jäyꜙ jeeˊ jmɨɨˊlaˉ?

57 Dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ heꜘ kyaahˊ fariseogaꜙjmeeꜘ madaꜚ:

—Cherˊmahꜗ hi hnähꜘ gaꜙjëëhˋ hnähꜘ haˉ taꜙngëyꜙ, ja yaˊjmeehˋ hnähꜘ juuˈ chahꜘ mahꜗ dsaˉnääꜗdsaˉ dsaˉchaayhꜙ.

12Gaꜙhuuꜗ María naaˋ miˉjwɨɨˉ tɨɨˊ Jesús(Mt. 26:6-13; Mr. 14:3-9)

1 Jñiiꜘ jmɨɨˊ, jääꜗ ja gaˊ të ˈ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉborrego mähꜗ, ñeeˊ Jesús taꜙ Betania jeeˊ maˊ gyaˈ Lázaro hi gaꜙjmeeꜘ Jesús gaꜙläꜙjiihˋ maˉngëëꜘmaˉnaˉjuuyˊ. 2 Jeeˊ ja gaꜙjmeeyꜘ maꜙnʉʉꜙ kyaahˊJesús. Martamaˊ llooh˜maꜙnʉʉꜙ, hiꜙ Lázaro heꜘ, maˊlaaˈ jaa hi maˊ gyaˈ ko jøhꜘ kyaahˊ Jesús nëˊ mes˜ja . 3 Ja gaˊ gaꜙkaꜗ María koo sëꜗ jmɨɨˉmiˉjwɨɨˉ heˉchee nardo, heˉ hmoohˈ jwërte. Gaꜙhuuyꜗ tɨɨˊ Jesús.Mahꜗ gaꜙmiꜙkiyhꜘ kyaahˊ jñuˉ lleyˊ. Gaꜙhɨɨꜘ miˉjwɨɨˉläꜙkaa chaˊnehꜙ ja . 4Mahꜗ gaꜙjähꜘ jaa dsaˉkyaahˊjnäähꜗ, hi maˊ chee Juda Iscariote, jooꜘ Simón hi gaꜙhnɨɨꜗ kihꜗ Jesús këë :

5 —¿Heˉla ˈ saꜙ maˉhnɨɨˋ jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ naˉ,läꜙkoo kyeꜘ hnëˉ hñaˉlooꜘ jmɨɨˊ taˊ mahꜗ maˊkwëëhnˊ hi täˉñeeꜘ?

6 Heˉ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , jaꜙ kihꜗ heˉ maˊ jmeeyˈ beꜘkihꜗ hi täˉñeeꜘ ja , kihꜗ heˉ maˊ hëëyˉ baˊ ja .Jëëhꜘ maˊ høøyꜙ saˊtuhˉ jeeˊ maˊ täähˊ kuuˊ mahꜗ maˊhwëëy˜ jeeˊ naˉhmääˊ. 7Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:

—Taꜙ haˉ kiyhꜗ. Jëëhꜘ, jmɨɨˉ miˉjwɨɨˉ naˉ heˉmaˊhøøyꜙ mahꜗ maˊ huuyꜙ jnäꜘ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ haanˈ. 8 Hihꜗ hi täˉñeeꜘ, läꜙ maˉtääyhˊ naˉ baˊ kyaahˊ

Page 102: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 12:9 99 San Juan 12:43hnähꜘ. Pero jnäꜘ, moꜙsoꜙ gyanˋ kiˉwëëꜘ jeeˊ kyah ˈhnähꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Maˊ hnøø ˈ dsaˉkaahˊ maˊ jngɨɨyh ˈ kihꜗ Lázarokaˉlähꜘ

9 Gaꜙläꜙñeꜙ jwëëꜘ dsaˉ judiu heˉ maˊ gya ˈ Jesúsjwɨɨˉ Betania mahꜗ naˊnääy ˈ jeeˊ ja . Pero jaꜙmaꜙlaꜙ kwaat˜ kihꜗ Jesús ja naˊnääyˈ, heˉ naˊjëëyˉLázaro, hi gaꜙläꜙjiihˋ maˉngëëꜘ maˉnaˉjuuˊ baˊ ja .10Heˉja gaꜙtaahˋ dsaˉkaahˊ kyaa jmiˉdsaˉ heꜘ juuˈkweeˉ mahꜗ maˊ jngëëyhˈ Lázaro kaˉlähꜘ. 11 Jëëhꜘ,kwaat˜ kihꜗ Lázaro ja , jwëëꜘ dsaˉ judiu gaꜙbeeyꜗdsaˉkaahˊ kyaayˈ mahꜗ gaꜙheeyhˉ kihꜗ Jesús baˊ.

Gaꜙheꜗ Jesús naˉdsëë jaa burr˜ jeeˊ jwɨɨˉJerusalén

(Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40)12 Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, jwëëꜘ jwërte dsaˉ maˊ

täähˊ jeeˊ tëˉ jmɨɨˊ ja . Maˊ gaꜙnuuyꜘ jaꜗ Jesús taꜙ jwɨɨˉJerusalén, 13 gaꜙkayꜗ goohˈ hmaˉsuꜗ mahꜗ gaꜙnääyꜗgaꜙmiꜙjeeyꜚ Jesús. Mahꜗ maˊ jäyhꜘ:

—¡Heˉ baˊ cheˉ lluuꜗ Dio! ¡Dio kyaahˊ hi jaꜗ naˉläꜙhihꜙ kiyhꜗ! Laayꜗ Rey jnänˋ —gaꜙjähꜘ dsaˉ Israelheꜘ.

14 Gaꜙhñahꜙ Jesús jaa burr˜ mähꜗ, mahꜗ gaꜙwɨɨyꜗkaˊluuˊ, läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio:15 Taꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ dsaˉ chaa jwɨɨˉ Sión.Hii ꜚ Rey kyaahꜗ hnähꜘ jaꜗ naˉ,dsëëy˜ jaa burr˜ mähꜗ.16Heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja , saꜙ gaꜙläꜙngëëꜘ jnäähˈ discípulokyaayꜗ läꜙ maˊ toˉnëˊ. Pero maˊ ngaahˈ Jesús gyʉʉhˈ,ja gaˊ gaꜙläꜙngëëꜘ jnäähˈ kihꜗ Jesús baˊ ja maˊ hlëëhꜙläꜙkoo maˉnaˉsɨɨˉ jääꜗ , heˉ gaꜙjmeeꜘ dsaˉ jʉʉhˉkiyhꜗ.

17 Dsaˉ hi maˊ täähˊ kyaahˊ Jesús läꜙkoomaˊ gaꜙtëëyhꜗ Lázaro nehꜙ toˉhøø läꜙkoo maˊgaꜙmiꜙjiiyhˋ, maˊ jmeeyh˜ juu ˈ läꜙkoo gaꜙjëëyꜗjeeˊ ja . 18 Heˉja jwëëꜘ dsaˉ naˊnää ˈ gaꜙmiꜙjeeyꜚJesús, läꜙkoo maˊ gaꜙnuuyꜘ kihꜗ heˉ jʉhˉgaa heˉgaꜙjmeeyꜘ. 19 Pero dsaˉ fariseo maˊ jäyhꜘ sɨɨyhꜙdsaˉkyaayhˊ:

—Jëëˋ daˊ. Niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉ leꜘ jmeenˊ.Läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ gaꜙnääꜗ chaa kaahˋ kiyhˈ.

Koˉllaa dsaˉ griego gaꜙhnaayhˉ Jesús20 Jeeˊ kihˈ dsaˉ hi naˊnääˈ naˊhnäähˉ Dio jeeˊ tëˉ

jmɨɨˊ, maˊ täähˊ ko llaa dsaˉ griego. 21 Dsaˉ griegoheꜘ, yaꜙnääꜗ kooꜘ kihꜗ Felipe, dsaˉ maˊ chaa Bet-saida heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Galilea. Gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ,gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hneˉ dsaˉñʉʉhˉ, hnøøˉ jnäähˈ llaˊ jnäähꜗ juuˈkyaahˊ Jesús.

22Heˉja ngooꜗ Felipe mahꜗ naˊchiiyhˊ Andreˊ. HiꜙAndreˊ heꜘ kyaahˊ Felipe naˊhlëëyhˊ Jesús. 23Heˉjagaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ, gaꜙjäyhꜘ:

—Maˉtëꜘ hor˜ jeeˊ leeꜘ jøøh ˈ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ.24 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, cherˊmahꜗ saꜙgaꜙtohꜘ koo mɨ ˈtrigo jeeˊ gwaahˊ hiꜙ saꜙ gaꜙhyaˉ,maˉjäꜘ läꜙ maˉlaꜗ ja baˊ. Pero cherˊmahꜗ gaꜙhyaˉmɨɨ ˈ ja , chaˉmiihˉ mɨɨ ˈ kwaꜗ. 25 Läꜙja , hi saꜙkwaaꜗ hñiiꜘ juuꜘ, hi heꜘ heeꜘ goˉte˜. Pero hi kwaaꜗhñiiꜘ juuꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, heˉ hääy˜ hñiiyꜘ baˊ jamahꜗ chaayˉ tääꜘ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ. 26 Hi miˉteꜗ kinꜙ, waˊ jmeeyꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ. Ja baˊjeeˊ naahnꜚ naˊgyanˈ, jeeˊ ja dsaˉtaayhˋ kaˉlähꜘ hi

miˉteꜗ kinꜙ. Hihꜗ miˉteꜗ kinꜙ, Tääˋ kyaanꜙ jmääyꜗjøøhˈ.

Gaꜙjmeeꜘ Jesús juuˈ heˉ juuyꜘ27 ʼPeerꜙ chaanˉ chaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ. ¿Heeˉ naˉ

jwahnꜚ naꜗ? ¿Cheˊ jwahnꜚ: “Tääˋ, lää jnäꜘ kihꜗ heˉdsaˉngëënꜘ laˉ”? Saꜙ leꜘ jwahnꜚ läꜙnaˉ. Jëëhꜘ, kihꜗheˉja baˊ janˈ. 28 Tääˋ, miˉjnääˈ heˉ laahꜗ jøøhˈ —gaꜙjähꜘ Jesús.

Hor˜ ja gaꜙläꜙnʉʉhꜘ, gaꜙhlëëhꜘ gyʉʉhˈ:—Maˉmiˉjnää ˈ baˊ jnäꜘ heˉ laanꜗ jøøhn ˈ, hiꜙ

miˊjnäänꜗ kaˉlähꜘ heˉ laanꜗ jøøhˈ.29 Jwëëꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , gaꜙnuuyꜘ heˉ

gaꜙhlëëhꜘ gyʉʉhˈ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:—Goꜚ ñihꜗ baˊ naˉ maˉhɨɨ ꜗ .Jñahꜘ maˊ jähꜘ:—Jaa ángel baˊ naˉ maˉhlëëhꜘ kyaayhˊ.30Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙmaˉja˜ juuˈ naˉ kwaat˜ kiꜙ jnäꜘ. Kyahꜗ hnähꜘ

baˊ naˉ maˉja˜ juuˈ naˉ. 31 Naꜗ maˉtëꜘ jmɨɨˊ jeeˊ kaˈ Dio ju ˈdsooꜘ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Hiꜙ maˉtëꜘ hor˜jäꜗ oˉhihꜙ hi saꜙlluꜗ hi jmeeꜙ hihꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.32Waˊraˉ gaꜙchaaꜗ dsaˉ jnäꜘ gyʉʉhˈ, tëënˊ läꜙjëëꜙ hi yaˉnääꜘ kyaahˊ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús.

33 Heˉ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙmiꜙjnääyˉ haˉ läꜙkyaahˊ maˊ juuyꜘ baˊ ja . 34 Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja :

—Maˉnʉʉˊ jnäähꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio.Cristo chaa tääꜘ baˊ. ¿Heˉlaˈ jwahꜘ hneˉ, jmeeꜙ biiꜗkihꜗ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ chaaꜗ dsaˉ gyʉʉhˈ? ¿Hii baˊ heꜘhi jwahꜘ hneˉ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ?

35Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Ko hwëëꜘ gaˊ jnäꜘ waˊjeˉ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ. Ngëˊ

hnähꜘ, taˊko jiih ˈ jnäꜘ waˊjeˉ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ mahꜗsaꜙ lehꜙ jeeˊ naˉhoo hnähꜘ. Jëëhꜘ, hi gaꜙnääˊ jeeˊnaˉhoo , saꜙ ñeyˉ haˉ taꜙ dsaˉnääyꜗ. 36 Taˊko jiihˈ jnäꜘ waˊjeˉ kyahꜗ hnähꜘ, heehˋ hnähꜘ kihꜗ waˊjeˉmahꜗ läꜙjnääꜘ hnähꜘ jeeˊ jnäꜘ waˊjeˉ.

Maˉlaꜙ maˉhlëëhꜘ Jesús läꜙja , mahꜗ gaꜙhmääyhˉkihꜗ dsaˉ heꜘ.

Saꜙ gaꜙheehˉ dsaˉ judiu juuˈ kihꜗ Jesús37 Gaꜙjëëꜗ baˊ dsaˉ judiu läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa

heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús toꜙloꜙ nëyˊ, pero niꜙ läꜙja saꜙgaꜙläꜙheeyꜘ kiyhꜗ. 38 Mahꜗ läꜙja , gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoogaꜙjähꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ:Tääˋ kyaanꜙ, saꜙ chaa hi maˉheehˉ juuˈ jnänˋ.Saꜙ chaa hi gaꜙläꜙngëëꜘ läꜙkoo teꜗ heˉ jʉhˉgaa

heˉ gaꜙjmeeꜘ Dio kyaahˊ gooˉ, gaꜙjähꜘ Isaía.39 Kihꜗ heˉja , saꜙ gaꜙlaꜗ maˉläˉheeyꜘ. Hiꜙ ja baˊläꜙja kaˉlähꜘ gaꜙjähꜘ Isaía kiyhꜗ:40 Gaꜙjmeeꜘ Dio gaꜙjnëꜗ mɨ ˈnëyˊ, gaꜙjlëꜗ hʉʉˊdsëˉ

kiyhꜗ,mahꜗ saꜙ leꜘ jëëyꜗ, niꜙ saꜙ läꜙngëëyꜘ.Niꜙ saꜙ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ miˊhlääꜗ jnihꜘ.41 Läꜙjëꜙ heˉ ja gaꜙjähꜘ Isaía, läꜙ maˊ gaꜙjëëyꜗ heˉlaaꜗ jøøhˈ Jesús mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ kiyhꜗ.

42 Pero maꜙraꜙ heˉ gaꜙheehˉ baˊ jwëëꜘ dsaˉ kihꜗJesús, läꜙkye dsaˉkaahˊ kyaay ˈ. Hiꜙ kihꜗ heˉ maˊgayhꜙ dsaˉ fariseo, heˉja saꜙ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ,mahꜗ saꜙ maˊ hwëëˈ dsihꜘ nehꜙ gwahꜙ mähˉ. 43Maˊhnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ leeyꜘ kaahˊ chaˊnëˊ dsaˉjmɨˉgyʉʉꜙ, llaꜚ heˉ maˊ hnooyhꜙ haˉ läꜙ jeeˊ maˊleeyꜘ kaahˊ chaˊnëˊ Dio.

Juuˈ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jesús, llaꜗ taˊ kihˈ dsaˉ

Page 103: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 12:44 100 San Juan 13:3344 Ja gaˊ gaꜙhlëëhꜘ Jesús koo ki gaa , gaꜙjäyhꜘ:—Hi heehˉ jnäꜘ, jaꜙ maꜙlaꜙ jnäꜘ heˉ heeyhˉ,

heeyhˉ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ. 45 Hihꜗ hi maˉjëëꜙjnäꜘ, maˉjëëyꜙ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ ja . 46 Jnäꜘ heꜘlaanꜗ läꜙkoo waˊjeˉ heˉ jaꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, mahꜗläꜙjëëꜙ hi heehˉ jnäꜘ, saꜙ jäyꜗ jeeˊ naˉhoo . 47 Hi nuuˉ juu ˈ kinꜙ mahꜗ saꜙ heeyhˉ, jaꜙ jnäꜘ ngɨɨhnˊkwaat˜ kiyhꜗ. Jëëhꜘ saꜙ maˉjan˜ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉmahꜗ ngɨɨhnˊ kwaat˜ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Maˉjan˜mahꜗ läänˊ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ baˊ. 48 Hi saꜙ hnääꜗjnäꜘ mahꜗ saꜙ heeyhˉ juuˈ kinꜙ, chaˉ baˊ heˉ ngɨɨhꜗkwaat˜ kiyhꜗ. Ja baˊ juuˈ heˉ maˉhlëëhnˋ laˉ, ngɨɨhꜗkwaat˜ kiyhꜗ waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ llaaꜙ jmɨɨˊ. 49 Jëëhꜘ,saꜙ maˉhlëëhnˋ jeeˊ tëënˉ hñiinꜙ. Tääˋ kyaanꜙ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ, hi heꜘ gaꜙjmeeꜘ madaꜚ kinꜙ haˉ läꜙjwahnꜚ, hiꜙ haˉ läꜙ hlëëhnˊ. 50 Jnäꜘ manꜙ, madaꜚheˉ gaꜙjmeeyꜘ kinꜙ jøøꜙ kihꜗ dsaꜙ mahꜗ waˊ chaayˉgaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ. Kihꜗ heˉja , hlëëhnˊ ja baˊläꜙkoo teꜗ heˉ gaꜙsɨɨhꜙ Tääˋ jnäꜘ baˊ.

13Gaꜙgyihꜗ Jesús tɨɨˊ discípulo kyaayꜗ

1 Maˉngooꜗ yaꜙjähꜙ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ borregomähꜗ, maˉñeˉ baˊ Jesús maˉtëꜘ hor˜ heˉ yaˉhëëyˈ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗ dsaayhꜗ jeeˊ gya ˈ Jmiiyˉ.Gaꜙläꜙhnääyꜗ hi maˊ laa ˈ kyaayꜗ hi maˊ täähˊjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, pero hwë ˈ ja gaꜙmiꜙjnääyˉ heˉgaꜙläꜙhnääyꜗ chaˉmiihˉ hi laaꜗ kyaayꜗ.

2 Ja gaˊ dsaˉtaayhˋ kuyhꜙ maꜙnʉʉꜙ maˉhäˊ baˊhʉʉˊdsëˉ kihꜗ hi saꜙlluꜗ nehꜙ tuhˉdsëꜗ Juda Iscariotejooꜘ Simón haˉ läꜙ jmeeyꜗ mahꜗ ngëëyꜗ Jesús. 3 PeroJesús maˉñeˉ bihꜗ heˉ gaꜙtoohˉ Tääˋ gooyˉ hñiiꜘläꜙjëꜙ goˉte ˈ heˉ naˉhñaayˊ jmeeyˈ hiꜙ läꜙja ñeyˉheˉ yaꜙhëëyꜗ kihꜗ Dio, hiꜙ ja baˊ kih ˈ Dio dsaayhꜗkaˉlähꜘ. 4 Heˉja gaꜙnooyˉ jeeˊ tääyhˊ kuyhˉmaꜙnʉʉꜙ ja , gaꜙjñuuyhꜗ hmɨɨhˉ heˉ maˊ kyeyhˊnëˊ, gaꜙkayꜗ hmɨɨhˉ tuˉjla mahꜗ gaꜙbääyhˉ hñiiyꜘ.5Hiꜙ gaꜙkayꜗ koo jeeˊ gaꜙchiyhꜗ jmɨɨˉ mahꜗ gaꜙløøyꜗgyiyh˜ maˉtɨɨˊ jnäähꜗ discípulo. Ja gaˊ gaꜙmiꜙkiyhꜘkyaahˊ hmɨɨhˉ tuˉjla heˉ maˊ naˉbääyhˋ ja . 6 Maˊgaꜙtëëyꜘ jeeˊ maˊ gyaˈ Simón Peeˊ, mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ:

—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿cheˊ hneˉ baˊ gyihꜗmaˉtɨɨnꜙ?

7Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Heˉ jmeenꜙ laˉ, saꜙ läꜙngëëhꜘ hneˉ naꜗ gaˉjʉhˉ.

Këë baˊ läꜙngëëhꜘ.8—Saꜙ gyihˈ hneˉ maˉtɨɨnꜙ jihˊkohꜘ —gaꜙjähꜘ Peeˊ

sɨɨyhꜙ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙgyihnꜙ maˉtɨɨhˊ, saꜙ leꜘ jmeeh

ˈ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ.9Mahꜗ gaꜙjähꜘ Simón Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, jaꜙ maꜙlaꜙ maˉtɨɨnꜙ hnøøꜗ

jñiiꜘ, läꜙja maˉgoonꜙ kyaahˊ kaˊllenꜙ hnøøꜗ jñiiꜘkaˉlähꜘ.

10Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús kaˉlähꜘ:—Hi maˉnaˉjngëë ˈ, saꜙ jmeeꜙ biiꜗ jñiiꜘ läꜙkaa

kiyhꜗ. Maꜙlaꜙ maˉtɨɨyˊ baˊ hnøøˈ jñiiꜘ, jëëhꜘ läꜙkaabaˊ kiyhˈ maˉnaˉjngɨɨˈ. Hiꜙ maˉnaˉjngëëˈ baˊ hnähꜘ,maꜙkeꜙ jaꜙ läꜙjëëꜙ hnähꜘ.

11 Jëëhꜘ maˊ ñeˉ bihꜗ hii naˉ maˊ ngëëyˈ, heˉjabaˊ ja maˊ jäyhꜘ: “Maꜙkeꜙ jaꜙ läꜙjëëꜙ hnähꜘ naˉjngëëˈ.”

12 Maˉlaꜙ maˉgyiyhꜗ maˉtɨɨˊ läꜙjëëꜙ , gaꜙkëyhˉhmɨɨhˉ kiyhꜗ mahꜗ ngaayhꜗ naˊgyayˉ nëˊ mes˜kaˉlähꜘ. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—¿Cheˊ maˉläˉngëëhꜘ hnähꜘ, heeˉ naˉmaˉjmeenꜗ kyahꜗ hnähꜘ? 13 Tëëhꜙ jnäꜘ Taˉjwohꜗhiꜙ jwahꜘ hnähꜘ Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ. Lluꜗ baˊ jwahꜘhnähꜘ, jëëhꜘ heˉ ja laanꜗ. 14 Jnäꜘ heꜘ laanꜗ taˉjwohꜗkyaahꜗ hnähꜘ, hiꜙ laanꜗ Dsaˉjøøhˈ kyaahꜗ hnähꜘ, mahꜗmaˉgyihnꜙ maˉtɨɨhˊ hnähꜘ. Läꜙnaˉ hnøøꜗ jmeeh ˈhnähꜘ kaˉlähꜘ, gyihˈ hnähꜘmaˉtɨɨˊ dsaˉkyaahˊ hnähꜘ.15 Jeeˊ laˉ maˉheehnꜙ hnähꜘ mahꜗ jmeeh ˈ hnähꜘja baˊ läꜙkoo maˉjmeenꜗ kyahꜗ hnähꜘ. 16 Maꜙraꜙju ˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, jaa hi nʉʉhˊ kihꜗ jñahꜘ,saꜙ jøøyh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ dsaˉjʉʉˊ. Hiꜙ hi dsoo˜madaꜚ, saꜙ jøøyhˈ gaˊ läꜙkohꜘ gaˊ hi cheeyꜙ. 17 Naꜗheˉ maˉläˉngëëhꜘ hnähꜘ heˉ maˉjmeenꜗ laˉ, lluꜗ laꜗkyahꜗ hnähꜘ cherˊmahꜗ gaꜙjmeehˊ hnähꜘ läꜙja .

18 ʼJaꜙ heˉ hlëëhnˊ kihˈ läꜙjëëꜙ hnähꜘ laˉ. Kyuuꜙ baˊjnäꜘ hii naˉ maˉlleehnꜙ. Mahꜗ läꜙja läꜙteꜗ läꜙkoonaˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio: “Hi maˊ kuhˉ ko jøhꜘ kyaahˊjnäꜘ, maˉjeeyh˜ maˉnaˉhøøyhˊ kinꜙ.” 19 Toˉnaꜗgaˉjʉhˉ jwahnꜙ jääꜗ saꜙ gaˊ maˉngëëyꜗ jnäꜘ. Mahꜗwaˊraˉ gaꜙlaꜗ heˉ ja , läꜙheehꜘ hnähꜘ, jnäꜘ heꜘ laanꜗheˉ jwahnꜙ laanꜗ. 20Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ,hi heehˉ jaa hi cheenꜚ, heˉ heeyhˉ jnäꜘ baˊ ja .Hiꜙ hi heehˉ jnäꜘ, heeyhˉ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ ja .

Gaꜙjmeehꜗ Jesús juuˈ, hnɨɨꜗ jaa dsaˉ kyaayꜗ kiyhꜗ(Mt. 26:20-25; Mr. 14:17-21; Lc. 22:21-23)

21Maˉlaꜙ maˉjähꜘ Jesús läꜙja , pero gaꜙläꜙmeehꜙdsëyꜗ mahꜗ gaꜙmiꜙjnääyˉ jëë juuˈ ja :

—Jaa jeeˊ läꜙjëëꜙ hnähꜘ hnëëhˈ jnäꜘ.22 Ja gaˊ gaꜙtoohˋ jnäähꜗ jëëꜘ jnääh ˈ nëˊ

dsaˉkyaahnˊ, saꜙ ñeˊ jnäähꜗ hii kihꜗ naˉmaˊ hlëëyhꜙ.23 Kihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ discípulo kyaayꜗ, jaa baˊgaꜙläꜙhnääꜗ Jesús chaˉmiihˉ. Hi heꜘ maˊ gyaˈ kooꜘkihꜗ Jesús. 24 Kihꜗ hi heꜘ, gaꜙjmeeꜘ Simón Peeˊ lii˜mahꜗ ngɨɨyꜗ juuˈ kihꜗ Jesús, hii kihꜗ ja maˊ hlëëyhꜙ.25Hihꜗ hi maˊ gyaˈ kooꜘ kihꜗ Jesús heꜘ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈkiyhꜗ:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿hii heꜘ hi jwahꜘ naˉ?26Mahꜗ gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:—Hi kwëëhnꜚ kuhꜙ koo jwɨˊ heˊñiihꜚ gyʉhꜘ, hi

heꜘ heꜘ.Mahꜗ gaꜙmiꜙgyʉyhꜘ koo jwɨˊ heˊñiihꜚ, gaꜙk-

wëëyhꜗ Juda Iscariote, jooꜘ Simón. 27Läꜙkoo ngooyꜗkuyhˉ heˊñiihꜚ ja , gaꜙheꜗ Tanaˊ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ.Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Heˉ hnoohˉ jmeehˈ, jmeeˊ gaˉjʉhˉ toˉnaꜗ.28 Pero niꜙ jaa hi maˊ täähˊ nëˊ mes˜ ja , saꜙ

gaꜙläꜙngëëyꜘ heˉlaˈ gaꜙsɨɨyhꜙ hi heꜘ läꜙja . 29 Kihꜗheˉmaˊ høøꜙ Juda saˊtuhˉ jeeˊ maˊ täähˊ kuuˊ, heˉjako llaa gaꜙjmeeꜘ hʉʉˊdsëˉ, heˉ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:“Goˉlähˈ miihˉ heˉ hnøøꜗ jnänˋ kihˈ jmɨɨˊ” o jäyhꜘ:“Goˉkwëëhˋ hi täˉñeeꜘ miihˉ kuuˊ”. 30 Maˊ gaꜙlaꜗkihꜗ Juda, maˉkuyhˉ heˊñiihꜚ, chahꜘ baˊ yaꜙhëëyꜗ.Maˉnaˉhoo baˊ hor˜ ja .

Kooˉ nʉʉhꜚ hmëëꜘ31Maˉlaꜙ maˉyaˉhëë Juda jeeˊ ja , gaꜙjähꜘ Jesús:—Naꜗ läꜙjnäꜘ heˉ laaꜗ jøøhˈ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ laˉ, hiꜙ

taꜙlaꜙ kihꜗ hi heꜘ läꜙjnäꜘ heˉ laaꜗ jøøh ˈ Dio. 32 Hiꜙcherˊmahꜗ jooyꜘ miˉjnääꜙ heˉ laaꜗ jøøh ˈ Dio, ja baˊläꜙja Dio miˉjnääꜙ heˉ laaꜗ jøøh ˈ jooyꜘ, hiꜙ chahꜘbaˊ jmeey ˈ. 33 Gyʉʉˉ mähꜗ kyaanꜙ, ko hwëëꜘ gaˊ

Page 104: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 13:34 101 San Juan 14:31gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ. Hnaahˈ hnähꜘ jnäꜘ. Pero ja baˊläꜙkoo maˉjwɨɨnꜗ dsaˉ judiu, jeeˊ naahnꜚ saꜙ leꜘgoˊnäähˈ hnähꜘ, ja baˊ läꜙja jwëëhn˜ hnähꜘ kaˉlähꜘnaꜗ. 34 Jmeenˋ koo madaꜚ hmëëꜘ kyahꜗ hnähꜘ. Waˊhnaahꜙ hnähꜘ øøhꜗ hnähꜘ. Waˊ hnaahꜙ hnähꜘ läꜙjaaläꜙjaa dsaˉkyaahˊ hnähꜘ, ja baˊ läꜙkoo maˉläˉh-naanꜙ hnähꜘ. 35 Cherˊmahꜗ gaꜙläꜙhnaahꜙ hnähꜘdsaˉkyaahˊ hnähꜘ, läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ läꜙñeˉ laahꜗ hnähꜘdiscípulo kyaanꜙ.

Gaꜙjähꜘ Jesús heˉ hmäꜗ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ(Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Lc. 22:31-34)

36Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Simón Peeˊ juuˈ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿haˉ taꜙ gohˈ hneˉ?Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Haˉ jeeˊ nɨɨnˋ, saꜙ leꜘ gohˈ kyaahˊ jnäꜘ naꜗ. Këë

gaˊ gohꜗ kyaahˊ jnäꜘ.37Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿heˉla ˈ ja moꜙsoꜙ leꜘ nɨɨnˋ

kyaahˊ hneˉ naꜗ? Maˉllaꜙ baˊ dsënꜙ juunꜘ llahꜘ hneˉ.38Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ juˈdsooꜘ maˉllaꜙ hohꜘ juuhꜘ llan˜? Maꜙraꜙ

juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hneˉ, jääꜗ ja gaˊ hoohˈ chaahˊ dsooˈ, hneˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜ maˉhmähˊ juu ˈ heˉ saꜙkyuuhꜙ jnäꜘ.

14Jesús laaꜗ jwëˈ heˉ dsaˊtoohnˊ jeeˊ gyaˈ Dio

1 ʼTaꜙ jehꜙ hohꜘ hnähꜘ. Jmeeˊ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘkihꜗ Dio baˊ, hiꜙ jmeeˊ hnähꜘ dsooꜘ hohꜘ kinꜙ kaˉlähꜘ.2Chaˊnehꜙ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ chaˉ chaˉmiihˉ jeeˊ dsaˊ-toohnˊ. Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ laꜗ läꜙja , maˉjwëëhnꜗbaˊ hnähꜘ jääꜗ . Heˉja nɨɨnˋ miˊllunˋ jeeˊ goˊtaahˊhnähꜘ. 3 Waˊraˉ ngaahnꜗ mahꜗ naˊjmeen ˈ lluꜗ jeeˊgoˊtaahˊ hnähꜘ, ja gaˊ jähnꜘ kaˉlähꜘ mahꜗ goˊnäähˊhnähꜘ kyaahˊ jnäꜘ. Mahꜗ läꜙja jeeˊ naahnꜚ naˊgyanˈ,jeeˊ ja goˊtaahˊ hnähꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ. 4Maˉñehˊbaˊ hnähꜘ haˉ jeeˊ naahnꜚ, hiꜙ maˉkyuuh˜ baˊ hnähꜘjwëˈ kaˉlähꜘ.

5Mahꜗ gaꜙjähꜘ Tamá sɨɨyhꜙ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, saꜙ ñeˊ jnäähꜗ haˉ naˉ gwaah

ˈ. ¿Haˉ läꜙja läꜙkyuuh˜ jnäähˈ jwëˈ kaˉlähꜘ?6Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Jnäꜘ heꜘ laanꜗ jwëˈ, jnäꜘ heꜘ laanꜗ juˈdsooꜘ, jnäꜘ

heꜘ jmeenꜙ chaa dsaˉ. Niꜙ jaa saꜙ llaˉnääˋ jeeˊ gyaˈ Tääˋ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ yaꜙnääyꜗ taꜙlaꜙ kiꜙ jnäꜘ.7 Cherˊmahꜗ kyuuhꜙ jnäꜘ, ja baˊ läꜙja kyuuhꜙ hnähꜘTääˋ kyaanꜙ. Naꜗ maˉkyuuhꜙ baˊ hnähꜘ, hiꜙ maˉjëëhˋhnähꜘ kaˉlähꜘ.

8Mahꜗ gaꜙjähꜘ Felipe:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, häähˋ jnäähꜗ Tääˋ, mahꜗ ko -

ja baˊ maˉleeꜙ kyaaꜗ jnäähˈ.9Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Felipe:—¿Johꜘ jmɨɨˊ saꜙ maˉhyaˉ gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ jeeˊ

laˉ mahꜗ saꜙ maˉläˉkyuuhꜙ jnäꜘ? Hihꜗ maˉjëëꜙ jnäꜘ,heˉ maˉjëëyꜙ Tääˋ baˊ ja . ¿Haˉ läꜙja jwahꜘ hneˉ:“Häähˋ jnäähꜗ Tääˋ”? 10 ¿Cheˊ saꜙ laahꜘ dsooꜘ, jnäꜘ heꜘlaanꜗ koo kyaahˊ Tääˋ, hiꜙ Tääˋ heꜘ laaꜗ koo kyaahˊjnäꜘ? Läꜙjëꜙ juuˈ heˉ hlëëhˊ jnäꜘ, jaꜙ heˉ hlëëhnˊ jeeˊtëënˉ hñiinꜙ naˉ. Tääˋ hi laaꜗ kyaahˊ jnäꜘ, hi heꜘ baˊjmeeꜙ heˉ jmeenꜙ laˉ. 11 Waˊ läˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ,jnäꜘ heꜘ laanꜗ koo kyaahˊ Tääˋ hiꜙ Tääˋ heꜘ laaꜗ kookyaahˊ jnäꜘ. Pero cherˊmahꜗ saꜙ laahꜘ hnähꜘ dsooꜘläꜙja laꜗ kinꜙ kyaahˊ Tääˋ, jmeeˊ hnähꜘ dsooꜘ kihꜗ heˉ

maˉjëëhˋ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ taˊ heˉ jmeenꜙ. 12Maꜙraꜙju ˈdsooꜘ naˉ jwëëhn˜ hnähꜘ, hi jmeeꜙ dsooꜘ dsëꜗkinꜙ, hi heꜘ jmeeꜗ kaˉlähꜘ ja baˊ taˊ heˉ jmeenꜙ.Hiꜙ jʉʉhˉ gaˊ taˊ jmeeyˈ, jëëhꜘ naahꜚ baˊ jnäꜘ kyaahˊTääˋ. 13 Läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ kihꜗ Tääˋ läꜙhihꜙ kinꜙ,jmeenˋ heˉ ja , mahꜗ läꜙja läꜙjnäꜘ heˉ laaꜗ jøøhˈ Tääˋtaꜙlaꜙ kihꜗ jooyꜘ. 14 Jmeeˋ baˊ jnäꜘ waˊ heˉ chaˉ heˉheˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ läꜙhihꜙ kinꜙ.

Gaꜙjähꜘ Jesús cheeyꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ15 ʼCherˊmahꜗ hnaahꜙ hnähꜘ jnäꜘ, høøˊ hnähꜘ

madaꜚ heˉ jmeenꜙ kyahꜗ hnähꜘ. 16Mahꜗ jnäꜘ chuunˋkyaahˊ Tääˋ cheeyꜗ jñahꜘ hi kwaꜗ beꜘ kyahꜗ hnähꜘ.Mahꜗ jäyꜗ kyaahˊ hnähꜘ gaꜙläꜙjëꜙ johꜘ jmɨɨˊ chaˉ.17 Hi heꜘ laaꜗ Jmɨˉlleꜘ hi jmeeꜙ juˈdsooꜘ. Dsaˉ hi chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, saꜙ leꜘ heeyhˉ, jëëhꜘ saꜙ jëëy˜,niꜙ saꜙ kyuuyꜙ. Perohnähꜘ, kyuuhꜙ hnihꜘ, jëëhꜘ hääyˊjeeˊ kyahˈ hnähꜘ, hiꜙ dsaˉheyꜘ nehꜙ tuhˉhohꜘ hnähꜘ.

18 ʼWaˊraˉ ngaahnꜗ, saꜙ jäh ˈ hnähꜘ hnëëꜘ. Jähnꜘkaˉlähꜘ kyahꜗ hnähꜘ. 19 Miihˉ jmɨɨˊ gaˊ moꜙsoꜙ jëëꜗdsaˉ jnäꜘ. Pero hnähꜘ, jëëhˈ jnäꜘ. Hiꜙ kihꜗ heˉ chaajnäꜘ, heˉja baˊ ja jmeeꜗ chaa hnähꜘ. 20 Maˊjagaˊ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ, jnäꜘ gyanˊ kyaahˊ Tääˋ kyaanꜙ,hiꜙ hnähꜘ kyaahˊ jnäꜘ, hiꜙ jnäꜘ kyaahˊ hnähꜘ. 21 Hi maˉheehˉ madaꜚ kinꜙ mahꜗ høøyꜙ, hi heꜘ hnääꜗjnäꜘ. Hiꜙ hi hnääꜗ jnäꜘ, Tääˋ kyaanꜙ läꜙhnääyꜗ hi heꜘ. Hiꜙ jnäꜘ kaˉlähꜘ läˉhnaaꜙ jnihꜘ mahꜗ miˊjnäänꜗhñiinꜙ kiyhꜗ.

22Mahꜗ gaꜙjähꜘ Juda (pero jaꜙ heꜘ Iscariote):—Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ, ¿heˉla ˈ maꜙlaꜙ kyaaꜗ jnääh ˈ

baˊ miˊjnäähꜗ hñaahꜗ, mahꜗ saꜙ miˊjnäähꜗ hñaahꜗ kihꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ?

23Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Hi hnääꜗ jnäꜘ, høøyꜙ juuˈ kinꜙ, hiꜙ Tääˋ kyaanꜙ

läꜙhnääyꜗ hi heꜘ. Mahꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ Tääˋ dsaˊtoohˊjnäähꜗ kyaayhˊ. 24 Hi saꜙ hnääꜗ jnäꜘ, saꜙ høøyꜙ juuˈ kinꜙ. Hiꜙ juu ˈ heˉ maˉnʉʉhˉ hnähꜘ, jaꜙ juu ˈ kiꜙhñiinꜙ ja , juuˈ kihꜗ Tääˋ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ baˊ ja .

25 ʼHlëëhnˊ hnähꜘ läꜙjëꜙ juuˈ laˉ, taˊko jiih ˈ gyanˊkyaahˊ hnähꜘ. 26 Pero waˊraˉ ngaahnꜗ, kwaat˜ kiꜙjnäꜘ, cheeꜗ Tääˋ jaa hi kwaꜗ beꜘ kyahꜗ hnähꜘ. Hi heꜘ heꜘ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ hi heehꜗ hnähꜘ gaꜙläꜙjëꜙbaˊ, hiꜙ jmeeyꜗ läꜙdsooh˜ hohꜘ hnähꜘ läꜙjëꜙ juuˈ heˉmaˉhlëëhnˋ hnähꜘ.

27 ʼJnäꜘ kwanˋ mahꜗ jmeenˋ hɨɨꜗ tiiˊ kyah ˈ hnähꜘläꜙkoo hiiꜘ tiiˊ kinꜙ. Jaꜙ läꜙkoo kwaꜙ dsaˉ jmɨˉ-gyʉʉꜙ heˉ kwëëhnꜙ hnähꜘ. Taꜙ jehꜙ hohꜘ hnähꜘ, niꜙtaꜙ waˊ gahˈ hnähꜘ. 28Maˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ läꜙkoomaˉjwëëhnꜗ hnähꜘ. Naahnꜚ hiꜙ jähnꜘ jeeˊ kyah ˈhnähꜘ kaˉlähꜘ. Cherˊmahꜗ dsooꜘ hnaahꜙ hnähꜘ jnäꜘ,jëë hohꜘ hnähꜘ kiꜙ jnäꜘ kihꜗ heˉ naahnꜚ jeeˊ gya ˈTääˋ, jëëhꜘ jøøh ˈ gyihꜗ läꜙkohꜘ jnäꜘ. 29 Maˉjwëëhnꜗhnähꜘ juuˈ laˉ, jääꜗ saꜙ gaˊmaˉlaꜗ. Mahꜗ waˊraˉ gaꜙlaꜗ,ja gaˊ läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ.

30 ʼMoꜙsoꜙ hlëëhnˊ gaˊ chaˉmiihˉ kyaahˊ hnähꜘ,jëëhꜘ jäꜙ hi saꜙlluꜗ hi jmeeꜙ hihꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.Pero kyaahˊ jnäꜘ saꜙ chaˉ kiyhꜗ niꜙ miihˉ. 31 Heˉjmeenꜙ läꜙkoo madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ Tääˋ kinꜙ baˊ,mahꜗ läꜙja läꜙñeˉ dsaˉ hi chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ,jnäꜘ hnaanꜙ Tääˋ.

ʼNooˉ hnähꜘ, manˋ.15

Chaahˈ wɨɨ jëhˈ kyaahˊ saˊgohꜗ kihꜗ

Page 105: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 15:1 102 San Juan 16:151 ʼJnäꜘ heꜘ laanꜗ läꜙkoo chaahˈ wɨɨ jëhˈ heˉ lluꜗ

goˉte˜. Tääˋ kyaanꜙ, hi heꜘ miˉlluꜗ chaahˈ wɨɨ jëhˈ ja . 2 Hnäy˜ läꜙjëꜙ saˊgohꜗ heˉ chooˈ kinꜙ, heˉ saꜙhɨɨˉ mɨɨ ˈ. Hiꜙ läꜙjëꜙ saˊgohꜗ heˉ hɨɨˉ mɨɨ ˈ, miˉlluyꜗmahꜗ jäꜗ naˉjngɨɨˈ. Mahꜗ läꜙja hɨɨꜗ chaˉgaˊmiihˉmɨɨˈ.3Hiꜙ läꜙja maˉnaˉjngëëˈ hnähꜘ läꜙlluꜗ heˉmaˉheehˋhnähꜘ juuˈ heˉ maˉhlëëhnˋ hnähꜘ. 4 Jä hnähꜘ koohwehˉ kyaahˊ jnäꜘ, hiꜙ jnäꜘ jänˋ koo hwehˉ kyaahˊhnähꜘ. Läꜙkoo saˊgohꜗ kihꜗ chaah ˈ wɨɨ jëh ˈ, saꜙleꜘ hɨɨꜗ mɨɨˈ kihꜗ hñiiꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ naˉchooˈ hñiiꜘchaahˈ kihꜗ. Ja baˊ läꜙja laꜗ kyahꜗ hnähꜘ cherˊmahꜗsaꜙ täähˊ hnähꜘ koo hwehˉ kyaahˊ jnäꜘ.

5 ʼJnäꜘ heꜘ laanꜗ chaahˈ wɨɨ jëhˈ. Hnähꜘ heꜘ laahꜗsaˊgohꜗ kihꜗ. Dsaˉ hi täähˊ koo hwehˉ kyaahˊ jnäꜘhiꜙ jnäꜘ chehnꜗ koo hwehˉ kyaayhˊ, heˉ läꜙja baˊhɨɨˉ chaˉmiihˉmɨɨˈ. Jëëhꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ laahꜗ hnähꜘko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ, niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉ leꜘ jmeehˈ hnähꜘ. 6 Hi saꜙ jäꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ, hi heꜘ jäꜗtaꜙ kaˊhneꜚ. Leꜘ kiyhꜗ läꜙkoo laꜗ kihꜗ saˊgohꜗ chaahˈ wɨɨ jëhˈ heˉ maˉnaˉhnaˊ. Mahꜗ waˊraˉ gaꜙläꜙkii ꜙ ,jʉʉhꜗ dsaˉ mahꜗ jëyꜗ kyaahˊ jeˉ.

7 ʼCherˊmahꜗ täähˊ hnähꜘ koo hwehˉ kyaahˊ jnäꜘhiꜙ jäꜗ juuˈ kinꜙ kyahꜗ hnähꜘ, ngɨɨˊ läꜙjëꜙ heˉ hnoohˉhnähꜘ. Hñahꜙ baˊ hnähꜘ. 8 Dsaˉläˉjnäꜘ heˉ laaꜗjøøh ˈ Tääˋ kyaanꜙ jeeˊ jmeehˉ hnähꜘ chaˉmiihˉ taˊllu ˈ, hiꜙ läꜙjwëꜘ ja jmeehˉ hnähꜘ lii˜ laahꜗ hnähꜘdiscípulo kyaanꜙ. 9 Läꜙkoo maˉläˉhnääꜗ Tääˋ jnäꜘ,ja baˊ läꜙja maˉläˉhnaanꜙ hnähꜘ. Läꜙ maˉdsooꜘja baˊ hohꜘ hnähꜘ heˉ hnaanꜙ hnähꜘ. 10 Cherˊmahꜗhøøhˉ hnähꜘ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ jmeenꜙ kyahꜗ hnähꜘ,läꜙ maˉdsooꜘ ja baˊ hohꜘ hnähꜘ heˉ hnaanꜙ hnähꜘ.Jëëhꜘ ja baˊ läꜙnaˉ maˉjmeenꜗ. Maˉhøønꜗ läꜙjëꜙmadaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘ Tääˋ kinꜙ, hiꜙ läꜙ maˉchoohnˊja baˊ koo hwehˉ heˉ hnääyꜗ jnäꜘ.

11 ʼLäꜙjëꜙ heˉ laˉ maˉhlëëhnˋ mahꜗ waˊ jëë hohꜘhnähꜘ läꜙkoo jëë dsënꜙ, hehꜗ läꜙja waˊ naˉhñaaˈ heˉ jëë hohꜘ hnähꜘ. 12 Heˉ laˉ ja madaꜚheˉ jmeenꜙ kyahꜗ hnähꜘ. Waˊ läˉhnaahꜙ hnähꜘdsaˉkyaahˊ hnähꜘ, ja baˊ läꜙkoo maˉläˉhnaanꜙhnähꜘ. 13 Niꜙ jaa saꜙ chaa hi hnääꜗ dsaˉ chaˉ-gaˊmiihˉ läꜙkohꜘ jaa hi kwaaꜗ hñiiꜘ heˉ juuyꜘ kihꜗomeꜚ kyaaꜗ . 14 Omeꜚ kyaanꜙ laahꜗ hnähꜘ, cherˊmahꜗjmeehˈ hnähꜘ läꜙjëꜙ madaꜚ heˉ jmeenꜙ kyahꜗ hnähꜘ.15 Saꜙ tëëhnꜚ hnähꜘ moz˜. Jëëhꜘ moz˜ saꜙ ñeˉheˉ hʉʉˊdsëˉ jmeeꜙ dsaˉjʉʉyˊ. Tëëhnꜙ hnähꜘ omeꜚkyaanꜙ baˊ, jëëhꜘ läꜙjëꜙ heˉ maˉnuunꜗ kihꜗ Tääˋkyaanꜙ, maˉmiˉjnäänˈ kyahꜗ hnähꜘ. 16 Jaꜙ heꜘ hnähꜘgaꜙlleehˋ hnähꜘ jnäꜘ. Jnäꜘ baˊ gaꜙlleehnꜙ hnähꜘ hiꜙgaꜙhñaanꜙ hnähꜘ mahꜗ goˊjmeehˊ hnähꜘ taˊ kinꜙ. Hiꜙyaˉhɨɨˈ kweeˉ taˊ kyahˈ hnähꜘ, läꜙja jäꜗ koo hwehˉkaˉlähꜘ. Mahꜗ läꜙja , läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ kihꜗ Tääˋläꜙhihꜙ kinꜙ, kwayꜗ baˊ. 17Heˉ laˉ baˊ ja madaꜚ heˉjmeenꜙ kyahˈ hnähꜘ: Waˊ hnaahꜙ hnähꜘ dsaˉkyaahˊhnähꜘ.

Naˉhøøhˊ dsaˉ kihꜗ Jesús, läꜙjaˉ kihꜗ dsaˉ kyaayꜗ18 ʼCherˊmahꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ naˉhøøhˊ kyahˈ

hnähꜘ, maˉñehˊ baˊ hnähꜘ, jääꜗ gaˊ jnäꜘ gaꜙläꜙhøøyhˋkinꜙ. 19Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ laahꜗ hnähꜘ hi kyaaꜗ jmɨˉ-gyʉʉꜙ laˉ, dsaˉ chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ läꜙhnääꜗ hnähꜘläꜙkoo hnääyꜗ hi laaꜗ kyaayꜗ. Pero gaꜙlleehnꜙhnähꜘ jeeˊ kih ˈ hi täähˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, heˉja hi täähˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ naˉhøøhˊ kyah ˈ hnähꜘ, jëëhꜘmoꜙsoꜙ laahꜗ hnähꜘ dsaˉ kyaayꜗ. 20Miˉdsoohꜚ hohꜘhnähꜘ juu ˈ heˉ maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ. Jaa moz˜,

saꜙ jøøyh ˈ gaˊ läꜙkohꜘ dsaˉjʉʉyˊ. Cherˊmahꜗ dsaˉgaꜙjmeehꜙ jnäꜘ, ja baˊ läꜙja jmeehꜙ dsaˉ hnähꜘkaˉlähꜘ. Hiꜙ cherˊmahꜗ gaꜙhøøyꜘ juu ˈ kinꜙ, ja baˊläꜙja høøyꜗ juu ˈ kyahꜗ hnähꜘ kaˉlähꜘ. 21 Läꜙjajmeeyꜗ, jmeeyhꜙ hnähꜘ kwaat˜ kinꜙ, jëëhꜘ saꜙ kyuuyꜙDio hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ.

22 ʼWaˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ maˉjan˜ hiꜙ niꜙ saꜙ gaꜙh-lëëhˋ jnihꜘ, saꜙ maˊ läꜙñeyˉ kihꜗ dsoˊkyeˉ. Pero naꜗ,maˉnaˉbääyhˋ, moꜙsoꜙ leꜘ jäyhꜘ saꜙ ñeyˉ. 23 Hi naˉhøøhˊ kinꜙ, ja baˊ läꜙja naˉhøøyhˊ kih ˈ Tääˋkyaanꜙ kaˉlähꜘ. 24Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ gaꜙjmeenꜗ heˉjʉhˉgaa jeeˊ kiyhˈ, heˉ saꜙ maˉjmeeꜘ niꜙ jaa , saꜙmaˊ läꜙñeyˉ kihꜗ dsoˊkyeˉ. Pero naꜗ heˉ maˉjëëyꜙläꜙja , mahꜗ naˉhøøyhˊ kinꜙ, hiꜙ naˉhøøyhˊ kihˈ Tääˋkyaanꜙ kaˉlähꜘ. 25 Läꜙja dsaˉläˉteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉnëˊ ley: Niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉ kihꜗ heˉ gaꜙläꜙhääyhˋjnäꜘ.

26 ʼPero waˊraˉ jaꜗ hi nooꜙ nëˊ kyah ˈ hnähꜘ, hi heꜘ jmeeꜗ ju ˈdsooꜘ kinꜙ. Hi heꜘ yaˉhëë ˈ kihꜗ Tääˋmahꜗ cheenꜚ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ. Hi heꜘ heꜘ JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨ ˈ. 27 Hiꜙ hnähꜘ kaˉlähꜘ, jmeeh ˈ hnähꜘ juˈdsooꜘ kinꜙ, kihꜗ heˉ gaꜙjmeehˊ hnähꜘ ko jøhꜘ kyaahˊjnäꜘ läꜙ maˊ toˉnëˊ.

16Jëëꜗ wɨɨꜘ discípulo kyaaꜗ Dio

1 ʼLäꜙjëꜙ heˉ laˉ maˉhlëëhnˋ hnähꜘ mahꜗ saꜙ chaˉheˉ kihꜗ jehꜗ hohꜘ hnähꜘ. 2Hwëëꜗ dsaˉ hnähꜘ gwahꜙmähˉ jeeˊ dsaˉkuhꜗ hnähꜘ hiꜙ lloo˜ jmɨɨˊ waˊraˉgaꜙjngɨɨhꜗ waˊ hi chaˉ hi kyahꜗ hnähꜘ, läꜙkoo heˉjmeeyꜙ taˊ kihˈ Dio baˊ ja laayꜘ. 3Läꜙja jmeeyꜗ kyahꜗhnähꜘ, jëëhꜘ saꜙ kyuuyꜙ Tääˋ, niꜙ saꜙ kyuuyꜙ jnäꜘ.4Maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉ laˉmahꜗwaˊraˉ gaꜙtëꜘjeeˊ dsaˉngëëhꜘ hnähꜘ läꜙja , ja gaˊ läꜙdsooh˜ hohꜘhnähꜘ läꜙkoo jwëëhn˜ hnähꜘ laˉ. Saꜙ gaꜙjwëëhnꜗhnähꜘ läꜙlaˉ läꜙmaˊ toˉnëˊ, jëëhꜘ gyanˊ kyaahˊ hnähꜘ.

Heˉ laˉ naˉ jmeeꜙ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ5 ʼPero naꜗ, naahnꜚ jeeˊ gyaˈ hi gaꜙcheeꜗ jnäꜘ hiꜙ

niꜙ jaa hnähꜘ saꜙ ngɨɨhˊ hnähꜘ juu ˈ kinꜙ: “¿Haˉnaˉ gwaahˈ?” 6 Pero meehˉ hohꜘ hnähꜘ chaˉmiihˉkihꜗ heˉ maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ läꜙlaˉ. 7Maꜙraꜙ juˈdsooꜘheˉ jwëëhn˜ hnähꜘ. Heˉ lluꜗ kyahꜗ hnähꜘ baˊ jaheˉ naahnꜚ. Jëëhꜘ, cherˊmahꜗ saꜙ ngaahnꜗ, saꜙ jäꜙhi nooꜙ nëˊ kyahˈ hnähꜘ. Pero cherˊmahꜗ ngaahnꜗ,cheenꜚ hi heꜘ kyahꜗ hnähꜘ. 8Hiꜙ waˊraˉ jaꜗ hi heꜘ,jmeeyꜗ läꜙngëëꜘ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ heˉ tääyhˊ kyaahˊdsoˊkyeˉ, hiꜙ miˉjnääyꜙ heˉ chaa jaa hi lluuꜗgoˉte˜, hiꜙ läꜙja heˉ llaꜗ Dio taˊ. 9 Miˉjnääyꜙ heˉtäähˊ dsaˉ kyaahˊ dsoˊkyeˉ, kihꜗ heˉ saꜙ heeyhˉjnäꜘ. 10 Läꜙja miˉjnääyꜙ, jnäꜘ heꜘ hi lluuꜗ, jëëhꜘnaahnꜚ kihꜗ Tääˋ kyaanꜙ hiꜙ moꜙsoꜙ jëëhˈ jnäꜘ. 11Hiꜙmiˉjnääyꜙ heˉ llaꜗ Dio taˊ kihˈ dsaꜙ, jëëhꜘ hi saꜙlluꜗhi jmeeꜙ hihꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ maˉnaˉbääyhˋ kyaahˊdsoˊjwɨɨꜘ.

12 ʼChaˉ gaˊ heˉ hnoonꜗ jwëëhnꜚ hnähꜘ, pero saꜙläꜙngëëhꜘ hnähꜘ naꜗ gaˉjʉhˉ. 13 Pero waˊraˉ jaꜗJmɨˉlleꜘ hi laaꜗ ju ˈdsooꜘ, hi heꜘ jääꜗ hnähꜘ mahꜗläꜙngëëhꜘ hnähꜘ naˉhñaaˈ läꜙjëë haˉ läꜙ laꜗ juˈdsooꜘ.Jëëhꜘ saꜙ hlëëyhꜗ jeeˊ tëëyˉ hñiiyꜘ. Hlëëyhꜗ heˉnuuyˉ baˊ hiꜙ jmeeyꜗ läꜙngëëꜘ dsaˉ läꜙjëꜙ heˉ naꜗ gaˊjäꜙ. 14 Jmeeyꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ läꜙkoo laaꜗ jnäꜘ, läꜙjamiˉjnääyꜙ heˉ laanꜗ jøøhˈ. 15Laanꜗ ja baˊ läꜙkoo laaꜗ

Page 106: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 16:16 103 San Juan 17:19Tääˋ. Heˉja baˊ naˉ maˉjwahnꜗ, jmeeyꜗ läꜙngëëhꜘhnähꜘ läꜙkoo laaꜗ jnäꜘ.

16 ʼKo hwëëꜘ gaˊ, moꜙsoꜙ jëëh ˈ jnäꜘ. Hiꜙ koo gaˊko hwëëꜘ, jëëhˈ jnäꜘ kaˉlähꜘ, ja gaˊ naahnꜚ jeeˊ gyaˈTääˋ.

Hi meehˉ dsëꜗ läꜙchaa lluꜗ17 Ja gaˊ gaꜙngɨɨˊ jnäähꜗ juu ˈ kihꜗ dsaˉkyaahˊ

jnäähꜗ:—¿Heeˉ naˉ heˉ hlëëyh˜ jneˊ heˉ jäyhꜘ läꜙnaˉ:

“Ko hwëëꜘ gaˊ, moꜙsoꜙ jëëh ˈ jnäꜘ, hiꜙ koo gaˊko hwëëꜘ, jëëhˈ jnäꜘ kaˉlähꜘ, ja gaˊ naahnꜚ jeeˊ gyaˈTääˋ”?

18Maˊ chiihˉ gaˊ jnäähꜗ dsaˉkyaahˊ jnäähꜗ:—¿Heeˉ naˉ heˉ jäyhꜘ: “Ko hwëëꜘ gaˊ”? Saꜙ ngëëꜘ

jneˊ heeˉ naˉ hlëëyhꜙ.19 Ñeˊ baˊ Jesús heˉ maˊ hnøøˉ jnääh ˈ maˊ ngɨɨˊ

jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ. Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Maˉjwëëhnꜗ hnähꜘ ko hwëëꜘ gaˊ, moꜙsoꜙ jëëh

ˈ jnäꜘ hiꜙ koo gaˊ ko hwëëꜘ, jëëh ˈ jnäꜘ kaˉlähꜘ.¿Cheˊ heˉ laˉ naˉ heˉ ngɨɨhˊ hnähꜘ juu ˈ kihꜗdsaˉkyaahˊ hnähꜘ? 20 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ jwëëhn˜hnähꜘ, jäꜙ kɨˊhoohˊ hnähꜘ jwërte pero dsaˉ jmɨˉ-gyʉʉꜙ laˉ läꜙchaayˉ lluꜗ. Ko hwëëꜘ baˊ ja , jäꜙtiˉmeehˉ hohꜘ hnähꜘ, ja gaˊ jëëꜘ hohꜘ hnähꜘ goˉteˈ. 21 Waˊraˉ gaꜙtëꜘ jeeˊ läꜙchaa gyʉʉˉ kyaaꜗ jaadsaˉmëꜘ, jëëy˜wɨɨꜘ, jëëhꜘmaˉtëꜘ jeeˊ läꜙchaa gyʉʉˉkyaayꜗ. Pero maˉngëëꜘ maˉläˉchaaꜙ gyʉʉˉ kyaayꜗ,moꜙsoꜙ dsooh˜ dsëyꜗ wɨɨꜘ heˉ maˉjëëyꜙ ja , kihꜗheˉ chaayˉ lluꜗ heˉ maˉläˉchaaꜙ jaa gyʉʉˉ kyaayꜗ.22 Ja baˊ läꜙja tiˉmeehˉ hohꜘ hnähꜘ naꜗ. Pero kookaˉlähꜘ jëënꜚ hnähꜘ, ja gaˊ jëëꜘ hohꜘ hnähꜘ, hiꜙ niꜙjaa saꜙ leꜘ jñuuhꜗ läꜙkoo teꜗ heˉ jëë hohꜘ hnähꜘ.

23 ʼJmɨɨˊ ja , moꜙsoꜙ ngɨɨhˊ hnähꜘ juu ˈ kinꜙ niꜙmiihˉ. Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ jwëëhn˜ hnähꜘ, läꜙjëꜙ goˉteˈheˉ ngɨɨhˊ kihˈ Tääˋ läꜙhihꜙ kinꜙ, kwayꜗ baˊ. 24 Läꜙjiihˈ maˉyaˉnøøꜗ jneˊ, niꜙ miihˉ saꜙ chaˉ heˉ maˉngɨɨhˊhnähꜘ läꜙhihꜙ kinꜙ. Ngɨɨˊ hnähꜘmahꜗ hñahꜙ hnähꜘ hiꜙläꜙja , jëëꜘ hohꜘ hnähꜘ goˉte˜.

Gaꜙlɨhꜗ Jesús gaꜙllaꜙdsëëyˋ heˉ hlɨɨh ˈ heˉ chaˉjmɨˉgyʉʉꜙ

25 ʼMaˉhlëëhnˋ hnähꜘ läꜙjëꜙ heˉ laˉ kyaahˊ juu ˈnaˉhmääˊ. Maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ hor˜ jeeˊmoꜙsoꜙ hlëëhnˊhnähꜘ juuˈ naˉhmääˊ. Naˉhñaaˈ läꜙjëë baˊ jmeehnꜚjuuˈ kyahꜗ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ kihꜗ Tääˋ. 26Maˊja ngɨɨhˊhnähꜘ kihꜗ Dio läꜙhihꜙ kinꜙ. Saꜙ jwëëhn˜ hnähꜘ ngɨɨnˊkyah ˈ hnähꜘ kihꜗ Tääˋ. 27 Hnääꜗ Tääˋ hnähꜘ, jëëhꜘmaˉläˉhnaahꜙ jnäꜘ hiꜙ maˉläˉdsooꜘ baˊ hohꜘ hnähꜘheˉ janꜗ kihꜗ Tääˋ. 28Kihꜗ Tääˋ baˊ yaꜙhëënꜗ mahꜗ janꜗjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Naꜗ yaˉhëën ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗnaahnꜚ kaˉlähꜘ jeeˊ gyaˈ Tääˋ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙjnäähˈ.

29Mahꜗ gaꜙjähˊ jnäähꜗ:—Naꜗ gaˊ hlëëhˊ jëë goˉte˜, moꜙsoꜙ hlëëhˊ juu ˈ

naˉhmääˊ. 30 Naꜗ gaˊ maˉläˉngëëꜘ jnääh ˈ, kyuuh˜baˊ hneˉ gaꜙläꜙjëꜙ goˉteˈ. Kyahꜗ hneˉ saꜙ jmeeꜙ biiꜗ,ngɨɨꜗ dsaˉ juuˈ, jëëhꜘ maˉñehˊ baˊ hneˉ heˉ hʉʉˊdsëˉjmeeyꜙ. Heˉja baˊ naˉ maˉläˉdsooꜘ dsëˉ jnääh ˈyaꜙhëëhꜗ kihꜗ Dio.

31Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ naꜗ gaˊ maˉläˉdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ?

32 Maˉngooꜗ gaꜙtëꜘ hor˜ hiꜙ hor˜ ja maˉtøøhnˊna ˈ gaˉjʉhˉ heˉ saˉjñeeꜘ hnähꜘ mahꜗ beeh ˈ jnäꜘ.Pero saꜙ jänˋ hñiinꜙ goˉte˜, Tääˋ kyaanꜙ kyaahˊ jnäꜘ.

33 Läꜙjëꜙ heˉ laˉ maˉhlëëhnˋ hnähꜘ mahꜗ taꜙlaꜙkiꜙ jnäꜘ hɨɨꜗ tiiˊ kyah ˈ hnähꜘ. Jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ jëëh ˈhnähꜘ heˉ wɨɨꜘ. Pero waˊ chaˉ oˉjøhꜙ dsëˉ kyahꜗhnähꜘ, jëëhꜘ maˉlɨhn˜ maˉllaˉdsëënˋ kihꜗ heˉ hlɨɨhˈheˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ dsaˉkyaayꜗ.

17Gaꜙngɨɨꜘ Jesús kihꜗ discípulo kyaayꜗ kihꜗ Dio

1 Maˉngëëꜘ maˉhlëëhꜘ Jesús läꜙjëꜙ heˉ ja ,gaꜙjëëyꜗ taꜙ gyʉʉhˈ mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Tääˋ kyaanꜙ, maˉdsëëꜗ hor˜. Miˉjnää ˈ joohˉheˉ laayꜗ jøøh ˈ mahꜗ läꜙja , joohˉ miˉjnääyꜙ hneˉheˉ laahꜗ jøøhˈ kaˉlähꜘ. 2Hneˉ gaꜙhñaahˋ jnäꜘ mahꜗjmeenˋ hihꜙ kihꜗ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ. Heˉja naˉnaˊ jwëˈkinꜙ jmeenˋ chaa tääꜘ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙkwëëhˋjnäꜘ. 3 Heˉ kyuuꜙ dsaˉ hneˉ, maꜙlaꜙ jaa hneˉbaˊ laah ˈ Dio Jøøhꜗ, hiꜙ heˉ kyuuyꜙ Jesucristo hi gaꜙcheehꜙ, heˉ laˉ baˊ ja , heˉ jmeeꜙ chaa dsaˉ tääꜘ .

4 ʼMaˉmiˉjnään ˈ hneˉ kihꜗ dsaꜙ heˉ laahꜗ jøøh ˈ.Maˉhñaaˉ baˊ taˊ heˉ gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ jmeenˋ. 5 Naꜗnaꜙ Tääˋ, miˉjnää ˈ heˉ laanꜗ jøøhn ˈ yaꜙjwɨɨꜗ kyahꜗ,ja baˊ läꜙkoo jøøhn ˈ maˊ laan ˈ kyaahˊ hneˉ, jääꜗja gaˊ nøøˈ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.

6 ʼMaˉmiˉjnäänˈ hneˉ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙk-wëëhˋ jnäꜘ. Hi heꜘ maˊ laaˈ kyaahꜗ mahꜗ gaꜙkwëëhˋjnäꜘ, hiꜙ gaꜙhøøyꜘ juuˈ kyahꜗ. 7Naꜗ maˉläˉkyʉʉyh˜,heˉ jaꜗ kyahꜗ baˊ ja läꜙjëꜙ heˉ gaꜙtøøh ˈ goonꜙ.8 Jëëhꜘ, läꜙjëꜙ juu ˈ heˉ gaꜙchiihˊ jnäꜘ, maˉhlëëhˋjnihꜘ hiꜙ gaꜙheeyhˉ baˊ. Maˉläˉheeꜘ bihꜗ heˉyaꜙhëënꜗ kyahꜗ. Hiꜙ maˉläˉdsooꜘ baˊ dsëyˈ, hneˉ heꜘgaꜙcheehꜙ jnäꜘ.

9 ʼHeˉja ngɨɨnˊ kiyh ˈ, jaꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉ-gyʉʉꜙ. Ngɨɨnˊ kihˈ hi gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ baˊ, jëëhꜘ hi heꜘ baˊ laa ˈ dsaˉ kyaahꜗ. 10 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi laaꜗkyaanꜙ, heꜘ baˊ hi heꜘ laaꜗ kyaahꜗ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ kyaahꜗ, hi heꜘ baˊ laa ˈ kyaanꜙ kaˉlähꜘ. Taꜙlaꜙkihꜗ dsaˉ heꜘ gaꜙläꜙjnäꜘ heˉ laanꜗ jøøhnˈ.

11 ʼMoꜙsoꜙ gyaˋ gaˊ jnäꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Pero dsaˉkyaanꜙ, jäꜗ gyihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Hiꜙ jnäꜘ naahnꜚkyahꜗ. Tääˋ kyaanꜙ, hneˉ hi naˉjngëë ˈ, hääkyaahˊ beꜘ kyahꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ, mahꜗja leeyꜘ koo baˊ, ja baˊ läꜙkoo laaꜗ jneˊ koo baˊ.12 Taˊko jiih ˈ maˊ gyanˊ kyaayhˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, maˊhääꜙ jnihꜘ kyaahˊ beꜘ kyahꜗ. Gaꜙhäänꜙ hi gaꜙkwëëhˋjnäꜘ. Niꜙ jaa saꜙ gaꜙhëëꜗ . Maꜙlaꜙ jaa hi nøøꜘ juuˈ dsaˉhëëꜗ , hi heꜘ baˊ gaꜙhëëꜗ goˉte˜, mahꜗ läꜙjaläꜙteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kyahꜗ.

13 ʼNaꜗ naahnꜚ jeeˊ ñehꜘ hneˉ. Taˊko jiih ˈ gyanˊko hwëëꜘ gaˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, maˉhlëëhˋ baˊ jnihꜘläꜙjëꜙ heˉ laˉ, mahꜗ jëë dsëyꜗ läꜙkoo jiih ˈ jëëdsënꜙ. 14Maˉngëënˋ läꜙjëꜙ juuˈ kyahꜗ kihꜗ hi heꜘ. Hiꜙgaꜙläꜙhøøhˋ dsaˉ chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ kiyhꜗ, kihꜗ heˉmoꜙsoꜙ laayꜗ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, ja baˊ läꜙkoo saꜙlaaꜗ jnäꜘ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. 15 Saꜙ ngɨɨnˊ kyahˈ mahꜗhwëëyhˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Ngɨɨnˊ kyah ˈ mahꜗ hääh ˈhnihꜘ kihꜗ heˉ hlɨɨhˈ baˊ. 16 Saꜙ laayꜗ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ, ja baˊ läꜙkoo saꜙ laaꜗ jnäꜘ kihꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.17 Jmääyˋ chaˉgaˊmiihˉ naˉjngëëy ˈ kyaahˊ ju ˈdsooꜘkyahꜗ. Jëëhꜘ juu ˈ kyahꜗ, laꜗ ju ˈdsooꜘ jmahꜗ baˊ.18 Läꜙkoo gaꜙcheehꜙ jnäꜘ jeeˊ täähˊ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ, ja baˊ läꜙja gaꜙcheeꜙ jnihꜘ jeeˊ kih ˈ dsaˉ hi täähˊ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. 19 Kwaat˜ kihꜗ hi heꜘ baˊ naˉ

Page 107: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 17:20 104 San Juan 18:25heˉ ngëënˊ hñiinꜙ kyahꜗ. Mahꜗ läꜙja hi heꜘ leeꜘnaˉjngëëˈ goˉte˜.

20 ʼJaꜙ maꜙlaꜙ kihꜗ hi laˉ ngɨɨnˊ. Läꜙja ngɨɨnˊkaˉlähꜘ kihꜗ hi naꜗ gaˊ heehꜙ jnäꜘ waˊraˉ gaꜙnuuyꜘjuu ˈ kihꜗ hi heꜘ. 21 Mahꜗ leeꜘ koo baˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ ,läꜙkoo laahꜗ hneˉ kyaahˊ jnäꜘ Tääˋ, hiꜙ jnäꜘ kyaahˊhneˉ. Läꜙja leeꜘ koo baˊ jeeˊ läꜙjëëꜙ hi heꜘkyaahˊ jneˊ. Mahꜗ läꜙja , hi chaa jmɨˉgyʉʉꜙ laˉläꜙdsooꜘ dsëꜗ, hneˉ heꜘ gaꜙcheehꜙ jnäꜘ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ. 22 Läꜙkoo maˉmiˉjnäähˈ jnäꜘ kihꜗ dsaꜙ, läꜙjamaˉmiˉjnäänˈ hñiinꜙ kiyhꜗ, mahꜗ läꜙja leeyꜘ koobaˊ, läꜙkoo laaꜗ jneˊ. 23 Jnäꜘ laanꜗ kyaahˊ jnihꜘ,hiꜙ hneˉ laahꜗ kyaahˊ jnäꜘ, mahꜗ läꜙja dsaˉtaayhˋkweeˉ goˉte˜ leeyꜘ koo baˊ. Läꜙja läꜙngëëꜘ dsaˉjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, hneˉ baˊ gaꜙcheehꜙ jnäꜘ, hiꜙ läꜙjaläꜙñeyˉ gaꜙläꜙhnaahꜙ hnihꜘ, ja baˊ läꜙkoo hnaahꜙjnäꜘ.

24 ʼTääˋ kyaanꜙ, läꜙjëëꜙ hi gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ heꜘ,hnoonꜗ dsaˉtaayhˋ kyaahˊ jnäꜘ haˉ jeeˊ naahnꜚ naˊ-gyan ˈ. Mahꜗ jëëyꜗ heˉ maˉllaahˋ jnäꜘ jøøh ˈ, kihꜗheˉ gaꜙläꜙhnaahꜙ jnäꜘ jääꜗ ja gaˊ nøø ˈ jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ. 25 Lluuꜗ laahꜗ hneˉ Tääˋ. Dsaˉ chaa jmɨˉgyʉʉꜙlaˉ, saꜙ maˉläˉkyuuyꜙ hneˉ. Pero jnäꜘ, kyuunꜙhneˉ. Maˉñeˉ baˊ dsaˉ kyaanꜙ, hneˉ gaꜙcheehꜙ jnäꜘ.26Maˉmiˉjnäänˈ kiyhꜗ, haˉ läꜙ laahꜗ hneˉ, hiꜙ jmeenˋläꜙkyuuyꜙ hneˉ chaˉgaˊmiihˉ. Mahꜗ jnäꜘ heꜘ häänˊjeeˊ kiyhˈ hiꜙ ja baˊ läꜙkohꜘ hnaahꜙ jnäꜘ, ja baˊ läꜙjaläꜙhnääyꜗ dsaˉkyaayhˊ.

18Gaꜙsaayhꜗ Jesús(Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53)

1 Maˉngëëꜘ maˉhlëëhꜘ Jesús läꜙja , jnääh ˈ dis-cípulo gaꜙnøøꜗ jnääh ˈ kyaayhˊ taꜙ hngaahˋ ko taakihꜗ koo jmɨɨˉ heˉ chee Cedrón. Jeeˊ ja gaꜙtoohˋjnäähꜗ kyaayhˊ jeeˊ naˉjnääˊ chaahˈ hmaˉ kihꜗ dsaꜙ.2 Juda kaˉlähꜘ, hi gaꜙhnëëꜗ Jesús, maˊ kyʉʉyh˜läꜙkaa jeeˊ ja , jëëhꜘ chaˉmiihˉ jiih˜ naˊnøøˈ jnäähꜗdiscípulo kyaahˊ Jesús taꜙ jaꜙ . 3 Jeeˊ ja gaꜙllooꜗJuda, maˊ jääꜙ koo nääꜗ hløøꜘ, kyaahˊ ko llaa pooˉhi gaꜙcheeꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊ hiꜙ hi gaꜙcheeꜗ fariseo.Gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ ja , chooyꜙ jeˉ, kyeyˉ hmaˉ lleˋjeˉ. Kye hi kye ñeˈ, kye hi kye hmaˉ. 4 Peromaˉñeˉ baˊ Jesús läꜙjëꜙ goˉteˈ, heeˉ naˉ jäꜙ nëˊ kiyhˈ.Mahꜗ yaꜙhëëyꜗ taꜙ chaˊnëˊ hiꜙ gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉheꜘ:

—¿Hii naˉ hnaahꜙ hnähꜘ?5—Maˉyaˉnøøꜗ jnäähˈ, hnäähꜙ jnäähˈ Jesús, dsaˉ

chaa Nazaret —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.—Jnäꜘ heꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.Jeeˊ ja maˊ hää Juda kaˉlähꜘ, hi gaꜙngëëꜗ Jesús

kihꜗ dsaˉ heꜘ. 6 Läꜙkoo maˊ gaꜙjähꜘ Jesús “jnäꜘ heꜘ”,gaꜙtëëˉ dsaˉ heꜘ hñiiꜘ taꜙ kaˊluuˊ läꜙjiih ˈ gaꜙsaayꜗhwaꜗ. 7Koo kaˉlähꜘ gaꜙngɨɨꜘ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—¿Hii baˊ naˉ hnaahꜙ hnähꜘ? —gaꜙjäyhꜘ.—Jesús, dsaˉ chaa Nazaret —gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.8—¿Ja maˉjwëëhꜗ baˊ hnähꜘ, jnäꜘ heꜘ? Cherˊmahꜗ

jnäꜘ hnaahꜙ hnähꜘ, kwaˊ jwëꜗ waˊ llaˉnääˋ hi täähˊlaˉ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

9 Heˉ laˉ gaꜙlaꜗ mahꜗ läꜙteꜗ heˉ gaꜙjähꜘ Jesús:“Tääˋ, läꜙjëëꜙ hi gaꜙkwëëhˋ jnäꜘ, niꜙ jaa hi heꜘsaꜙ dsaˉhëëꜗ .” 10 Heˉja gaꜙlleˉ Peeˊ ñe ˈ kihꜗ mahꜗgaꜙkuyꜘ loˉgwaˊ jwoo ˈ raˉlluuꜗ kihꜗ Malco, hi maˊ

laa ˈ jaa hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ.11Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Peeˊ:

—Tøøhˈ ñeˈ kyahꜗ nehꜙ looˉ kihꜗ. ¿Ja ˈ jmeeꜙ biiꜗkinꜙ jëënꜚ heˉ wɨɨꜘ laˉ läꜙkoo madaꜚ heˉ gaꜙjmeeꜘTääˋ kinꜙ?

Naˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ Aná(Mt. 26:57-58; Mr. 14:53-54; Lc. 22:54)

12 Ja gaˊ ngooˈ jʉʉˊ hløøꜘ kyaahˊ hløøꜘ kyaayꜗ hiꜙkyaahˊ pooˉ kyaaꜗ dsaˉ judiu heꜘ, mahꜗ gaꜙsaayhꜗJesús gaꜙhñuuyꜗ. 13 Toˉnëˊ naˊjääyˉ chaˊnëˊ Aná, hi maˊ laa ˈ dsoꜗjmiꜙ Caifá. Caifá heꜘ maˊ kye nëˊ kihˈläꜙjëëꜙ jmiˉdsaˉ jii ja . 14Hi heꜘ naˉ, hi gaꜙtaahˉdsaˉ judiu juuˈ jääꜗ , gaꜙsɨɨyhꜙ heˉ jmeeꜙ biiꜗ juuꜘ jaadsaˉñʉʉhˉ kihꜗ jwɨɨˉ goo˜ jneˊ.

Gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙ Jesús(Mt. 26:69-70; Mr. 14:66-68; Lc. 22:55-57)

15 Maˊ llee Peeˊ kaahˋ kih ˈ Jesús kyaahˊ jñahꜘ gaˊdiscípulo. Discípulo heꜘ maˊ kyuuꜙ baˊ dsaˉjøøh ˈkyaaꜗ jmiˉdsaˉ. Heˉja gaꜙheyꜗ kyaahˊ Jesús jeeˊ laˈ hoˊhneꜚ kihꜗ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘ. 16Pero taꜙ kaˊhneꜚkihꜗ hoˊhaahˊ ja baˊ maˊ cheh ˈ Peeˊ. Ja gaˊ yaꜙhëëꜗhi jñahꜘ discípulo heꜘ, hi maˊ kyuuꜙ jmiˉdsaˉjøøhˈ mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ kyaahˊ dsaˉmëꜘ hi maˊ høøꜙhoˊhaahˊ ja . Ja gaˊ gaꜙtaayhˉ Peeˊ taꜙ chaˊnehꜙ.17Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ sɨɨyhꜙ Peeˊ:

—¿Ja ˈ hneˉ kaˉlähꜘ laahꜗ discípulo kyaaꜗdsaˉñʉʉhˉ ooꜙ?

—Jaꜙ heꜘ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.18 Jmɨɨˊ ja maˊ jmeeꜙ gyʉʉꜘ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ

täähˊ jmeeꜙ taˊheꜗ jeeˊ ja kyaahˊ pooˉ, gaꜙjeeyhꜗjeˉ mahꜗ gaꜙtaayhˋ llooyh˜. Jeeˊ ja maˊ chehˈ Peeˊkaˉlähꜘ, llooh˜ jeˉ ko jøhꜘ kyaayhˊ.

Naˊjääyˉ Jesús chaˊnëˊ dsaˉtaˊ kyaaˈ dsaˉ judiu(Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Lc. 22:66-71)

19 Gaꜙløøꜗ jmiˉdsaˉ jøøhˈ ngɨɨꜙ juuˈ kihꜗ Jesús, hi gaˊ heꜘ hi maˊ laa discípulo kyaayꜗ, hiꜙ haˉ naˉ maˊtääyhˊ. Hiꜙ maˊ ngɨɨyꜙ juuˈ kiyhꜗ haˉ läꜙ laꜗ juuˈ heˉmaˊ kwayꜙ. 20Heˉja gaꜙjeehˉ Jesús juuˈ kiyhꜗ:

—Jnäꜘhäꜘ goˉteˈ gaꜙhlëëhnˋ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. Maˊhlëëhˊ jnihꜘ tääꜘ nehꜙ gwahꜙ mähˉ hiꜙ jeeˊ chih ˈgwahꜙ jʉʉhˉ jeeˊ dsaˉkuhꜗ dsaˉgoo˜ jneˊ. Niꜙ koosaꜙ gaꜙhlëëhnˋ jeeˊ naˉhmääˊ. 21 ¿Heˉla ˈ ngɨɨhˊ juuˈ kinꜙ? Ngɨɨˊ juu ˈ kihꜗ hi gaꜙnuuꜘ baˊ, mahꜗ jäyhꜙheˉ naˉ gaꜙjwahnꜗ. Hi heꜘ baˊ ñeˉ läꜙjëꜙ heeˉ naˉgaꜙhlëëhnˋ.

22Läꜙkoo maˊ gaꜙjähꜘ Jesús läꜙja , jaa pooˉ kyaaꜗdsaˉheꜘ hi maˊ chehˈ kooꜘ jeeˊ ja , gaꜙjnooyꜗmoˉnëˊJesús.

—¿Cheˊ läꜙnaˉ baˊ jiihˊ juu ˈ kihꜗ dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗjmiˉdsaˉ? —gaꜙjähꜘ pooˉ heꜘ sɨɨyhꜙ.

23—Cherˊmahꜗ maˉhlëëhnˋ hlɨɨhˈ, chiihˊ jnäꜘ heeˉnaˉ heˉ hlɨɨh ˈ maˉyaˉhɨɨ˜ hoonꜙ. Hiꜙ cherˊmahꜗmaˉhlëëhnˋ baˊ jnäꜘ juˈdsooꜘ, ¿heˉlaˈ jnoohꜘ kinꜙ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

24 Heˉja naˉhñuuhˊ Jesús gaꜙcheeꜗ Aná chaˊnëˊCaifá, dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ jmiˉdsaˉ.

Kooˉ kaˉlähꜘ gaꜙhmäꜘ Peeˊ juuˈ heˉ saꜙ kyuuyꜙJesús

(Mt. 26:71-75; Mr. 14:69-72; Lc. 22:58-62)25 Läꜙ maˉchehꜗ ja baˊ Peeˊ llooh˜ jeˉ, mahꜗ

gaꜙjähꜘ dsaˉ sɨɨyhꜙ:—¿Ja hneˉ laahꜗ jaa discípulo kyaayꜗ?

Page 108: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 18:26 105 San Juan 19:16—Jahꜙha , jaꜙ heꜘ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.26 Mahꜗ gaꜙhlëëhꜘ jaa hi maˊ jmeeꜙ taˊheꜗ kihꜗ

jmiˉdsaˉ jøøhˈ, hi laaꜗ miihˉ øøhꜚ hi gaꜙkuꜘ Peeˊloˉgwaˊ heꜘ, gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ Peeˊ:

—¿Jaˈ gaꜙjëënꜙ hneˉ kyaayhˊ, jeeˊ naˉjnääˊ chaahˈhmaˉ? —gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Peeˊ.

27 Koo kaˉlähꜘ gaꜙjuuꜗ Peeˊ, hiꜙ läꜙchahꜘ jagaꜙhoohꜗ chaahˊ dsooˈ.

Gaꜙjääꜗ dsaˉ Jesús chaˊnëˊ Pilato(Mt. 27:1-2, 11-14; Mr. 15:1-5; Lc. 23:1-5)

28 Ja gaˊ gaꜙllee dsaˉ Jesús kihꜗ Caifá mahꜗgaꜙjääyꜗ taꜙ nëˊtaˊ kih ˈ Pilato. Hor˜ ja maˉngooꜗgaꜙjnäꜗ. Saꜙ gaꜙtaahˋ dsaˉ judiu chaˊnehꜙ nëˊtaˊ jamahꜗ saꜙ miˉsayhꜘ hñiiyꜘ. Jëëhꜘ, saꜙ maˊ leꜘ maˊ høøyˈ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ borrego mähꜗ, waˊraˉ jähꜘ kihꜗgaꜙtaayhˋ jeeˊ ja . 29 Heˉja yaꜙhëëꜗ Pilato kaˊhneꜚtaꜙ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heeˉ dsooˊ bäähˊ hnähꜘ dsaˉ laˉ? —gaꜙjähꜘPilato.

30—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ hlëëhˈ dsaˉ naˉ, saꜙ chaˉheˉ kihꜗmaˉngëëˊ jnäähꜗ jaˊgoohˉ—gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘsɨɨyhꜙ Pilato.

31 —Teeˋ baˊ hnähꜘ kyahꜗ, llaˊ hnähꜘ taˊ kiyh ˈ,läꜙkoo lleˋ ley kyahꜗ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ.

—Pero saꜙ naˉngëˈ jnäähꜗ jwëꜗ, jngëëhˊ jnäähꜗ niꜙjaa dsaˉ —gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ.

32 Läꜙja gaꜙläꜙteꜗ juu ˈ kihꜗ Jesús läꜙkoo maˊgaꜙjäyhꜘ haˉ läꜙ kyaahˊ maˊ juuyꜘ. 33 Ja gaˊ gaꜙheꜗPilato taꜙ chaˊnehꜙ nëˊtaˊ kihˈ mahꜗ gaꜙtëëyhꜗ Jesús,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Cheˊ hneˉ heꜘ dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ dsaˉ judiu? —gaꜙjäyhꜘ.

34 —¿Cheˊ heˉ hlëëhˊ kyah ˈ hñaahꜗ heˉ jwahꜘläꜙnaˉ, o cheˊ heˉ maˉhlëëhꜘ jñahꜘ kiꜙ jnäꜘ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

35 —Jaꜙ heꜘ dsaˉ judiu jnäꜘ. Dsaˉgoohꜘ kyaahˊdsaˉkaahˊ kyaa jmiˉdsaˉ, hi heꜘ baˊ naˉ maˉngëëꜗhneˉ taꜙ kinꜙ. ¿Heeˉ maˉjmeehˊ? —gaꜙjähꜘ Pilatosɨɨhꜙ Jesús.

36—Jaꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ jmeeꜙ jnäꜘ hihꜙ. Waˊraˉ jähꜘkihꜗ jmeeꜙ jnäꜘ hihꜙ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ, hi chaa ˈ kaahˋkinꜙ saꜙ kwayꜗ jwëˈ ngëëꜗ dsaˉ jnäꜘ kihꜗ dsaˉgoon˜hi laaꜗ taˊ. Pero saꜙ jmeeꜙ jnäꜘ hihꜙ jeeˊ laˉ —gaꜙjähꜘJesús sɨɨyhꜙ.

37—¿Cheˊmaꜙraꜙ heˉ laahꜗ hneˉ rey ja ? —gaꜙjähꜘPilato.

—Hneˉ baˊ jwahꜘ, jnäꜘ laanꜗ rey. Kihꜗ heˉ laˉ baˊgaꜙläꜙchaanꜙ, hiꜙ janꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ mahꜗ jmeenꜙ juˈdsooꜘ baˊ. Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi laaꜗ kyaaꜗ juˈdsooꜘ, nuuyˉjuuˈ kinꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

38—¿Heeˉ ja , heˉ laꜗ juˈdsooꜘ? —gaꜙjähꜘ Pilato.Gaꜙjäꜘ juuˈ jngɨɨhꜗ dsaˉ kihꜗ Jesús(Mt. 27:15-31; Mr. 15:6-20; Lc. 23:13-25)

Läꜙkoo maˊ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , yaꜙhëëyꜗ ngooyꜗ taꜙjeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ judiu, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Niꜙ koo heˉ hlɨɨh ˈ saꜙ maˉjnøøhn˜ kiyhꜗ.39 Läꜙjëꜙ jiih˜ maˊ tëˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ borregomähꜗ, tëëhˈ hnähꜘ läänˊ jaa hi tɨh˜ hohꜘ hnähꜘ hi hää nehꜙñeˈ. Hnähꜘ dsaˉ judiu, ¿cheˊ hnoohˉ hnähꜘmahꜗ läänˊ rey kyaahꜗ hnähꜘ?

40Gaꜙläꜙjëëꜙ gaꜙtoohꜗ mɨɨhˊ, gaꜙjäyhꜘ:—Taꜙ lää dsaˉ naˉ. Lää Barrabá baˊ.Barrabá heꜘ maˊ laa jaa dsaˉhɨɨ .

191 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Pilato hihꜙ mahꜗ jmiˊbaꜗ dsaˉ

kihꜗ Jesús. 2 Gaꜙkaꜗ hløøꜘ wɨɨ tooꜘ , gaꜙjmeeyꜘ koocoron mahꜗ gaꜙtooyhˉ lleˊ Jesús. Hiꜙ gaꜙkyehˉ dsihꜘkoo hmɨɨhˉ gyʉʉꜘ lähˉ läꜙkohꜘ hmɨɨhˉ heˉ këhˉrey.

3 —¡Peerꜙ jøøh ˈ dsaˉtaˊ kyaa ˈ dsaˉ judiu! —maˊjäyhꜘ.

Mahꜗ maˊ jnoo˜ hløøꜘ moˉnëyˊ.4 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ kaˉlähꜘ Pilato taꜙ kaˊhneꜚ mahꜗ

gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉ heꜘ:—Hii ꜚ jaꜗ laˉ kyahꜗ hnähꜘ mahꜗ jëëh ˈ hnähꜘ niꜙ

koo heˉ hlɨɨhˈ saꜙ hii˜ jnøøhnꜙ kiyhꜗ.5 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ Jesús, naˉhäˊ lleyˊ coron heˉ

naˉlaꜚ kyaahˊ wɨɨ tooꜘ , hiꜙ naˉkyeyhˊ koo hmɨɨhˉgyʉʉꜘ lähˉ. Mahꜗ gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ:

—Hii ꜚ laˉ dsaˉñʉʉhˉ naˉ.6 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ kyaahˊ

pooˉ kyaaꜗ gwahꜙ, gaꜙtooyhꜗ mɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ:—Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.Pero gaꜙjähꜘ Pilato kaˉlähꜘ:—Teeˋ hnähꜘ mahꜗ tää hnähꜘ hñaahꜗ dsohꜘ

hmaˉcruꜚ. Jëëhꜘ, niꜙ koo heˉ hlɨɨhˈ saꜙmaˉjnøøhn˜kiyhꜗ.

7Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ judiu heꜘ:—Chaˉ baˊ ley kyaaꜗ jnäähˈ. Läꜙkoo jähꜘ ley kyaaꜗ

jnääh ˈ ää jmɨɨˊ juuyꜘ. Jëëhꜘ gaꜙjmääyꜗ hñiiyꜘ JooꜘDio.

8 Maˊ gaꜙnuuꜘ Pilato läꜙja , chaˉgaˊmiihˉ gaꜙläꜙ-goyhꜙ. 9 Koo kaˉlähꜘ ngaayhꜗ kyaahˊ Jesús nëˊtaˊkiyhˈ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—¿Haˉ chaahˉ hneˉ?Pero saꜙ gaꜙngɨɨꜘ Jesús goˉteˈ kiyhꜗ.10 —¿Heˉla ˈ saꜙ ngɨɨhˊ kinꜙ? ¿Cheˊ saꜙ ñehˊ

naˉngënˈ jwëˈ jmeenˋ hihꜙmahꜗ tääꜙ dsaˉ hneˉ dsohꜘhmaˉcruꜚ? Hiꜙ läꜙja jmeenˋ hihꜙ, mahꜗ läänˊ hneˉ—gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ.

11—Niꜙ miihˉ saꜙ naˉngëhˈ jwëˈ heˉ jmeehˈ läꜙjakinꜙ waˊraˉ jähꜘ kihꜗ saꜙ gaꜙkwaꜘ Dio jwë ˈ. Heˉjajʉʉhˉ gaˊ la ˈ dsoˊkyeˉ kihꜗ hi gaꜙngëëꜗ jnäꜘ kyahꜗ,läꜙkohꜘ gaˊ kyahˈ hñaahꜗ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

12Heˉja chaˉgaˊmiihˉ maˊ hnøøˈ Pilato maˊ lääyˈ Jesús. Pero dsaˉ judiu heꜘ, maˊ tooyh˜ chaˉmiihˉmɨɨhˊ, maˊ jäyhꜘ:

—Cherˊmahꜗ hneˉ gaꜙläähˋ hnihꜘ, saꜙ laahꜗ omeꜚkyaaꜗ rey toˉnëˊ hi gyaꜗ Roma. Waˊ hi chaˉ hi hi jmää hñiiꜘ rey, llaˉdsëëyˋ rey toˉnëˊ baˊ ja .

13 Maˊ gaꜙnuuꜘ Pilato läꜙja , gaꜙjääyꜗ Jesús taꜙkaˊhneꜚ, mahꜗ gaꜙgyayˉ jeeˊ jmeeyꜙ hihꜙ. Jeeˊ ja maˊchee Gabata kyaahˊ juu ˈ hebreo. Juu ˈ naˉ hnøøꜗjähꜙ: jeeˊ maˉnaˉjooꜘ kuuˊ. 14 Maˊja , hloohˉ jmɨɨˊheˉ kuhˉ dsaˉ borregomähꜗ, maˉtëꜘ llaꜗ hyooꜙ. Mahꜗgaꜙjähꜘ Pilato sɨɨhꜙ dsaˉ judiu heꜘ:

—Hii ꜚ laˉ rey kyaahꜗ hnähꜘ.15—¡Waˊ juuyꜘ, waˊ juuyꜘ! ¡Tääyˋ dsohꜘ hmaˉcruꜚ!

—gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ.—¿Haˉ läꜙja heˉ tää jnäꜘ rey kyaahꜗ hnähꜘ dsohꜘ

hmaˉcruꜚ? —gaꜙjähꜘ Pilato sɨɨyhꜙ.—Saꜙ chaa gaˊ jñahꜘ rey kyaaꜗ jnääh ˈ, maꜙlaꜙ

César baˊ —gaꜙjähꜘ dsaˉkaahˊ kyaa jmiˉdsaˉ heꜘ.16 Ja gaˊ gaꜙngëëꜗ Pilato jaˊgooˉ hløøꜘ mahꜗ tääꜙ

dsihꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. Heˉja gaꜙtëëˉ hløøꜘ Jesús.

Page 109: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 19:17 106 San Juan 20:9

Gaꜙtääˉ dsaˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ(Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43)

17 Yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ ja maˊ kyeyˉ hmaˉcruꜚ,ngooyꜗ jeeˊ chee Moo ˈ Lleˊ Hlɨɨꜘ. Kyaahˊ juu ˈhebreo jähꜘ: Gólgota. 18 Jeeˊ ja gaꜙtää dsihꜘ dsohꜘhmaˉcruꜚ, ko jøhꜘ kyaahˊ uuˈ dsaˉ, maꜙ jaa läꜙkoojwooˈ kiyhꜗ. 19Gaꜙjmeeꜘ Pilatomadaꜚ heˉ gaꜙlaꜗ koohwëhꜘ heˉ gaꜙtøøyꜗ nëˊ hmaˉcruꜚ heˉ jähꜘ: “Jesúsdsaˉ chaa Nazaret, Rey kyaaꜗ dsaˉ judiu.” 20 Jwëëꜘdsaˉ judiu gaꜙhëyꜘ hwëhꜘ ja , jëëhꜘ maˊ jähꜙ kihꜗ jeeˊjwɨɨˉ ja jeeˊ gaꜙtää dsaˉ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ, hiꜙhwëhꜘ heˉmaˊ naˉsɨɨˉ ja maˊ laˈ kyaahˊ juuˈ hebreo,kyaahˊ juuˈ griego hiꜙ kyaahˊ latín kaˉlähꜘ. 21Heˉjaläꜙjëëꜙ dsaˉkaahˊ kyaa ˈ jmiˉdsaˉ kyaaꜗ dsaˉ judiunaˊnääˈ naˊchiihˊ Pilato:

—Taꜙ sɨɨˉ “Rey kyaaꜗ dsaˉ judiu.” Sɨɨꜘ läꜙkoogaꜙjäyhꜘ hñiiyꜘ “Jnäꜘ heꜘ laanꜗ Rey kyaaꜗ dsaˉ judiu.”

22 Pero Pilato gaꜙjeehˉ juuˈ kiyhꜗ:—Heˉ maˉsɨɨnꜗ, saꜙ chaˉ heˉ kihꜗ miˊsɨɨnˋ.23Maˉngëëꜘ maˉtää hløøꜘ Jesús dsohꜘ hmaˉcruꜚ

mahꜗ gaꜙkayꜗ saˊhmɨɨhˉ kiyhꜗ, gaꜙjmeeyꜘ kyeꜘ jwɨˊ,maꜙ koo jwɨˊ kihˈ läꜙjaa hløøꜘ. Hiꜙ gaꜙkaꜗ hløøꜘ saˊh-mɨɨhˉ heˉ maˊ naˉlääyˉ heˉ maˊ laˈ koo taˉjmaahˋkoo dsaaꜘ . 24Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ dsaˉkyaayhˊ:

—Saꜙ waˊ gyiinˊ. Waˊ koohnˊ suert baˊ, waˊ jëënˊ hi tëëꜗ .

Kyaahˊ läꜙja gaꜙläꜙteꜗ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗDio, heˉ jähꜘ: “Gaꜙtiˊ gaꜙlloohꜗ dsaˉ hmɨɨhˉ kinꜙ,mahꜗ gaꜙkooyhꜗ suert kihꜗ hmɨɨhˉ kyooˉ kinꜙ heˉmaˊ naˉläänˉ.” Läꜙja gaꜙjmeeꜘ hløøꜘ heꜘ.

25 Maˊ cheh ˈ choo ˈ Jesús kooꜘ hmaˉcruꜚ kiyhꜗ,kyaahˊ dsaˉmëꜘ øøhꜚ chooyꜗ, kyaahˊ María mëˊ Cle-ofa, hiꜙ kyaahˊ María Magdalena kaˉlähꜘ. 26 Maˊgaꜙjëëꜗ Jesús chooˈ, kyaahˊ discípulo hi gaꜙläꜙhnääyꜗchaˉmiihˉ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ chooyˈ:

—Dsaˉmëꜘ, hii ꜚ joohˉ chehꜗ naˉ.27 Ja gaˊ gaꜙhlëëyhꜗ discípulo heꜘ:—Hii ꜚ maaˋ kyaahˈ chehꜗ naˉ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙtëëˉ discípulo heꜘ choo ˈ Jesús

chaˊnehꜙ kihꜗ.Gaꜙjuuꜗ Jesús(Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49)

28 Maˊ gaꜙngëëꜘ heˉ ja , maˉñeˉ baˊ Jesúsgaꜙhñaaˉ baˊ läꜙjëꜙ heˉ maˊ lleˋ kiyhˈ. Hiꜙ mahꜗ läꜙteꜗläꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio, gaꜙjäyhꜘ:

—Läˉkii dsënꜙ.29 Jeeˊ ja maˊ chih ˈ koo mɨ ˈdsuuˊ heˉ maˊ haaˊ

jmɨɨˉ jiihˉ. Mahꜗ gaꜙmiꜙgyʉhꜘ dsaˉ koo mɨ ˈjooˉkyaahˊ jmɨɨˉ jiihˉ ja . Mahꜗ gaꜙllaꜙlleyꜗ lleˊ koosaˊgohꜗ hmaˉ hisopo, gaꜙchooꜘ dsaˉ läꜙ gaꜙtëꜘ hooˊJesús. 30Maˊ gaꜙhɨhꜗ Jesús jmɨɨˉ jiihˉ ja , gaꜙjäyhꜘ:

—Maˉhñaaˉ baˊ läꜙjëꜙ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙtøyhꜗ lleyˊ, gaꜙjuuyꜗ.

Jaaˉ hløøꜘ gaꜙjmeeꜘ dsooˊ dsohꜘ moˉmɨɨhˉ kihꜗJesús

31 Maˊja hloohˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉ dsaˉ borregomähꜗ. Saꜙ maˊ hnøøˈ dsaˉ judiu maˊ jä ˈ dsaˉ dsohꜘhmaˉcruꜚ waˊraˉ gaꜙtaayhˋ teeyhˉ dsëyꜗ. Jëëhꜘ jmɨɨˊja maˊ laˈ jʉʉhˉ gaˊ kihˈ jeeˊ läꜙjëꜙ jmɨɨˊ heˉ teehˉdsaˉ dsëꜗ. Heˉja gaꜙngɨɨyꜘ kihꜗ Pilato mahꜗ maˊjmeey ˈ hihꜙ heˉ maˊ jøøy ˈ kyeyˊ hiꜙ maˊ jñaay ˈhi maˊ chaa dsohꜘ hmaˉcruꜚ mahꜗ tëëyꜙ gaˉjʉhˉ.32 Heˉja naˊnää ˈ hløøꜘ mahꜗ gaꜙjøøyꜗ toˉnëˊ kyeˉ

hi maˊ taaꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ kooꜘ kihꜗ Jesús. Ja baˊläꜙja gaꜙjmeeyꜘ kihꜗ hi maˊ taaꜙ jyohꜘ koˉjwoo ˈkiyhꜗ ja . 33 Maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ maˊ taaꜙ Jesús,gaꜙjëëyꜗ maˉnaˉjuuyˊ, heˉja moꜙsoꜙ gaꜙjøøyꜗ kyeˊJesús.

34 Maꜙkeꜙ maˉnaˉjuuyˊ, jaa hløøꜘ gaꜙkaꜗ hmaˉlleˋ ñeˈ chʉʉhˉ kihꜗ, gaꜙjmeeyꜘ dsooˊ moˉmɨɨhˉ kihꜗJesús. Läꜙchahꜘ ja gaꜙtuuˉ jmaˉ kyaahˊ jmɨɨˉ. 35Hi gaꜙjëëꜗ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ, hi heꜘ jmeeꜙ juˈdsooꜘ. Hiꜙ juuˈkiyhꜗ laꜗ dsooꜘ. Hi heꜘ ñeˉ kweeˉ heˉ jäyhꜘ juˈdsooꜘ.Hiꜙ gaꜙjmeeyꜘ juˈdsooꜘ mahꜗ läꜙja kaˉlähꜘ läꜙdsooꜘhohꜘ hnähꜘ kihꜗ Jesús. 36 Läꜙja gaꜙlaꜗ, mahꜗ läꜙteꜗläꜙkoo naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗ Dio: “Niꜙ koo mooˈ kiyhꜗsaꜙ jøøꜗ dsaˉ.” 37Hiꜙ läꜙja jeeˊ jyohꜘ naˉsɨɨˉ juuˈ kihꜗDio: “Dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ dsooˊ kiyhꜗ jëëyꜗ kaˉlähꜘ.”

Gaꜙhaayꜗ Jesús(Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56)

38 Maˉngëëꜘ heˉ ja , José dsaˉ chaa Arimateagaꜙngɨɨyꜘ kihꜗ Pilato mahꜗ kwayꜗ jwëˈ kooyꜙ jmɨˉngoꜗkihꜗ Jesús. José maˊ laa ˈ jaa discípulo kyaaꜗ Jesúsjeeˊ naˉhmääˊ, jëëhꜘ maˊ gayhꜙ dsaˉ judiu. Gaꜙkwaꜘbaˊ Pilato jwëˈ. Heˉja ngooyꜗ naˊkiiyꜗ jmɨˉngoꜗ kihꜗJesús. 39Ngooꜗ kaˉlähꜘ Nicodemo hi ñeeˊ taꜙlaꜙ hwëˈ naˊhnäähˉ Jesús. Maˊ kyeyˉ koo gyiiꜘgyaꜘ kil naaˋmiˉjwɨɨˉ, heˉ maˊ la ˈ mirra naˉkaah˜ naˉgwëëh˜kyaahˊ áloes. 40 Heˉja läꜙuuꜘ dsaˉ heꜘ, gaꜙjñaayꜗJesús mahꜗ gaꜙgyaayhˉ koo hmɨɨhˉ gyʉhꜘ kyaahˊnaaˋ miˉjwɨɨˉ ja , läꜙkoo tëë jmeeꜙ dsaˉ judiu maˊhaay˜ hlɨɨꜘ kyaayꜗ. 41 Jeeˊ gaꜙtää dsaˉ Jesús dsohꜘhmaˉcruꜚ, maˊ naˉjnääˊ chaahˈ hmaˉ. Hiꜙ jeeˊ chaahˈ hmaˉ ja , maˊ la ˈ koo toˉhøø hmëëꜘ, jeeˊ saꜙgaˊ maˉtaayhˋ niꜙ jaa hlɨɨꜘ. 42 Jeeˊ ja gaꜙkyeˉ dsaˉjmɨˉngoꜗ kihꜗ Jesús, kihꜗ heˉ hloohˉ jmɨɨˊ heˉ kuhˉdsaˉ judiu borrego mähꜗ, hiꜙ jähꜙ baˊ laˈ toˉhøø jakaˉlähꜘ.

20Gaꜙläꜙjiihˋ Jesús(Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12)

1 Toˉnëˊ jmɨɨˊ kihˈ seman˜, tiih˜ naˉhoo gaˊ, ñeeˊMaría Magdalena jeeˊ maˊ la ˈ toˉhøø ja . Mahꜗgaꜙjëëyꜗ maˊ kyeˉ taꜙ kooꜘ mɨˈkuuˊ heˉ maˊ naˉjnëˉhooˊ toˉhøø ja . 2 Ja gaˊ ngooy ˈ koˉchihˊ kihꜗSimón Peeˊ kyaahˊ kihˈ jñahꜘ discípulo hi gaꜙläꜙh-nääꜗ Jesús, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉllee dsaˉ nehꜙ toˉhøø Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ.Saꜙ ñeˊ jneˊ haˉ taꜙ maˉjääyꜗ.

3 Mahꜗ ngooꜗ Peeˊ kyaahˊ jñahꜘ discípulo heꜘnaˊjëëyˉ jeeˊ maˊ la ˈ toˉhøø ja . 4 Läꜙuuꜘ gaꜙnääꜗchaˉhlii ꜙ . Pero jñahꜘ discípulo heꜘ gaꜙhlii ꜘ chaˉ-gaˊmiihˉ läꜙkohꜘ gaˊ Peeˊ. Hi heꜘ gaꜙllooꜗ toˉnëˊjeeˊ maˊ la ˈ toˉhøø ja . 5 Gaꜙjluuyꜗ hñiiyꜘ mahꜗgaꜙjëëyꜗ. Maꜙlaꜙ hmɨɨhˉ heˉmaˊ naˉlää Jesús ja baˊgaꜙjëëyꜗ nehꜙ tooˉ ja . Ja jiih ˈ moꜙsoꜙ gaꜙheyꜗnehꜙ toˉhøø ja . 6 Ja gaˊ gaꜙllooꜗ Peeˊ. Hi heꜘ baˊgaꜙheꜗ gaꜙtëꜘ nehꜙ toˉhøø ja . Maꜙlaꜙ saˊhmɨɨhˉheˉmaˊ naˉlää Jesús baˊ gaꜙjëëyꜗ maˊ kyeˉ nehꜙ jeeˊja . 7Hiꜙ gaꜙjëëyꜗ hmɨɨhˉ saˊluuˉ heˉ maˊ naˉgyohꜘlleˊ Jesús, moꜙsoꜙ kyeˉ ko jøhꜘ kyaahˊ hmɨɨhˉ heˉmaˊ naˉlääyˉ ja . Maˊ kyeˉ maˉnaˉgyohꜘ taꜙ kooꜘbaˊ. 8 Ja gaˊ gaꜙheꜗ kaˉlähꜘ hi jñahꜘ discípulo,hi gaꜙllooꜗ toˉnëˊ heꜘ, nehꜙ toˉhøø ja . Gaꜙjëëyꜗkweeˉ, ja gaˊ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëyꜗ. 9 Jëëhꜘ, saꜙ gaˊmaˉläˉngëëyꜘ läꜙkoo naˉsɨɨˉ juu ˈ kihꜗ Dio heˉ

Page 110: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 20:10 107 San Juan 21:7gaꜙlaꜗ biiꜗ heˉ gaꜙläꜙjiiyhˋ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ. 10Hiꜙläꜙuuꜘ discípulo heꜘ gaꜙnääyˋ taꜙ kihꜗ.

Gaꜙläꜙjnääꜘ Jesús chaˊnëˊ María Magdalena(Mr. 16:9-11)

11 Pero María gaꜙjäꜘ taꜙ kaˊhneꜚ kihꜗ toˉhøø ja ,hooyh˜. Jeeˊ cheyhˈ hooyh˜ ja gaꜙjluuyꜗ hñiiyꜘmahꜗgaꜙjëëyꜗ taꜙ nehꜙ toˉhøø ja . 12 Mahꜗ gaꜙjëëyꜗ uuꜗángele, hi kyehˊ hmɨɨhˉ tøøˉ. Jaa maˊ gya ˈ jeeˊmaˊ laˈ taꜙ gyʉʉhˈ lleyˊ hiꜙ jaa maˊ gyaˈ jeeˊ maˊ laˈ taꜙ hʉʉˊ tɨɨyˊ, ja baˊ jeeˊ gaꜙkyeˉ dsaˉ jmɨˉngoꜗ kihꜗJesús. 13Mahꜗ gaꜙjähꜘ ángele heꜘ sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉmëꜘ, ¿heˉlaˈ hoohˊ hneˉ?—Hoohˊ jnäꜘ kihꜗ heˉmaˉlleeyˉ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.

Saꜙ manꜙ haˉ taꜙ maˉkyaayˉ —gaꜙjähꜘ María sɨɨyhꜙ.14 Maˉngëëꜘ maˉhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙjeeyhˉ hñiiyꜘ

taꜙ kaˊluuyˊ. Gaꜙjëëyꜗ chehꜗ Jesús, pero moꜙsoꜙgaꜙläꜙkyuuyꜙ. 15Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:

—Dsaˉmëꜘ, ¿heˉla ˈ hoohˊ hneˉ? ¿Hii naˉhnaahꜙ?

Pero María maˊ laayꜘ, dsaˉ hi maˊ høøꜙ chaahˈ leꜗbaˊ heꜘ. Heˉja gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hneˉ dsaˉ, cherˊmahꜗ hneˉ maˉlleehˋ hlɨɨꜘkyaanꜙ, chiihˊ jnäꜘ haˉ taꜙ maˉkyaahꜙ, mahꜗ nɨɨnˋnaˊteenˋ —gaꜙjähꜘ María sɨɨyhꜙ.

16—María —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.Mahꜗ gaꜙjeehˉ kaˉlähꜘ María, gaꜙsɨɨyhꜙ:—¡Raboni! —heˉ laˉ hnøøꜗ jähꜙ Taˉjwohꜗ.17Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Taꜙ eeꜙ jnäꜘ. Jëëhꜘ, saꜙ gaˊ maˉwɨɨnꜗ jeeˊ gya ˈ

Tääˋ kyaanꜙ. Gwaˉ jeeˊ täähˊ øøhnˈ mahꜗ goˉchiiyhˊ:“Naahnꜚ naˊgyanˈ kyaahˊ hi laaꜗ Tääˋ kyaanꜙ, ja baˊhi laaꜗ Tääˋ kyaahˈ hnähꜘ kaˉlähꜘ. Naahnꜚ naˊgyanˈkyaahˊ hi laaꜗ Dio kyaanꜙ, ja baˊ hi laaꜗ Dio kyaahꜗhnähꜘ.”

18 Heˉja ñeeˊ María Magdalena naˊjmeehˊ juu ˈkihꜗ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ discípulo heˉ gaꜙjëëyꜗ Jesús, hiꜙgaꜙjmeeyhꜗ juuˈ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙsɨɨyhꜙ María.

Gaꜙläꜙjnääꜘ Jesús jeeˊ kihˈ discípulo kyaayꜗ(Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49)

19 Maˊ gaꜙnʉʉˉ ja baˊ jmɨɨˊ ja , toˉnëˊ jmɨɨˊ kihˈ seman˜, naˉjnëˉ haahˊ maˊ tøøhˊ jnäähꜗ ko jøhꜘläꜙjëëꜙ jnääh ˈ, kihꜗ heˉ maˊ gahꜙ jnääh ˈ dsaˉtaˊ.Gaꜙheꜗ Jesús, mahꜗ gaꜙllaꜙsëëyhˋ toꜗ dsaahˋ jeeˊ maˊtøøhˊ jnäähꜗ ja . Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Waˊ hiiꜘ tiiˊ kyahˈ hnähꜘ.20 Läꜙkoo maˊ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , gaꜙheeyhꜗ jnääh ˈ

discípulo kyaayꜗ maˉgooyˉ kyaahˊ jwooˈ moˉmɨɨhˉkiyhꜗ. Peerꜙ gaꜙjëëꜘ dsëˉ jnääh ˈ maˊ gaꜙjëë jnäähꜗDsaˉjøøhˈ jnänˋ. 21 Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈkaˉlähꜘ:

—Waˊ hiiꜘ tiiˊ kyahˈ hnähꜘ. Läꜙkoo gaꜙcheeꜗ Tääˋjnäꜘ, ja baˊ läꜙja cheenꜚ hnähꜘ.

22 Läꜙkoo maˊ gaꜙjäyhꜘ läꜙja , gaꜙjʉʉyꜗ nëˊ kyaaˈjnäähꜗ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Heehˋ hnähꜘ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ. 23 Cherˊmahꜗgaꜙkiih ˈ hnähꜘ hohꜘ kihꜗ dsoˊkyeˉ heˉ jmeeꜙ dsaˉ,dsaˉcheˋ baˊ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ. Pero cherˊmahꜗ saꜙgaꜙkiih ˈ hnähꜘ hohꜘ kiyhꜗ, läꜙ maˉkyaayhˊ ja baˊdsoˊkyeˉ kiyhꜗ.

Saꜙ gaꜙläꜙheeꜘ Tamá heˉ maˉläˉjiihˋ Dsaˉjøøh ˈjnänˋ

24 Pero Tamá, hi tëëyh˜ dsaˉ suuˋ heꜘ, jaa jeeˊläꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jnäähˈ, saꜙ maˊ hää jeeˊ kyaa jnäähꜗ

maˊ jahˈ Jesús toˉnëˊ. 25Gaꜙjmeehꜗ baˊ jñahꜘ discípulojuuˈ kihꜗ Tamá, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Maˉjëë jnäähꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Tamá:—Cherˊmahꜗ saꜙ gaꜙjëënꜗ, laꜗ lii˜ gooyˉ jeeˊ gaꜙhooꜗ

jo ñeˈ, hiꜙ tänꜚ chaˊgoonꜙ jeeˊ gaꜙhooꜗ jo ñeˈ hiꜙ tänꜚgoonꜙ jwooˈ moˉmɨɨhˉ kiyhꜗ, saꜙ heenꜘ.

26Maˉhyaˉ gaˊ jñaaˈ jmɨɨˋ, maˊ tøøhˊ jnäähꜗ kaˉlähꜘchaˊnehꜙ, hiꜙ maˊ hää Tamá jeeˊ kyaaˈ jnäähꜗ. Peronaˉjnëˉ baˊ haahˊ gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ jeeˊ tøøhˊjnäähꜗ ja , mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Waˊ hiiꜘ tiiˊ kyahˈ hnähꜘ.27 Chahꜘ baˊ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ Tamá:—Tøøh ˈ daˊ chaˊgoohˉ jeeˊ laˉ, mahꜗ jëëˋ maˉ-

goonꜙ. Hiiꜘ maˉgoohˉ, mahꜗ täꜗ nehꜙ jwoo ˈmoˉmɨɨhˉ kinꜙ laˉ. Taꜙ waˊ hwehˉ hohꜘ, waˊ läˉd-sooꜘ hohꜘ kinꜙ.

28 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Tamá sɨɨyhꜙ:—¡Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, hiꜙ Dio kyaanꜙ!29Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Tamá, kihꜗ heˉ maˉjëëhˋ jnäꜘ, heˉja baˊ naˉ

maˉläˉdsooꜘ hohꜘ. Pero lluꜗ gaˊ kihˈ hi läꜙdsooꜘ dsëꜗ,maꜙkeꜙ saꜙ gaꜙjëëyꜗ jnäꜘ.

Heˉlaˈ heˉ maˉnaˉsɨɨˉ juuˈ laˉ30Chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa gaꜙjmeeꜘ Jesús chaˊnëˊ

jnäähꜗ discípulo kyaayꜗ heˉ saꜙ chaˉ naˉsɨɨˉ nëˊmoˊjeˉ laˉ. 31 Pero sɨɨnꜙ läꜙlaˉ mahꜗ läꜙdsooꜘ hohꜘhnähꜘ, Jesús heꜘ, hi heꜘ heꜘ Cristo, Jooꜘ Dio. Hiꜙ kihꜗheˉ läꜙdsooꜘ hohꜘ hnähꜘ kiyhꜗ, heˉ ja jmeeꜗ chaahnähꜘ.

21Gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kihꜗ gyeeꜗ discípulo kyaayꜗ

1 Këë gaˊ ja , gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiyꜘchaˊhooˊ jmɨˉjʉʉhˉ heˉ hlaˉ hwaꜗ Tiberia. Läꜙlaˉgaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ. 2Maˊ chehˈ Simón Peeˊ kyaahˊTamá, hi tëëyh˜ dsaˉ suuˋ heꜘ, kyaahˊ Natanael dsaˉchaa jeeˊ jwɨɨˉ Caná hwaꜗ Galilea, kyaahˊ läꜙuuꜘ jooꜘZebedeo hiꜙ kyaahˊ gaˊ uu ˈ discípulo kyaaꜗ Jesús.3Gaꜙjähꜘ Simón Peeˊ sɨɨyhꜙ:

—Hii ꜚ jnäꜘ ngoonꜗ naˊchaahnꜙ miihˉ jahꜘ chaachaˊjmɨɨˉ.

Mahꜗ gaꜙjähꜘ jeeˊ läꜙjëëꜙ :—Dsaˊnøøˈ jnäähꜗ kyaahˊ hneˉ.Mahꜗ gaꜙnääyꜗ, gaꜙtaayhˋ nehꜙ koo naˊmooꜘ. Hwë

ˈ ja saꜙ gaꜙlëëyhꜙ niꜙ miihˉ hmoohˉ. 4 Maˉngooꜗgaꜙjnäꜗ baˊ ja , maˊ gaꜙläꜙjnääꜘ Jesús chaˊhooˊjmɨˉjʉʉhˉ ja . Pero saꜙ gaꜙläꜙkyuuꜙ jnäähˈ cheˊ heꜘbaˊ Jesús hi maˊ chehˈ jeeˊ ja . 5Mahꜗ gaꜙngɨɨꜘ Jesúsjuuˈ kyaaꜗ jnäähˈ:

—Gyʉʉˉ kyaanꜙ, ¿cheˊ chaˉ miihˉ heˉ kihnˊ? —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

Gaꜙläꜙjëëꜙ jnäähˈ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ:—Jahꜙha .6Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:—Tøøh ˈ hnähꜘ saˊhma ˈ kyahꜗ hnähꜘ taꜙ jwoo ˈ

raˉlluuꜗ kihꜗ naˊmooꜘ kyahꜗ hnähꜘ naˉ, mahꜗ leehꜙhnähꜘ.

Hiꜙ gaꜙjmeeˊ jnäähꜗ läꜙkoo gaꜙjäyhꜘ. Ja gaˊ naꜙgaꜙcheehˊ jnäähꜗ saˊhma ˈ ja hiꜙ moꜙsoꜙ gaꜙtääꜙjnääh ˈ maˊ lleˊ jnäähꜗ, kihꜗ heˉ jwëëꜘ jahꜘ maˊtäähˊ. 7 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ discípulo hi gaꜙläꜙhnääꜗ Jesúschaˉmiihˉ gaꜙsɨɨyhꜙ Peeˊ:

—¡Dsaˉjøøhˈ jnänˋ baˊ ooꜙ!

Page 111: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

San Juan 21:8 108 San Juan 21:25Maˊ gaꜙnuuꜘ Simón Peeˊ, laaꜗ Dsaˉjøøh ˈ kyaayꜗ,

gaꜙkëyhˉ hmɨɨhˉ kiyhꜗ heˉ gaꜙlleeyꜗ taˊko jiihˈ maˊjmeeyꜙ taˊ kooh˜ hmaꜗ. Mahꜗ gaꜙjwääyꜗ hñiiyꜘchaˊjmɨɨˉ. 8 Hiꜙ jeeˊ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ yaꜙnøøˋ jnäähꜗtaꜙ jeeˊ dsooˊ kyaahˊ naˊmooꜘ ja , naˉcheehˊ jnäähꜗsaˊhma ˈ naˉkah ˈ hmoohˉ. Jëëhꜘ, koo hñaˉlooꜘmetro baˊ ʉʉꜘ tëëhꜗ jnäähˈ jeeˊ laˈ hwaꜗ jeeˊ maˊ tøøhˊjnäähꜗ ja . 9Maˊ gaꜙhwëë jnäähˈ nehꜙ naˊmooꜘ ja ,gaꜙjëëˊ jnäähꜗ naˉjeehꜘ jeˉ, naˉkyaa ˈ jaa hmoohˉnëˊ kyaahˊ heˊñiihꜚ. 10Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ jnäähˈ:

—Goˉteeˋ hnähꜘ taꜙ laꜙ miihˉ hmoohˉ hi ja gaˊmaˉlëëhꜙ hnähꜘ.

11 Mahꜗ gaꜙwɨɨꜗ Simón Peeˊ nehꜙ naˊmooꜘ mahꜗgaꜙsëëyhꜗ saˊhmaˈ ja taꜙ hwaꜗ kii ꜙ . Naˉkahˈ goˉteˈjahꜘ kaahˊ. Gaꜙtëꜘ koo hña laaꜘ naˉdsë˜ toꜙ loꜙgyaaꜘdsë˜ uuˉ jahꜘ jeeˊ läꜙjëëꜙ . Maꜙkeꜙ jwëëꜘ maˊ laaˈ jahꜘheꜘ, niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙgɨɨˉ saˊhmaˈ. 12 Ja gaˊ gaꜙjähꜘJesús:

—Yaˉnääˋ hnähꜘ yaˉkuhꜗ hnähꜘ.Hiꜙ niꜙ jaa jnäähˈ saꜙ gaꜙtuuˉ dsëˉ jnäähˈmaˊ ngɨɨˊ

jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗ: “¿Hii hneˉ?”Jëëhꜘ ñeˊ baˊ jnäähꜗ, heꜘ baˊ Dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ

jnääh ˈ baˊ heꜘ. 13 Heˉja gaꜙkaꜗ Jesús heˊñiihꜚ ja ,gaꜙkwëëyhꜗ jnäähˈ. Ja baˊ läꜙja gaꜙkwëëyhˉ jnäähˈ hmoohˉ kaˉlähꜘ. 14 Jeeˊ laˉ gaꜙtëꜘ hnëˉ jiih˜heˉ gaꜙmiꜙjnääˉ Jesús hñiiꜘ kyaaꜗ jnääh ˈ discípulokyaayꜗ, maˉngëëꜘ maˉläˉjiiyhˋ.

Gaꜙhlëëhꜘ Jesús kyaahˊ Simón Peeˊ15 Maˉlaꜙ kiyhꜗ maˉkuyhˉ, ja gaˊ gaꜙjähꜘ Jesús

sɨɨhꜙ Simón Peeˊ:—Simón, jooꜘ Joná, ¿cheˊ hnaahꜙ gaˊ jnäꜘ läꜙkohꜘ

gaˊ läꜙjëëꜙ hi täähˊ laˉ?Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:—Jaahˉ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ. Ñehˊ baˊ hneˉ heˉ

hnaanꜙ hneˉ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.—Ja häähꜙ lluꜗ dsaˉ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.16Koo kaˉlähꜘ gaꜙjäyhꜘ, jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜:—Simón, jooꜘ Joná, ¿cheˊ hnaahꜙ jnäꜘ?—Jaahˉ, Dsaˉjøøh ˈ kyaanꜙ. Ñehˊ baˊ hneˉ heˉ

hnaanꜙ hneˉ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.—Ja häähꜙ lluꜗ dsaˉ kyaanꜙ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.17Gaꜙtëꜘ hnëˉ jiih˜ gaꜙjähꜘ Jesús:—Simón, jooꜘ Joná, ¿cheˊ hnaahꜙ jnäꜘ? —gaꜙjäyhꜘ.Jaꜗ meehˉ dsëꜗ Peeˊ, kihꜗ heˉ maˉtëꜘ hnëˉ jiih˜

gaꜙjäyhꜘ: “¿Cheˊ hnaahꜙ jnäꜘ?” Mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ Jesús:—Gaꜙläꜙjëꜙ baˊ ñehˊ hneˉ, Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Ñehˊ

kweeˉ heˉ hnaanꜙ hneˉ.Mahꜗ gaꜙjähꜘ Jesús:—Hää llu ˈ dsaˉ kyaanꜙ ja . 18 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ

jwëëhn˜ hneˉ. Läꜙ maˊ kwaa gaˊ hneˉ miihˉ, maˊjmäähˊ hñaah ˈ, maˊ gohꜘ waˊ haˉ chaˉ haˉ, haˉjeeˊ maˊ hnoohˉ hñaahꜗ. Pero waˊraˉ gaꜙgyuhˉ,nɨɨhˊ maˉgoohˉ mahꜗ jñahꜘ dsaˉ kyehꜙ hneˉ hmɨɨhˉkyahꜗ. Hiꜙ haˉ jeeˊ saꜙ hnoohˉ goh ˈ, jeeˊ ja baˊdsaˉjääyꜙ hneˉ.

19 Läꜙja gaꜙjäyhꜘ mahꜗ läꜙngëëꜘ Peeˊ haˉ läꜙ maˊjuuyꜘ läꜙjwëꜘ ja läꜙjnäꜘ haˉ kohꜘ jøøhˈ saꜙ laaꜗ Dio.Ja gaˊ gaꜙjäyhꜘ:

—Jmeeˊ ko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ.Discípulo hi gaꜙläꜙhnääꜗ Jesús

20 Maˊ gaꜙjeehˉ Peeˊ hñiiꜘ taꜙ kaˊluuˊ, gaꜙjëëyꜗ jaꜗdiscípulo hi gaꜙläꜙhnääꜗ Jesús heꜘ. Heˉ baˊ hi heꜘ

maˊ gyaˈ kooꜘ kihꜗ Jesús läꜙ maˊ gaꜙkuyhˉ maꜙnʉʉꜙja , hi gaꜙngɨɨꜘ juuˈ kihꜗ Jesús: “Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ,¿hii naˉ hi ngëëꜗ hneˉ?” 21 Heˉja , maˊ gaꜙjëëꜗPeeˊ discípulo heꜘ, gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ Jesús:

—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿haˉ gaˉ hi jaꜗ ooꜙ? ¿Heeˉbaˊ leꜘ kiyhꜗ? —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

22—Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ hnoonꜗ chaayˉ läꜙjiihˈ tëꜗ jmɨɨˊjähnꜘ, saꜙ gaꜙtëëhꜘ hneˉ jëëh ˈ kiyhꜗ. Hneˉ, jmeeˊko jøhꜘ kyaahˊ jnäꜘ —gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ.

23 Jeeˊ kih ˈ øøhꜗ jneˊ laˉ, yaꜙhɨɨꜗ koo juu ˈ kihꜗdiscípulo heꜘ, gaꜙjäyhꜘ saꜙ juuyꜘ. Pero jaꜙ heˉ gaꜙjähꜘJesús heˉ moꜙsoꜙ juuyꜘ ja . Gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ baˊ:“Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ hnoonꜗ chaayˉ läꜙjiih ˈ tëꜗ jmɨɨˊjähnꜘ, saꜙ gaꜙtëëhꜘ hneˉ jëëhˈ kiyhꜗ.”

24 Hi laˉ heꜘ discípulo hi jähꜘ ju ˈdsooꜘ kihꜗgaꜙläꜙjëꜙ juuˈ laˉ. Hiꜙ gaꜙsɨɨyꜘ läꜙjëꜙ heˉ laˉ. Hiꜙ ñeˊjneˊ, juˈdsooꜘ heˉ jmeeyꜙ, laꜗ juˈdsooꜘ jmahꜗ baˊ.

25 Hiꜙ chaˉ gaˊ chaˉmiihˉ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús.Waˊraˉ jähꜘ kihꜗ sɨɨˊ jneˊ maꜙ koo maꜙ koo läꜙhiiꜘnëˊ, saꜙ hiihꜚ läꜙkaa jmɨˉgyʉʉꜙ laanꜙ, cherˊmahꜗ hi sɨɨꜗ läꜙ gaꜙdsaꜗ heˉ hnøøꜗ gaˊ dsaˉsɨɨˈ. Waˊ laˈ läꜙja .

Page 112: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 1:1 109 Hechos 2:7

HechosLäꜙlaˉ gaꜙjmeeꜘ ko llaa apóstoleMaˉnaˉlaꜚ juuˈ cheeꜗ Dio Jmɨˉlleꜘ kihꜗ nëˊ kihˈ dsaꜙ

1 Teófilo, jeeˊ laˉ jmeenꜙ kaˉlähꜘ juu ˈ kyahꜗ.Läꜙkoo maˊ gaꜙsɨɨnꜗ toˉnëˊ, gaꜙjmeenꜗ juu ˈ läꜙjëꜙheˉ gaꜙjmeeꜘ Jesús läꜙ maˊ hʉʉˊ gaꜙløøyꜗ jmeeyꜙtaˊ, läꜙja kaˉlähꜘ läꜙjëꜙ juuˈ heˉ gaꜙkwayꜘ, 2 läꜙjiihˈ gaꜙllooꜗ jmɨɨˊ gaꜙsayh ˈ taꜙ gyʉʉh ˈ. Pero jääꜗja gaˊ sayhꜙ, gaꜙjmeeyꜘ juu ˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ apóstolehi gaꜙlleeyhˉ. Kyaahˊ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ,gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kihꜗ apóstole haˉ läꜙ jmeeyꜗ. 3Hiꜙmaˉngëëꜘ maˉjuuyꜙ, gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ naˉhñaaˈnaˊdsayꜙ chaˊnëˊ apóstole kyaayꜗ. Jaꜙ heˉ koo nëëˈgaꜙjmeeyꜘ läꜙ maˊ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñiiyꜘ mahꜗ lii˜ laꜗdsooꜘ juu ˈ heˉ naˊjiiyhꜙ. Läꜙja gaꜙjmeeyꜘ läꜙjiih ˈgaꜙtëꜘ toꜗ looꜗ jmɨɨˋ hiꜙ gaꜙhlëëyhꜘ kihꜗ haˉ läꜙ jääꜙ Diodsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ.

4 Koo häˊ, läꜙ maˊ gyay ˈ kyaahˊ läꜙjëëꜙ apóstolekyaayꜗ, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ kiyhꜗ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Taꜙ laˊ hwëë daˊ hnähꜘ Jerusalén laˉ. Jøødaˊ läꜙjiih ˈ jäꜙ heˉ gaꜙbäähˉ Dio hñiiꜘ kwaꜗ, ja baˊläꜙkoo gaꜙjwëëhnꜗ hnähꜘ jääꜗ . 5 Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ,kyaahˊ jmɨɨˉ baˊ gaꜙchaaꜗ Jwaaꜚ dsaˉ jmɨɨˉ, perosaꜙ läꜙhɨɨˊ chaˉmiihˉ jmɨɨˊ saahꜙ hnähꜘ jmɨɨˉ kyaahˊJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

Ngaahꜗ Jesús taꜙ gyʉʉhˈ6Apóstole hi maˊ täähˊ kyaahˊ Jesús, gaꜙngɨɨyꜘ juu

ˈ kihꜗ:—¿Hneˉ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, cheˊ naˈ naˉ kwahˈ jwë

ˈ jmeeꜗ dsaˉ Israel hihꜙ kihꜗ hñiiꜘ läꜙkoo maˊ nøøꜘkihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ jää ?

7Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Saꜙ chaˉ heˉ kihꜗ läꜙñehˊ hnähꜘ heˉ jmɨɨˊ, heˉ

ji ñeˉ jmeeꜗ Dio heˉ jwahꜘ hnähꜘ naˉ, hñiiꜘ baˊ Tääˋnaˉngë ˈ jwëꜗ tøøyꜗ hihꜙ lɨhꜘ jmɨɨˊ jmeey ˈ läꜙja .8 Pero waˊraˉ jaꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ nehꜙ tuhˉhohꜘhnähꜘ, ja gaˊ naꜙ hñahꜙ hnähꜘ beꜘ mahꜗ leehꜘ hnähꜘhi jmeeꜗ ju ˈdsooꜘ kinꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén laˉ, hiꜙläꜙkaa Judea kyaahˊ Samária hiꜙ läꜙkaa läꜙjʉhꜗjmɨˉgyʉʉꜙ kaˉlähꜘ.

9Maˉngëëꜘ maˉjäyhꜘ läꜙja , läꜙ maˉjëë˜ ja dsaˉkyaayꜗ, gaꜙsah ˈ Jesús ngaayhꜗ taꜙ gyʉʉh ˈ. Gaꜙheyꜗjeeˊ jniiꜘ, ja jiih ˈ moꜙsoꜙ gaꜙjëëꜗ gyihꜗ. 10 Jeeˊtääyhˊ jëëy˜ taꜙ gyʉʉhˈ haˉ läꜙ ngaahꜗ Jesús, läꜙchahꜘja gaꜙllaꜙsëëhˋ uuꜗ dsaˉ hi kyehˊ hmɨɨhˉ tøˉjlëëchaˊnëyˊ. 11Mahꜗ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ sɨɨyhꜙ:

—¿Heˉlaˈ täähˊ hnähꜘ jëëhꜘ hnähꜘ taꜙ gyʉʉhˈ, dsaˉgalileo? Heꜘ baˊ Jesús hi maˉtëëˉ Dio taꜙ gyʉʉh ˈnaꜗ, ja baˊ läꜙkoo jëëhꜘ hnähꜘ maˉngaayh˜, ja baˊläꜙnaˉ jëëhˈ hnähꜘ jäyhꜘ kaˉlähꜘ.

Gaꜙlleeyhˉ Matía leeꜘ apóstol llaꜚ Juda12 Jähꜙ kihꜗ Jerusalén chihꜗ mohꜘ Olivo jeeˊ maˊ

täähˊ apóstol heꜘ. Jeeˊ ja gaꜙtaayhˋ jwëꜗ gaꜙnääyˋtaꜙ Jerusalén, ko ja baˊ jiih ˈ ʉʉꜘ leꜘ maˊ ngëˈ dsaˉjmɨɨˊ heˉ teehˉ dsaˉ dsëꜗ. 13 Läꜙ maˊ gaꜙllaꜙnääyˋJerusalén, gaꜙwɨɨyꜗ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜗ hneꜗ, ja baˊjeeˊ maˊ tääyhˊ jää ˈ. Jeeˊ ja gaꜙllaꜙnääˋ läꜙjëëꜙ hi heꜘ, Peeˊ kyaahˊ Jacobo, Jwaaꜚ , Andreˊ, Felipe, Tamá,Bartolomé, Matäˊ, Jacobo jooꜘ Alfeo, Simón Zelote,hiꜙ Juda øøhꜚ Jacobo. 14Läꜙjëëꜙ hi heꜘ maˊ täähˊ tääꜘ

ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio läꜙkaa tuhˉdsëyꜗ, hiꜙ maˊ täähˊdsaˉmëꜘ, kyaahˊ øøhꜚ Jesús hiꜙ María chooyˈ.

15 Jeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ teeꜗ hña laaꜘ dsë˜ gyeeꜘ .Koo häˊ kih ˈ jeeˊ läꜙjëꜙ jmɨɨˊ ja , gaꜙnooˉ Peeˊtoꜗ dsaahˋ jeeˊ kihˈ dsaˉkyaayhˊ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

16 —Hnähꜘ øøhnꜗ, gaꜙjmeeꜘ biiꜗ gaꜙläꜙteꜗ läꜙkohꜘjähꜘ juu ˈ kihꜗ Dio heˉ gaꜙsɨɨꜘ David läꜙkoogaꜙmiꜙjnääˉ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ kiyhꜗ jääꜗ . Juu ˈ jagaꜙhlëëhꜘ kihꜗ Juda hi maˊ jääꜙ dsaˉ hi gaꜙsoohꜗkihꜗ Jesús. 17 Hi heꜘ maˊ laa ˈ kwaat˜ dsaˉkyaahˊjnäähꜗ, koo baˊ maˊ la ˈ taˊ kyaa ˈ jnäähꜗ kyaayhˊ.18 (Hi heꜘ gaꜙlaꜗ koo jwɨˊ hwa ˈ kyaahˊ jñeey ˈ heˉgaꜙlɨyhꜗ kwaat˜ kihꜗ heˉ hlɨɨhˈ heˉ gaꜙjmeeyꜘ. Hwaꜗjeeˊ gaꜙlayꜗ ja , gaꜙtayhꜘ taꜙ chaˊjëëꜚ mahꜗ gaꜙnɨɨˉtuyhꜗ, hiꜙ gaꜙhwëëˉ läꜙjëꜙ heˉ maˊ täähˊ nehꜙ tuyhꜗ.19 Läꜙjëëꜙ dsaˉ Jerusalén gaꜙnuuyꜘ haˉ läꜙ gaꜙlaꜗ kihꜗJuda, heˉja gaꜙmiꜙcheeyˉ hwaꜗ ja Acéldama. Juuˈ laˉ hnøøꜗ jähꜙ hwaꜗ kihꜗ jmaˉ.) 20 Kye daˊ hnähꜘkwaat˜ läꜙkohꜘ naˉsɨɨˉ nëˊ Salmo:Hneꜗ kiyhꜗ waˊ jäꜘ taꜙjmahꜗ,niꜙ jaa saꜙ waˊ dsaˉtaahˋ jeeˊ ja .Hiꜙ naˉsɨɨˉ kaˉlähꜘ läꜙlaˉ:Waˊ jäꜘ gooˉ jñahꜘ taˊ kiyhˈ.

21Ngooꜗ baˊ Peeˊ hlëëhꜙ läꜙja , gaꜙjäyhꜘ:—Heˉja jmeeꜙ biiꜗ hñaanˊ jaa øøhꜗ jneˊ hi hää

tääꜘ kyaahˊ jneˊ läꜙjiih ˈ maˊ gya ˈ Jesús. 22 Hñaanˊjaa hi hää jeeˊ jnänˋ läꜙ maˊ gaꜙchooꜗ Jwaaꜚ jmɨɨˉkihꜗ Jesús, läꜙjiihˈ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ yaꜙhëëꜗ Jesús jeeˊ jnänˋngaayhˈ taꜙ gyʉʉhˈ. Hi heꜘ leeꜘ jaa hi jmeeꜗ juˈdsooꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ jneˊ, heˉ gaꜙläꜙjiihˋ Jesús —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

23 Heˉja gaꜙmiꜙjnääyˉ uuꜗ dsaˉñʉʉhˉ,gaꜙmiꜙjnääyˉ José hi maˊ chee Barsabá (hi heꜘmaˊ tëëyh˜ Justo) hiꜙ gaꜙmiꜙjnääyˉ Matía. 24 Mahꜗgaꜙtaayhˋ ngɨɨyꜙ kihꜗ Dio, gaꜙjäyhꜘ:

—Hneˉ Dio, hi kyʉʉh˜ haˉ läꜙ laꜗ tuhˉdsëꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ, häähˋ jnäähꜗ hi jaa jeeˊ läꜙuuꜘ hi maˉlleehˋ,25 mahꜗ dsaˉheꜘ gooyˉ taˊ laˉ, leeyꜘ apóstol, kooyꜙnëˊ taˊ heˉ gaꜙbeꜗ Juda, Juda hi gaꜙtahꜘ jwëꜘ hlɨɨhˈhi ngooꜗ jeeˊ lleˋ kihˈ tëëyˉ.

26 Heˉja gaꜙkooyhꜗ suert hiꜙ Matía baˊ gaꜙtëëꜘheˉ ja . Hi heꜘ gaꜙjmääyꜗ kwaat˜ kyaahˊ gyaꜙkaaꜙapóstol heꜘ.

2Gaꜙjyooꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ kihꜗ Dio nëˊ kihˈ dsaꜙ

1 Läꜙ maˊ gaꜙtëꜘ jmɨɨˊ Pentecosté, maˊ täähˊ läꜙjëëꜙdsaˉ heꜘ ko jøhꜘ koo baˊ chaˊnehꜙ. 2Niꜙ juuˈ gaˊ saꜙchaˉ, gaꜙhii gooˉ gyʉʉhˈ läꜙ hii lleꜘ täꜘ heˉ gaꜙngëëꜘläꜙ gaꜙdsaꜗ chaˊnehꜙ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja . 3 Jeeˊ jagaꜙläꜙjnäꜘ nëˊ kih ˈ läꜙjaa läꜙjaayˉ heˉ laꜗ läꜙkohꜘmɨ ˈjeˉ heˉ hëëꜙ . 4 Hiꜙ gaꜙläꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊja , gaꜙjyooꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ nehꜙ tuhˉdsëyꜗ, hiꜙgaꜙløøyꜗ hlëëyhꜙ jyohꜘ juuˈ läꜙkoo gaꜙkwaꜘ JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨˈ heˉ hlëëyhꜗ.

5 Läꜙ maˊ jmeeꜙ dsaˉ judiu jmɨɨˊ jʉʉhˉ jwɨɨˉJerusalén, chaa jwëëꜘ dsaˉñʉʉhˉ hi miˉtehꜗkyaahˊ Dio hi goˉnääꜘ läꜙkaa läꜙjʉhꜗ jmɨˉgyʉʉꜙ.6 Hiꜙ maˊ gaꜙnuuyꜘ hii gooˉ, gaꜙllaꜙnääꜗ jwëëꜘ dsaˉheꜘ, gaꜙkahꜗ gaꜙgwëhꜗ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ, jëëhꜘ gaꜙnuuyꜘhlëëhꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ chaˊnehꜙ ja , juu ˈ kiyhꜗläꜙjaa läꜙjaayˉ. 7 Gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘmahꜗ maˊ jëë˜ dsayhꜙ, maˊ jäyhꜘ:

Page 113: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 2:8 110 Hechos 2:42—¿Cheˊ jaꜙ dsaˉ galileo läꜙjëëꜙ hi täähˊ hlëëhꜙ

naˉ? 8 ¿Haˉ läꜙ ja heˉ hlëëyhꜙ juu ˈ jnänˋ heˉhlëëhˊ jneˊ heˉ kyaahˊ gaꜙläꜙchaaꜙ läꜙjaa läꜙjaajneˊ? 9 Hwaꜗ jeeˊ gaꜙläꜙchaaꜙ läꜙjaa läꜙjaa jneˊchee : Partia, Media, Elam, Mesopotamia, Judea,Capadocia, Ponto hiꜙ Asia, 10 Frigia, Panfilia, Egipto,hiꜙ chaˉ gaˊ jyohꜘ jwɨɨˉ heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Africa heˉkyeˉ taꜙ chaˊnëˊ gaˊ kihˈ hwaꜗ heˉ chee Cirene. Hiꜙchaa hi maˉyaˉnääꜗ Roma. Ko llaa hi heꜘ laaꜗjudiu, hiꜙ ko llaa hi ja gaˊ gaꜙtaahˋ kyaahˊ judiu.11Hiꜙ chaa hi maˉyaˉnääꜗ Creta, hi maˉyaˉnääꜗArabia kaˉlähꜘ hiꜙ läꜙjëëꜙ baˊ jneˊ nʉʉˉ jneˊ hlëëhꜙdsaˉ naˉ juu ˈ jnänˋ, kwayꜙ juu ˈ haˉ läꜙ laꜗ heˉjʉhˉgaa heˉ jmeeꜙ Dio.

12 Gaꜙläꜙdsaa dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ, mahꜗ gaꜙkahꜗgaꜙgwëhꜗ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ, maˊ llayꜙ juu ˈ kyaahˊdsaˉkyaayhˊ:

—¿Heeˉ hnøøꜗ jähꜙ heˉ tääyhˊ jmeeyꜙ läꜙnaˉ?13 Pero hi jñahꜘ maˊ miˉkwayhꜗ:—Hi heeꜘ baˊ naˉ —maˊ jäyhꜘ.

Gaꜙkwaꜘ Peeˊ juuˈ kihꜗ Jesús14 Heˉja gaꜙnooˉ Peeˊ ko jøhꜘ kyaahˊ läꜙjëëꜙ

gyaꜙkaaꜙ dsaˉkyaayhˊ, mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ ki gaagaꜙjäyhꜘ:

—Läꜙjëëꜙ hnähꜘ judiu hi maˉyaˉnääꜗ jeeˊ jmɨɨˊ hiꜙhnähꜘ hi chaa jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén laˉ, nʉʉˉ daˊhnähꜘ juuˈ kinꜙ mahꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ laꜗ heˉjmeeꜙ Dio jeeˊ kyaaˈ jnäähꜗ. 15 Saꜙ heeꜘ hi täähˊ laˉläꜙkoo jmeehˉ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ, naꜗ gaˊ maˉtëꜘ baˊko hi ñuˈ. 16Heˉ maˉtaahˋ hnähꜘ maˉnʉʉhˉ hnähꜘnaꜗ, kihꜗ heˉ laˉ naˉ gaꜙhlëëhꜘ Joel hi gaꜙngëëꜗ juuˈkihꜗ Dio lloꜘjooꜗ:17 Läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Dio:“Jeeˊ llaaꜙ jmɨɨˊ cheenꜚ jmɨˉlleꜘ kinꜙ nehꜙ tuhˉdsëꜗ

läꜙjëëꜙ dsaˉ,chihˉmëꜘ chihˉñʉʉhˉ kyaahꜗ hnähꜘ hlëëhꜗ juuˈ heˉ

kwanˋ.Chihˉ kwaa kyaahꜗ hnähꜘ jëëꜗ heˉ miˊjnäänꜗ kiyhꜗ,hiꜙ jmeenˋ këˈ dsaˉ maˉgyuhˉ kyaahꜗ hnähꜘ.18Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ cheenꜚ jmɨˉlleꜘ kinꜙ nehꜙ tuhˉdsëꜗ

hi mëꜘ hi ñʉʉhˉ hi jmeeꜗ taˊheꜗ kinꜙ,mahꜗ ngëëyꜗ juuˈ kinꜙ kihꜗ dsaꜙ jmɨɨˊ ja .19 Gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙ jmeenˋ heˉ jmeeꜗ dsaa dsëꜗ

dsaˉ hiꜙ jmeenˋ heˉ jʉhˉgaa nëˊ hwa ˈ laˉ,kyaahˊ jmaˉ, kyaahˊ jeˉ, kyaahˊ chaˉmiihˉñeˊ.

20 Läˉlähˉ nëˊ hyooˉ, läˉgyuuꜘ sɨhˉ, jääꜗ ja gaˊ jäꜙjmɨɨˊ jʉʉhˉ jmɨɨˊ gooˉ kihꜗ Dio.

21Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi ngɨɨꜙ kihꜗ kihꜗ Dio, hi heꜘ baˊ lääꜘ .”22 ʼHnähꜘ hi laaꜗ israelita dsaˉgoon˜, nʉʉˉ daˊ

hnähꜘ juu ˈ laˉ. Läꜙkoo maˊ ja ˈ Jesús dsaˉ chaaNazaret jeeˊ kyahˈ hnähꜘ, Dio gaꜙmiꜙjnääˉ heˉ laayꜗhi naˉhñaa kyaay ˈ. Jëëhꜘ, maˉñehˊ baˊ hnähꜘ, jaꜙheˉ koo nëë ˈ heˉ jʉhˉgaa gaꜙjmeeyꜘ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ heˉ gaꜙjmeeꜘ dsaa hohꜘ hnähꜘ. 23 Peromaˉnaˉlaꜚ baˊ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ Dio haˉ läꜙ leꜘ kiyhꜗ.Ñeˉ bihꜗ haˉ läꜙ jmeeh ˈ hnähꜘ kihꜗ Jesús. Läꜙ maˊgaꜙheyꜗ goohˉ hnähꜘ gaꜙchaahˈ hnähꜘ hiꜙ gaꜙngëëhˋhnähꜘ gooˉ dsaˉ hñaaˉ dsëꜗ, mahꜗ gaꜙtää dsihꜘdsohꜘ hmaˉcruꜚ. Jeeˊ ja gaꜙjuuyꜗ. 24 Pero gaꜙtuhˈ kiyhꜗ jeeˊ maˊ jii ꜙ läꜙkohꜘ maˊ gaꜙjuuyꜗ. Niꜙ koosaꜙ gaꜙlɨhꜗ maˊ llaˉdsëëˋ kiyhˈ, maꜙraꜙ heˉ gaꜙmiꜙjiihˋbaˊ Dio kaˉlähꜘ. 25Nʉʉˉ daˊ hnähꜘ läꜙkoo gaꜙhlëëhꜘDavid kihꜗ Jesús:

Läꜙjëꜙ jmɨɨˊ baˊ chehꜗ Dio kyaahˊ jnäꜘ kihꜗ heˉ gyayꜗjwooˈ raˉlluuꜗ kinꜙ,

heˉja saꜙ jehꜗ dsënꜙ.26Heˉja chaa baˊ jnäꜘ lluꜗ, jëë baˊ dsënꜙ hänˋ kiyh

ˈ,chaˉ baˊ oˉjøhꜙ dsëˉ kinꜙ kyaayhˊ.27 Jëëhꜘ, saꜙ kwahˈ jwëˈ jänˋ nehꜙ toˉhøø ,niꜙ saꜙ kwah ˈ jwë ˈ jyahꜙ jmɨˉngoꜗ kinꜙ, jnäꜘ hi

naˉjngëëˈ kyaahꜗ.28Gaꜙmiꜙjnäähˈ kinꜙ jwëˈ heˉ jmeeꜙ chaanˉ.Hneˉ baˊ jmeehˈ jëë dsënꜙ chaˉmiihˉ kihꜗ heˉ chehꜗ

kyaahˊ jnäꜘ, gaꜙjähꜘ David.29 ʼHnähꜘ dsaˉgoon˜, saꜙ naˉheeꜚ heˉ jwahnꜙ

laˉ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ David. Gaꜙjuuyꜗ hiꜙgaꜙhaayꜗ. Ja baˊ hwa ˈ jnänˋ laˉ naˉhaay ˈ läꜙjiih ˈnaꜗ. 30 Pero gaꜙngëëꜗ bihꜗ juuˈ kihꜗ Dio hiꜙ maˉñeyˉläꜙkoo gaꜙbäähˉ Dio hñiiꜘ jmeeꜗ kiyhꜗ. Gaꜙtää Diohñiiꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ: “Jaa kihꜗ jeeˊ läꜙjëëꜙ saˊjuˉ kyahꜗyaˉhëëˈ hi leeꜘ Cristo mahꜗ kooyꜙ nëˊ kyahˈ, leeyꜘrey.” 31 Maˉñeˉ baˊ David haˉ läꜙ leꜘ taꜙ chaˊnëˊ,heˉja gaꜙhlëëyhꜘ kihꜗ heˉ läꜙjiihˊ Cristo, gaꜙjäyhꜘ:“Saꜙ jäyꜗ nehꜙ toˉhøø hiꜙ niꜙ saꜙ heeꜘ jmɨˉngoꜗkiyhꜗ.” 32 Dio gaꜙmiꜙjiihˋ Jesús hi hlëëhnˊ kihˈ laˉ.Läꜙjëëꜙ jnäähˈ jmeeˉ jnäähˈ juˈdsooꜘ heˉ gaꜙläꜙjiihˋJesús. 33Mahꜗ ngaayhꜗ naˊgyayˉ jøøyhˈ jwooˈ raˉlluuꜗkihꜗ Dio. Hiꜙ gaꜙhyoyhꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ läꜙkohꜘhmoohˊ heˉ gaꜙjmeeꜘ Tääˋ kyaayhˊ, ja gaˊ gaꜙcheeyꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ ja kyaaꜗ jnäähˈ. Heˉ ja naˉ heˉjëëhꜘ hnähꜘ naꜗ hiꜙ heˉ nuuhˉ hnähꜘ kaˉlähꜘ.

34 ʼJëëˋ daˊ, jaꜙ heꜘ David hi gaꜙsahˈ gyʉʉhˈ. Heꜘbaˊ hñiiyꜘ gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ:Gaꜙjähꜘ Dio sɨɨyhꜙ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ:“Naꜘ jwooˈ raˉlluuꜗ kinꜙ laˉ,35 läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊ toohnꜚ goohˉ heˉ jmeehˈ hihꜙ

kihꜗ hi naˉhøøhˊ kyahˈ”, gaꜙjähꜘ David.36 ʼLäꜙjëëꜙ jneˊ dsaˉ Israel, hnøøꜗ läꜙngëëꜘ jneˊ, juu

ˈ laˉ laꜗ maꜙraꜙ juˈdsooꜘ. Heꜘ baˊ Jesús hi gaꜙtäähˋhnähꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, heꜘ baˊ hi heꜘ naˉ gaꜙjmääꜗDio laayꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ hiꜙ gaꜙhñaayꜗ laayꜗ Cristo—gaꜙjähꜘ Peeˊ.

37 Peerꜙ gaꜙsaahꜗ dsaˉ heꜘ lliiꜘ maˊ gaꜙnuuyꜘ juuˈ ja , heˉja gaꜙngɨɨyꜘ juu ˈ kihꜗ Peeˊ kyaahˊ jñahꜘapóstol, gaꜙjäyhꜘ:

—Dsaˉgoon˜, ¿heeˉ naˉ jmeeˊ jnäähꜗ naꜗ?38 Ja gaˊ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:—Jeehˋ hnähꜘ kyaahˊ Dio, chaa hnähꜘ hñaahꜗ jmɨɨˉ

läꜙjaa läꜙjaa hnähꜘ läꜙhihꜙ heˉ gaꜙjmeeꜘ Jesucristomahꜗ dsaˉcheˋ dsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ, hiꜙ läꜙja hñahꜙhnähꜘ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ heˉ kwaꜙ Dio. 39Heˉ jnäˋ baˊjneˊ laˉ heˉ gaꜙjähꜘ Dio kwaꜙ, heˉ kihꜗ gyʉʉˉ jnänˋ,heˉ kihꜗ hi täähˊ ʉʉꜘ. Laꜗ kihꜗ läꜙhiiꜘ nëˊ hi tëëh˜Dio —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

40 Gaꜙkwëëhꜗ Peeˊ nʉʉhꜚ hiꜙ gaꜙhlëëyhꜗ kyaahˊchaˉgaˊmiihˉ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Lää hnähꜘ hñaahꜗ kihꜗ heˉ hlɨɨh ˈ heˉ chaˉjmɨˉgyʉʉꜙ laˉ.

41 Läꜙjëëꜙ hi gaꜙheehˉ juuˈ kihꜗ Dio heˉ gaꜙkwaꜘPeeˊ jmɨɨˊ ja , teeꜗ hnëˉmil hi gaꜙsaa jmɨɨˉ. Läꜙjëëꜙdsaˉ heꜘ gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaahˊ hi maˊ täähˊ jääˈ,läꜙja gaꜙläꜙjwëëꜘ gyihꜗ. 42 Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ gaꜙtaahˋnuuyˉ läꜙjëꜙ juuˈ heˉ gaꜙkwaꜘ apóstole. Gaꜙjmeeyꜘko jøhꜘ kyaahˊ koo baˊ hʉʉˊdsëˉ, hiꜙ läꜙja maˊkuyhˉ heˊñiihꜚ läꜙhihꜙ kihꜗ Jesús, hiꜙ ko jøhꜘ baˊ maˊngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio.

Page 114: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 2:43 111 Hechos 4:6Läꜙlaˉ gaꜙjmeeꜘ läꜙjëëꜙ hi gaꜙheehˉ kihꜗ Jesús

maˊ toˉnëˊ43 Peerꜙ gaꜙläꜙgooꜙ dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ maˊ gaꜙjëëyꜗ

chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa heˉ gaꜙjmeeꜘ apóstole.44 Läꜙjëëꜙ hi gaꜙheehˉ juu ˈ kihꜗ Dio gaꜙtaayhˋko jøhꜘ. Gaꜙjmeeꜘ bihꜗ lluꜗ dsëyꜗ, gaꜙjmeeyꜘ kwaat˜laꜗ kihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ heˉ chaˉ kiyhꜗ. 45 Gaꜙhnɨɨyꜘhwaꜗ kiyhꜗ, gaꜙhnɨɨyꜘ heˉ chaˉ kiyhꜗ. Läꜙjëꜙ kuuˊheˉ gaꜙlɨyhꜗ ja , gaꜙtiˊ gaꜙllooyhꜗ kihꜗ hi llaˉkyaaꜗ .46 Läꜙjëꜙ jmɨɨˊ baˊ maˊ dsaˉñeeyꜙ ko jøhꜘ kooꜘ gwahꜙjʉʉhˉ ja , hiꜙ läꜙja maˊ dsaˉñeeyꜙ chaˊnehꜙ kihꜗdsaˉkyaayhˊ maˊ kuyhˉ maꜙnʉʉꜙ kihꜗ Jesús. Läꜙkaatuhˉdsëyꜗmaˊ kuyhˉ ko jøhꜘ. Saꜙ chaˉ hʉʉˊdsëˉmaˊkyeyˉ niꜙ miihˉ. 47 Maˊ häyꜙ kihꜗ Dio hiꜙ dsaˉgooyˈ maˊ tɨh˜ baˊ dsëyˈ läꜙkoo maˊ jmeeyꜙ. Koo jmɨɨˊkoo jmɨɨˊ gaꜙjmeeꜘ Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ gaꜙläꜙjwëëꜘ gaˊdsaˉ hi lleˋ kihˈ lääꜘ .

3Gaꜙhlaaꜘ jaa dsaˉjluuhˊ

1 Koo häˊ ngoo ˈ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ taꜙ gwahꜙ.Hor˜ ja maˊ dsaˉnääꜗ dsaˉ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dioko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ. 2 Jeeˊ ja maˊ gya ˈ jaadsaˉjluuhˊ tɨɨˊ, hi maˉjluuhˊ gaꜙläꜙchaaꜙ . Jeeˊ jamaˊ dsaˉllaaꜙ dsihꜘ läꜙjëꜙ jmɨɨˊ hoˊhaahˊ kih ˈ saˊjnëꜗkihꜗ gwahꜙ. Hoˊhaahˊ ja chee Naˊhñaahꜗ. Jeeˊ jamaˊ gyayˈ ngɨɨyꜙ kuuˊ kihˈ dsaˉ hi dsaˉnääꜗ gwahꜙ.3 Maˊ gaꜙjëëꜗ dsaˉdsaahˊ heꜘ jaꜗ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚdsaˉtaayhˋ taꜙ jeeˊ chihˈ gwahꜙ ja , gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ,gaꜙngɨɨyꜘ kuuˊ. 4 Heˉja gaꜙnooˉ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ ,gaꜙjëëyꜗ dsaˉjluuhˊ heꜘ koo hwehˉ, mahꜗ gaꜙjähꜘPeeˊ sɨɨyhꜙ:

—Jëë daˊ jnäähꜗ.5Peerꜙ gaꜙnøhꜗ dsëyꜗ maˊ gaꜙjëëyꜗ apóstol heꜘ, maˊ

hyoyhꜙ miihˉ kuuˊ maˊ laayꜘ.6 Pero läꜙlaˉ baˊ gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Saꜙ chaˉ kuuˊ tøøˉ kuˊnøøꜚ heˉ kwëëhnꜚ hneˉ.

Heˉ laˉ baˊ kwëëhnꜚ hneˉ. Kyaahˊ hihꜙ kihꜗ Jesu-cristo dsaˉ chaa Nazaret, nooˉ mahꜗ ngëˊ.

7 Hiꜙ gaꜙsoohꜗ Peeˊ gooyˉ raˉlluuꜗ, gaꜙchaayhˉ.Läꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙbeeꜘ maˉtɨɨyˊ. 8 Gaꜙnooyˉkoˉchihˊ gaꜙløøyꜗ ngëyꜙ. Gaꜙheyꜗ taꜙ nehꜙ saˊjnëꜗ kihꜗgwahꜙ kyaahˊ läꜙuuꜘ apóstol heꜘ, maˊ hëëꜙ dsayꜙ häyꜙkihꜗ Dio. 9Läꜙjëëꜙ hi maˊ täähˊ jeeˊ ja , gaꜙjëëyꜗ ngëꜙdsaˉ hi maˊ jluuhˊ heꜘ, häyꜙ kihꜗ Dio. 10Maˊ kyuuꜙbaˊ dsihꜘ, heˉja maˊ jäyhꜘ:

—Hi heꜘ naˉ hi maˊ gyaˈ ngɨɨꜙ kuuˊ hoˊhaahˊ heˉchee Naˊhñaahꜗ.

Peerꜙ gaꜙjwaahˈ dsaˉ, gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ, haˉläꜙ gaꜙlaꜗ kihꜗ dsaˉjluuhˊ heꜘ.

Gaꜙkwaꜘ Peeˊ juuˈ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ Salomón11 Gaꜙnääꜗ apóstole taꜙ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ Salomón

hiꜙ dsaˉjluuhˊ hi gaꜙhlaaꜘ heꜘ saꜙ gaꜙtʉyꜗ jmeeyꜙko jøhꜘ kyaahˊ apóstole. Haˉ kohꜘ saꜙ maˊ dsaadsëꜗ läꜙjëëꜙ hi gaꜙkuhꜗ jeeˊ ja . 12 Maˊ gaꜙjëëꜗ Peeˊgaꜙkuhꜗ dsaˉ heꜘ, heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉlaˈ dsaa hohꜘ hnähꜘ dsaˉ Israel heˉ jëëhꜙjnääh ˈ läꜙnaˉ? ¿Cheˊ laahꜘ hnähꜘ heˉ miˉteˋjnäähꜗ chaˉgaˊmiihˉ heˉja maˉmiˉhlää ˈ jnäähꜗdsaˉñʉʉhˉ laˉ o cheˊ laahꜘ hnähꜘ chaˉ chaˉmiihˉbeꜘ kyaaꜗ jnääh ˈ? 13 Dio kyaaꜗ Abraham, Dio kyaaꜗIsaac, Dio kyaaꜗ Jacob, Dio kyaaꜗ dsaˉ maˉgyuhˉjnänˋ gaꜙjmääyꜗ jøøh ˈ jooyꜘ Jesús hi gaꜙngëëhˋhnähꜘ gooˉ Pilato. Hiꜙ läꜙkoo maˊ gaꜙjähꜘ Pilato

maˊ lääyˈ, saꜙ gaꜙheehˋ hnähꜘ kiyhꜗ. 14Hi lluuꜗ heꜘ,hi saꜙ ää niꜙ miihˉ dsooˊ, saꜙ gaꜙtɨhꜗ hohꜘ hnähꜘheˉ maˊ lääyꜘ. Gaꜙtɨhꜗ gaˊ hohꜘ hnähꜘ heˉ gaꜙngɨɨhˊhnähꜘ kihꜗ Pilato heˉ gaꜙlaaꜘ jaa hi ää dsooˊ.15 Gaꜙjngëëhꜙ hnähꜘ hi gaꜙjmääꜗ jneˊ, pero Diogaꜙmiꜙjiiyhˋ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ. Ja baˊ jnäähꜗ, jmeeˊjnäähꜗ juˈdsooꜘ heˉ gaꜙläꜙjiiyhˋ. 16Kihꜗ heˉmaˉdsooꜘdsëˉ jnäähˈ kihꜗ Jesús, heˉja baˊ maˉhlaaꜘ hi laˉhi jëëhꜙ hnähꜘ hiꜙ kyuuhꜙ hnihꜘ. Heˉ maˉdsooꜘdsëˉ jneˊ gwaˉ kihꜗ Jesús, heˉja baˊ maˉjäꜗ kiyhꜗgoˉte˜ hi jëëhꜙ hnähꜘ chehꜗ laˉ.

17 ʼHnähꜘ dsaˉgoon˜, maꜙ baˊ jnäꜘ heˉ saꜙgaꜙläꜙngëëhꜘ hnähꜘ, heˉja baˊ gaꜙjmeehˊ hnähꜘläꜙja kihꜗ Jesús, hiꜙ läꜙja gaꜙjmeeꜘ dsaˉtaˊ kaˉlähꜘ.18 Pero Dio gaꜙmiꜙteꜗ läꜙkoo gaꜙjäyhꜘ jääꜗ . Läꜙjëëꜙhi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kiyhꜗ, gaꜙjmeeyhꜗ juu ˈ maꜙraꜙheˉ jëëꜗ baˊ wɨɨꜘ Cristo kyaayꜗ. 19 Heˉja jwahnꜙ,waˊ läˉdsaa hohꜘ hnähꜘ miihˉ, jeehˋ hnähꜘ kyaahˊDio mahꜗ dsaˉcheˋ dsoˊkyeˉ kyahꜗ hnähꜘ. Ja gaˊnaꜙ kwaꜗ Dio jwë ˈ dsaˊtoohnˊ llu ˈ, 20 hiꜙ cheeyꜗJesucristo kaˉlähꜘ, heꜘ baˊ hi maˉnʉʉhˉ hnähꜘ kihꜗjääꜗ . 21 Pero naꜗ, läꜙ maˉgyaꜗ ja baˊ Jesús gyʉʉh ˈyaꜙjwɨɨꜗ läꜙjiih ˈ lloo˜ jmɨɨˊ jmeeyhꜗ läꜙhmëëꜘ läꜙjëꜙheˉ chaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ. Gaꜙjmeeꜘ baˊ Dio juuˈ haˉläꜙ leꜘ jmɨɨˊ ja , jëëhꜘ gaꜙcheeꜗ bihꜗ hi naˉjngëë ˈkyaayꜗ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kiyhꜗ lloꜘjooꜗ. 22 Jëëhꜘ, Moiségaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ, gaꜙjäyhꜘ:“Jeeˊ jnänˋ laˉ jmeeꜗ Dio yaˉhëëˈ jaa hi ngëëꜗ juuˈ kiyhꜗ läꜙkoo jmeenꜙ laˉ. Ja jmeehˉ hnähꜘ he ˈläꜙjëꜙ heˉ jähꜙ hi heꜘ. 23 Läꜙjëëꜙ hi saꜙ jmeeꜗ heˈ juu ˈ kihꜗ hi heꜘ, moꜙsoꜙ leeyꜘ kwaat˜ dsaˉ kyaaꜗDio”, gaꜙjähꜘ Moisé.

24Hiꜙ ngooꜗ baˊ Peeˊ kwayꜙ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:—Läꜙjëëꜙ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio jääꜗ ,

gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ haˉ läꜙ jmeeꜙ Dio jmɨɨˊ naˈ. Läꜙjajuuˈ gaꜙkwaꜘ Samuel toˉnëˊ hiꜙ ja baˊ läꜙja laꜗ juuˈheˉ gaꜙkwaꜘ hi yaꜙnääꜗ këë . 25 Dsaˉ gooꜘ baˊ jneˊhi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio, hiꜙ ja baˊ heˉ jnäˋ jneˊhmoohˊ heˉ gaꜙjmeeꜘ Dio kyaahˊ dsaˉ maˉgyuhˉjnänˋ. Miˉdsoohꜚ daˊ hohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ Diosɨɨyhꜙ Abraham: “Taꜙlaꜙ kihꜗ saˊjuˉ kyahꜗ, miˉjäänꜚgaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ.” 26 Heˉja jwëëhn˜hnähꜘ, läꜙ maˊ gaꜙmiꜙjiihˋ Dio Jooꜘ , gaꜙcheeyꜗ jnäˋjneˊ toˉnëˊmahꜗmiˉjääyꜗ jneˊ. Heˉ hnøøyꜗ dsaˉjeeh˜läꜙjaa läꜙjaa jneˊ mahꜗ moꜙsoꜙ jmeeˊ gaˊ jneˊ heˉhlɨɨhˈ.

4Gaꜙjääyꜗ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ chaˊnëˊ dsaˉtaˊ Judiu

1 Chehꜗ gaˊ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ , hlëëyh˜ dsaˉ maˊgaꜙllaꜙnääꜗ jmiˉdsaˉ, gaꜙllooꜗ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ pooˉhi maˊ høøꜙ gwahꜙ hiꜙ gaꜙllaꜙnääꜗ saduceo kaˉlähꜘ.2 Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ saꜙ gaꜙtɨhꜗ dsëyꜗ juuˈ heˉ maˊ kwaꜙapóstol, jëëhꜘ maˊ hlëëyhꜙ heˉ läꜙjiihˊ dsaˉ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ, kihꜗ heˉ gaꜙläꜙjiihˋ Jesús. 3 Heˉjagaꜙsaayhꜗ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ . Koo gaꜙtaayhˉ nehꜙñeˈ baˊ, kihꜗ heˉ gaꜙhlooꜘ. Gaꜙjnäyhꜗ nehꜙñe ˈ jajyohꜘ jmɨɨˊ. 4 Peerꜙ jwëëꜘ dsaˉ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ maˊgaꜙnuuyꜘ juu ˈ kihꜗ Dio. Hñaꜘ mil gaꜙtëꜘ maꜙlaꜙdsaˉñʉʉhˉ jmahꜗ.

5Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙkuhꜗ dsaˉtaˊ nëˊtaˊ kihˈ, jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén ja , kyaahˊ dsaˉgyʉʉhˊ, hiꜙkyaahˊ taˉjwohꜗ kyaaꜗ ley. 6 Jeeˊ ja maˊ hää Aná hi maˊ laa ˈ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ, kyaahˊ Caifá kyaahˊ Jwaaꜚ

Page 115: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 4:7 112 Hechos 5:2kyaahˊ Alejandro kyaahˊ läꜙjëëꜙ gaˊ hi laaꜗ dsaˉkyaaꜗ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘ. 7 Hi heꜘ gaꜙjmeeꜘ madaꜚgaꜙhwëë hi maˊ täähˊ nehꜙñeˈ, mahꜗ gaꜙcheeyhˉtoꜗ dsaahˋ jeeˊ maˊ tääyhˊ ja , gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kiyhꜗ:

—¿Hii kihꜗ hihꜙ heˉ jmeehˉ hnähꜘ läꜙnaˉ, hi kwaꜙ beꜘ kyahꜗ hnähꜘ?

8Heˉja gaꜙhlëëhꜘ Peeˊ kyaahˊ chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hnähꜘ hi laaꜗ dsaˉtaˊ dsaˉgyʉʉhˊ kyaa ˈ dsaˉIsrael, 9 maˉteeh ˈ hnähꜘ jnääh ˈ kihꜗ heˉ maˉjäꜗkihꜗ jaa hi maˊ dsaahˊ, llaˉkyaahꜚ jnääh ˈ jmɨɨˊhaˉ läꜙ maˉhlaayꜘ. 10Hnøøꜗ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ kyaahˊläꜙjëëꜙ gaˊ dsaˉ chaa hwaꜗ Israel laˉ, kyaahˊ hihꜙkihꜗ Jesucristo dsaˉ chaa Nazaret baˊmaˉhlaaꜘ dsaˉhi maˊ jluuhˊ laˉ. Heꜘ baˊ Jesús hi gaꜙjngëëhꜙhnähꜘ dsohꜘ hmaˉcruꜚ, Dio gaꜙmiꜙjiiyhˋ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ. Kyaahˊ beꜘ kihꜗ Jesús, chehꜗ hi maˊ jluuhˊlaˉ chaˊnëhˊ hnähꜘ. 11 Jesús hi hlëëhnˊ kihˈ laˉ, laaꜗläꜙkohꜘ mɨ ˈkuuˊ heˉ saꜙ gaꜙtɨhꜗ hohꜘ hnähꜘ, hnähꜘhi laaꜗ läꜙkoo tëꜙhyahꜙ kyaaꜗ Dio. Hi heꜘ gaꜙjäꜘläꜙkohꜘ mɨˈkuuˊ heˉ kyeˉ dsaˉ toˉnëˊ kihˈ koo hneˉjʉʉhˉ. 12 Saꜙ chaa gaˊ jñahꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ laˉ hi lääꜗjneˊ, jëëhꜘ jaa baˊ heꜘ hi gaꜙkwaaꜗ Dio hi naˉngëˈjwëˈ lääꜗ jneˊ.

13 Maˊ gaꜙjëëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊ heꜘ niꜙ miihˉ saꜙgohꜙ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ , heˉja gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ.Jëëhꜘ, ñeˉ bihꜗ apóstole heꜘ maˊ laay ˈ dsaˉ waˊhi chaˉ hi , niꜙ saꜙ kyʉʉyh˜ hwëhꜘ kaˉlähꜘ. Hiꜙgaꜙläꜙkyuuyꜙ heꜘ baˊ hi heꜘ maˊ gaꜙnääyˊ kyaahˊJesús. 14 Hiꜙ gaꜙjëëyꜗ heˉ maˊ chehˈ dsaˉñʉʉhˉ hi maˊ jluuhˊ heꜘ jeeˊ kiyh ˈ ja , heˉja saꜙ gaꜙlaꜗ maˊjäyhꜘ saꜙ lluꜗ heˉ maˉlaꜗ läꜙja . 15 Mahꜗ gaꜙjmeeꜘdsaˉtaˊ madaꜚ heˉ gaꜙhwëë apóstole heꜘ, taˊko jiihˈ gaꜙtaayhˋ gaꜙllayꜘ juuˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ. 16 Maˊjäyhꜘ:

—¿Haˉ läꜙ lluꜗ jmeenˊ kyaahˊ dsaˉñʉʉhˉ naˉ?Maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ gaꜙjmeeyꜘ koo heˉ jʉhˉgaa hiꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ hi chaa Jerusalén laˉ maˉñeyˉ, heˉ-ja saꜙ leꜘ jähˊ jneˊ saꜙ dsooꜘ. 17 Läꜙlaˉ baˊ waˊ jmeenˊmahꜗ moꜙsoꜙ läꜙnʉʉhꜘ gaˊ juu ˈ laˉ jeeˊ jwɨɨˉ jnänˋ.Waˊ jʉʉhnˊ kiyhˈ mahꜗ moꜙsoꜙ hlëëhꜗ gyihꜗ niꜙ jaakihꜗ Jesús.

18 Heˉja gaꜙtëëyhꜗ Peeˊ kaˉlähꜘ kyaahˊ Jwaaꜚ taꜙnëˊtaˊ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Moꜙsoꜙ hlëëhˊ gaˊ hnähꜘ kihꜗ Jesús, niꜙ moꜙsoꜙmiˊtëëhꜗ gaˊ hnähꜘ dsaˉ juuˈ kiyhꜗ.

19Heˉja gaꜙjeehˉ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ juuˈ kiyhꜗ:—Jmeeˊ daˊ hnähꜘ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ sooh˜ kyaaꜗ

jnääh ˈ chaˊnëˊ Dio, ¿cheˊ llu ˈ gaˊ heˉ miˊteˋ jnäähꜗkyahꜗ hnähꜘ llaꜚ heˉ miˊteˋ jnäähꜗ kihꜗ Dio? 20 Perosaꜙ leꜘ tʉˊ jnäähꜗ heˉ kwaˉ jnäähˈ juuˈ laˉ, läꜙjëꜙ heˉgaꜙjëëˊ jnäähꜗ kyaahˊ heˉ gaꜙnʉʉˊ jnäähꜗ —gaꜙjäyhꜘ.

21Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉtaˊ:—Maˉñehˊ baˊ hnähꜘ cherˊmahꜗ gaꜙnäähˊ gaˊ hnähꜘ

kwahˉ juuˈ naˉ.Ja gaˊ gaꜙlääyꜗ. Saꜙ gaꜙjnøøyhꜗ haˉ läꜙ jeeˊ maˊ

jmeehꜙ dsihꜘ, jëëhꜘ läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ maˊ jmeeꜙ jʉʉhˉkihꜗ Dio kihꜗ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja . 22 Jëëhꜘ, gaꜙlaꜗ kooheˉ jʉhˉgaa kihꜗ dsaˉ hi gaꜙhlaaꜘ heꜘ hi maˊ häälaꜚ gaˊ toꜗ looꜗ ji ñeˉ.

Gaꜙngɨɨꜘ øøhꜗ jneˊ kihˈ Dio mahꜗ hyoyhꜙ beꜘ23 Läꜙ maˊ gaꜙlaaꜘ apóstol heꜘ, gaꜙllaꜙnääyˋ kaˉlähꜘ

jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉkyaayhˊ, ja gaˊ gaꜙjmeeyhꜗ juu

ˈ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ jmiˉdsaˉ kaahˊ kyaahˊ dsaˉ-gyʉʉhˊ heꜘ. 24 Hiꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ läꜙjëëꜙ dsaˉkyaayhˊ,gaꜙtaayhˋ ko jøhꜘ läꜙjëëyꜙ gaꜙchuuyꜘ kyaahˊ Dio,gaꜙjäyhꜘ:

—Jaa hneˉ baˊ jmeehˉ hihꜙ, hneˉ heꜘ Dio hi gaꜙjmeehˊ gyʉʉh ˈ hwaꜗ, gaꜙjmeehˊ jmɨˉñeehꜚ, hiꜙgaꜙjmeehˊ läꜙjëꜙ heˉ gaˊ chaˉ. 25Hiꜙ hneˉ gaꜙkwahˊjuu ˈ läꜙkoo gaꜙhlëëhꜘ David hi gaꜙjmeeꜘ taˊheꜗkyahꜗ läꜙ maˊ gaꜙhlëëyhꜘ läꜙlaˉ:¿Heeˉ baˊ la ˈ chiˉjwaaꜙ dsaˉ läꜙkaa läꜙjʉhꜗ jmɨˉ-

gyʉʉꜙ?Läꜙkaa jeeˊ jwɨɨˉ, dsaˉtaayhˋ juu ˈ kweeˉ kyaahˊ

hʉʉˊdsëˉ heˉ saꜙ jmääꜗ taˊ.26 Dsaˉkuhꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊ kaahˊ, mahꜗ jmeeyꜗ

ko jøhꜘ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊ,hnooyhˉ haˉ läꜙ jeeˊ llaˉdsëëyˋ Dio kyaahˊ Cristo hi

naˉlleehˊ kyaayˈ, gaꜙjähꜘ David.27 ʼHiꜙ maꜙraꜙ heˉ gaꜙlaꜗ baˊ heˉ ja jeeˊ jwɨɨˉ laˉ,

gaꜙkuhꜗ Herode kyaahˊ Poncio Pilato kyaahˊ dsaˉhi saꜙ laaꜗ judiu hiꜙ kyaahˊ dsaˉ judiu. Gaꜙhnooyꜘjuu ˈ kih ˈ Jesús, gyʉʉˉ hi naˉjngëë ˈ kyaahꜗ hi gaꜙhñaahˋ. 28 Kyaahˊ beꜘ kyahꜗ hiꜙ kyaahˊ hʉʉˊdsëˉkyahꜗ maˉnaˉlaꜚ juu ˈ jääꜗ haˉ läꜙ leꜘ kihꜗ Jesús hiꜙja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘ dsaˉ heꜘ kiyhꜗ. 29 Jëëˋ daˊDsaˉjøøhˈ kyaanꜙ haˉ läꜙ jøøh˜ dsaˉ jnäähˈ naꜗ. Kwaˊbeꜘ kyaaꜗ jnääh ˈ hi jmeeꜙ taˊheꜗ kyahꜗ mahꜗ saꜙläꜙgahꜗ jnäähˈ hlëëhˊ jnäähꜗ dsaˉ kyaahˊ juuˈ kyahꜗ.30 Hiiꜘ goohˉ nëˊ kih ˈ hi dsaahˊ mahꜗ hlääyꜘ hiꜙkwaˊ beꜘ kyaaꜗ jnäähˈ mahꜗ jmeeˊ jnäähꜗ chaˉmiihˉheˉ jʉhˉgaa kyaahˊ beꜘ kihꜗ Jesús gyʉʉˉ kyaahꜗ hi naˉjngëëˈ —gaꜙjähꜘ apóstol heꜘ.

31Maˊ gaꜙdsaaꜗ gaꜙhlëëyhꜘ kyaahˊ Dio gaꜙjehꜗ hwaꜗjeeˊ maˊ tääyhˊ ja , läꜙchahꜘ ja gaꜙtaayhˋ naˉkah ˈbihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, hiꜙ gaꜙnääꜗ bihꜗ kwayꜙ juu ˈkihꜗ Dio, niꜙ miihˉ saꜙ goyhꜙ.

Gaꜙkwaꜘ øøhꜗ jneˊ beꜘ kihꜗ hi llaˉkyaaꜗ32 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ kihꜗ Dio, koo

nëëˈ baˊ maˊ laˈ hʉʉˊdsëˉ kiyhꜗ, niꜙ jaa saꜙ maˊ jmeeꜙkihꜗ läꜙjëꜙ heˉ maˊ chaˉ kiyhꜗ, gaꜙjmeeyꜘ kwaat˜ laꜗkihꜗ läꜙjëëꜙ baˊ. 33 Kyaahˊ chaˉmiihˉ beꜘ, gaꜙläꜙjëëꜙapóstole gaꜙjmeeyꜘ ju ˈdsooꜘ heˉ gaꜙläꜙjiihˋ JesúsDsaˉjøøhˈ jnänˋ. Hiꜙ Dio gaꜙmiꜙjøøꜗ chaˉmiihˉ kihꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ. 34 Jeeˊ kih ˈ dsaˉ heꜘ niꜙ jaa saꜙmaˊ jmeeꜙ wëëꜘ kihꜗ. Jëëhꜘ maˊ chaa øøhꜗ jneˊ hi maˊ høøꜙ hwaꜗ, hi maˊ høøꜙ hneꜗ, gaꜙhnɨɨyꜘ heˉ jamahꜗ maˊ dsaˉkayꜙ kuuˊ heˉ maˊ lɨyhꜗ ja , 35 maˊdsaˉkwëëyhˋ apóstole. Hiꜙ apóstole heꜘ maˊ tiˉ maˊllooh˜ kuuˊ ja kihꜗ läꜙjaa läꜙjaa hi llaˉkyaaꜗ .

36 Läꜙja gaꜙjmeeꜘ José. Pero apóstole heꜘgaꜙmiꜙchee dsihꜘ Bernabé. Jmɨɨˉ kiyhꜗ hnøøꜗ jähꜙ:hi kwaꜙ beꜘ kihꜗ dsaꜙ. Maˊ laay ˈ saˊjuˉ kihꜗ Leví.Jeeˊ gaꜙläꜙchaaꜙ Bernabé chee Chipre, hwaꜗ heˉ häˊjeeˊ jmɨˉñeehꜚ. 37 Hi heꜘ maˊ høøꜙ koo jwɨˊ hwaˈ hiꜙ gaꜙhnɨɨyꜘ. Kuuˊ heˉ gaꜙlɨyhꜗ ja , naˊkayˉ kihꜗapóstole.

5Gaꜙjuuꜗ Ananía kyaahˊ mëyˊ Safira

1Cheˊ kyuuh˜ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘ jaa hi maˊ cheeAnanía kyaahˊ mëyˊ hi chee Safira. Dsaˉ heꜘ,gaꜙhnɨɨꜘ koo jwɨˊ hwaˈ kihꜗ kaˉlähꜘ. 2 Gaꜙtaayhˋ juuˈ kweeˉ kyaahˊ mëyˊ haˉ läꜙ juuyꜗ mahꜗ hmäyꜗ toꜗ d-saahˋ kuuˊ heˉ gaꜙhnɨɨyꜘ hwaꜗ ja . Heˉja naˊkayˉ

Page 116: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 5:3 113 Hechos 5:38toꜗ dsaahˋ baˊ kuuˊ ja kihꜗ apóstole. (Gaꜙjmeeyꜘläꜙkohꜘ heˉ gaꜙkwëëyhꜗ läꜙjëꜙ baˊ.) 3Heˉja gaꜙjähꜘPeeˊ sɨɨyhꜙ:

—Ananía, ¿haˉ läꜙ maˉhe˜ Tanaˊ nehꜙ tuhˉhohꜘmaˉjuuhˊ kih ˈ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, heˉ maˉhmähˊtoꜗ dsaahˋ kuuˊ heˉ maˉhnɨɨhˊ hwa ˈ kyahꜗ? 4 ¿Ja ˈheˉ kyahꜗ baˊ hneˉ maˊ la ˈ hwaꜗ ja taˊko jiih ˈ saꜙmaˉhnɨɨˋ? Hiꜙ maˊ gaꜙhnɨɨhˊ hwaˈ ja , ¿ja heˉ kyahꜗbaˊ hneˉ kuuˊ heˉ gaꜙlëhꜗ kihꜗ hwaꜗ ja ? ¿Heˉla ˈmaˉja˜ hʉʉˊdsëˉ hlɨɨhˈ heˉ maˉjmeehˊ läꜙnaˉ? Jaꜙheꜘ dsaˉ naˉ hi maˉjuuhˊ kih ˈ, kihꜗ Dio baˊ naˉmaˉjuuhˊ.

5 Maˊ gaꜙnuuꜘ Ananía juu ˈ ja , gaꜙtayhꜘ hwaꜗ,gaꜙjuuyꜗ goˉte˜. Peerꜙ gaꜙläꜙgooꜙ dsëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉmaˊ gaꜙnuuyꜘ heˉ gaꜙlaꜗ läꜙja . 6 Chihˉ hi maˊtäähˊ jeeˊ ja , gaꜙbääyhˉ Ananía koo hmɨɨhˉ, mahꜗgaꜙjääyꜗ naˊhaayˊ.

7 Gaꜙläꜙhɨɨˋ koo hnëˉ hor˜, ja gaˊ maˊ gaꜙllooꜗmëyˊ jeeˊ maˊ täähˊ apóstole, niꜙ saꜙ ñeyˉ heˉ naˉmaˉlaꜙ. 8Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:

—Chiihˊ jnäꜘ, ¿cheˊ ko ja jiihˈ gaꜙkëëꜘ hwaꜗ kyahꜗhnähꜘ heˉ gaꜙhnɨɨhˊ hnähꜘ?

Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ:—Ja baˊ ko ja gaꜙkëëꜘ .9Mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨhꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ:—¿Haˉ läꜙ maˉtaahˋ hnähꜘ juuˈ kweeˉ maˉjuuhˊ

hnähꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dsaˉjøøhˈ jnänˋ, laahꜘ hnähꜘsaꜙ chaˉ heˉ leꜘ? Jëë daˊ hi täähˊ hoˊhaahˊ naˉ, hi maˉyaˉnääˋ maˉnaˊhaa dsaˉñʉʉhˉ kyaahꜗ. Ja baˊläꜙnaˉ dsaˉnääyꜗ dsaˉjääyꜙ hneˉ kaˉlähꜘ.

10 Hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙtahꜘ dsaˉmëꜘ heꜘ chaˊnëˊPeeˊ, gaꜙjuuyꜗ. Hiꜙ chahꜘ baˊ gaꜙllaꜙnääꜗ chihˉñʉʉhˉheꜘ jeeˊ maˊ kyaaꜗ dsaˉmëꜘ heꜘ hiꜙ gaꜙjëëyꜗ maˉ-naˉjuuyˊ. Heˉja gaꜙjääyꜗ naˊhaayˊ ja baˊ kooꜘ kihꜗdsaˉñʉʉhˉ kyaayꜗ. 11Heˉja gaꜙläꜙgooꜙ jwërte dsëꜗläꜙjëëꜙ hi gaꜙheehˉ juuˈ kihꜗ Dio hiꜙ läꜙjëëꜙ gaˊ jñahꜘhi gaꜙnuuꜘ juuˈ ja , gaꜙläꜙgooꜙ dsëyꜗ kaˉlähꜘ.

12 Peerꜙ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa maˊ jmeeꜙ após-tol jeeˊ jwɨɨˉ ja . Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙheehˉ juuˈ kihꜗDio gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaayhˊ jeeˊ laˈ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ Salomón. 13 Gaꜙtɨhꜗ baˊ dsëˈ dsaˉ haˉ läꜙ maˊ jmeeꜙhi gaꜙheehˉ juu ˈ kihꜗ Dio, pero saꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗmaˊ jmeeyꜙ ko jøhꜘ kyaayhˊ. 14Maꜙkeꜙ läꜙja gaꜙlaꜗ,maꜙraꜙ heˉ gaꜙläꜙjwëëꜘ gaˊ dsaˉ hi gaꜙläꜙdsooꜘdsëꜗ kihꜗ Dio, jwëëꜘ dsaˉñʉʉhˉ hiꜙ läꜙja dsaˉmëꜘkaˉlähꜘ. 15 Heˉja maˊ dsaˉjääyꜙ dsaˉdsaahˊ kyaayˈ naˉkyaay ˈ nëˊ jii chaˊhooˊ jwëꜗ jeeˊ maˊ dsaˉngëëꜘPeeˊ, maˊ laayꜘ haˉ gaˉ cheˉ tëëyꜗ miihˉ hih ˈ kihꜗPeeˊ waˊraˉ gaꜙngëëyꜘ jeeˊ ja . 16 Hiꜙ maˊ goˉnääꜘhi chaa jwɨɨˉ heˉ täähˊ jähꜙ kihꜗ Jerusalén jääyꜙdsaˉdsaahˊ kyaay ˈ, hiꜙ maˊ jääyꜙ dsaˉ hi kyejmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ. Läꜙjëëꜙ hi heꜘ maˊ dsaˉjäꜗ kihꜗ.

Kooˉ kaˉlähꜘ gaꜙsaayhꜗ apóstole heꜘ17 Peerꜙ gaꜙläꜙlleeꜘ jmiˉdsaˉ jøøhˈ hiꜙ läꜙja dsaˉ

saduceo hi laaꜗ dsaˉkyaayhˊ. 18 Heˉja gaꜙsaayhꜗapóstole heꜘ, gaꜙtaayhˉ nehꜙñeˈ. 19 Pero hwëˈ ja ,gaꜙllooꜗ jaa ángel kyaaꜗ Dio, gaꜙnäyꜗ hooˊ nehꜙñeˈmahꜗ gaꜙhwëëyꜗ apóstol heꜘ, gaꜙsɨɨyhꜙ:

20 —Goˉnääꜘ hnähꜘ kaˉlähꜘ, hiꜙ naˉchehꜗ baˊhnähꜘ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ gwahꜙ ooꜙ, ja kwahˉ hnähꜘjuuˈ naˉhñaaˈ läꜙjëë haˉ läꜙ jmeeꜗ Dio chaa dsaˉtaꜙlaꜙ kihꜗ Jesús.

21 Gaꜙmiꜙteꜗ bihꜗ läꜙkohꜘ gaꜙnuuyꜘ. Tiih˜ gaˊ maˊgaꜙjnäꜗ, gaꜙnääyꜗ taꜙ hooˊ naˊhiiˋ kih ˈ gwahꜙ ja ,gaꜙtaayhˋ miˉtëëyꜙ dsaˉ.

Taˊko jiihˈ ja , jmiˉdsaˉ jøøhˈ kyaahˊ dsaˉkyaayhˊgaꜙllaꜙnääyˋ nëˊtaˊ kiyh ˈ, mahꜗ gaꜙjøøyhˉ läꜙjëëꜙdsaˉtaˊ hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉgyʉʉhˊ hi naˉhñaa kyaaˈ dsaˉ Israel hiꜙ gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ heˉ dsaˉkyaayꜘhi täähˊ nehꜙñe ˈ. 22 Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ pooˉ nehꜙñeˈ saꜙ chaa apóstol heꜘ moꜙ täähˊ. Heˉja gaꜙnääyˋnaˊjmeeyhˊ juuˈ kihꜗ dsaˉtaˊ, 23maˊ jäyhꜘ:

—Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, maˊ gaꜙllaꜙnøøꜗ jnäähˈ jeeˊ chihˈ nehꜙñeˈ, naˉjnëˉ baˊ lluˈ, täähˊ baˊ hi høøꜙ nehꜙñeˈ. Pero maˊ gaꜙnäˊ jnäähꜗ hooˊ nehꜙñeˈ ja , saꜙ chaaniꜙ jaa —gaꜙjäyhꜘ.

24 Maˊ gaꜙnuuꜘ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ kyaahˊ jʉʉˊ pooˉ,kyaahˊ läꜙjëëꜙ gaˊ jmiˉdsaˉ kaahˊ, heˉja gaꜙtaayhˋjmeeyꜙ toꜗ dsëyꜗ haˉ jiihˈ llaˉnääꜗ apóstole heꜘ kyaahˊjuuˈ ja . 25Hor˜ ja gaꜙllooꜗ jaa dsaˉ hi kye juuˈ:

—Hi gaꜙtääh ˈ hnähꜘ nehꜙñe ˈ, hii ꜚ täähˊ kaˉlähꜘhooˊ naˊhiiˋ kihˈ gwahꜙ hlëëyh˜ dsaˉ —gaꜙjäyhꜘ.

26 Heˉja ngooꜗ jʉʉˊ pooˉ kyaahˊ dsaˉ kyaayꜗnaˊteeyˉ kaˉlähꜘ apóstol heꜘ, kyaahˊ juuˈ lluꜗ baˊ. Saꜙgaꜙkaayhꜗ, kihꜗ heˉ goyhꜙ teꜗ dsaˉ kuuˊ kiyhˈ.

27 Maˊ gaꜙllaꜙnääyˋ nëˊtaˊ, naˊjää dsihꜘ chaˊnëˊdsaˉtaˊ, heˉja gaꜙjähꜘ jmiˉdsaˉ jøøh ˈ sɨɨyhꜙ após-tole heꜘ:

28 —¿Ja ˈ gaꜙchiihˊ jnäähꜗ hnähꜘ maˊja , moꜙtoꜙhlëëhˋ gaˊ hnähꜘ dsaˉ juu ˈ kihꜗ Jesús? Pero heˉmaˉjmeehˊ hnähꜘ, läꜙ gaꜙdsaꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalénlaˉ, maˉmiˉtëëh ˈ hnähꜘ dsaˉ, nʉʉhꜚ kyahꜗ hnähꜘ,hnoohˉ hnähꜘ bäähˊ jnäähꜗ heˉ gaꜙjuuꜗ dsaˉñʉʉhˉheꜘ.

29Heˉja gaꜙjeehˉ Peeˊ juuˈ kihꜗ dsaˉ heꜘ ko jøhꜘkyaahˊ jñahꜘ apóstole, gaꜙjäyhꜘ:

—Jmeeꜙ biiꜗ heˉ miˊteˋ jneˊ kihˈ Dio baˊ, läꜙkohꜘ gaˊheˉmiˊteˋ jneˊ kihꜗ dsaˉ jmɨˉgyʉʉꜙ. 30Dio kyaaꜗ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ gaꜙmiꜙjiiyhˋ Jesús hi gaꜙjngëëhꜙhnähꜘ naˉtaaꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ. 31Hi heꜘ naˉ gaꜙl-laaꜗ Dio Jøøhꜗ jwooˈ raˉlluuꜗ kiyhꜗ, gaꜙjmääyꜗ dsaˉtaˊhiꜙ gaꜙhñaayꜗ lääyꜗ dsaˉ. Läꜙja gaꜙnäyꜗ jwë ˈ kihꜗdsaˉ Israel, mahꜗ dsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio hiꜙ läꜙjadsaˉcheˋ dsoˊkyeˉ kiyhꜗ. 32Heˉja jmeeˊ jnäähꜗ dsooꜘkihꜗ juu ˈ laˉ. Hiꜙ läꜙkye Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ jmeeꜙdsooꜘ kaˉlähꜘ, ja baˊ heˉ gaꜙkwëëhꜗ Dio läꜙjëëꜙ hi nʉʉhˊ kiyhˈ.

33 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉtaˊ heꜘ, gaꜙyaꜙjëë ˈ dsëy ˈchaˉmiihˉ, hnøøyꜗ maˊ jngëëyhˈ apóstol heꜘ. 34 Perojeeˊ kih ˈ dsaˉtaˊ heꜘ maˊ hää jaa fariseo hi maˊchee Gamaliel. Hi heꜘ maˊ laa jaa taˉjwohꜗ kyaaꜗley hiꜙ läꜙjëëꜙ baˊ dsaˉ maˊ jmääy˜ jøøh ˈ. Gaꜙnooˉtaˉjwohꜗ heꜘ mahꜗ gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ heˉ gaꜙhwëëapóstole ko hwëëꜘ. 35Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ hnähꜘ dsaˉtaˊ, dsaˉgoon˜ hi chaaIsrael laˉ. Leehꜚ hnähꜘ heeˉ naˉ jmeeh ˈ hnähꜘkihꜗ dsaˉ naˉ. 36 Miˉdsoohꜚ daˊ hohꜘ hnähꜘ haˉläꜙ gaꜙlaꜗ jeeˊ jnänˋ jää ˈ. Yaꜙhëëꜗ jaa dsaˉgoo˜jneˊ hi maˊ chee Teuda. Gaꜙjmääyꜗ hñiiyꜘ jøøh ˈ.Koo kyeꜘ hña laaꜘ dsaˉ hi gaꜙkuhꜗ kyaayhˊ. Perogaꜙjuuꜗ dsaˉ heꜘ, hiꜙ läꜙjëëꜙ hi maˊ nʉʉhˊ kiyhˈ gaꜙsaˊgaꜙjñeeꜘ. Jeeˊ ja gaꜙdsaaꜗ juu ˈ kiyhꜗ. 37 Maˉngëëꜘheˉ ja , jii heˉ gaꜙsoohˈ censo, yaꜙhëëꜗ Juda dsaˉgalileo. Läꜙja jwëëꜘ dsaˉ gaꜙjøøhˉ hi heꜘ hiꜙ ja baˊläꜙja gaꜙjuuyꜗ hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉ kyaayꜗ gaꜙsaˊ gaꜙjñeeꜘkaˉlähꜘ. 38Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ tøøꜙ dsaˉ naˉ, waˊ

Page 117: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 5:39 114 Hechos 7:12llaˉnääyˋ kiyhˈ. Cherˊmahꜗ nʉʉhꜚ heˉ kyeyˉ naˉ, laꜗhʉʉˊdsëˉ kihꜗ dsaˉ taꜙjmahꜗ, o cherˊmahꜗ hñiiꜘ bihꜗjmeeyꜙ läꜙnaˉ, llaaꜙ baˊ juuˈ naˉ. 39 Pero cherˊmahꜗlaꜗ kihꜗ Dio juuˈ heˉ kwayꜙ naˉ, saꜙ läꜙkëhˊ hnähꜘ jmɨɨˊheehꜗ hnähꜘ. Leehꜚ hnähꜘ, leꜘ gaˉ cheˉ llaˉdsëëhˋhnähꜘ kihꜗ Dio —gaꜙjähꜘ Gamaliel sɨɨyhꜙ dsaˉtaˊ heꜘ.

40 Gaꜙheehˉ baˊ dsaˉtaˊ heꜘ juu ˈ heˉ gaꜙhlëëhꜘGamaliel ja . Ja gaˊ gaꜙtëëyˉ kaˉlähꜘ apóstole heꜘ,gaꜙkwayꜘ kihꜗ hiꜙ gaꜙjʉʉyhꜗ kihꜗ mahꜗ moꜙsoꜙ hlëëhꜗgyihꜗ kihꜗ Jesús. Ja gaˊ gaꜙtøøyꜗ. 41 Maˊ gaꜙhwëëapóstole chaˊnëˊ dsaˉtaˊ heꜘ, maˊ chaa bihꜗ lluꜗ. Jëëbaˊ dsëyˈ kihꜗ heˉ gaꜙkwaꜘ Dio jwëˈ heˉ gaꜙjëëyꜗ wɨɨꜘkwaat˜ kihꜗ Jesús. 42 Läꜙjëꜙ jmɨɨˊ baˊ saꜙ maˊ tʉy˜miˉtëëyꜙ dsaˉ hiꜙ kwayꜙ juuˈ kihꜗ Jesús hi jäyhꜘ laaꜗCristo. Läꜙja maˊ jmeeyꜙ hooˊ naˊhiiˋ kihˈ gwahꜙ hiꜙchaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉ kaˉlähꜘ.

6Gaꜙhñaayꜗ gyeeꜗ dsaˉ hi jmeeꜗ beꜘ kihꜗ apóstole

1 Jmɨɨˊ ja gaꜙläꜙjwëëꜘ gaˊ hi gaꜙheehˉ kihꜗ Jesús.Maˊja gaꜙsooˉ juu ˈ jeeˊ tiˉllooyh˜ heˉ kuhˉ dsaˉkoo jmɨɨˊ koo jmɨɨˊ. Gaꜙläꜙhneeꜙ hi maˊ hlëëhꜙgriego kyaahˊ hi maˊ hlëëhꜙ hebreo, kihꜗ heˉ saꜙnaˉkah ˈ kweeˉ wɨɨ ꜘ heˉ gaꜙhyohꜗ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘhi hlëëhꜙ griego läꜙkohꜘ teꜗ heˉ gaꜙhyohꜗ hi maˊhlëëhꜙ hebreo. 2Heˉja läꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ apóstole heꜘgaꜙjøøyhˉ läꜙjëëꜙ hi maˉheehˉ juuˈ kihꜗ Dio mahꜗgaꜙtaayhˋ juuˈ, gaꜙjäyhꜘ:

—Saꜙ sooh˜ kyaaꜗ jnäähˈ heˉ tʉˊ jnäähꜗ kwaˉ jnäähˈ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ tiˊlloohˊ jnäähꜗ heˉ kuhꜙ dsaˉ.3Heˉja jwëëhn˜ hnähꜘ øøhnꜗ, llee hnähꜘ gyeeꜗ dsaˉhi hiiꜘ juuˈ kihꜗ jmeeꜙ heˉ lluꜗ jmahꜗ, dsaˉ hi ngëëꜘhi maˉhyoh˜ chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.Hi heꜘ baˊ dsaˉheꜘ gooˉ taˊ laˉ. 4 Jnäähˈ gaꜙnøøꜗ baˊjnäähꜗ ngɨɨˊ jnäähꜗ kihꜗ Dio hiꜙ kwaˊ jnäähꜗ juuˈ kiyhꜗkaˉlähꜘ.

5 Gaꜙjäꜘ baˊ kweeˉ juu ˈ kihꜗ gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ. Heˉja gaꜙhñaayꜗ Esteban hi maˊ dsooꜘ dsëꜗchaˉmiihˉ kihꜗ Dio hiꜙ maˊ kyeyˉ chaˉmiihˉ beꜘkihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. Hiꜙ gaꜙhñaayꜗ Felipe kyaahˊPrócoro, kyaahˊ Nicanor, kyaahˊ Timón, kyaahˊ Par-meno, kyaayhˊ Nicolá dsaˉ chaa Antioquía. Nicoláheꜘ saꜙ maˊ laay ˈ judiu pero gaꜙngëëyꜗ hñiiyꜘ mahꜗleeyꜘ koo baˊ kyaayhˊ. 6 Läꜙjëëꜙ hi heꜘ, naˊjääyˉchaˊnëˊ apóstole. Hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙkyeˉ apóstolegooˉ nëˊ kiyhˈ, gaꜙngɨɨyꜘ kihꜗ Dio mahꜗ hääyꜗ.

7 Läꜙja gaꜙnaꜘ jwëˈ kiyhꜗ heˉ kwayꜗ chaˉgaˊmiihˉjuuˈ kihꜗ Dio. Hiꜙ gaꜙläꜙjwëëꜘ gaˊ dsaˉ hi gaꜙheehˉjeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén hiꜙ jwëëꜘ hi maˊ laa ˈ jmiˉdsaˉgaꜙläꜙdsooꜘ dsëyꜗ juuˈ kihꜗ Dio.

Gaꜙsaayhꜗ Esteban8 Peerꜙ jnaahˈ lluꜗ dsëꜗ Esteban hiꜙ kyaahˊ beꜘ kihꜗ

Dio gaꜙjmeeyꜘ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa jeeˊ jwɨɨˉja . 9 Koo gwahꜙ mähˉ jeeˊ dsaˉñeeꜙ judiu, jeeˊja maˊ täähˊ koo nääꜗ dsaˉ hi chee Libertados.Hiꜙ maˊ täähˊ hi yaꜙnääꜗ jwɨɨˉ Cirene kyaahˊ jwɨɨˉAlejandría hiꜙ läꜙkye hi chaa hwaꜗ Cilicia hiꜙ Asia.Hi heꜘ naˉ gaꜙläꜙhneeꜙ kyaahˊ Esteban. 10 Pero saꜙgaꜙlɨyhꜗ kyaahˊ Esteban, kihꜗ heˉ maˊ hlëëyhꜙ kyaahˊchaˉmiihˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ hiꜙ maˊ hlëëyhꜙ läꜙkookwaꜙ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. 11 Maˊ saꜙ gaꜙlɨhꜗ dsaˉ heꜘ,heˉja gaꜙlaayꜗ dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ juuˈ taˉjuuˈ:

—Maˉnʉʉˊ jnäähꜗ maˉmiˉkwahꜗ Esteban Moiséhiꜙ maˉmiˉkwayhꜗ Dio kaˉlähꜘ.

12 Läꜙjwëꜘ ja , gaꜙtooyhˉ jeˉ dsëꜗ hi chaaJerusalén ja , läꜙkye kihꜗ dsaˉgyʉʉhˊ kyaahˊ taˉj-wohꜗ kyaaꜗ ley. Heˉja , läꜙchahꜘ ja gaꜙnääyꜗnaˊchaayhˉ Esteban mahꜗ naˊjääyˉ nëˊtaˊ. 13 Hiꜙgaꜙkwaayꜗ dsaˉ hi gaꜙjmeeꜘ juuˈ taˉjuuˈ nëˊtaˊ ja .Hi heꜘ naˉ gaꜙjähꜘ:

—Dsaˉñʉʉhˉ laˉ saꜙ tʉy˜ miˉkwayhꜗ gwahꜙnaˉjngɨɨˈ naˉ hiꜙ miˉkwayhꜗ ley kaˉlähꜘ. 14Maˉnʉʉˊjnäähꜗ maˉjäyhꜘ, Jesús dsaˉ Nazaret heeyꜗ jeeˊ laˉjnänˋ, hiꜙ miˉsɨɨyꜗ läꜙjëꜙ läꜙ nøøꜘ jnänˋ heˉ gaꜙllaꜘMoisé.

15 Maˊ gaꜙjëëꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉtaˊ hi maˊ täähˊ nëˊtaˊja , jeeˊ chehˈ Esteban, gaꜙjëëyꜗ nëyˊ, laꜗ läꜙkohꜘ nëˊjaa ángel.

7Gaꜙkwaꜘ Esteban juˈdsooꜘ kihꜗ

1Heˉja gaꜙjähꜘ jmiˉdsaˉ jøøhˈ heꜘ sɨɨyhꜙ:—¿Cheˊ dsooꜘ juuˈ heˉ hnɨɨ˜ dsaˉ kyahꜗ?2Hiꜙ gaꜙjähꜘ Esteban:—Dsaˉñʉʉhˉ øøhnꜗ, dsaˉ maˉkaahˊ kyaanꜙ, nʉʉˉ

daˊ hnähꜘ. Dio hi gyaꜗ gyʉʉh ˈ gaꜙmiꜙjnääyˉ hñi-iyꜘ kihꜗ tääˋ jnänˋ Abraham läꜙ maˊ gaꜙgyayˉ hwaꜗMesopotamia, ja gaˊ dsooy ˈ taꜙ Haran. 3 Heˉjagaꜙjähꜘ Dio sɨɨhꜙ Abraham: “Yaˉhëë ˈ goohꜘ, waˊjäꜘ baˊ hi chaa kyahꜗ mahꜗ gwaˉ taꜙ hwaꜗ heˉkwëëhnꜚ hneˉ.” 4 Ja gaˊ yaꜙhëëꜗ Abraham hwaꜗjeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ caldeo, ngooyꜗ naˊgyayˉ hwaꜗHaran. Maˉngëëꜘ maˉjuuꜙ jmiiˉ Abraham, ja gaˊgaꜙcheeꜗ Dio Abraham taꜙ hwaꜗ laˉ, jeeˊ tøøhˊ jneˊna ˈ. 5 Pero saꜙ gaꜙkwaꜘ Dio heˉ laꜗ juu ˈ heˉ maˊhyohꜙ Abraham, niꜙ jeeˊ maˊ jmeey ˈ hneꜗ kiyhꜗ saꜙgaꜙhyoyhꜗ. Hwaꜗ laˉ gaꜙbäähˉ Dio hñiiꜘ maˊ kwëëyhˈ Abraham kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ kyaayꜗ hi ja gaˊgaꜙläꜙchaaꜙ . Pero saꜙ gaˊ maˉchaa jooyꜘ maˊja .6Gaꜙjähꜘ Dio sɨɨhꜙ Abraham: “Dsaˉ kyaahꜗ hi ja gaˊläꜙchaa , dsaˉnääyꜗ dsaˉtaayhˋ jyohꜘ hwaꜗ gooˈ dsaˉhi chaa ʉʉꜘ. Jeeˊ ja jmäähꜙ dsihꜘ taˊ läꜙ tëˉ dsëꜗhiꜙ jmeehꜙ dsihꜘ läꜙjiih ˈ tëꜗ kyeꜘ hñaˉlooꜘ ji ñeˉ.7Peromaꜙraꜙ heˉ llaˋ baˊ jnäꜘ taˊ kihˈ hi jmeehꜙ dsaˉkyaahꜗ. Maˉngëëꜘ heˉ ja , hwëëꜙ dsaˉ kyaahꜗ hwaꜗEgipto, yaˉhnääyhˉ jnäꜘ jeeˊ laˉ.” 8 Ja gaˊ gaꜙjmeeꜘDio hmoohˊ kyaahˊ Abraham, gaꜙjmeeyꜘ madaꜚ heˉʉʉhꜙ jmɨˉngoꜗ kiyhꜗ. Maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙläꜙchaaꜙIsaac jooꜘ Abraham. Maˊ gaꜙhyaˉ Isaac jñaꜗ jmɨɨˋ,gaꜙwɨhꜘ jmɨˉngoꜗ kiyhꜗ. Hiꜙ läꜙja gaꜙjmeeꜘ Isaackihꜗ jooyꜘ Jacob, hiꜙ ja baˊ läꜙja gaꜙjmeeꜘ Jacob kihꜗläꜙjëëꜙ gyaꜙtuuꜘ jooyꜘ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ.

9 ʼHiꜙ läꜙjëëꜙ jooꜘ Jacob heꜘ gaꜙläꜙwɨɨꜘ dsëyꜗ kyaahˊJosé øøyhꜚ. Gaꜙhnëëyꜗ José kihꜗ dsaˉ hi gaꜙnääꜗtaꜙ Egipto, mahꜗ dsaˉjmeeyꜘ taˊ läꜙjmɨɨˈ läꜙjeˉ. PeroDio saꜙ gaꜙtʉꜗ kiyhꜗ, 10 gaꜙlääyꜗ José kihꜗ läꜙjëꜙ nëëˈ heˉ wɨɨꜘ heˉ maˊ jëëy˜, hiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ chaˉmi-ihˉ hʉʉˊdsëˉ lluꜗ hiꜙ gaꜙjmeeyꜘ gaꜙjäyꜘ lluꜗ chaˊnëˊFaraón, rey kyaaꜗ dsaˉ Egipto. Heˉja gaꜙtɨhꜗ dsëꜗrey heꜘ, gaꜙtooyhˉ gooˉ José heˉ gaꜙjmeeyꜘ hihꜙ kihꜗläꜙjëëꜙ dsaˉ Egipto hiꜙ läꜙkye taˊ heˉ chaˉ chaˊnehꜙkihꜗ rey heꜘ, gaꜙheꜗ gooyˉ.

11 ʼPero maˉngëëꜘ heˉ ja , gaꜙjëëꜗ dsaˉ hooˊläꜙkaa hwaꜗ Egipto hiꜙ läꜙja läꜙ gaꜙtëꜘ Canaánlaˉ kaˉlähꜘ. Chaˉmiihˉ wɨɨꜘ gaꜙjëëyꜗ, kihꜗ heˉ saꜙgaꜙjnäꜗ heˉ maˊ kuhꜙ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ. 12 Läꜙmaˊ gaꜙnuuꜘ Jacob heˉ maˊ hnɨɨꜙ dsaˉ trigo hwaꜗEgipto, gaꜙcheeyꜗ jooyꜘ taꜙ Egipto ja . Heˉ ja laꜗ

Page 118: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 7:13 115 Hechos 7:49toˉnëˊ heˉ naˊnää ˈ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ jeeˊ ja .13 Läꜙ maˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜ heˉ naˊnääy ˈ taꜙ Egiptoja , ja gaˊ gaꜙmiꜙjnääˉ José hñiiꜘ heˉ laayꜗ øøyhꜚdsaˉ heꜘ. Läꜙjwëꜘ ja gaꜙläꜙkyuuꜙ Faraón läꜙjëëꜙdsaˉ kyaaꜗ José. 14 Hiꜙ gaꜙcheeꜗ José juu ˈ heˉdsaˉnääꜗ läꜙjëëꜙ hi chaa kiyhꜗ kyaahˊ jmiiyˉ Jacobtaꜙ Egipto. Koo nääꜗ dsaˉ heꜘ teeꜗ toꜙ loꜙgyaaꜘ dsë˜gyiiꜘhñaaꜘ . 15Heˉja ngooꜗ Jacob taꜙ Egipto. Jeeˊ jagaꜙllooꜗ jmɨɨˊ gaꜙjuuyꜗ hiꜙ läꜙja gaꜙjuuꜗ läꜙjëëꜙ jooyꜘ.16 Jeeˊ läꜙjëëꜙ hi heꜘ naˊhaayˊ taꜙ hwaꜗ Siquem, koojwɨˊ hwa ˈ jeeˊ gaꜙlaꜗ Abraham kihꜗ jooꜘ Hemor läꜙkyeeꜘ mahꜗ haayꜗ hlɨɨꜘ kyaayꜗ.

17 ʼLäꜙ maˊ ngoo ˈ gaꜙdsëëꜗ jmɨɨˊ heˉ gaꜙbäähˉDio hñiiꜘ kyaahˊ Abraham, gaꜙläꜙjwëëꜘ jwërte dsaˉkyaayꜗ hwaꜗ Egipto ja . 18 Jmɨɨˊ ja yaꜙhëëꜗ jñahꜘ reyhwaꜗ Egipto hi saꜙ dsooh˜ dsëꜗ kihꜗ José. 19 Rey heꜘmaˊ kyʉʉyh˜ haˉ läꜙ maˊ jmeeyˈ kihꜗ dsaˉmaˉgyuhˉjnänˋ, gaꜙjmeeyhꜙ dsaˉ jnänˋ chaˉmiihˉ. Läꜙjiih ˈgaꜙjmeeyꜘ hihꜙ heˉ juuꜘ läꜙjëëꜙ gyʉʉˉ ñʉʉhˉ kyaayꜗmahꜗ moꜙsoꜙ läꜙjwëëꜘ gyihꜗ. 20 Jmɨɨˊ ja gaꜙläꜙchaaꜙMoisé. Chaˉmiihˉ gaꜙtɨhꜗ dsëꜗ Dio gyʉʉˉ Moisé heꜘ.Uuˉ sɨhˉ baˊ gaꜙlɨhꜗ choˈjmiiyˉ gaꜙhmääyꜗ gyʉʉˉ heꜘchaˊnehꜙ kiyhꜗ. 21 Ja gaˊ gaꜙlleeyˉ kaˊhneꜚ jeeˊ maˊhiiꜘ gooˉ juuyꜘ. Pero maˊ gaꜙjëëꜗ jo mɨɨꜚ rey gyʉʉˉheꜘ, gaꜙtëëyˉ hiꜙ gaꜙmiꜙkwaayˉ läꜙkoo jooyꜘ baˊ.22 Jeeˊ ja gaꜙläꜙtëëꜙ Moisé läꜙjëꜙ heˉ maˊ kyʉʉh˜dsaˉ Egipto. Läꜙjëꜙ juuˈ kiyhꜗ maˊ laˈ kyaahˊ beꜘ hiꜙläꜙjëꜙ taˊ kiyhˈ maˊ goˉhɨɨˈ lluꜗ.

23 ʼMaˊ gaꜙhyaˉ Moisé toꜗ looꜗ ji ñeˉ, jaꜗ dsëyꜗdsaˉjëëyꜙ dsaˉ Israel dsaˉgooyˈ. 24Maˊ gaꜙllooyꜗ jeeˊtäähˊ dsaˉ Israel heꜘ, gaꜙjëëyꜗ dsaˉ Egipto maˊ kwayꜙkihꜗ jaa dsaˉ Israel. Läꜙchahꜘ ja gaꜙlääyꜗ øøyhꜚheꜘ mahꜗ gaꜙjngɨɨyhꜗ kihꜗ dsaˉ Egipto. 25 “Naꜗ baˊläꜙngëëꜘ dsaˉgoon˜, Dio lääyꜗ taꜙlaꜙ kiꜙ jnäꜘ baˊ”, laaꜘMoisé. Pero saꜙ gaꜙtahꜘ dsëꜗ øøyhꜚ heˉ ja . 26 Maˊgaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, gaꜙjeeˈ Moisé uuꜗ dsaˉgooyˈ hi maˊ täähˊ tee . Maˊ hnøø ˈ Moisé maˊ llaa ˈ hniiˉ,heˉja gaꜙjäyhꜘ: “¿Heˉla ˈ jmeehˉ hnähꜘ läꜙnaˉ?¿Ja ˈ øøhꜗ baˊ hnähꜘ naˉ, mahꜗ täähˊ hnähꜘ teehꜘ?”27Dsaˉ hi maˊ kwaꜙ kihꜗ dsaˉkyaayhˊ heꜘ gaꜙhløøyhꜗkihꜗ Moisé mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ: “Saꜙ chaa hi maˉhñaaꜗhneˉ mahꜗ jmääh ˈ hñaahꜗ dsaˉtaˊ, jmääh ˈ hñaahꜗjwëëꜚ heˉ llah ˈ taˊ kyaaꜗ jnääh ˈ. 28 ¿Cheˊ hnoohˉjngëëhˈ jnäꜘ läꜙ gaꜙjngëëhꜙ dsaˉ Egipto llooꜘ?” 29Maˊgaꜙnuuꜘ Moisé juuˈ ja gaꜙkyʉʉyꜗ, naˊgyayˉ taꜙ hwaꜗMadián, laayꜗ jaa dsaˉ chaa ʉʉꜘ baˊ. Jeeˊ jagaꜙläꜙchaaꜙ uuꜗ jooyꜘ.

30 ʼMaˉngëëꜘ toꜗ looꜗ ji ñeˉ gyaꜗ Moisé hwaꜗ kii ꜙja , maˊ gaꜙläꜙjnääꜘ jaa ángel taꜙ chaˊnëyˊ jeeˊ maˊkooˉ koo chaah ˈ tooꜘ nëˊ mohꜘ Sinaí. 31 Peerꜙgaꜙläꜙdsaa dsëꜗ Moisé maˊ gaꜙjëëyꜗ heˉ ja mahꜗngooyꜗ naˊjëëyˉ chuhꜙ. Ja gaˊ llooy˜ chuhꜙ, gaꜙnu-uyꜘ gaꜙhlëëhꜘ Dio kyaayhˊ: 32 “Jnäꜘ laanꜗ Dio kyaaꜗdsaˉ maˉgyuhˉ kyaahꜗ. Laanꜗ Dio kyaaꜗ Abraham,laanꜗ Dio kyaaꜗ Isaac, hiꜙ Dio kyaaꜗ Jacob.” Peerꜙgaꜙjlääꜗ Moisé kihꜗ heˉ goyhꜙ, moꜙsoꜙ gaꜙtuuˉ dsëyꜗmaˊ jëëyˈ. 33Heˉja gaꜙjähꜘ Dio sɨɨyhꜙ: “Jñuuhˊ looˉheˉ häˊ tɨɨhˊ naˉ. Jëëhꜘ, jeeˊ chehˈ naˉ, laꜗ naˉjngɨɨˈ.34 Manꜙ kweeˉ jëë˜ wɨɨꜘ dsaˉ kyaanꜙ hi täähˊ hwaˈ Egipto. Maˉnuunꜗ kɨˉhooyh˜, heˉja maˉjñaanꜗmahꜗ lää jnihꜘ. Naꜗ naꜙ, ñaˉ kyaahˊ jnäꜘ mahꜗ cheenꜚhneˉ taꜙ Egipto”, gaꜙjähꜘ Dio.

35Hlëëhꜙ gaˊ Esteban kyaayhˊ:

—Dsooh˜ baˊ hohꜘ hnähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ dsaˉgoo˜jneˊ hi gaꜙjmeeꜘ hñaaˉ dsëˉ kihꜗ Moisé jääꜗ , hi gaꜙjähꜘ: “Saꜙ chaa hi maˉhñaaꜗ hneˉ mahꜗ jmäähˈ hñaahꜗ dsaˉtaˊ, jmääh ˈ hñaahꜗ jwëëꜚ heˉ llah ˈtaˊ kyaaꜗ jnääh ˈ.” Heꜘ baˊ Moisé hi saꜙ gaꜙtaahˉdsaˉgoo˜ jneˊ taˊ, gaꜙcheeꜗ Dio laayꜗ jaa dsaˉtaˊ hiꜙlaayꜗ jaa hi lää dsaˉ. Juuˈ laˉ gaꜙngëëꜗ ángel kihꜗMoisé, läꜙ maˊ gaꜙläꜙjnääyꜘ jeeˊ maˊ kooˉ chaahˈ tooꜘja . 36Moisé heꜘ gaꜙhwëëyꜗ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ hi maˊ täähˊ Egipto, gaꜙjmeeyꜘ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaajeeˊ ja hiꜙ läꜙja gaꜙjmeeyꜘ jeeˊ jmɨˉñeehꜚ gyʉʉꜘ,hiꜙ läꜙkaa hwaꜗ kii ꜙ jeeˊ gaꜙngëëyꜘ kaˉlähꜘ, läꜙjiih ˈgaꜙtëꜘ toꜗ looꜗ ji ñeˉ. 37Moisé heꜘ gaꜙjähꜘ sɨɨyhꜙ dsaˉIsrael: “Dio jmeeꜗ yaˉhëëˈ jeeˊ kyahˈ hnähꜘ jaa hi ngëëꜗ juuˈ läꜙkoo jmeeꜙ jnäꜘ. Kihꜗ hi heꜘ baˊ nuuhꜗhnähꜘ”, gaꜙjäyhꜘ. 38Moisé hi maˊ hää jeeˊ kihˈ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ hwaꜗ kii ꜙ ja , heꜘ baˊ hi gaꜙhlëëhꜘkyaahˊ ángel mohꜘ Sinaí, hi heꜘ naˉ gaꜙhyohꜗ juuˈmahꜗ ngëëyꜗ jnänˋ heˉ jmeeꜙ chaa jneˊ kihˈ Dio.

39 ʼPero dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ saꜙ gaꜙhiiꜗ maˊ nuuyˈ kihꜗ Moisé, niꜙ läꜙja saꜙ gaꜙtaayhˉ taˊ, maˊ hnøøyˈ maˊ dsaˉnääyˋ kaˉlähꜘ taꜙ Egipto. 40Heˉja gaꜙjähꜘdsaˉ heꜘ sɨɨhꜙ Aarón: “Jmääˋ jaa dio hi nooꜙnëˊ jnänˋ, jëëhꜘ saꜙ ñeˊ jneˊ heeˉ naˉ maˉlaꜙ kihꜗMoisé hi gaꜙhwëëꜗ jneˊ hwa ˈ Egipto.” 41 Heˉjagaꜙjmääꜗ dsaˉ jaa gyʉʉˉ kyaˊ. Maˊ gaꜙlaaꜗ kyaˊheꜘ, gaꜙjngëëyhꜗ jahꜘ mahꜗ gaꜙllayꜘ chaˊnëˊ kyaˊ hi gaꜙjmääyꜗ dio. Peerꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ lluꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉheꜘ kihꜗ taˊ heˉ gaꜙjmeeyꜘ kyaahˊ gooyˉ. 42 Heˉjagaꜙläꜙøøꜘ Dio kihꜗ dsaˉ heꜘ, gaꜙkwayꜘ jwë ˈ mahꜗjmeeyꜗ jʉʉhˉ kihꜗ nʉʉꜘ hi hëëꜙ gyʉʉh ˈ. Läꜙjanaˉsɨɨˉ jeeˊ lleˋ juuˈ heˉ gaꜙhlëëhꜘ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio. Läꜙlaˉ gaꜙjähꜘ Dio:Hnähꜘ dsaˉ Israel, jaꜙ heꜘ jnäꜘ gaꜙkwëëhˋ jahꜘ,niꜙ jaꜙ kiꜙ jnäꜘ heˉ gaꜙjeehꜙ hnähꜘ jahꜘ taˊko jiih ˈ

gaꜙtaahˋ hnähꜘ toꜗ looꜗ ji ñeˉ hwaꜗ kii ꜙ ja .43 Llaꜚ heˉ maˊ jmeehꜗ hnähꜘ läꜙja kinꜙ,gaꜙkyehˉ hnähꜘ naˊhyooꜘ kihꜗ Moloc läꜙkaa jeeˊ

yaꜙnäähꜗ hnähꜘ,hiꜙ läꜙja gaꜙjmeehˊ hnähꜘ kihꜗ nʉʉꜘ kyaaꜗ dio Refán.Gaꜙjmeehˊ hnähꜘ jʉʉhˉ kihꜗ dio hi naˉlaaꜚ kaahꜙ

hnähꜘ baˊ.Heˉja hwëënˊ hnähꜘ jeeˊ naˉ,mahꜗ cheenꜚ hnähꜘ taꜙ

ooꜙ gaˊ miihˉ kihꜗ Babilonia, gaꜙjähꜘ Dio.44 ʼPero maˊ chaˉ baˊ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ maˉgyuhˉ

jnänˋ, jeeˊ maˊ tääyhˊ hwaˈ kii ꜙ ja . Gwahꜙ ja maˊ laˈ läꜙkoo gaꜙmiꜙjnääˉ Dio kihꜗ Moisé gyʉʉhˈ mohꜘ.Heˉja baˊ ja gaꜙjmeeꜘ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ koogwahꜙ kyaahˊ looˊ jahꜘ heˉ maˊ chee tabernáculo.Nehꜙ ja maˊ täähˊ kuuˊ heˉ maˊ naˉsɨɨˉ hmoohˊkih ˈ Dio. 45 Läꜙ maˉkye baˊ dsaˉ tabernáculo ja ,maˊ gaꜙløøꜗ Josué gaꜙnooˉ nëˊ llaꜚ Moisé. Jmɨɨˊ jagaꜙhwëëꜗ Dio dsaˉ hi chaahˉ hi maˊ täähˊ hwa ˈjeeˊ tøøhnˊ laˉ mahꜗ gaꜙtaahˋ dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋkyaahˊ Josué. Hiꜙ läꜙ maˉhøøyꜙ ja baˊ tabernáculoja , läꜙjiih ˈ gaꜙgyaˉ David. 46 Dio gaꜙmiꜙjääꜗ Davidchaˉmiihˉ, heˉja gaꜙchuuꜘ David kyaayhˊ mahꜗkwayꜗ jwëˈ leꜘ koo hneꜗ jeeˊ gyaꜙ Dio, heꜘ baˊ hi laaꜗDio kyaaꜗ Jacob. 47 Pero Salomón jo ñʉʉhꜚ bihꜗ hi gaꜙjmeeꜘ hneꜗ ja .

48 ʼPero Dio Jøøhꜗ jnänˋ saꜙ gyayꜗ gwahꜙ heˉ naˉlaꜚkyaahˊ gooˉ dsaˉ. Ja baˊ läꜙja gaꜙjähꜘ hi gaꜙngëëꜗjuuˈ kihꜗ Dio:49Gyʉʉhˈ baˊ laˈ høønˈ jeeˊ jmeenꜙ hihꜙ,

Page 119: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 7:50 116 Hechos 8:26hwaꜗ laˉ, laꜗ jeeˊ chihnꜙ tɨɨnꜙ baˊ.¿Haˉ läꜙja heˉ jmeeh ˈ hnähꜘ hneꜗ kinꜙ? gaꜙjähꜘ

Dsaˉjøøhˈ jnänˋ.¿Cheˊ laahꜘ hnähꜘ hnøøꜗ jeeˊ teehnˊ dsënꜙ?50 ¿Ja kyaahˊ goonꜙ gaꜙjmeenꜗ läꜙjëꜙ heˉ laˉ? gaꜙjähꜘ

Dio.51 ʼHeˉ baˊ cheˉ chaahˉ hnähꜘ —gaꜙjähꜘ Esteban

—. ¿Heˉla ˈ saꜙ hii˜ läꜙngëëhꜘ hnähꜘ? Läꜙjëꜙ jiih˜kwahˉ hnähꜘ jmɨɨˊ kyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ. Jmeehˉhnähꜘ ja baˊ läꜙkoo gaꜙjmeeꜘ dsaˉmaˉgyuhˉ jnänˋ.52 Dsaˉ maˉgyuhˉ jnänˋ, läꜙhiiꜘnëˊ baˊ gaꜙjmeeyhꜙdsaˉ hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio. Hiꜙ gaꜙjngëëyhꜗko llaa hi gaꜙhlëëhꜘ heˉ jäꜙ gaˊ jaa hi lluuꜗgoˉte˜. Hiꜙ maˊ jaˈ hi lluuꜗ heꜘ, gaꜙjmeehˋ hnähꜘ hiꜙgaꜙjngëëhꜙ hnähꜘ kaˉlähꜘ. 53 Maˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘhaˉ läꜙ laꜗ ley kihꜗ Dio, heˉ gaꜙngëëꜗ ángel kihꜗMoisé,mahꜗ saꜙ gaꜙmiꜙtehˋ hnähꜘ.

Gaꜙjngëëyhꜗ Esteban54 Läꜙ maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Esteban

läꜙja , gaꜙläꜙlleeyꜘ ngaayhˊ, läꜙjiihˈ gaꜙjʉʉyꜗ chaˉjayˊ,kihꜗ heˉ gaꜙyaꜙjëë ˈ dsëyꜗ kyaayhˊ. 55 Pero Estebanmaˊ kye chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ.Gaꜙchooyhꜗ nëyˊ taꜙ gyʉʉhˈ, gaꜙjëëyꜗ gaꜙtahꜗ jmëëꜗjeeˊ gyaˈ Dio hiꜙ gaꜙjëëyꜗ Jesús chehꜗ jwooˈ raˉlluuꜗkihꜗ Dio. 56Heˉja gaꜙjäyhꜘ:

—Jëëˋ daˊ hnähꜘ, hii ꜚ jnäꜘ jëën˜ gyʉʉh ˈ naˉhñaaˈ läꜙjëë , jëënꜙ Hi gaꜙlëëꜗ ngoꜗ cheyhꜗ jwooˈ raˉlluuꜗkihꜗ Dio.

57Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉheꜘ juuˈ ja , gaꜙjneyꜘ toˉgwayˊ,gaꜙtaˊ gaꜙhooyhꜗ ki gaa , koo mɨɨ ˈ baˊ gaꜙjmeeyꜘgaꜙsaayhꜗ Esteban. 58 Gaꜙsëëyhˉ läꜙ gaꜙtëꜘ chʉʉhˊjwɨɨˉ ja . Hiꜙ läꜙjëëꜙ hi gaꜙhnɨɨꜗ kiyhꜗ gaꜙlleeyꜗhmɨɨhˉ heˉ maˊ naˉlääyˉ mahꜗ gaꜙhøøꜘ jaa chihˉhi maˊ chee Saulo. Mahꜗ gaꜙløøyꜗ tey˜ kuuˊ kih ˈEsteban. 59 Taˊko jiihˈ te˜ dsaˉ kuuˊ kiyhˈ, gaꜙhlëëhꜘEsteban kyaahˊ Dio, gaꜙjäyhꜘ:

—Jesús Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, heehˋ jmɨˉlleꜘ kinꜙ.60Gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ mahꜗ gaꜙhlëëyhꜘ koo ki gaa :—Dio kyaanꜙ, taꜙ jmeeˉ kwaat˜ kihꜗ heˉ hlɨɨhˈ heˉ

jmeeꜙ dsaˉ kinꜙ.Maˉlaꜙ maˉhlëëyhꜘ läꜙja , gaꜙjuuyꜗ.

81Gaꜙhiihˉ baˊ dsëˈ Saulo heˉ gaꜙjuuꜗ Esteban.Ja baˊ jmɨɨˊ ja , gaꜙläꜙchaꜙ koo hniiˉ jʉʉhˉ

kyaahˊ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙheehˉ juuˈ kihꜗ Jesús jwɨɨˉJerusalén. Läꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ gaꜙsaˊ gaꜙjñeeꜘ, gaꜙnääyꜗtaꜙ Judea hiꜙ taꜙ Samária kaˉlähꜘ. Maꜙlaꜙ apóstolebaˊ gaꜙjäꜘ Jerusalén ja .

Gaꜙjmeehꜙ Saulo dsaˉ hi gaꜙheehˉ juuˈ kihꜗ Jesús2 Ko llaa dsaˉ hi miˉteꜗ kyaahˊ Dio, gaꜙjääyꜗ

Esteban mahꜗ naˊhaayˊ hiꜙ gaꜙhoohꜗ jwërte dsaˉ heꜘkiyhꜗ. 3Gaꜙløøꜗ Saulo jmeeyhꜙ läꜙjëëꜙ hi maˉheehˉkihꜗ Jesús. Maˊ dsaˉheyꜘ läꜙkoo läꜙkoo hneꜗkihꜗ dsaꜙ. Heˉ wɨɨꜘ baˊ maˊ dsaˉhwëëyˋ dsaˉmëꜘdsaˉñʉʉhˉ maˊ dsaˉjääyꜙ nehꜙñeˈ.

Dsaˉ hi maˊ chaa Samária gaꜙheehˉ juˈhmëëꜘkihꜗ Jesús

4 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hihꜗ gaꜙsaˊ gaꜙjñeeꜘ heꜘ, gaꜙnääꜗbihꜗ hlëëyh˜ dsaˉ ju ˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús läꜙkaa jeeˊgaꜙnääyꜗ. 5Ngooꜗ Felipe taꜙ jwɨɨˉ Samária naˊkwayˉjuu ˈ kihꜗ Jesucristo jeeˊ ja . 6 Jwëëꜘ dsaˉ gaꜙtaahˋnuuˉ läꜙkaa tuhˉdsëꜗ juu ˈ heˉ maˊ kwaꜙ Felipe,

läꜙ maˊ gaꜙjëëyꜗ chaˉmiihˉ heˉ jʉhˉgaa heˉ maˊjmeeyꜙ. 7 Läꜙjëëꜙ jmɨˉlleꜘ hlɨɨhˈ hi maˊ täähˊ tuhˉd-sëꜗ dsaˉ gaꜙhwëë hooyh˜ ki gaa . Hiꜙ jwëëꜘ dsaˉhi saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨˊ gaꜙhlaaꜘ hiꜙ läꜙjëëꜙ hi jluuhˊgaꜙjäꜗ kihꜗ. 8 Peerꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ lluꜗ, dsaˉ hi maˊchaa jeeˊ jwɨɨˉ ja .

9 Ja baˊ jeeˊ jwɨɨˉ ja , maˊ gya ˈ jaa dsaˉ cheeSimón hi maˊ tëë jiˉnahˊ. Maˊ miˉgaayꜙ dsaˉ hi chaa jeeˊ ja hiꜙ maˊ jmääy˜ hñiiyꜘ jøøhˈ. 10 Läꜙjøhꜗläꜙmähꜗ maˊ tɨh˜ dsëꜗ läꜙkohꜘ maˊ nuuyˉ juu ˈ kihꜗdsaˉ heꜘ, maˊ jäyhꜘ:

—Dsaˉñʉʉhˉ laˉ baˊ kye chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ Dio.11 Maˊ jmeeꜙ dsaˉ he ˈ kiyhꜗ, jëëhꜘ maˉläˉhɨɨˋ

miˉgaayꜙ dsaˉ kyaahˊ jiˉnahˊ heˉ maˊ jmeeyꜙ ja .12 Pero maˊ gaꜙkwaꜘ Felipe ju ˈhmëëꜘ läꜙkoo jääꜙDio dsaˉ läꜙhihꜙ kihꜗ hiꜙ haˉ läꜙ laꜗ kihꜗ Jesucristo,ko llaa dsaˉ heꜘ gaꜙläꜙdsooꜘ dsëꜗ mahꜗ gaꜙsaa jmɨɨˉdsaˉmëꜘ dsaˉñʉʉhˉ. 13Hiꜙ läꜙkye hñiiꜘ Simón hi maˊ tëë heꜘ, gaꜙläꜙdsooꜘ dsëyꜗ hiꜙ gaꜙsaayˉ jmɨɨˉmahꜗ gaꜙløøyꜗ jmeeyꜙ ko jøhꜘ kyaahˊ Felipe. Maˊdsaa jwërte dsëyꜗ maˊ jëëy˜ läꜙjëꜙ heˉ jʉhˉgaa heˉmaˊ jmeeꜙ Felipe.

14 Hiꜙ gaꜙnuuꜘ apóstole hi gaꜙjäꜘ Jerusalén heˉmaˉheehˉ dsaˉ chaa Samária juu ˈ kihꜗ Dio. Maˊgaꜙnuuyꜘ ja , gaꜙcheeyꜗ Peeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ taꜙ jaꜙ .15 Läꜙ maˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ ja , gaꜙngɨɨyꜘ kihꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ hi maˉheehˉ juu ˈ kihꜗ Dio mahꜗ hyoyhꜙJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ. 16 Jëëhꜘ, niꜙ jaa hi heꜘ saꜙ gaˊmaˉhyoyh˜ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, koo maˉnaˉsaayꜚjmɨɨˉ läꜙhihꜙ kihꜗ Jesús baˊ. 17 Heˉja gaꜙkyeˉ Peeˊkyaahˊ Jwaaꜚ gooˉ nëˊ kih ˈ øøhꜗ jneˊ heꜘ. Läꜙchahꜘja gaꜙtëëyꜘ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

18 Maˊ gaꜙjëëꜗ Simón koo gaꜙkyeˉ baˊ apóstolegooˉnëˊ kihˈ øøhꜗ jneˊ, heˉ gaꜙtëëyꜘ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ, heˉja gaꜙjiihꜗ Simón hi maˊ tëë heꜘ kuuˊ kih ˈapóstol, 19 gaꜙjäyhꜘ sɨɨyhꜙ:

—Hnɨɨˊ kinꜙ hehꜗ beꜘ naˉ mahꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi kyenˋ goonꜙ nëˊ kihˈ, tëëꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

20Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ Simón:—Waˊ heeꜘ hneˉ kyaahˊ kuuˊ kyahˈ naˉ, läꜙlluꜗ heˉ

maˉjmeehˊ hʉʉˊdsëˉ lah ˈ heˉ laˊ kwaꜙ Dio. 21 Niꜙmiihˉ saꜙ gaꜙtëëhꜘ taahˈ hñaahꜗ kyaahˊ taˊ laˉ. Jëëhꜘ,saꜙ hiiꜘ koo baˊ hʉʉˊdsëˉ kyahꜗ kyaahˊ Dio. 22 Waˊläˉdsaa hohꜘ kihꜗ heˉ hlɨɨhˈ kyahꜗ naˉ hiꜙ ngɨɨˊ kyahˈ kihꜗ Dio haˉ gaˉ cheˉ cheꜗ baˊ Dio hʉʉˊdsëˉ hlɨɨhˈheˉ maˉjmeehˊ naˉ. 23Manꜙ kyahꜗ. Maꜙraꜙ mɨˈdsɨɨhˈllihꜗ laahꜗ hneˉ, naˉhñuuhˊ gaˊ hneˉ kyaahˊ heˉ hlɨɨhˈ naˉ —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

24 Heˉja gaꜙjähꜘ Simón hi maˊ tëë heꜘ sɨɨyhꜙPeeˊ kyaahˊ Jwaaꜚ :

—Ngɨɨˊ hnähꜘ kihꜗ Dio mahꜗ moꜙsoꜙ jäꜙ heˉ hlɨɨhˈheˉ maˉjähˊ naˉ nëˊ kinꜙ.

25 Maˉngëëꜘ maˊ jmeeꜙ apóstole heꜘ ju ˈdsooꜘ hiꜙmaˊ kwayꜙ juu ˈ kihꜗ Dio, gaꜙnääyˋ taꜙ Jerusalén.Läꜙjëꜙ jwɨɨˉ mähˉ heˉ naˉheeꜚ hwaꜗ Samária, heˉnøøꜘ chaˊjwëꜗ jeeˊ gaꜙnääyˋ ja , gaꜙhlëëyhꜗ dsaˉ juˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús.

Gaꜙhlëëhꜗ Felipe jaaˉ dsaˉjøøh ˈ hi maˊ chaaEtiopía

26 Jaa ángel kyaaꜗ Dio gaꜙhlëëhꜘ kyaahˊ Felipe,gaꜙjäyhꜘ:

—Gwaˉ taꜙ kyeꜗ , jwëꜘ heˉ goˉhɨɨ ˈ Jerusalén heˉdsoo˜ taꜙ Gaza, ja baˊ jwëꜘ heˉ dsaˉngëëꜘ taꜙ hwaꜗkii ꜙ .

Page 120: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 8:27 117 Hechos 9:1927Heˉja yaꜙhëëꜗ Felipengooꜗ. Chaˊjwëꜗ jeeˊ ngooy

ˈ ja , gaꜙjeeyˈ jaa dsaˉgyuhꜘ hi maˊ chaa Etiopía.Hi heꜘ laaꜗ taˊ jʉʉhˉ, høøyꜙ kuuˊ kihˈ nëˊtaˊ kihˈ reinaCandace hi chaa Etiopía. Dsaˉ heꜘ hää jwëˈ ngaahꜗheˉ ñeeyˊ Jerusalén naˊjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗ Dio. 28 Jeeˊgyay ˈ nehꜙ carret kiyhꜗ, maˊ hëyˉ juu ˈ heˉ gaꜙsɨɨꜘIsaía hi gaꜙngëëꜗ juu ˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ. 29 Heˉjagaꜙjähꜘ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio sɨɨyhꜙ Felipe:

—Gwaˉ, chuhꜙ kooꜘ carret kiyhꜗ.30Heˉja ngooꜗ Felipe koˉchihˊ taꜙ kooꜘ carret ja .

Maˊ gaꜙnuuyꜘ hëˉ dsaˉ heꜘ juuˈ heˉ gaꜙsɨɨꜘ Isaía hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio, heˉja gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ kihꜗ dsaˉheꜘ:

—¿Cheˊ ngëëhꜘ heˉ hëhˉ naˉ? —gaꜙjähꜘ Felipe.31Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—¿Haˉ läꜙ läꜙngëënꜘ cherˊmahꜗ saꜙ chaa jaa hi

jii ꜗ juuˈ laˉ?Heˉja gaꜙtëëyhꜗ Felipe, gaꜙllaayꜗ kooꜘ kiyhꜗ nehꜙ

carret ja .32Maˊ hëˉ dsaˉ heꜘ jeeˊ naˉsɨɨˉ läꜙlaˉ:

Naˊjää dsihꜘ läꜙkohꜘ dsaˉjääꜙ dsaˉ jaa borrego jeeˊjngëëyhꜙ,

läꜙkoo jaa borrego hi saꜙ hooh˜maˊ jääꜙ dsihꜘ jeeˊtʉyꜙ jñuꜚ,

ja baˊ läꜙja saꜙ gaꜙnäyꜗ hooyˊ niꜙ miihˉ.33 Läꜙ tëˉ dsëꜗ dsaˉ gaꜙjmeehꜙ dsihꜘ, saꜙ gaꜙnøøꜗ taˊ

kiyhˈ läꜙkoo lleˋ kihˈ.Gaꜙjngëëhꜗ dsihꜘ, saꜙ gaꜙläꜙchaaꜙ jooꜘ sɨɨyhˊ.¿Haˉ taꜙ jäꜙ jooꜘ sɨɨyhˊ mahꜗ hlëëhꜗ dsaˉ kiyhꜗ?

34Heˉja gaꜙngɨɨꜘ dsaˉ heꜘ juuˈ kihꜗ Felipe:—Taꜙ jmeeˉ hñaaˉ hohꜘ, chiihˊ jnäꜘ, ¿hii kihꜗ

hlëëhꜙ hi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio laˉ, cheˊ kiyhˈ hñiiyꜘo cheˊ kihˈ hi jñahꜘ?

35 Heˉja gaꜙløøꜗ Felipe miˉjnääꜙ heˉ hnøøꜗ jähꜙjuu ˈ ja , gaꜙhlëëyhꜗ ju ˈhmëëꜘ kihꜗ Jesús. 36 Jeeˊgaꜙnääyꜗ chaˊjwëꜗ ja , gaꜙtëëyꜘ jeeˊ hlaˉ jmɨɨˉ, heˉjagaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:

—Heeꜚ jmɨɨˉ hlaˉ laˉ, ¿cheˊ saꜙ leꜘ saanꜙ jmɨɨˉ jeeˊlaˉ?

37Mahꜗ gaꜙjähꜘ Felipe:—Cherˊmahꜗ jmeehˉ dsooꜘ läꜙkaa tuhˉhohꜘ, leꜘ

baˊ.Hiꜙ gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Jmeeꜙ baˊ jnäꜘ dsooꜘ, Jesucristo laaꜗ Jooꜘ Dio.38 Hiꜙ gaꜙjmeeꜘ dsaˉ heꜘ madaꜚ dsaˉsɨɨhˋ carret

ja . Gaꜙjñaayꜗ nehꜙ carret mahꜗ gaꜙnääyꜗ läꜙuuyꜘchaˊjmɨɨˉ. Jeeˊ ja gaꜙchaaꜗ Felipe jmɨɨˉ dsaˉ heꜘ.39Läꜙ maˊ gaꜙhwëëyˉ chaˊjmɨɨˉ ja , niꜙ saꜙ liihꜚ gyihꜗgaꜙjøøꜗ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio kihꜗ Felipe taꜙ jeeˊ jyohꜘ.Moꜙsoꜙ gaꜙläꜙjnääꜘ gyihꜗ chaˊnëˊ dsaˉ heꜘ. Ngaahꜗbihꜗ kiyhꜗ läꜙkaa tuhˉdsëyꜗ. 40 Ja gaˊ gaꜙläꜙjnääꜘFelipe jeeˊ jwɨɨˉ Azoto. Hiꜙ ngooꜗ bihꜗ kwayꜙ juˈhmëëꜘkihꜗ Jesús läꜙkoo läꜙkoo jwɨɨˉ läꜙjiihˈ gaꜙtëëyꜘ jwɨɨˉCesarea.

9Gaꜙheehˉ Saulo juuˈ kihꜗ Jesús(Hch. 22:6-16; 26:12-18)

1 Läꜙjiih ˈ maˊ gaꜙjuuꜗ Esteban, saꜙ gaꜙtʉꜗ Saulomaˊ jmeeyhꜙ dsaˉ, jäyhꜘ maˊ jngëëyh ˈ läꜙjëëꜙ hi maˉheehˉ kihꜗ Jesús. Heˉja ñeeˊ Saulo kihꜗ jmiˉd-saˉ jøøh ˈ, 2 naˊngɨɨyˊ jeˉ kihꜗ dsaˉtaˊ mahꜗ chaˉjwë ˈ dsooyꜗ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu heˉ chihꜗ jwɨɨˉDamasco. Maˊ dsaˉhnääyhꜙ dsaˉmëꜘ dsaˉñʉʉhˉ

hi maˉtäähˊ jwëꜘ hmëëꜘ kihꜗ Jesús, mahꜗ maˊ tëëyꜙdsaˉtääyhꜙ nehꜙñeˈ jwɨɨˉ Jerusalén. 3Miihˉ gaˊ hnøøˈ llooy˜ Damasco ja , niꜙ saꜙ gaꜙläꜙliihꜚ gyihꜗ maˊgaꜙjyooꜗ koo jeˉ tøˉjlëë ñihꜗ nëˊ kiyhˈ jeeˊ ngooyˈ ja . 4Hiꜙ gaꜙtayhꜘ hwaꜗ. Jeeˊ ja gaꜙnuuyꜘ gaꜙhlëëhꜘjaa dsaˉ hi gaꜙjähꜘ:

—Saulo, Saulo, ¿heˉlaˈ hñaaˉ hohꜘ kyaahˊ jnäꜘ?5Heˉja gaꜙngɨɨꜘ Saulo juuˈ kihꜗ hi gaꜙhlëëhꜘ heꜘ:—¿Hii hneˉ dsaˉñʉʉhˉ? —gaꜙsɨɨyhꜙ.Heˉja gaꜙjähꜘ hi heꜘ:—Jnäꜘ heꜘ Jesús hi gaꜙlloohꜘ hñaaˉ hohꜘ kyaahˊ.

Heˉ jmeehˊ hñaahˈ baˊ hneˉ naˉ, heˉ hahˉ kinꜙ jwëˈheˉ taahnꜙ hneˉ.

6 Peerꜙ goyhꜙ hiꜙ jlääyꜙ, gaꜙjäyhꜘ:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, ¿heeˉ naˉ hnoohˉ jmeenˋ?Heˉja gaꜙjähꜘ Jesús sɨɨyhꜙ:—Nooˉ, goˉheꜘ taꜙ jeeˊ jwɨɨˉ naˉ. Jeeˊ naˉ jmeeꜗ

dsaˉ juuˈ heeˉ naˉ gaꜙtëëhꜘ jmeehˈ.7Dsaˉ hi gaꜙnääꜗ kyaahˊ Saulo heꜘ gaꜙtaayhˋ jëë˜

dsayhꜙ. Gaꜙnuuꜘ bihꜗ gaꜙhlëëhꜘ pero saꜙ gaꜙjëëyꜗ niꜙjaa . 8Maˊ gaꜙnooˉ Saulo jeeˊ maˊ kyaayꜗ ja , hnøøyꜗmaˊ jëëy ˈ, pero moꜙsoꜙ gaꜙläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëyˊ. Heˉjadsaˉ baˊ naˉhää gooˉ Saulo naˊjääyˉ taꜙ Damasco.9 Jeeˊ ja gaꜙjäyꜘ tʉʉˊ läꜙjiih ˈ gaꜙtëꜘ hnëˉ jmɨɨˊ, saꜙchaˉ heˉ gaꜙkuhˉ gaꜙhɨyhꜗ niꜙ miihˉ.

10Damasco ja maˊ gyaˈ jaa discípulo kyaaꜗ Jesús,hi chee Ananía. Dio gaꜙmiꜙjnääˉ kihꜗ Ananíamahꜗgaꜙsɨɨyhꜙ:

—Ananía.Heˉja gaꜙngɨɨyꜘ kiyhꜗ:—Hii ꜚ jnäꜘ laˉ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ.11Heˉja gaꜙjähꜘ Dio sɨɨyhꜙ:—Goˉhëë ˈ, gwaˉ taꜙ jwëꜘ heˉ chee Ko dsooꜘ.

Gwaˉ chaˊnehꜙ kihꜗ Juda. Ja jwɨɨyhꜘ: “Maˉjan˜hlëëhnˊ kyaahˊ Saulo, dsaˉñʉʉhˉ hi chaa Tarso.”Hi heꜘ gyaꜗ ngɨɨꜙ kihꜗ jeeˊ ja . 12Maˉmiˉjnäänˈ hneˉkihꜗ Saulo heˉ gohˈ goˊkyehˉ goohˉ nëˊ kiyhˈ mahꜗläꜙjnäꜘ mɨˈnëyˊ —gaꜙjähꜘ Dio.

13Heˉja gaꜙjähꜘ Ananía:—Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ, johꜘ jiih˜ saꜙ maˉnuunꜗ chaˉ

juuˈ hñaaˉ dsëꜗ dsaˉñʉʉhˉ heꜘ. Johꜘ heˉ hlɨɨhˈ saꜙmaˉjmeeyꜘ jwɨɨˉ Jerusalén, maˉjmeeyhꜙ dsaˉ hi naˉjngëë ˈ kyaahꜗ. 14 Hiꜙ naꜗ naꜙ maˉjay˜ jeeˊ laˉkyaahˊ hihꜙ kihꜗ jmiˉdsaˉ kaahˊ, tëëyꜙ läꜙjëëꜙ hi hnaahˉ hneˉ.

15Heˉja gaꜙjähꜘ Dio sɨɨhꜙ Ananía:—Gwaˉ, jëëhꜘ hi heꜘ naˉlleehˊ kyaanꜙ mahꜗ

dsaˉkayꜙ juuˈ kinꜙ kihꜗ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu hiꜙ kihꜗdsaˉtaˊ kaahˊ hiꜙ kihꜗ läꜙjëëꜙ judiu kaˉlähꜘ. 16 Jnäꜘmiˊjnäänꜗ kiyhꜗ, jmeeꜙ biiꜗ dsaˉngëëyꜘ chaˉmiihˉwɨɨꜘ kwaat˜ kinꜙ —gaꜙjähꜘ Dio sɨɨhꜙ Ananía.

17 Ja gaˊ ngoo ˈ Ananía jeeˊ gya ˈ Saulo. Maˊgaꜙllooyꜗ gaꜙheyꜗ chaˊnehꜙ, gaꜙkyeyˉ gooyˉ nëˊ kiyhˈ. Mahꜗ gaꜙjäyhꜘ läꜙlaˉ:

—Saulo øøhnꜗ, Jesús hi gaꜙläꜙjnääꜘ kyahꜗ chaˊjwëꜗjeeˊ yaꜙñehꜗ, hi heꜘ naˉ maˉcheeꜗ jnäꜘ taꜙ laꜙ mahꜗläꜙjnäꜘ mɨ ˈnëhˊ hiꜙ mahꜗ hñahꜙ chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

18 Läꜙchahꜘ ja gaꜙsaꜗ gaꜙhlaꜗ heˉ maˊ naˉjlëˉ mɨˈnëˊ Saulo, heˉ laꜗ läꜙkoo saˊʉʉhꜚ hmoohˉ. Hiꜙläꜙchahꜘ ja gaꜙläꜙjnäꜘ mɨˈnëyˊ. Hiꜙ gaꜙnooyˉ ngooyꜗmahꜗ gaꜙsaayˉ jmɨɨˉ. 19 Ja gaˊ gaꜙkuhˉ gaꜙhɨyhꜗmahꜗ gaꜙtëëyhꜗ beꜘ kaˉlähꜘ. Gaꜙjäꜘ Saulo miihˉ jmɨɨˊ

Page 121: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 9:20 118 Hechos 10:8kyaahˊ øøh ˈ jneˊ hi maˉheehˉ kihꜗ Jesús hi maˊtäähˊ Damasco ja .

Gaꜙkwaꜘ Saulo juuˈ kihꜗ Jesús jwɨɨˉ Damasco20Nehꜙ gwahꜙ kihꜗ dsaˉ judiu heˉ chihꜗ jwɨɨˉ Dam-

asco ja , gaꜙløøyꜗ kwayꜙ juuˈ kihꜗ Cristo, gaꜙjäyhꜘ, heꜘbaˊ hi heꜘ laaꜗ Jooꜘ Dio. 21 Läꜙjëëꜙ dsaˉ hi gaꜙnuuꜘgaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ, maˊ jäyhꜘ:

—¿Ja hi naˉ naˉ maˊ ngëꜙ jmeeꜙ hñaaˉ dsëꜗ kihꜗdsaˉ kyaaꜗ Jesús jwɨɨˉ Jerusalén maˊja ? ¿Ja hi naˉnaˉ jaꜗ hi hnøøꜗmaˊ saahˈ dsaˉ kyaaꜗ Jesúsmahꜗmaˊdsaˉjääy˜ chaˊnëˊ jmiˉdsaˉ kaahˊ?

22Pero Saulomaˊ hlëëyhꜙ kyaahˊ chaˉgaˊmiihˉ beꜘkoo häˊ koo häˊ. Gaꜙmiꜙjnääyˉ naˉhñaa ˈ läꜙjëëja baˊ dsooꜘ Jesús heꜘ laaꜗ Cristo, läꜙjiih ˈ gaꜙkahꜗgaꜙgwëhꜗ hʉʉˊdsëˉ kihꜗ judiu hi maˊ täähˊ Damascoja .

Gaꜙkyʉʉꜗ Saulo kihꜗ dsaˉ judiu23Maˉhyaˉ chaˉmiihˉ jmɨɨˊ gyaˈ Saulo jwɨɨˉ Dam-

asco ja , mahꜗ gaꜙtaahˋ judiu juu ˈ kweeˉ heˉ maˊjngɨɨyhˈ kihꜗ Saulo. 24 Pero chahꜘ baˊ gaꜙläꜙñeꜙ Sauloheeˉ naˉ maˊ hnøøˈ dsaˉ maˊ jmee ˈ kiyhꜗ. Läꜙjmɨɨˈ läꜙhwë ˈ gaꜙtaahˋ dsaˉ tääy˜ hoˊhaahˊ kih ˈ chʉʉhˊjwɨɨˉ ja , hnøøyꜗ maˊ jngɨɨyhˈ kihꜗ Saulo. 25Pero øøhꜗjneˊ gaꜙtaayhˉ nehꜙ hmaˉtaˉ mahꜗ gaꜙjñaayꜗ taꜙlaꜙhwëˈ, taꜙ dsohꜘ naˊhyahˉ heˉ naˉjnëˉ chʉʉhˊ jwɨɨˉ.Läꜙja baˊ gaꜙlaaꜘ Saulo.

Ñeeˊ Saulo jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén gaꜙmiꜙjeeyꜚ após-tole

26 Maˊ gaꜙllooꜗ Saulo jwɨɨˉ Jerusalén, hnøøyꜗ maˊjmeey ˈ ko jøhꜘ kyaahˊ øøh ˈ jneˊ jeeˊ ja . Peroläꜙjëëꜙ dsaˉ heꜘ maˊ naˉhñaahꜗ dsihꜘ, saꜙ gaꜙjmeeyꜘdsooꜘ heˉ maˉheeyhˉ kihꜗ Jesús. 27 Heˉja gaꜙjøøꜗBernabé kihꜗ Saulo naˊjääyˉ chaˊnëˊ apóstole. Jeeˊja gaꜙjmeehꜗ Bernabé juuˈ heˉ gaꜙjëëꜗ Saulo Jesúschaˊjwëꜗ hi gaꜙhlëëhꜘ kyaayhˊ hiꜙ gaꜙjmeeyhꜗ juu ˈheˉ saꜙ gohꜙ Saulo gaꜙkwayꜘ juuˈ kihꜗ Jesús läꜙkaatuhˉdsëyꜗ jeeˊ jwɨɨˉ Damasco. 28Heˉja gaꜙjäꜘ Saulomahꜗ gaꜙløøyꜗ jmeeyꜗ ko jøhꜘ kyaahˊ øøh ˈ jneˊ hi chaa Jerusalén. 29Niꜙ miihˉ saꜙ goyhꜙ maˊ hlëëyhꜙkihꜗ Jesús, maˊ tiˉchooyꜙ juu ˈ kyaahˊ judiu hi maˊhlëëhꜙ griego. Pero dsaˉ heꜘ hnøøyꜗ maˊ jngëëyhˈ Saulo. 30 Maˊ gaꜙläꜙñeꜙ øøhꜗ jneˊ, hiiꜘ gooˉ maˊjngëëhˈ dsihꜘ, heˉja gaꜙjääyꜗ Saulo gaꜙnääyꜗ kyaahˊtaꜙ Cesarea, ja jiihˈ gaꜙcheeyꜗ taꜙ jwɨɨˉ Tarso.

31 Ja jiih ˈ moꜙsoꜙ gaꜙhɨɨꜘ gooˉ kihꜗ läꜙjëëꜙ øøhꜗjneˊ heꜘ. Maˊ hiiꜘ tiiˊ kiyh ˈ läꜙkaa Judea, läꜙkaaGalilea hiꜙ läꜙkaa Samária kaˉlähꜘ. Kihꜗ heˉ gayhꜙDsaˉjøøh ˈ jnänˋ heˉja chaˉgaˊmiihˉ maˊ hnaayhˉDio hiꜙ gaꜙläꜙjwëëꜘ gaˊ øøh ˈ jneˊ kyaahˊ beꜘ kihꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ.

Gaꜙjäꜗ kihꜗ Enea32Gaꜙllooꜗ koo jmɨɨˊ ngooˈ Peeˊ naˊjëëyˉ øøhꜗ jneˊ

läꜙkoo läꜙkoo jwɨɨˉ läꜙjiih ˈ gaꜙllooyꜗ naˊjëëyˉ hi maˊ täähˊ Lida. 33 Jeeˊ ja gaꜙjëëyꜗ jaa dsaˉñʉʉhˉhi chee Enea. Maˉhyaˉ jñaꜗ ji ñeˉ kyaayˈ nëˊ jii dsaayhˊ, saꜙ liihꜚ gooˉ tɨɨyˊ. 34 Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊsɨɨyhꜙ:

—Enea, Jesucristo maˉmiˉhlääꜘ hneˉ, nooˉchoohˋ jii kyahˈ.

Hiꜙ läꜙchahꜘ ja gaꜙnooˉ Enea. 35Hiꜙ läꜙjëëꜙ dsaˉchaa jeeˊ jwɨɨˉ Lida hiꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Sarón gaꜙjëëyꜗ dsaˉ

hi gaꜙhlaaꜘ heꜘ, heˉja gaꜙngëëꜗ dsaˉ heꜘ hñiiꜘ kihꜗDsaˉjøøhˈ jnänˋ.

Gaꜙläꜙjiihˋ Dorca36 Jmɨɨˊ ja maˊ chaa jaa dsaˉmëꜘ hi maˊ laa

ˈ øøhꜗ jneˊ jeeˊ jwɨɨˉ Jope. Dsaˉmëꜘ heꜘ maˊ cheeTabita, kyaahˊ griego hnøøꜗ jähꜙ Dorca. Taˊko jiihˈ gaꜙgyaˉ dsaˉmëꜘ heꜘ jmɨˉgyʉʉꜙ, gaꜙjmeeyꜘ heˉlluꜗ jmahꜗ baˊ hiꜙ gaꜙjmeeyꜘ beꜘ kihꜗ hi täˉñeeꜘ.37Gaꜙllooꜗ koo jmɨɨˊ gaꜙläꜙdsaahˋ Dorca hiꜙ gaꜙjuuyꜗ.Heˉja gaꜙgyeehˉ dsihꜘ mahꜗ naˊkyaayˉ jeeˊ gaꜙtëꜘtoꜗ jwëëꜗ hneꜗ. 38 Jähꜙ baˊ kih ˈ jwɨɨˉ Lida ja , maˊjäꜙ jwɨɨˉ Jope. Heˉja maˊ gaꜙnuuꜘ øøhꜗ jneˊ hi maˊ täähˊ Jope gyaꜗ Peeˊ jwɨɨˉ Lida, gaꜙcheeyꜗ uuꜗdsaˉñʉʉhˉ naˊjmeeꜘ juuˈ kiyhꜗmahꜗ waˊ jäyˉ naꜗkohꜘtaꜙ Jope.

39 Maˊ gaꜙnuuꜘ Peeˊ juu ˈ ja , ngooyꜗ kyaahˊ dsaˉheꜘ. Hiꜙ maˊ gaꜙllooyꜗ chaˊnehꜙ ja , gaꜙjääꜗ dsihꜘjeeˊ kyaaꜗ hlɨɨꜘ Dorca. Jwëëꜘ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ maˊ täähˊhooh˜ kiyhꜗ jeeˊ ja . Hiꜙ maˊ gaꜙllooꜗ Peeˊ gaꜙkuyhꜗläꜙkuˊ läꜙjii ꜗ kiyhꜗ hooyh˜, heeyh˜ Peeˊ läꜙjëꜙ hmɨɨhˉheˉ gaꜙhmeꜗ Dorca läꜙ maˊ jiiyhꜙ. 40 Ja gaˊ gaꜙhwëëꜗPeeˊ läꜙjëëꜙ dsaˉmëꜘ heꜘ, hiꜙ gaꜙjuuyhꜗ jnëyˊ gaꜙløøyꜗngɨɨyꜙ kihꜗ Dio. Ja gaˊ gaꜙjiiyhꜗ nëyˊ taꜙ jeeˊ maˊ kyeˉjmɨˉngoꜗ kihꜗ Dorca mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Tabita, nooˉ.Mahꜗ gaꜙnäꜗ Tabita mɨ ˈnëˊ. Maˊ gaꜙjëëyꜗ Peeˊ,

gaꜙgyayˉ. 41 Heˉja gaꜙsoohꜗ Peeˊ gooyˉ mahꜗgaꜙchaayhˉ. Hiꜙ ja gaˊ gaꜙtëëyhꜗ läꜙjëëꜙ øøhꜗ jneˊ hiꜙgaꜙtëëyhꜗ dsaˉmëꜘ hnɨɨꜘ heꜘ kaˉlähꜘ, mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hii ꜚ maˉläˉjiihˋ laˉ.42 Gaꜙläꜙjëëꜙ dsaˉ chaa jwɨɨˉ Jope gaꜙnuuꜘ juu

ˈ ja , heˉja jwëëꜘ dsaˉ gaꜙngëëꜗ hñiiꜘ kihꜗ Dio.43 Chaˉmiihˉ jmɨɨˊ gaꜙjäꜘ Peeˊ jeeˊ jwɨɨˉ Jope ja ,chaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉ hi chee Simón hi maˊ miˉlluꜗlooˊ jahꜘ.

10Gaꜙjmeeꜘ Cornelio madaꜚ heˉ jäꜙ Peeˊ

1 Jwɨɨˉ Cesarea maˊ gyaˈ jaa dsaˉñʉʉhˉ hi maˊchee Cornelio. Maˊ laayˈ dsaˉjøøhˈ kyaaꜗ hña laaꜘhløøꜘ hi chee Italiana. 2 Dsaˉñʉʉhˉ heꜘ maˊhnaayhˉ Dio kyaahˊ läꜙjëëꜙ hi maˊ chaa kyaayꜗ. Hiꜙmaˊ gayhꜙ Dio, maˊ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio läꜙjëꜙ jmɨɨˊ,hiꜙ maˊ jmeeyꜙ chaˉmiihˉ beꜘ kihꜗ hi täˉñeeꜘ. 3 Jeeˊgyayˈ ngɨɨyꜙ kiyhꜗ kihꜗ Dio, ko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ,gaꜙhëëꜘ mɨˈnëyˊ gaꜙjëëyꜗ naˉhñaaˈ naˊdsaꜙ jaa ángelkyaaꜗ Dio hi gaꜙheꜗ taꜙ jeeˊ gyayˈ, hi gaꜙjähꜘ:

—Cornelio.4Mahꜗ gaꜙjëëyꜗ koo hwehˉ, Peerꜙ goyhꜙ gaꜙngɨɨyꜘ

juuˈ kihꜗ ángel, gaꜙjäyhꜘ:—¿Heeˉ naˉ jwahˈ hneˉ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ?Hiꜙ gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ:—Maˉtɨhꜗ baˊ dsëˈ Dio läꜙjëꜙ heˉ ngɨɨhˊ hiꜙ läꜙjëꜙ

heˉ kwëëhꜘ hi täˉñeeꜘ. 5 Cheeꜙ dsaˉ taꜙ Jope. Waˊllaˉchiiyhˊ Simón, ja baˊ hi tëëyh˜ Peeˊ, mahꜗ waˊjäyˉ. 6 Hi heꜘ gyaꜗ chaˊnehꜙ kihꜗ jñahꜘ hi cheeSimón hi miˉlluꜗ looˊ jahꜘ chaˊhooˊ jmɨˉñeehꜚ. Hi heꜘ, jähꜙ heeˉ naˉ jmeehˈ.

7Maˊ ngaahˈ ángel hi gaꜙhlëëhꜘ kyaayhˊ, gaꜙtëëhꜗCornelio uuꜗ dsaˉ hi maˊ jmeeꜙ taˊ kiyh ˈ kyaahˊjaa hløøꜘ hi jwahꜘ kyaayhˊ hi maˊ miˉteꜗ kihꜗ Dio.8 Maˉlaꜙ maˉjmeehꜗ Cornelio läꜙjëꜙ juu ˈ kihꜗ dsaˉheꜘ, ja gaˊ gaꜙcheeyꜗ taꜙ Jope.

Page 122: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 10:9 119 Hechos 10:439Maˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ, maˊ ngooˈ gaꜙtëꜘ llaꜗ hyooꜙ

hiꜙ ngooꜗ yaꜙjähꜙ dsaˉ heꜘ taꜙ Jope. Hor˜ ja gaꜙwɨɨꜗPeeˊ gyʉʉhˈ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jwëëꜘ hneꜗ, jeeˊ naˊngɨɨyˊkiyhˈ kihꜗ Dio. 10 Jaꜗ kyoyhꜙ jeeˊ maˊ gyayˈ, hnøøyꜗmaˊ kuyhꜙ. Taˊko jiihˈ jøøy˜ jmeeꜙ dsaˉ maꜗ, gaꜙhëëꜘmɨ ˈnëyˊ koo heˉ gaꜙmiꜙjnääˉ Dio kiyhꜗ, jeeˊ gyayˈ chuuyꜘ kyaahˊ. 11 Gaꜙjëëyꜗ gyʉʉh ˈ jmɨˉgyʉʉꜙnaˉhñaa ˈ läꜙjëë koo heˉ laꜗ läꜙkohꜘ taˉjmaahˋ,naˉhñʉʉꜚ läꜙjëꜙ kyeꜘ kiihˋ heˉ gaꜙjyooꜗ läꜙ gaꜙtëꜘhwaꜗ. 12Nehꜙ ja maˊ täähˊ läꜙjëëꜙ nëëˈ jahꜘ, maˊ täähˊjahꜘ hi chooˈ gooˉ tɨɨˊ, maˊ täähˊ jahꜘ hi sëëhˉ hñiiꜘhwaꜗ, hiꜙ maˊ täähˊ ta jahꜘ hi hëëꜙ gyʉʉhˈ. 13 Jeeˊ jajaꜗ koo juuˈ, heˉ jähꜘ.

—Nooˉ Peeˊ, jngëëhꜙ jahꜘ naˉ mahꜗ kuhꜙ —gaꜙjäyhꜘ.

14Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:—Jahꜙha Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Jëëhꜘ, niꜙ jaa hi laaꜗ

waˊ hi chaˉ hi hiꜙ niꜙ jaa hi sahꜘ saꜙ maˉkuhnꜙjihˊkohꜘ.

15Koo kaˉlähꜘ jaꜗ juuˈ jeeˊ gaꜙtëꜘ toꜗ jiih˜:—Kihꜗ hi gaꜙjmääꜗ Dio naˉjngëëˈ, taꜙ jwahꜘ laayꜗ

waˊ hi chaˉ hi .16 Hnëˉ jiih˜ gaꜙlaꜗ läꜙja , ja gaˊ gaꜙsooh ˈ taˉj-

maahˋ ja , ngoohꜗ kaˉlähꜘ taꜙ gyʉʉhˈ.17 Taˊko jiih ˈ maˊ gya ˈ Peeˊ jmeeꜙ chaˉmiihˉ

hʉʉˊdsëˉ heˉ hnøøꜗ jähꜙ heˉ gaꜙjëëyꜗ ja , gaꜙllaꜙnääꜗdsaˉ hi gaꜙcheeꜗ Cornelio heꜘ, ngɨɨyꜙ juu ˈ haˉchihꜗ hneꜗ kihꜗ Simón hi miˉlluꜗ looˊ jahꜘ, läꜙjiihˈ gaꜙllaꜙnääyꜗ jeeˊ ja . 18 Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ dsaˉ heꜘ,gaꜙngɨɨyꜘ juuˈ:

—¿Cheˊ jeeˊ laˉ gyaꜗ Simón, hi tëëyh˜ Peeˊ? —gaꜙjäyhꜘ.

19Gyaꜗ gaˊ Peeˊ gyʉʉhˈ jmeeyꜙ hʉʉˊdsëˉ haˉ läꜙ laꜗheˉ gaꜙjëëyꜗ ja , mahꜗ gaꜙjähꜘ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio sɨɨyhꜙ:

—Jëëˋ daˊ Peeˊ, uuˉ dsaˉ maˉyaˉnääꜗ hnaahˉhneˉ. 20 Jñaa mahꜗ goˉjëëˋ. Taꜙ jmeeˉ toꜗ hohꜘ, gwaˉkyaayhˊ. Jnäꜘ baˊ maˉcheenꜙ dsaˉ naˉ.

21 Heˉja gaꜙjñaaꜗ Peeˊ taꜙ jeeˊ maˊ täähˊ dsaˉ hi gaꜙcheeꜗ Cornelio heꜘ mahꜗ gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Hii ꜚ jnäꜘ laˉ hi hnaahꜙ hnähꜘ. ¿Heˉla ˈmaˉyaˉnäähꜗ hnähꜘ? —gaꜙjähꜘ Peeˊ.

22Heˉja gaꜙjähꜘ dsaˉ heꜘ:—Maˉyaˉnøøꜗ jnääh ˈ madaꜚ kihꜗ Cornelio

dsaˉjøøh ˈ kyaaꜗ jnääh ˈ. Laayꜗ jaa jʉʉˊ hløøꜘ hi lluuꜗ hi gahꜙ Dio, hiꜙ läꜙjëëꜙ judiu jwahꜘ kyaayhˊ.Cornelio heꜘ tëëyh˜ hneˉ goohˈ chaˊnehꜙ kiyhꜗ mahꜗnuuyꜗ juu ˈ heˉ kwah ˈ, läꜙkoo madaꜚ nuuyhꜚ kihꜗángel hi naˉjngëëˈ.

23 Ja gaˊ gaꜙtaahˉ Peeˊ dsaˉ heꜘ chaˊnehꜙ. Jeeˊ jagaꜙjäꜘ dsaˉ heꜘ hwëˈ ja .

Gaꜙllooꜗ Peeˊ kihˈ CornelioMaˊ gaꜙjnäꜗ jyohꜘ jmɨɨˊ gaꜙnooˉ Peeˊ, ngooyꜗ kyaahˊ

dsaˉ heꜘ hiꜙ gaꜙnääꜗ ko llaa øøh ˈ jneˊ hi chaaJope kyaayhˊ. 24 Jyohꜘ jmɨɨˊ gaˊ gaꜙllaꜙnääyꜗ jwɨɨˉCesarea. Maˊ gya ˈ Cornelio jøø kyaahˊ läꜙjëëꜙ gaˊhi chaa kyaayꜗ, hiꜙ kyaahˊ omeꜚ hi jwayhꜘ kyaahˊ.25 Maˊ gaꜙllooꜗ Peeˊ hoˊhneꜚ kiyhˈ, yaꜙhëëꜗ Corneliomahꜗ gaꜙheeyhˉ. Läꜙchahꜘ ja gaꜙjuuhꜗ Cornelio jnëˊchaˊnëˊ Peeˊ, gaꜙjmääyꜗ jøøhˈ. 26Pero Peeˊ gaꜙchaahˉCornelio gaꜙsɨɨyhꜙ:

—Nooˉ, taꜙ jmeeˉ läꜙnaˉ. Dsaˉ baˊ hneˉ, dsaˉ baˊjnäꜘ kaˉlähꜘ.

27 Läꜙ maˉllayꜘ ja baˊ juu ˈ gaꜙtaayhˋ chaˊnehꜙläꜙjiihˈ gaꜙtëëyꜘ jeeˊ täähˊ jwëëꜘ dsaˉ hi gaꜙkuhꜗ jeeˊja . 28Mahꜗ gaꜙjähꜘ Peeˊ sɨɨyhꜙ:

—Maˉñehˊ baˊ hnähꜘ kweeˉ, naˊhøøꜘ jwërte laꜗkyaaꜗ jnäähˈ dsaˉ judiu heˉ dsaˊtoohˊ jnäähꜗ ko jøhꜘkyaahˊ hi saꜙ laaꜗ judiu hiꜙ niꜙ heˉ dsaˊtoohˊ jnäähꜗchaˊnehꜙ kiyhꜗ saꜙ leꜘ. Pero Dio maˉmiˉjnääˉ kinꜙheˉ saꜙ sahꜘ niꜙ jaa dsaˉ niꜙ saꜙ laayꜗ waˊ hi chaˉhi . Heˉja moꜙsoꜙ jmeeˋ gaˊ jnäꜘ kwaat˜ heˉ sahꜘdsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu. 29 Heˉja saꜙ gaꜙchoonꜗjuu ˈ niꜙ miihˉ, läꜙ maˊ gaꜙllooꜗ juu ˈ kinꜙ, chahꜘ baˊmaˉjan˜. Heˉja ngɨɨnˊ juuˈ kyahꜗ. ¿Heˉlaˈ maˉteehˈjnäꜘ?

30Heˉja gaꜙjähꜘ Cornelio:—Naꜗ maˉhyaˉ kyeꜘ jmɨɨˊ saꜙ maˊ kuhꜙ maˊ huhnꜙ,

ja baˊ hor˜ laˉ ko hi hnëˉ taꜙ gaꜙhlooꜘ gyanˊ ngɨɨnˊkinꜙ kihꜗ Dio chaˊnehꜙ laˉ. Koo maˊ gaꜙjëënꜙ jaadsaˉñʉʉhˉ kyehˊ hmɨɨhˉ jihˈgyehꜗ chaˊnënꜙ. 31 Hi heꜘ naˉ gaꜙjähꜘ: “Cornelio, maˉnuuꜘ baˊ Dio läꜙjëꜙheˉ maˉhlëëhˊ kyaayhˊ, hiꜙ kye bihꜗ kwaat˜ kihꜗläꜙjëꜙ heˉ maˉkwëëhˋ hi täˉñeeꜘ. 32 Cheeꜙ dsaˉ taꜙJope mahꜗ waˊ jäˉ Simón hi tëëyh˜ Peeˊ. Hi heꜘgyaꜗ chaˊnehꜙ kihꜗ heꜘ baˊ Simónhi miˉlluꜗ looˉ jahꜘ,chaˊhooˊ jmɨˉñeehꜚ. Waˊraˉ jaꜗ hi heꜘ, hlëëhꜗ hneˉ”,gaꜙsɨɨyhꜙ jnäꜘ. 33 Heˉja chahꜘ baˊ gaꜙcheenꜙ dsaˉnaˊkyaaꜘ hneˉ. Hiꜙ lluꜗ baˊ maˉjmeehˊ maˉñehꜗ. Naꜗnaꜙ läꜙjëëꜙ jnääh ˈ tøøhˊ jnäähꜗ jeeˊ laˉ chaˊnëˊ Dio,mahꜗ nʉʉˊ jnäähꜗ juuˈ heˉ maˉhñah˜ kihꜗ Dio.

Gaꜙkwaꜘ Peeˊ juuˈ chaˊnehꜙ kihꜗ Cornelio34Heˉja gaꜙløøꜗ Peeˊ hlëëhꜙ läꜙlaˉ:—Naꜗ gaˊ maˉläˉngëënꜘ kweeˉ, maꜙraꜙ ju ˈdsooꜘ

koo baˊ laa ˈ dsaˉ chaˊnëˊ Dio. 35 Tɨhꜗ baˊ dsëˈ Dio kihꜗ gaꜙläꜙjëëꜙ hi gayhꜙ hiꜙ kihꜗ hi jmeeꜙheˉ lluꜗ. 36 Heˉ laˉ naˉ juu ˈ heˉ gaꜙcheeꜗ Diokihꜗ dsaˉ Israel. Ju ˈhmëëꜘ laˉ heˉ jmeeꜙ hiiꜘ tiiˊkih ˈ dsaˉ taꜙlaꜙ kihꜗ Jesucristo hi laaꜗ Dsaˉjøøh ˈkyaaꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. 37 Ñehˊ baˊ hnähꜘ kweeˉ haˉ läꜙgaꜙlaꜗ läꜙkaa hwaꜗ Judea, heˉ gaꜙløøꜗ taꜙ Galilea,maˉngëëꜘ heˉ gaꜙhlëëhꜘ Jwaaꜚ kihꜗ heˉ saaꜙ dsaˉjmɨɨˉ. 38 Maˉnʉʉhˉ baˊ hnähꜘ haˉ läꜙ gaꜙjmeeꜘDio kyaahˊ Jesús dsaˉ chaa Nazaret. GaꜙkwëëyhꜗJmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ, hiꜙ gaꜙkwëëyhꜗ chaˉmiihˉ beꜘ.Hiꜙ läꜙkaa jeeˊ gaꜙngëëyꜘ gaꜙjmeeyꜘ heˉ lluꜗ jmahꜗhiꜙ gaꜙlääyꜗ läꜙjëëꜙ hi maˊ jëë˜ wɨɨꜘ kaah˜ hi saꜙlluꜗ,jëëhꜘ Dio chehꜗ kyaayhˊ.

39 Jmeeˉ jnäähˈ juˈdsooꜘ kihꜗ läꜙjëꜙ heˉ gaꜙjmeeꜘJesús hwaꜗ Judea hiꜙ jeeˊ jwɨɨˉ Jerusalén. Hi heꜘ gaꜙjngɨɨhꜗ dsaˉ kihꜗ, naˉtaayꜙ dsohꜘ hmaˉcruꜚ.40 Pero Dio gaꜙmiꜙjiiyhˋ maˊ gaꜙhyaˉ hnëˉ jmɨɨˊhiꜙ gaꜙmiꜙjnääyˉ mahꜗ jëëꜗ dsihꜘ heˉ maˉläˉjiiyhˋ.41 Pero saꜙ gaꜙmiꜙjnääyˉ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. Maꜙlaꜙkyaaꜗ jnäähˈ hi gaꜙlleehˉ Dio jääꜗ baˊ gaꜙmiꜙjnääyˉmahꜗ jmeeˊ jnäähꜗ juˈdsooꜘ kiyhꜗ, jnäähˈ hi gaꜙkuhˉgaꜙhɨhꜗ kyaayhˊ maˉngëëꜘ maˉläˉjiiyhˋ jeeˊ kihˈ hi naˉjuuˊ. 42 Ja gaˊ gaꜙcheeyꜗ jnäähˈ kwaˊ jnäähꜗ juuˈ kihꜗ läꜙjëëꜙ dsaˉ. Mahꜗ jmeeˊ jnäähꜗ dsooꜘ, Jesúsheꜘ hi naˉhñaa kih ˈ Dio, laayꜗ jwëëꜚ kihꜗ läꜙjëëꜙdsaˉ hi jiihꜙ hiꜙ läꜙja kihꜗ hi naˉjuuˊ. 43Gaꜙläꜙjëëꜙhi gaꜙngëëꜗ juuˈ kihꜗ Dio lloꜘjooꜗ gaꜙjmeeꜘ dsooꜘ kihꜗJesús, gaꜙjäyhꜘ, taꜙlaꜙ kihꜗ bihꜗ dsaˉcheˋ dsoˊkyeˉ kihꜗläꜙjëëꜙ hi heehꜙ juuˈ kiyhꜗ.

Gaꜙhyohꜗ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio

Page 123: ii Hmoohhmëëhe-ga-jmeeJesucristo;Salmos

Hechos 10:44 120 Hechos 12:5

44 Hlëëhꜙ gaˊ Peeˊ läꜙja maˊ gaꜙjyooꜗ JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨ ˈ nëˊ kih ˈ läꜙjëëꜙ dsaˉ hi maˊ täähˊ nuuˉjeeˊ ja . 45 Läꜙjëëꜙ øøhꜗ jneˊ hi laaꜗ judiu hi gaꜙllaꜙnääꜗ kyaahˊ Peeˊ gaꜙtaayhˋ jëë˜ dsayhꜙ maˊgaꜙjëëyꜗ gaꜙhyohꜗ dsaˉ hi saꜙ laaꜗ judiu JmɨˉlleꜘNaˉjngɨɨˈ. 46 Gaꜙnuuyꜘ hlëëhꜙ dsaˉ heꜘ jyohꜘ juuˈ hiꜙmaˊ jmeeyꜙ jʉʉhˉ kihꜗ Dio. 47Heˉja gaꜙjähꜘ Peeˊ:

—¿Hii leꜘ haꜗ kihꜗ dsaˉ laˉ heˉ saayꜙ jmɨɨˉ, naꜗheˉ maˉhyoyh˜ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ ja baˊ läꜙkoomaˉhñah˜ jneˊ?

48 Heˉja gaꜙjmeeꜘ Peeˊ madaꜚ gaꜙsaayˉ jmɨɨˉläꜙhihꜙ kihꜗ Jesús Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ. Ja gaˊ gaꜙchuuꜘdsaˉ heꜘ kyaahˊ Peeˊ mahꜗ jäyꜗ miihˉ jmɨɨˊ kyaayhˊ.

11Gaꜙjmeehꜗ Peeˊ juu ˈ kihꜗ øøhꜗ jneˊ hi maˊ täähˊ

Jerusalén1 Gaꜙnuuꜘ apóstole, hiꜙ gaꜙnuuꜘ øøhꜗ jneˊ hi maˊ

täähˊ Judea heˉ gaꜙheehˉ läꜙkye hi saꜙ laaꜗ judiujuuˈ kihꜗ Dio. 2 Maˊ jah ˈ Peeˊ taꜙ Jerusalén, ko llaaøøhˈ jneˊ gaꜙløøꜗ tiˉchooꜙ juuˈ kyaayhˊ, kihꜗ heˉ maˊlaayꜘ heˉ jmeeꜙ biiꜗ ʉʉhꜙ jmɨˉngoꜗ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉ.3Gaꜙjäyhꜘ:

—¿Heˉla ˈ ñeehˊ naˊjëëhˋ dsaˉ hi saꜙ gaꜙwɨhꜘjmɨˉngoꜗ kihꜗ hiꜙ naˊkuhˈ kyaayhˊ ko jøhꜘ?

4 Heˉja gaꜙjmeehꜗ Peeˊ juuˈ läꜙ maˊ hʉʉˊ haˉ läꜙgaꜙlaꜗ kiyhꜗ taꜙ jeeˊ ñeeyˊ, gaꜙjäyhꜘ:

5 —Jnäꜘ maˊ gyanˊ jwɨɨˉ Jope ngɨɨnˊ kinꜙ kihꜗ Diomaˊ gaꜙhëëꜘ mɨˈnënꜙ koo heˉ gaꜙmiꜙjnääˉ Dio kinꜙ.Gaꜙjëënꜗ koo heˉ laꜗ läꜙkohꜘ taˉjmaahˋ naˉhñʉʉꜚläꜙjëꜙ kyeꜘ saˊkiihˋ gaꜙjyooꜗ gyʉʉhˈ läꜙ gaꜙtëꜘ jeeˊ maˊgyanˊ. 6 Gaꜙjëënꜗ kweeˉ, hiꜙ gaꜙmiꜙkyuunˋ hi jahꜘmaˊ täähˊ nehꜙ. Gaꜙjëënꜙ jahꜘ hi choo ˈ gooˉ tɨɨˊ,gaꜙjëënꜙ jahꜘ hää kyaahˊ jahꜘ hi sëëhˉ hñiiꜘ hwaꜗ hiꜙgaꜙjëënꜙ taˈjahꜘ hi hëëꜙ gyʉʉhˈ. 7 Jeeˊ ja gaꜙnuunꜗkoo lleꜘ heˉ gaꜙhlëëhꜘ gyʉʉhˈ, gaꜙjähꜘ: “Nooˉ Peeˊ,jngëëhꜙ jahꜘ naˉmahꜗ kuhꜙ.” 8Heˉja gaꜙngɨɨnˋ kiyhˈ: “Jahꜙhaˈ Dsaˉjøøhˈ kyaanꜙ. Jëëhꜘ, niꜙ jaa hi laaꜗwaˊ hi chaˉ hi hiꜙ niꜙ jaa hi sahꜘ saꜙ maˉkuhnꜙjihˊkohꜘ.” 9Koo kaˉlähꜘ gaꜙhlëëhꜘ gyʉʉhˈ jeeˊ gaꜙtëꜘtoꜗ jiih˜: “Kihꜗ hi gaꜙjmääꜗ Dio naˉjngëëˈ, taꜙ jwahꜘlaayꜗ waˊ hi chaˉ hi .” 10 Hnëˉ jiih˜ gaꜙlaꜗ läꜙja ,ja gaˊ gaꜙsooh ˈ kaˉlähꜘ taˉjmaahˋ ja , ngoohꜗ taꜙgyʉʉhˈ. 11 Läꜙchahꜘ ja gaꜙllaꜙnääꜗ uuˉ dsaˉñʉʉhˉhi yaꜙnääꜗ Cesarea, hnaayhˉ jnäꜘ jeeˊ maˊ gyanˊ.12 Hiꜙ Jmɨˉlleꜘ kihꜗ Dio gaꜙsɨɨhꜙ jnäꜘ jeeˊ ja : “Gwaˉbaˊ hneˉ, taꜙ jmeeˉ toꜗ hohꜘ”, gaꜙjäyhꜘ. Hiꜙ jñeeꜘøøhꜗ jneˊ hi chaa jeeˊ ja gaꜙjmeeꜘ ko jøhꜘ kyaahˊjnäꜘ läꜙ gaꜙtëꜘ chaˊnehꜙ kihꜗ dsaˉñʉʉhˉ hi gaꜙtëëhꜗjnäꜘ. 13Dsaˉñʉʉhˉ heꜘ, gaꜙjmeeyhꜗ juuˈ heˉ gaꜙjëëyꜗjaa ángel hi gaꜙnooˉ chaˊnëyˊ chaˊnehꜙ kiyhꜗ. Hiꜙgaꜙjmeeyhꜗ juuˈ haˉ läꜙ gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ: “Cheeꜙdsaˉ taꜙ Jope mahꜗ waˊ jäˉ Simón, hi tëëyh˜ Peeˊ.14 Hi heꜘ kwaꜗ juuˈ haˉ läꜙ jeeˊ läähꜘ kyaahˊ läꜙjëëꜙhi chaa kyahꜗ”, gaꜙjähꜘ ángel sɨɨyhꜙ. 15 Läꜙ maˊgaꜙløønꜗ hlëëhnˊ dsaˉ heꜘ, gaꜙjyooꜗ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨˈ nëˊ kih ˈ läꜙjaa läꜙjaa , läꜙkohꜘ gaꜙjyooꜗ nëˊ jnänˋläꜙ maˊ toˉnëˊ. 16 Ja gaˊ gaꜙläꜙdsooh˜ dsënꜙ läꜙkoogaꜙjähꜘ Jesús jääꜗ : “Maꜙraꜙ juˈdsooꜘ, Jwaaꜚ gaꜙchaayꜗdsaˉ jmɨɨˉ kyaahˊ jmɨɨˉ baˊ, pero hnähꜘ saahꜙ hnähꜘjmɨɨˉ kyaahˊ Jmɨˉlleꜘ Naˉjngɨɨ ˈ.” 17 Cherˊmahꜗ Diogaꜙkwëëhꜗ dsaˉ heꜘ, ja baˊ heˉ gaꜙkwëëyhꜗ jneˊ läꜙmaˊ gaꜙheehˊ jneˊ Jesús Dsaˉjøøh ˈ jnänˋ, ¿heeˉ laaꜗjnäꜘ mahꜗ jwɨɨnꜚ Dio: “Taꜙ kwëëhꜘ hi naˉ”?

18Maˊ gaꜙnuuꜘ dsaˉ heꜘ juuˈ kihꜗ Peeˊ gaꜙtaayhˋ tiiˊbaˊ, gaꜙjmeeyꜘ jʉʉhˉ kihꜗ Dio, gaꜙjäyhꜘ:

—Naꜗ gaˊ maˉnaꜘ jwëˈ kihꜗ hi saꜙ laaꜗ judiu mahꜗdsaˉjeeyh˜ kyaahˊ Dio hi jmeeꜙ chaa dsaˉ.

Gaꜙläꜙjwëëꜘ øøhꜗ jneˊ jeeˊ jwɨɨˉ Antioquía19 Läꜙ maˊ gaꜙjngɨɨhꜗ dsaˉ kihꜗ Esteban, gaꜙløøꜗ

dsaˉ jmeehꜙ øøhꜗ jneˊ. Heˉja gaꜙhwëëyˉ jeeˊ jwɨɨˉJerusalén, gaꜙsaˊ gaꜙjñeeyꜘ gaꜙnääyꜗ taꜙ jeeˊ jyohꜘ.Gaꜙnääyꜗ taꜙ Fenicia, taꜙ Chipre, taꜙ Antioquía. Dsaˉjudiu heꜘ gaꜙnääyꜗ kwayꜙ juu ˈ kihꜗ Dio läꜙkaa jeeˊtäähˊ maꜙlaꜙ dsaˉgoo ˈ bihꜗ. 20 Pero jeeˊ kih ˈ hi gaꜙhwëë heꜘ, maˊ täähˊ ko llaa hi chaa Chiprehiꜙ maˊ täähˊ hi chaa Cirene. Maˊ gaꜙllaꜙnääꜗ hi heꜘ jwɨɨˉ Antioquía gaꜙkwayꜘ ju ˈhmëëꜘ kihꜗ Jesúsläꜙkye kihꜗ hi saꜙ laaꜗ judiu. 21Peerꜙ chaˉmiihˉ beꜘgaꜙkwaꜘ Dio kiyhꜗ, heˉja jwëëꜘ dsaˉ gaꜙngëëꜗ hñiiꜘkihꜗ Jesús jwɨɨˉ Antioquía.

22 Gaꜙtëëhꜗ øøhꜗ jneˊ hi maˊ täähˊ Jerusalén juuˈ ja . Heˉja gaꜙcheeyꜗ Bernabé, ngooyꜗ taꜙ jwɨɨˉAntioquía. 23Maˊ gaꜙllooꜗ Bernabé jeeˊ ja